II KK 235/12

Sygn. akt II KK 235/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)

SSN Michał Laskowski

SSN Jacek Sobczak (sprawozdawca)

Protokolant Ewa Oziębła

w sprawie K. D.

skazanego z art. 278 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 26 września 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku łącznego Sądu Rejonowego

z dnia 13 marca 2012 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok łączny Sądu Rejonowego z dnia

13 marca 2012r., w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze

łącznej grzywny i na podstawie art. 572 k.p.k. umarza

postępowanie w zakresie połączenia kar grzywny wobec

skazanego K. D.;

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża

Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku K. D, skazanego, między innymi, prawomocnymi

wyrokami: Sądu Rejonowego z dnia 4 listopada 2008 r., sygn. akt VI K 780/08, za

przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 8 lipca 2008 r.

na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres 4 lat tytułem próby oraz grzywnę 150 stawek dziennych po 10 złotych

(postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 28 maja 2010 r. zarządzono wobec

skazanego wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności) oraz

wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 23 stycznia 2009 r. , sygn. akt II K 1/09, za

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 18 września

2008 r. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny 120 stawek

dziennych po 10 złotych każda, z warunkowym zawieszeniem wykonania kary

pozbawienia wolności na okres 3 lat tytułem próby i oddaniem skazanego pod

dozór kuratora sądowego (postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 8 lutego 2010

r. zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności –

zamieniono grzywnę na zastępczą karę pozbawienia wolności) Sąd Rejonowy

orzekł wyrokiem łącznym z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II K 377/11, połączenie

obydwu wymienionych wyroków. Tymże wyrokiem łącznym, na podstawie art. 85

k.k. i art. 86 § 1 k.k., Sąd ten orzekł w stosunku do K. D. karę łączną 2 (dwóch) lat i

8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w rozmiarze 180

(stu osiemdziesięciu) stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki za

równą kwocie 10 (dziesięciu) złotych.

Powyższy wyrok Sądu Rejonowego nie został zaskarżony i uprawomocnił się

w dniu 29 marca 2012 roku.

Kasację od tego orzeczenia, co do rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny, na

korzyść skazanego, wywiódł Prokurator Generalny. Prokurator Generalny podniósł

„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa

materialnego, a mianowicie art. 85 k.k. i art. 71 § 2 k.k., polegające na połączeniu

grzywny orzeczonej wobec K. D. na podstawie art. 71 § 1 k.k. wyrokiem wydanym

w sprawie o sygn. VI K 780/08 Sądu Rejonowego z grzywną orzeczoną na

podstawie art. 33 § 2 k.k. wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. II K 1/09 pomimo

braku ku temu przesłanek, bowiem kara grzywny wymierzona w sprawie VI 780/08

nie podlegała wykonaniu ze względów przewidzianych w art. 71 § 2 k.k. wobec

prawomocnego zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia

wolności”.

W oparciu o przytoczony zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w części

dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny i umorzenie postępowania w

zakresie połączenia kar grzywny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego jest oczywiście

zasadna i podlega uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Tak jak podnosi Prokurator Generalny nieprawidłowo Sąd Rejonowy uznał, iż

orzeczone wyrokami o sygn. VI K 780/08 i II K 1/09 kary grzywny podlegają

połączeniu. Chociaż w obu podlegających łączeniu wyrokach orzeczono poza

karami pozbawienia wolności również i kary grzywny, to jednak kary te (kary

grzywny – bo kary pozbawienia wolności podlegają łączeniu, co zostało dokonane

przez orzekający Sąd jak najbardziej prawidłowo) nie podlegają łączeniu, ponieważ

kara grzywny orzeczona w sprawie VI K 780/08 nie podlega wykonaniu.

Grzywna w sprawie VI K 780/08 orzeczona została na podstawie art. 71 § 1

k.k. w związku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia

wolności. Ponieważ skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo

umyślne, za które orzeczona została prawomocnie kara pozbawienia wolności,

postanowieniem z dnia 28 maja 2010 roku Sąd Rejonowy, na podstawie art. 75 § 1

k.k., zarządził wobec skazanego K. D. wykonanie kary 2 lat pozbawienia wolności

orzeczonej wyrokiem o sygn. VI K 780/08. Zgodnie z treścią przepisu art. 71 § 2

k.k., w razie zarządzenia kary pozbawienia wolności, grzywna orzeczona na

podstawie art. 71 § 1 k.k. nie podlega wykonaniu, a w przypadku jej uiszczenia kara

pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności ulega skróceniu o okres

odpowiadający liczbie uiszczonych stawek dziennych. Na marginesie – w sprawie o

sygn. VI K 780/08 grzywna nie została uiszczona (k. 126).

Natomiast grzywna w sprawie o sygn. II K 1/09 orzeczona została na

podstawie art. 33 § 2 k.k. w związku z popełnieniem przez skazanego przestępstwa

z art. 278 § 1 k.k. Grzywna ta została wprawdzie zamieniona na zastępczą karę

pozbawienia wolności, lecz ta okoliczność również pozostaje bez większego

znaczenia dla rozstrzyganej niniejszym kwestii.

Co jest istotne, to to, że (jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego)

orzekana na podstawie art. 71 § 1 k.k. kara grzywny ma charakter akcesoryjny,

zależny od aktualności warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia

wolności i – stosownie do treści art. 71 § 2 k.k. – w razie zarządzenia wykonania

warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności nie

podlega wykonaniu. Co za tym idzie, w takiej sytuacji brak jest odpowiednich

podstaw prawnych, wymaganych w art. 85 k.k., do połączenia tego rodzaju grzywny

w wyroku łącznym z karą grzywny orzeczoną na innej podstawie – zob. np. wyroki

Sądu Najwyższego: z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt V KK 346/05, LEX nr

200553, wyrok z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt II KK 332/08, LEX nr 512957, czy

wyrok z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II KK 225/11, LEX nr 1084718.

Należy zatem uznać, że połączenie w wyroku łącznym Sądu Rejonowego z

dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II K 377/11, orzeczonej na podstawie art. 71 § 1

k.k. grzywny, niepodlegającej wykonaniu w związku z prawomocnym zarządzeniem

wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności z grzywną orzeczoną na

podstawie art. 33 § 2 k.k. nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 85 k.k. i art. 71 § 2

k.k. Należy zarazem uznać, iż naruszenie to miało istotny wpływ na treść

orzeczenia – przede wszystkim dlatego, iż rozstrzygnięcie to niezasadnie

zaostrzyło wymierzoną oskarżonemu karę poprzez zwiększenie jej o 60 stawek

dziennych grzywny.

Umorzenie postępowania w zakresie łączenia kar grzywny w zaskarżonym

wyroku łącznym jest uzasadnione o tyle, że stanowi tak art. 572 k.p.k. w sytuacji

gdy brak jest podstaw do dokonania połączenia.

Z powyższych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.