II PK 64/12

Sygn. akt II PK 64/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M.I.

przeciwko Sądowi Rejonowemu w W.

o wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 października 2012 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w W.

z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt […]

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

W pozwie z 1 marca 2010 r., skierowanym przeciwko Sądowi Rejonowemu

M.I. wniosła o ustalenie, że od 26 października 2009 r. pełni urząd na stanowisku

2

sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie Rejonowym, zgodnie z aktem powołania

przez Prezydenta RP z 21 października 2009 r., doręczonym jej 26 października

2009 r. Powódka wniosła także o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 2.093,15 zł z

ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem różnicy

wynagrodzenia pomiędzy stawką awansową IV a V. W pkt 3 pozwu zawarła

żądanie ustalenia, że przysługuje jej wynagrodzenie zasadnicze zgodne ze stawką

V awansową od 26 października 2009 r.

W odpowiedzi na pozew prezes Sądu Rejonowego, wnosząc o oddalenie

powództwa, wskazał, że przepis art. 91 a § 3 i 5 ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych, w brzmieniu nadanym ustawą z 20 marca 2009 r. o zmianie tej

ustawy i niektórych innych ustaw, dotyczy wynagrodzenia sędziego, które

przysługiwać będzie w związku z objęciem nowego stanowiska, a nie

wynagrodzenia, do którego sędzia miał już prawo przed objęciem nowego

stanowiska. Wyraźnie wskazano w tym przepisie, że wynagrodzenie w stawce IV

przysługuje sędziemu obejmującemu stanowisko w sądzie okręgowym. Bez

wątpienia powódka jest sędzią Sądu Rejonowego i nie pełni obowiązków w Sądzie

Okręgowym.

Wyrokiem z 11 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił powództwo co do

żądania ustalenia, że powódka M.I. pełni urząd na stanowisku sędziego Sądu

Okręgowego w Sądzie Rejonowym oraz co do ustalenia wynagrodzenia

zasadniczego w V stawce awansowej. W punkcie II wyroku, któremu nadano rygor

natychmiastowej wykonalności, Sąd zasądził od Sądu Rejonowego na rzecz

powódki kwotę 7.316,69 zł z ustawowymi odsetkami od 1 stycznia 2011 r.

Stan faktyczny sprawy był niesporny. Powódka z dniem 21 października

2009 r. otrzymała awans poziomy na urząd sędziego sądu okręgowego w sądzie

rejonowym na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy -

Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw.

Sąd wskazał, że grupa sędziów, którym Prezydent RP wręczył przed 22

stycznia 2009 r. nominację na stanowisko sędziego sądu okręgowego w sądzie

rejonowym, otrzymuje wynagrodzenia adekwatne do stanowiska określonego w

powołaniu. Późniejsze powołania nie konstytuują prawa do tego wyższego

wynagrodzenia.

3

Sąd stwierdził także, że w jego ocenie żądanie opisane w pkt 3 pozwu

sprowadza się w rzeczywistości do zastąpienia pracodawcy w określeniu nowych

warunków płacy, co jest niedopuszczalne w świetle art. 262 § 2 pkt 1 k.p.

Wynagrodzenia sędziowskie określają przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych, zatem w tym zakresie brak jest możliwości wyrokowania.

Odnośnie do żądania powódki dotyczącego zasądzenia różnicy między

otrzymywanym wynagrodzeniem sędziowskim a tym, które powinno być

następstwem treści aktu powołania, Sąd stwierdził, że ustawy regulujące instytucję

awansu poziomego stworzyły co najmniej 2 grupy sędziów, różnicując ich

uprawnienia płacowe w zależności od daty otrzymania nominacji. Tego rodzaju

regulacja jest klasycznym przykładem naruszenia zasady równego traktowania w

zatrudnieniu, w szczególności art. 183c

k.p. Sąd wskazał, że nie jest dopuszczalne

z punktu widzenia ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych ani w świetle

Kodeksu pracy, by zajmujący równorzędne stanowisko sędziowie - w zależności od

daty powołania - otrzymywali wynagrodzenie zasadnicze w różnej wysokości.

Wysokość wynagrodzenia jest następstwem powołania. Prezydent określił

stanowisko powódki, zatem winna otrzymywać wynagrodzenie w wysokości

odpowiadającej otrzymanemu stanowisku. Brak zatem przyznania powódce

należnego, z uwagi na przysługujący tytuł, wynagrodzenia, a przyznanie takiego

wynagrodzenia sędziom posiadającym taki sam tytułu tylko z uwagi na datę

nominacji, uznał sąd pierwszej instancji za przejaw dyskryminacji, co w świetle art.

183d

k.p. uzasadniało przyznanie odszkodowania, którego wysokość stanowi

różnica w wynagrodzeniu do daty wyrokowania.

Apelację od powyższego wyroku wniosły obie strony. Powódka, zaskarżyła

wyrok w części oddalającej powództwo i zarzuciła: naruszenie art. 4 pkt 1 i 3

ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych oraz niektórych innych ustaw, przez jego błędną wykładnię, z

naruszeniem zasad ustrojowych RP określonych w art. 2, 8, 10, 87 ust. 1, 95 ust.

1, 126, 144 ust. 1 i 3 pkt 17, 178 pkt 1, 180 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i naruszeniem

art. 55 § 1, 65 § 1 i 91 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sadów powszechnych, co

doprowadziło do oddalenia roszczenia o zapłatę zaległego wynagrodzenia i

zasądzenie w to miejsce odszkodowania na mocy art. 183d

k.p.; naruszenie

4

art. 189 k.p.c., przez oddalenie roszczeń o ustalenie, że powódka pełni urząd

sędziego sądu okręgowego w sądzie rejonowym oraz że przysługuje jej

wynagrodzenie zasadnicze według stawki V awansowej od 26 października

2001 r., przy jednoczesnym niestwierdzeniu przez Sąd braku przesłanek

powództwa o ustalenie; naruszenie art. 325 i 328 § 2 k.p.c., przez wzajemnie

sprzeczne stwierdzenie pomiędzy sentencją a uzasadnieniem wyroku, że status

powódki został w sposób niepodważalny opisany w akcie powołania i zarazem

oddalenie w sentencji roszczenia powódki o ustalenie, że pełni ona urząd sędziego

sądu okręgowego w sądzie rejonowym, pomimo braku stwierdzenia przez sąd

nieistnienia materialnoprawnych przesłanek powództwa o ustalenie z art. 189

k.p.c.; naruszenie art. 325 k.p.c., poprzez zamieszczenie w sentencji wyroku

rozstrzygnięcia o oddaleniu żądania ustalenia przez sąd wynagrodzenia, chociaż

powódka nie zgłaszała takiego roszczenia, a domagała się ustalenia, że

przysługuje jej wynagrodzenie w stawce V od 26 października 2009 r.; naruszenie

art. 328 § 2 k.p.c., przez brak wskazania w uzasadnieniu podstawy faktycznej i

wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku w zakresie zasądzenia odsetek od 1

stycznia 2011 r.

Sąd Rejonowy zaskarżył wyrok w pkt II, tj. odnośnie do zasądzenia na rzecz

powódki kwoty 7.316,99 zł z ustawowymi odsetkami od 1 stycznia 2011 r. Zarzucił

naruszenie art. 183c

k.p. i art. 183d

k.p., przez ich niewłaściwe zastosowanie,

wskutek wadliwego przyjęcia, że pozwany, jako pracodawca, naruszył zasadę

równego traktowania w zatrudnieniu, naruszenie art. 328 § 2 k.p.c., przez

lakoniczność uzasadnienia wyroku, brak dostatecznego wskazania podstawy

faktycznej rozstrzygnięcia i wyjaśnienia, dlaczego zostało ono oparte na art. 183c

k.p. oraz brak wskazania podstawy prawnej zezwalającej na orzekanie w zakresie

szerszym niż to wynika z żądania pozwu, naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. i art. 4771

k.p.c., tj. przekroczenie granic wyrokowania przez orzekanie co do przedmiotu,

który nie był objęty żądaniem powódki, a w zakresie żądań pozwu - przez

zasądzenie ponad żądanie.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 2

sierpnia 2011 r. oddalił apelację powódki oraz – w uwzględnieniu apelacji strony

pozwanej - uchylił zaskarżony wyrok w pkt II w części zasądzającej od strony

5

pozwanej na rzecz powódki kwotę 5.223,44 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1

stycznia 2011 r. i postępowanie w tej części umorzył oraz zmienił zaskarżony

wyrok w części zasądzającej od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.093,15

zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2011 r. i w tej części powództwo

oddalił.

Sąd drugiej instancji uznał, że apelacja powódki nie jest uzasadniona.

Wskazał, że prawidłowa wykładnia art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z 19 października 2008 r.

istotnie nasuwa poważne wątpliwości z powodu zastosowania wadliwej techniki

legislacyjnej. Odnosząc się do projektu ustawy, Sąd stwierdził jednak, że nie jest

powołany do samodzielnej oceny niezgodności art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19

grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych i

niektórych innych ustaw z przepisami Konstytucji. Zauważył również, że w

Trybunale Konstytucyjnym znajduje się pytanie prawne Prezydenta RP o zbadanie

zgodności art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. z art. 178 ust. 2, 179 i 180

ust. 2 Konstytucji RP, a także z art. 24 i 25 ustawy zasadniczej. Za niecelowe Sąd

Apelacyjny uznał przedstawianie następnego pytania tej samej treści.

Sąd Apelacyjny uznał, że wykładnia art. 4 ust. 1 i 3 ustawy prowadzi do

wniosku, że powódka po powołaniu na stanowisko sędziego sądu okręgowego w

sądzie rejonowym utraciła ten tytuł zawodowy i stała się sędzią sądu rejonowego z

mocy art. 4 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 1 niezwłocznie po doręczeniu jej

powołania, czyli od 27 października 2009 r.

Odnosząc się do żądania ustalenia, że powódce przysługuje wynagrodzenie

zasadnicze zgodne ze stawką V awansową od 26 października 2009 r., Sąd

drugiej instancji stwierdził, że powództwo o ustalenie ma w zasadzie charakter

prewencyjny. Podstawą jego wytoczenia jest art. 189 k.p.c. uzależniający to

powództwo od istnienia interesu prawnego po stronie powoda. Powództwo nie

może być zatem uwzględnione, gdy interes prawny nie zostanie wykazany bądź

może być zaspokojony przez uwzględnienie żądania o świadczenie. Tak jest w

niniejszej sprawie, gdyż uwzględnienie żądania pieniężnego z pkt 3 pozwu

automatycznie przesądzałoby o stawce awansowej powódki, która nie jest

niezmienna.

6

Odnosząc się do apelacji strony pozwanej, Sąd Apelacyjny stwierdził, że

trafnie w niej podniesiono, iż przepisy Kodeksu pracy o skutkach naruszenia

zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie mogły stanowić podstawy

rozstrzygnięcia żądania o wyrównanie wynagrodzenia, a Sąd pierwszej instancji z

naruszeniem art. 321 § 1 k.p.c. i 4771

k.p.c. orzekł ponad żądanie zgłoszone przez

powódkę i zasądził na jej rzecz kwotę 7.316,69 zł według wyliczenia różnicy

wynagrodzenia brutto z dnia 17 stycznia 2011 r. sporządzonego przez

pracodawcę, zamiast dochodzonej w pozwie kwoty 2.093,15 zł. Poza tym Sąd

Apelacyjny stwierdził, że art. 91a § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów

powszechnych nie dawał podstawy do uwzględnienia żądania powódki

wyrównania wynagrodzenia za okres od 26 października 2009 r. do wysokości

wynikającej z V stawki awansowej.

Powódka zaskarżyła ten wyrok skargą kasacyjną w całości. Zaskarżonemu

wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik

postępowania poprzez: brak dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku

przez Sąd Apelacyjny, ile powinno wynieść wynagrodzenie należne powódce w

okresie od 26 października 2009 r. do dnia wytoczenia powództwa oraz czy

wypłacone jej wynagrodzenie w tym okresie odpowiadało wynagrodzeniu

zasadniczemu wypłaconemu sędziom sądów rejonowych, objętym tzw. awansem

poziomym przed 22 stycznia 2009 r., o takim samym stażu pracy jak powódka - w

tym zakresie doszło do niewyjaśnienia istoty sprawy oraz do naruszenia wymagań,

jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku (art. 328 § 2 k.p.c.), brak

dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej oddalenia

powództwa w zakresie żądania zapłaty (art. 328 § 2 k.p.c.), a także naruszenie

prawa materialnego przez: błędną wykładnię art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 19

grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz

niektórych innych ustaw oraz art. 91a § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie

ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, z naruszeniem zasad ustrojowych

Rzeczypospolitej Polskiej określonych w art. 10 i art. 179, a zwłaszcza w art. 180

ust. 1 i ust. 2, Konstytucji RP, przy jednoczesnym niezwróceniu się przez Sąd

Apelacyjny z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie

7

zgodności art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy -

Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw w sytuacji,

gdy - zdaniem Sądu Apelacyjnego - przepisy te wzbudzają wątpliwości co do

zgodności z Konstytucją; niezastosowanie art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia

2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych

innych ustaw, a także art. 91a § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych,

w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo

o ustroju sądów powszechnych w sytuacji, gdy Sąd przyjął, że przepis art. 4 pkt 1

ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. ma zastosowanie do sędziów, którzy uzyskali

awans poziomy po dniu 21 stycznia 2009 r.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Sąd Apelacyjny w istocie nie

przeprowadził wykładni przepisów prawa stanowiących podstawę

materialnoprawną rozstrzygnięcia, lecz dokonał porównania projektu ustawy i

treści uchwalonej ustawy, stawiając w efekcie tezę o zastosowaniu „wadliwej

techniki legislacyjnej" oraz że „został on [przepis art. 4 pkt 3 ustawy z 19 grudnia

2008 r.] sformułowany w sposób świadczący o braku zdolności przewidywania jego

skutków". Tak więc Sąd dokonał analizy rozbieżności pomiędzy zamiarem

projektodawcy odtworzonym z uzasadnienia projektu ustawy, a jego wyrażeniem w

tekście ustawy, tak jakby chodziło o wykładnię oświadczenia woli, a nie o

wykładnię przepisów prawa.

Stwierdziła także, że wykładnia rozszerzająca zakres podmiotowy przepisu

art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. narusza zasadę z art. 180 Konstytucji

RP i kłóci się z poglądem, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym

państwem prawnym. Narusza ona zasadę ochrony praw słusznie nabytych w

zakresie prawa sędziego do wynagrodzenia zgodnego ze stanowiskiem sędziego

sądu okręgowego bądź sędziego sądu apelacyjnego, a także art. 178 ust. 2

Konstytucji. Użycie przez ustawodawcę w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia

2008 r. eufemistycznego określenia, że sędziowie „stają się sędziami na

stanowiskach sędziego sądu rejonowego i sędziami sądu okręgowego" jest

równoznaczne z przeniesieniem na inne stanowiska w rozumieniu art. 180 ust. 2

Konstytucji. Przepis ten zezwala na przeniesienie sędziego na inne stanowisko

przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: na podstawie orzeczenia sądu i tylko w

8

przypadkach określonych w ustawie. W innych wypadkach sędziowie są

nieusuwalni. Powołany art. 179 Konstytucji nie daje możliwości powoływania

sędziów przez Prezydenta na stanowiska sędziowskie prawnie nieistniejące,

powoływania, które byłoby bezskuteczne w chwili wydawania przez Prezydenta

aktów o powołaniu i prawnie bezskutecznego doręczania przez Prezydenta

mianowanym sędziom aktu powołania. Ponadto Prezydent powołuje sędziów tylko

na stanowiska wyższe w stosunku do tych, które zajmowali poprzednio. Nie istnieją

powołania na stanowiska równorzędne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik strony pozwanej wniósł o

jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego

znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przywołując uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 15 września 2011 r., II PZP 2/11, formułującą tezę, że przepis

art. 4 pkt 1 ustawy zmieniającej z 19 grudnia 2008 r. ma odpowiednie

zastosowanie do sędziów, których wnioski zostały rozpoznane zgodnie z art. 4 pkt

3 tej ustawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu z drugiej podstawy

kasacyjnej, wskazać należy, że na temat wagi naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. jako

podstawy skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy wypowiadał się wielokrotnie.

Przykładowo w wyroku z 15 lipca 2011 r., I UK 325/10 (LEX nr 949020) Sąd

Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1

k.p.c. może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych przypadkach, w których

treść uzasadnienia orzeczenia Sądu drugiej instancji uniemożliwia całkowicie

dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia. Z kolei w

wyroku z 6 lipca 2011 r., I CSK 67/11 (LEX nr 970061) Sąd Najwyższy wskazał, że

obraza art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. stanowi usprawiedliwioną

podstawę skargi kasacyjnej wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie ma

wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera kardynalne braki, które

uniemożliwiają kontrolę kasacyjną. Podobną myśl zawarł Sąd Najwyższy w

motywach w wyroku z 2 czerwca 2011 r., I CSK 581/10 (LEX nr 950715),

9

wywodząc, że przez sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadającego warunkom,

jakie stawia wymieniony przepis, może wyjątkowo wypełniać podstawę kasacyjną

przewidzianą w art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. Ma to jednak miejsce wówczas, gdy

wskutek uchybienia konkretnym wymaganiom określonym w art. 328 § 2 k.p.c.

zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czyli gdy stwierdzone

wady mogły mieć szczególnie negatywny wpływ na wynik sprawy. Analogicznie

rozstrzygnął tę kwestę Sąd Najwyższy w wyrokach I PK 139/10; II UK 338/10; I PK

138/10, I UK 357/10, I PK 272/10, II UK 323/10, II UK 346/10, II UK 338/10, I PK

171/10. Także doktryna aprobuje przedstawioną interpretację (por. Komentarz A.

Jakubeckiego do art. 328 k.p.c. i podana tam literatura (w:) Komentarz do Kodeksu

Postępowania cywilnego, pod. Red. Dolecki H, Wiśniewski T, LEX 2011, por. też

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod red. A. Zielińskiego, Warszawa

2008 r., s. 504-506 i cyt. tam literatura). Zatem, według dominującego poglądu

nauki i judykatury, o uchybieniu przepisowi art. 328 § 2 można mówić jedynie

wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera danych

pozwalających na kontrolę tego rozstrzygnięcia. Jednakże w sprawie niniejszej taka

sytuacja nie zachodzi, mimo dostrzeżenia przez Sąd Najwyższy pewnego

mankamentu. W istocie, w motywach rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego

roszczenie powódki o wyrównanie wynagrodzenia według V stawki awansowej od

26 października 2009 r. ocenione zostało wyłącznie w kontekście art. 91a § 1

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr

98, poz. 1070 ze zm.) – bez odniesienia się do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19

grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 4). Nie sposób jednak twierdzić,

że z tego powodu doszło do nierozpoznania istoty sprawy w opisanym zakresie.

Uchybienie to można oceniać wyłącznie w aspekcie naruszenia prawa

materialnego. Oceniając ten zarzut w takim właśnie kontekście, Sąd Najwyższy

stwierdza, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu z przyczyn, które zostaną

wyjaśnione w argumentacji odnoszącej się do pierwszej podstawy kasacyjnej.

Ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego prowadzi do konieczności

przeanalizowania całego kontekstu prawnego niniejszej sprawy. Z dniem 1 lipca

2007 r., ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju

10

sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 136, poz. 959 ze

zm.), wprowadzono instytucję tzw. awansu poziomego sędziów. Ustawodawca na

podstawie art. 1 pkt 18 dodał do ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych

art. 55 § 2a stanowiący, że sędziowie sądów powszechnych mogą być powoływani

także na stanowiska: sędziego sądu okręgowego w sądzie rejonowym oraz

sędziego sądu apelacyjnego w sądzie okręgowym. Stosownie do art. 1 pkt 24

powyższej ustawy zmieniającej, dodano art. 63a, w myśl którego na stanowisko

sędziego sądu okręgowego w sądzie rejonowym może być powołany sędzia sądu

rejonowego, który pełnił służbę na zajmowanym stanowisku co najmniej piętnaście

lat i po osiągnięciu drugiej stawki awansowej wynagrodzenia zasadniczego nie był

ukarany karą dyscyplinarną ani nie otrzymał wytknięcia uchybienia, o którym mowa

w art. 40, ani nie miał zwróconej uwagi w trybie określonym w art. 37 § 4, oraz

art. 64a, który stanowił, że na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w sądzie

okręgowym może być powołany sędzia sądu okręgowego, który pełnił służbę na

zajmowanym stanowisku co najmniej piętnaście lat i po osiągnięciu drugiej stawki

awansowej wynagrodzenia zasadniczego nie był ukarany karą dyscyplinarną ani

nie otrzymał wytknięcia uchybienia, o którym mowa w art. 40, ani nie miał

zwróconej uwagi w trybie określonym w art. 37 § 4. Na mocy powyższej ustawy

dodano też art. 65b, który w § 4 wprowadził zasadę, że stanowisko sędziego sądu

okręgowego w sądzie rejonowym jest równorzędne pod względem wynagrodzenia

ze stanowiskiem sędziego sądu okręgowego, a stanowisko sędziego apelacyjnego

w sądzie okręgowym - ze stanowiskiem sędziego sądu apelacyjnego. Do

wynagrodzeń tych sędziów stosowało się przepisy art. 91 § 1a, 3 i 4 ustawy -

Prawo o ustroju sądów powszechnych. Oznaczało to, że awansowany na

podstawie komentowanych przepisów sędzia uzyskiwał prawo do wynagrodzenia

wedle stawki podstawowej sędziego odpowiednio sądu okręgowego i apelacyjnego

oraz po odpowiednim stażu na stanowisku wynikającym z awansu miał prawo do

pierwszej i drugiej stawki awansowej. W przypadku powołania na stanowisko

sędziego sądu okręgowego w sądzie rejonowym stawkę podstawową należało więc

ustalić przy zastosowaniu mnożnika kwoty bazowej 3,9 (wielokrotność

odpowiedniej kwoty bazowej) na podstawie § 2 rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie stawek podstawowych

11

wynagrodzenia zasadniczego sędziów sądów powszechnych, asesorów i

aplikantów sądowych oraz stawek dodatku funkcyjnego sędziów (Dz.U. Nr 83, poz.

761 ze zm.).

Na mocy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o

ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, obowiązującej od dnia

22 stycznia 2009 r., zniesiono instytucję awansu poziomego. Z dniem wejścia w

życie tej ustawy sędziowie powołani na stanowisko sędziego sądu okręgowego w

sądzie rejonowym i sędziego sądu apelacyjnego w sądzie okręgowym stali się,

odpowiednio, sędziami sądów rejonowych i sędziami sądów okręgowych, które

stanowią ich miejsce służbowe, zachowując prawo do wynagrodzenia nabytego na

podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju

sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (art. 4 pkt 1). Przepis

intertemporalny ustawy, zawarty w art. 4 pkt 3, stanowił, że wnioski złożone w trybie

art. 65a przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpoznaniu na

podstawie przepisów dotychczasowych. Na mocy tych unormowań sędziowie,

którzy złożyli wnioski o awans poziomy przed zniesieniem tej instytucji,

zachowywali nie tylko prawo do jego uzyskania, ale także do wynikającego z tego

awansu wynagrodzenia ustalanego wedle wyżej przedstawianych zasad.

Przepis art. 4 pkt 3 nakazuje rozpoznanie wniosków złożonych przed dniem

wejścia ustawy wedle przepisów dotychczasowych. Oznacza to powołanie na

stanowisko wynikające z awansu poziomego, następnie zaś z mocy prawa (art. 4

ust. 1) powrót na stanowisko odpowiednio sędziego sądu rejonowego i sędziego

sądu okręgowego, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia nabytego na

podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju

sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Sędziowie awansowani po 21

stycznia 2009 r. traktowani są więc jak sędziowie, którzy uzyskali awans w czasie

obowiązywania przepisów ustawy w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 29

czerwca 2007 r. Po zniesieniu „awansów poziomych" awansowany sędzia -

niezależnie od daty awansu - zachował prawo do wynagrodzenia w stawce

podstawowej dla sędziego odpowiednio sądu okręgowego i sądu apelacyjnego, a

więc przy zastosowaniu mnożnika kwoty bazowej odpowiednio 3,9 i 4,6.

12

Kolejna zmiana legislacyjna wprowadzona została od dnia 22 kwietnia

2009 r. - ustawą z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 56, poz. 456). Na jej

podstawie uległy całościowej zmianie zasady wynagradzania sędziów. Art. 91 § 1

otrzymał brzmienie: „Wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne

stanowiska sędziowskie, różnicuje staż pracy lub pełnione funkcje". Po art. 91

dodano art. 91a. Zgodnie z jego § 1: „Sędziemu obejmującemu stanowisko w

sądzie rejonowym przysługuje wynagrodzenie zasadnicze w stawce pierwszej.

Sędziemu obejmującemu stanowisko w sądzie okręgowym przysługuje

wynagrodzenie zasadnicze w stawce czwartej, a jeżeli na niższym stanowisku

otrzymywał już wynagrodzenie w stawce czwartej albo piątej - przysługuje mu

wynagrodzenie zasadnicze w stawce, odpowiednio, piątej albo szóstej. Sędziemu

obejmującemu stanowisko w sądzie apelacyjnym przysługuje wynagrodzenie

zasadnicze w stawce siódmej, a jeżeli na niższym stanowisku otrzymywał już

wynagrodzenie w stawce siódmej albo ósmej - przysługuje mu wynagrodzenie

zasadnicze w stawce, odpowiednio, ósmej albo dziewiątej".

Na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. wynagrodzenia

zasadnicze sędziów sądów rejonowych określa się w stawkach od pierwszej do

czwartej, wynagrodzenia zasadnicze sędziów sądów okręgowych - w stawkach od

czwartej do siódmej, a wynagrodzenia zasadnicze sędziów sądów apelacyjnych - w

stawkach od siódmej do dziesiątej, według zasad określonych w ust. 2-4. Wedle

jego ust. 2, stawkę wynagrodzenia zasadniczego sędziego ustala się uwzględniając

staż pracy sędziego na stanowisku zajmowanym w dniu 1 stycznia 2009 r., a jeżeli

jest to korzystniejsze - staż pracy sędziego na wszystkich dotychczas zajmowanych

stanowiskach sędziowskich lub prokuratorskich (ogólny staż pracy); uwzględnienie

ogólnego stażu pracy nie może jednak stanowić podstawy ustalenia wynagrodzenia

zasadniczego sędziego sądu okręgowego w stawce szóstej i siódmej, a w

przypadku sędziego sądu apelacyjnego - w stawce dziewiątej i dziesiątej. Staż

pracy na zajmowanym stanowisku oraz ogólny staż pracy, niezbędny do uzyskania

poszczególnych stawek wynagrodzenia zasadniczego, określa tabela, stanowiąca

załącznik nr 3 do niniejszej ustawy.

13

Powyższa nowelizacja zobowiązywała do zaktualizowania wynagrodzeń

wszystkich sędziów od dnia 1 stycznia 2009 r. (vide: art. 8 ustawy z dnia 20 marca

2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych

innych ustaw) według zasad wynikających z art. 10 tej ustawy, a więc zgodnie z jej

załącznikiem nr 3. Aktualne przepisy przewidują wspólną stawkę wynagrodzenia -

czwartą - dla sędziego sądu rejonowego (najwyższą) i sędziego sądu okręgowego

(najniższą), a także wspólną stawkę wynagrodzenia - siódmą - dla sędziego sądu

okręgowego (najwyższą) i sędziego sądu apelacyjnego (najniższą). Sędziom,

którzy uzyskali awans poziomy, a następnie na powrót stali się sędziami

odpowiednio sądów rejonowych i sądów okręgowych, przysługiwała zatem

właściwa ze względu na staż pracy (ogólny lub na danym stanowisku) stawka

wynagrodzenia zasadniczego sędziego odpowiednio sądu rejonowego i sędziego

sądu okręgowego. Jedynie w przypadku gdy była ona niższa niż najniższa stawka

sądu wyższego, wynagrodzenie należało podwyższyć do wysokości wynikającej z

tej najniższej stawki. Tego bowiem wymagało zachowanie „prawa do

wynagrodzenia nabytego na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie

ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw".

Równorzędność wynagrodzenia należy więc odnosić do najniższej stawki sędziego

odpowiednio sądu okręgowego i sądu apelacyjnego, która zastąpiła dotychczasową

stawkę podstawową. Ci sędziowie, którzy wedle swojego stażu pracy na

stanowisku sędziego uzyskali stawkę czwartą i siódmą, pozostawali przy

wynagrodzeniu ustalonym na podstawie tych stawek, bowiem ich wynagrodzenie w

tej stawce było równorzędne z wynagrodzeniem w sądzie wyższej instancji.

Przyznanie więc uprzedniemu sędziemu sądu okręgowego w sądzie

rejonowym stawki czwartej i uprzedniemu sędziemu sądu apelacyjnego w sądzie

okręgowym stawki siódmej gwarantowało zachowanie ich uprawnień do

równorzędności wynagrodzenia z wynagrodzeniem wynikającym z awansu

poziomego i nie naruszało art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie

ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw.

Zasady powyższe obowiązują wobec wszystkich sędziów, którzy uzyskali

awans poziomy - niezależnie od daty otrzymania aktu powołania.

14

Na podstawie art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy

- Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, wnioski o

awans poziomy złożone przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegały

rozpoznaniu na podstawie przepisów dotychczasowych. Konsekwencją tego

uprawnienia, respektującego zasadę ochrony praw nabytych, było uzyskanie

„prawa do wynagrodzenia nabytego na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r.

o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych

ustaw". Gwarancja wynikająca z tego przepisu dotyczy wynagrodzenia

równorzędnego z wynagrodzeniem sędziego odpowiednio sądu okręgowego i sądu

apelacyjnego - w najniższej stawce wynagrodzenia zasadniczego. Istotnie,

sędziowie awansowani po dniu 21 stycznia 2009 r., legitymujący się odpowiednio

długim stażem (uposażeni według najwyższej stawki sądu niższego), w wyniku tego

awansu nie uzyskiwali faktycznej podwyżki wynagrodzenia. Nie jest to jednak

konsekwencja braku „równorzędności wynagrodzenia", lecz skutek zmian zasad

wynagradzania, które, między innymi, wprowadziły możliwość uzyskania przez

sędziego sądu niższej instancji wynagrodzenia na poziomie wynagrodzenia

sędziego sądu wyższej instancji w stawce najniższej. Przepis art. 4 pkt 1 ustawy z

dnia 19 grudnia 2008 r. z racji zniesienia awansu poziomego nie gwarantuje

sędziom wyższego wynagrodzenia niż to, które otrzymują sędziowie w tym samym

sądzie. Inaczej rzecz ujmując, ustawodawca nie jest zobowiązany na podstawie

tego przepisu do kształtowania wynagrodzeń sędziów w taki sposób, aby wśród

sędziów danego sądu wyróżniać finansowo tych, którzy uprzednio uzyskali awans

poziomy.

W zasadzie po uważnej analizie byłych i aktualnych zasad wynagradzania

można przyjąć, że instytucja awansu poziomego w zakresie zasad wynagradzania

zastąpiona została możliwością przyznania sędziemu o odpowiednio długim stażu

wynagrodzenia równorzędnego z wynagrodzeniem w najniżej stawce

obowiązującej w sądzie odpowiednio wyższej instancji. Sędzia legitymujący się

obecnie stosownym stażem nie ma wprawdzie możliwości objęcia stanowiska

sędziego sądu okręgowego w sądzie rejonowym i sędziego sądu apelacyjnego w

sądzie okręgowym, ale uzyskuje prawo do wynagrodzenia odpowiednio jak sędzia

sądu okręgowego i sędzia sądu apelacyjnego (w najniższych stawkach).

15

Stosownie do treści art. 91a § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych: „Sędziemu obejmującemu stanowisko w sądzie rejonowym

przysługuje wynagrodzenie zasadnicze w stawce pierwszej. Sędziemu

obejmującemu stanowisko w sądzie okręgowym przysługuje wynagrodzenie

zasadnicze w stawce czwartej, a jeżeli na niższym stanowisku otrzymywał już

wynagrodzenie w stawce czwartej albo piątej - przysługuje mu wynagrodzenie

zasadnicze w stawce, odpowiednio, piątej albo szóstej. Sędziemu obejmującemu

stanowisko w sądzie apelacyjnym przysługuje wynagrodzenie zasadnicze w stawce

siódmej, a jeżeli na niższym stanowisku otrzymywał już wynagrodzenie w stawce

siódmej albo ósmej - przysługuje mu wynagrodzenie zasadnicze w stawce,

odpowiednio, ósmej albo dziewiątej”. Wszedł on w życie z mocą wsteczną od 1

stycznia 2009 r., na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie ustawy -

Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. W myśl art. 8

tej ustawy, jej przepisy mają zastosowanie od dnia 1 stycznia 2009 r. do

wynagrodzeń sędziów sądów powszechnych i wojskowych, sędziów Sądu

Najwyższego, sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, sędziów

Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezesa i wiceprezesa Trybunału

Konstytucyjnego, sędziów Trybunału Konstytucyjnego, prokuratorów powszechnych

jednostek organizacyjnych prokuratury, prokuratorów wojskowych jednostek

organizacyjnych prokuratury, prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji

Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, asesorów sądowych i

prokuratorskich, referendarzy sądowych oraz uposażeń sędziów i prokuratorów w

stanie spoczynku.

Przede wszystkim podkreślić należy, że komentowany przepis nie ma

zastosowania do awansów poziomych uzyskanych od 22 stycznia 2009 r., na co

wskazuje właśnie art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy -

Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (a contrario).

Stworzona w nim konstrukcja prawna prowadzi do traktowania ich tak, jakby awans

nastąpił przed tym dniem, a więc zastosowanie mają przepisy wtedy obowiązujące

(także w zakresie wynagrodzenia). Poza tym, przepis art. 91a § 1 w zakresie, w

jakim dotyczy sędziów obejmujących stanowisko odpowiednio w sądzie okręgowym

i apelacyjnym, odnosi się do awansu pionowego - powołania na stanowisko w

16

sądzie wyższej instancji. Sędzia powołany na stanowisko sędziego sądu

okręgowego w sądzie rejonowym nie obejmował stanowiska w sądzie okręgowym,

a sędzia powołany na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w sądzie

okręgowym nie obejmował stanowiska w sądzie apelacyjnym. Nie następowało

więc powołanie do objęcia stanowiska w sądzie wyższej instancji. Potwierdza to

wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2012 r., K 7/10, w a w

szczególności argumentacja przytoczona w jego uzasadnieniu, o czym niżej. Tym

samym Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą skargę podziela w całości poglądy

wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2011 r., II PZP 2/11

(OSNP 2012 nr 5-6, poz. 56) oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 maja

2011 r., II BP 23/10 (LEX nr 863954).

Jeśli zaś chodzi o kwestię zachowania standardów konstytucyjnych, to wyżej

przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/10 rozstrzyga także o zgodności

art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw z art. 2, art. 178 ust. 2, art. 179

i art. 180 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi, że sędziowie, o których

mowa w tym przepisie, stają się, odpowiednio, sędziami sądów rejonowych i

sędziami sądów okręgowych, które stanowią ich miejsce służbowe.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że konstrukcja powołania sędziego, o

którym mowa w art. 179 Konstytucji, prowadzi do nadania prawa jurysdykcji,

wskazuje więc na konieczność przypisania sędziemu w akcie powołania

określonego stanowiska i miejsca służbowego. Bez wskazania tych elementów

sprawowanie urzędu sędziowskiego jest niemożliwe. Określenie rodzaju i szczebla

sądu, do którego sędzia zostaje powołany, stanowi immanentną część aktu

powołania. Trybunał podkreślił rozdźwięk między konstytucyjną konstrukcją

powołania, zorientowaną na nadanie sędziemu inwestytury, a przez to

zdeterminowanie zakresu jego obowiązków, a powołaniem sędziego w następstwie

awansu poziomego, które w najmniejszym stopniu nie rzutowało na rodzaj i zakres

czynności podejmowanych przez awansowanego sędziego. W wyniku awansu

poziomego sędzia uzyskiwał co prawda tytuł sędziego wyższej instancji, lecz w ślad

za tym nie zmieniał się zakres upoważnienia do sprawowania jurysdykcji. Tym

samym sędzia sądu okręgowego w sądzie rejonowym, aby rzeczywiście orzekać w

17

sądzie okręgowym, musiałby uzyskać stosowne upoważnienie w trybie delegacji

albo przejść procedurę awansu pionowego. Specyfika awansu poziomego

przejawiała się również w tym, że sędzia awansowany poziomo rzeczywiście stawał

się sędzią wyższej instancji dopiero po uzyskaniu awansu pionowego. Chociaż

tytularnie pozostawał sędzią sądu, do którego aspirował, to i tak musiał przejść całą

procedurę awansową. Co więcej, w świetle art. 65b § 5 i 6 ustawy - Prawo o ustroju

sądów powszechnych jego sytuacja niczym nie różniła się od sytuacji pozostałych

sędziów, zgłaszających swoje kandydatury na zwolnione lub utworzone stanowisko.

Wcześniejsze uzyskanie awansu poziomego pozostawało całkowicie irrelewantne z

punktu widzenia toczącej się procedury konkursowej. Tak więc omawianą instytucję

nie sposób uznać za awans i łączyć jej z wymogiem uzyskania aktu powołania w

rozumieniu przepisów Konstytucji. Akt powołania wpisany w konstrukcję awansu

poziomego nie korespondował z kategorią powołania, funkcjonującą na gruncie

przepisów Konstytucji. Ustawodawca posłużył się tu pojęciem konstytucyjnym,

abstrahując zupełnie od konstytucyjnego znaczenia mechanizmu powołania.

Konsekwencje uzyskania awansu poziomego ograniczały się jedynie do zmiany

tytułu i podwyższenia wynagrodzenia tak awansowanego sędziego oraz otwarcia

drogi do uzyskiwania wyższych stawek awansowych w przyszłości. Z punktu

widzenia innych aspektów, wyznaczających status sędziego, takich jak przypisanie

sędziemu nowego miejsca służbowego w rozumieniu ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych zmiana zakresu jego obowiązków czy też możliwość

faktycznego orzekania w sądzie wyższej instancji, otrzymanie awansu poziomego

było irrelewantne. Pomimo zachowania elementów proceduralnych, opisanych w

art. 179 Konstytucji, akt Prezydenta prowadził jedynie do zmiany tytułu sędziego, co

z kolei wiązało się ze zmianą jego wynagrodzenia. Tak kategorycznie wyrażone

stanowisko znajduje swe potwierdzenie nie tylko na płaszczyźnie opisanych wyżej

skutków awansu poziomego, lecz także w sposobie uregulowania trybu uzyskania

tegoż awansu. Z uwagi na zawarte w art. 63a i art. 64a ustawy - Prawo o ustroju

sądów powszechnych „półautomatyczne” kryteria awansu poziomego, osoby

ubiegające się o stanowisko sędziego sądu okręgowego w sądzie rejonowym czy

sędziego sądu apelacyjnego w sądzie okręgowym nie były wyłaniane w drodze

konkursu, a ich praca nie podlegała merytorycznej ocenie. W rezultacie Krajowa

18

Rada Sądownictwa była związana złożonym wnioskiem i, wyjąwszy przypadek

niespełnienia przez kandydata wymogów formalnych, nie mogła odmówić

przedstawienia takiej kandydatury Prezydentowi. Tym samym ustawodawca

pozbawił Krajową Radę Sądownictwa możliwości samodzielnego decydowania o

złożeniu wspomnianego wniosku. Na gruncie analizowanej sytuacji widać wyraźnie,

że w świetle tak ograniczonej roli Krajowej Rady Sądownictwa nie sposób mówić o

„powołaniu” w rozumieniu art. 179 Konstytucji. Rozpatrywanie powyższej kwestii z

punktu widzenia konstytucyjnej konstrukcji „powołania” nie daje się bowiem

pogodzić z realizacją ustrojowej funkcji Krajowej Rady Sądownictwa. Spojrzenie z

tej perspektywy wyłania kolejny argument na rzecz przyjętego przez Trybunał

stanowiska, że użyte przez ustawodawcę pojęcie nie jest „powołaniem” w

rozumieniu przepisów Konstytucji. Z tego też względu Trybunał Konstytucyjny

stwierdził, że art. 179 Konstytucji jest nieadekwatnym wzorcem kontroli art. 4 pkt 1

ustawy z 2008 r.

Z kolei w odniesieniu do problemu „zmiany stanowiska” w rozumieniu

art. 180 ust. 2 Konstytucji, Trybunał przyjął, że „zmiana stanowiska sędziowskiego”

wiąże się ze zmianą dotychczasowego zakresu jurysdykcji lub ze sprawowaniem

przez sędziego urzędu w sądzie innego niż do tej pory szczebla, gdyż obejmowane

przez sędziego „stanowisko sędziowskie” oznacza spełnianie (wykonywanie)

urzędu sędziego w sądzie określonego szczebla (rangi, rzędu), a więc określa

zarazem, determinowany rangą tego sądu i przepisami ustaw procesowych,

rzeczowy zakres jurysdykcji. Wejście w życie ustawy z 2008 r. nie wiązało się z

przeniesieniem sędziów awansowanych poziomo na inne stanowiska sędziowskie

w rozumieniu art. 180 ust. 2 Konstytucji. Zarówno sędziowie sądów okręgowych w

sądach rejonowych jak i sędziowie sądów apelacyjnych w sądach okręgowych po

uzyskaniu awansu poziomego zachowywali dotychczasowy zakres jurysdykcji

(odpowiadający zakresowi jurysdykcji sędziów sądów rejonowych i sędziów sądów

okręgowych). Co więcej, zachowanie przez sędziów awansowanych w tym trybie

dotychczasowej inwestytury było jednym z głównych założeń, leżących u źródeł

wprowadzenia konstrukcji awansów poziomych. Z uzasadnienia projektu ustawy

wprowadzającej tę instytucję wynika bowiem, że podstawowym celem wspomnianej

nowelizacji było zrewidowanie zasad wynagradzania sędziów legitymujących się

19

długoletnim stażem i nienagannym pełnieniem służby przy jednoczesnym

powołaniu na stanowiska de facto tożsame z dotychczas zajmowanymi. Również

postrzeganie zmiany w zakresie wynagrodzeń sędziowskich jako elementu zmiany

stanowiska nie doprowadziło Trybunału Konstytucyjnego do przyjęcia , że chodzi o

zmianę stanowiska w rozumieniu art. 180 ust. 2 Konstytucji. W tym kontekście

podkreślono, że zniesienie awansów poziomych realizowało konstytucyjny nakaz

powiązania wysokości wynagrodzenia sędziów z zakresem ich obowiązków. W

ocenie Trybunału, ustawa z 2007 r., wprowadzająca awanse poziome, „odrywała”

problem wynagrodzeń sędziowskich od kryteriów sformułowanych przez

ustrojodawcę. W szczególności staje się to widoczne na tle zawartej w wyroku o

sygn. P 8/00 wypowiedzi, w której uwypuklono potrzebę zachowania adekwatności

między sposobem ukształtowania wynagrodzeń sędziowskich a zakresem

obowiązków sędziego, ocenianym przez pryzmat „kompetencji przyznanych przez

prawo poszczególnym szczeblom wymiaru sprawiedliwości”. Tymczasem sytuacja

związana z pojawieniem się kategorii sędziów awansowanych poziomo ewidentnie

prowadziła do powstania zróżnicowania w zakresie wynagradzania sędziów

wykonujących te same obowiązki. Zdaniem Trybunału, sędziowie awansowani w

trybie awansu poziomego, którzy uzyskali prawo do kolejnych stawek awansowych,

nie mogą odwoływać się do konstrukcji praw nabytych.

Z kolei orzeczenie w tym wyroku, że art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia

2008 r. jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej

określoności, stanowi wynik konstatacji Trybunału Konstytucyjnego, że „Wysoce

niefortunne zredagowanie badanego przepisu właściwie uniemożliwiało taką jego

wykładnię, która gwarantowałaby racjonalny wynik takiej operacji. Art. 4 pkt 3

ustawy z 2008 r. de facto bowiem obligował do stosowania instytucji znoszonej na

mocy art. 4 pkt 1 i 2 ustawy. Na gruncie przepisów ustawy z 2008 r. nie sposób

znaleźć żadnego racjonalnego uzasadnienia dla takiej regulacji intertemporalnej”.

Stwierdzona niekonstytucyjność przepisu nie tworzy stanu prawnego, który

uzasadniałby zasadność roszczeń zgłaszanych przez powódkę. Podobnie rzecz się

ma z częściowym umorzeniem postępowania z uwagi na utratę mocy

obowiązującej przepisów dotyczących zachowania przez sędziów i prokuratorów

20

awansowanych poziomo prawa do wynagrodzenia nabytego na podstawie ustawy z

2007 r. (art. 4 ust. 1 in fine ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r.).

Z przedstawionych przyczyn zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa

materialnego nie mają usprawiedliwionej podstawy, gdyż powódka nie zachowała

prawa do stanowiska sędziego sądu okręgowego w sądzie rejonowym ani też nie

nabyła prawa do wynagrodzenia według V stawki awansowej.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c.

/tp/