III KK 478/11

Sygn. akt III KK 478/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący)

SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)

SSN Dariusz Świecki

Protokolant Teresa Jarosławska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza ,

w sprawie P. H., P.P. H., Ł. R. i M. K.

skazanych z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 17 października 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego,

od wyroku Sądu Rejonowego

z dnia 1 kwietnia 2011 r.,

1. zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonego M.

K. uchyla i sprawę w tym zakresie przekazuje

Sądowi Rejonowemu do ponownego

rozpoznania;

2. oddala kasację w stosunku do pozostałych skazanych;

3. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

2

Prokurator Rejonowy skierował akt oskarżenia do Sądu Rejonowego, w

którym oskarżył:

P. H. o to, że:

I. w nocy 6 grudnia 2010 r. około godziny 01.00 w miejscowości W.,

działając wspólnie i w porozumieniu z Ł. R. i M. K., wykorzystując

niezabezpieczone zbiorniki na paliwo w dwóch samochodach ciężarowych

marki Tatra zaparkowanych na terenie posesji, dokonał zaboru w celu

przywłaszczenia około 200 litrów oleju napędowego, powodując tym łączne

straty w kwocie około 920 zł, na szkodę E. W., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;

II. w nocy z 7 na 8 grudnia 2010 r. około godziny 0.00 w miejscowości

W. działając wspólnie i w porozumieniu z P. H. i B. B., wykorzystując

niezabezpieczone zbiorniki na paliwo w czterech samochodach ciężarowych

marki Tatra, zaparkowanych na terenie posesji, dokonał zaboru w celu

przywłaszczenia około 800 litrów oleju napędowego, powodując tym łączne

straty w wysokości 3680 zł, na szkodę E. W., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;

III. w nocy z 7 na 8 grudnia 2010 r. w S. działając w krótkich odstępach

czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wspólnie i w porozumieniu z

nieustaloną osobą z naczepy marki WIELTON samochodu ciężarowego marki

DAF stojącego przy ul. P. 30, zabrał w celu przywłaszczenia kompletne koło

zapasowe o rozmiarze 315x75x22,5 powodując tym straty w wysokości około

3050 zł, na szkodę FIRMY WIELOBRANŻOWEJ „I." i COMPENSA T.U. S.A.

oraz ze stojącego w pobliżu samochodu ciężarowego marki VOLVO z nie

zamkniętego zbiornika paliwa zabrał w celu przywłaszczenia 240 litrów oleju

napędowego powodując tym straty w wys. 1050 zł, na szkodę firmy USŁUGI

TRANSPORTOWE BUDOWLANE Z. J., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z

art. 12 k.k.;

IV. w nocy z 6 na 7 grudnia 2010 r. w godz. 19.00 - 06.00 w miejscowości

S. na terenie niestrzeżonego parkingu samochodowego, działając wspólnie i w

porozumieniu z Ł. R. i P. H., z niezabezpieczonego pojazdu marki Mercedes

Aktros, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia oleju napędowego w ilości 250

litrów oraz przedłużacza elektrycznego o długości około 25 metrów na czarnej

szpuli, powodując tym łączne straty w kwocie 1080 zł, na szkodę EKO Spółka

Cywilna, tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;

3

V. w nocy z 5 na 6 grudnia 2010 r. około godziny 0.00 w miejscowości J.,

działając wspólnie i w porozumieniu z M. K. i Ł. R., wykorzystując

niezabezpieczony zbiornik na paliwo w samochodzie ciężarowym marki MAN,

dokonał zaboru w celu przywłaszczenia około 70 litrów oleju napędowego wraz

z metalowym korkiem od wlewu paliwa, powodując tym łączne straty w kwocie

około 450 zł, na szkodę M. M., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.

P. H. o to, że:

I. w nocy z 7 na 8 grudnia 2010 r. około godziny 0.00 w miejscowości

W. działając wspólnie i w porozumieniu z P. H. i B. B., wykorzystując

niezabezpieczone zbiorniki na paliwo w czterech samochodach ciężarowych

marki Tatra, zaparkowanych na terenie posesji, dokonał zaboru w celu

przywłaszczenia około 800 litrów oleju napędowego, powodując tym łączne

straty w wysokości 3680 zł, na szkodę E. W., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;

II. w nocy z 6 na 7 grudnia 2010 r. w godz. 19.00 - 06.00 w miejscowości

S. na terenie niestrzeżonego parkingu samochodowego działając wspólnie i w

porozumieniu z Ł. R. i P. H., z niezabezpieczonego pojazdu marki Mercedes

Aktros, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia oleju napędowego w ilości 250

litrów oraz przedłużacza elektrycznego o długości około 25 metrów na czarnej

szpuli, powodując tym łączne straty w kwocie 1080 zł na szkodę EKO Spółka

Cywilna, tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;

Ł. R. o to, że:

I. w nocy 6 grudnia 2010 r. około godziny 01.00 w miejscowości W.,

działając wspólnie i w porozumieniu z P. H. i M. K., wykorzystując

niezabezpieczone zbiorniki na paliwo w dwóch samochodach ciężarowych

marki Tatra zaparkowanych na terenie posesji, dokonał zaboru w celu

przywłaszczenia około 200 litrów oleju napędowego, powodując tym łączne

straty w kwocie około 920 zł, na szkodę E. W., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;

II. w nocy z 6 na 7 grudnia 2010 r. w godz. 19.00 - 06.00 w miejscowości

S. na terenie niestrzeżonego parkingu samochodowego działając wspólnie i w

porozumieniu P. H. i P. P. H., z niezabezpieczonego pojazdu marki Mercedes

Aktros, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia oleju napędowego w ilości 250

litrów oraz przedłużacza elektrycznego o długości około 25 metrów na czarnej

szpuli, powodując tym łączne straty w kwocie 1080 zł, na szkodę EKO Spółka,

tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.

4

III. w nocy z 5 na 6 grudnia 2010 r. około godziny 0.00 w miejscowości J.,

działając wspólnie i w porozumieniu z M. K. i P. H., wykorzystując

niezabezpieczony zbiornik na paliwo w samochodzie ciężarowym marki MAN,

dokonał zaboru w celu przywłaszczenia około 70 litrów oleju napędowego wraz

z metalowym korkiem od wlewu paliwa, powodując tym łączne straty w kwocie

około 450 zł, na szkodę M. M., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.

M. K. o to, że:

I. w nocy 6 grudnia 2010 r. około godziny 01.00 w miejscowości W.,

działając wspólnie i w porozumieniu z P. H. i Ł. R., wykorzystując

niezabezpieczone zbiorniki na paliwo w dwóch samochodach ciężarowych

marki Tatra zaparkowanych na terenie posesji, dokonał zaboru w celu

przywłaszczenia około 200 litrów oleju napędowego, powodując tym łączne

straty w kwocie około 920 zł, na szkodę E. W., , tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.;

II. w nocy z 5 na 6 grudnia 2010 r. około godziny 0.00 w miejscowości J.,

działając wspólnie i w porozumieniu z P. H. i Ł. R., wykorzystując

niezabezpieczony zbiornik na paliwo w samochodzie ciężarowym marki MAN,

dokonał zaboru w celu przywłaszczenia około 70 litrów oleju napędowego wraz

z metalowym korkiem od wlewu paliwa, powodując tym łączne straty w kwocie

około 450 zł, na szkodę M. M., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.

Prokurator dołączył do aktu oskarżenia - zgodnie z art. 335 § 1 k.p.k. –

wnioski o wydanie wobec oskarżonych wyroku skazującego bez przeprowadzenia

rozprawy i wymierzenie uzgodnionych z oskarżonymi następujących kar:

- Ł. R.za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w dniu 6 grudnia 2010 r. na szkodę E.

W. - 6 miesięcy pozbawienia wolności z obowiązkiem naprawienia szkody poprzez

zapłatę na jego rzecz kwoty 307 zł, za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w nocy z

6/7 grudnia 2010 r., na szkodę EKO Spółka Cywilna - 6 miesięcy pozbawienia

wolności z obowiązkiem naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz E. W. kwoty

360 zł, za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w nocy 5/6 grudnia 2010 r., na szkodę

M. M. - 6 miesięcy pozbawienia wolności z obowiązkiem naprawienia szkody

poprzez zapłatę na jego rzecz kwoty 150 zł, wymierzenie kary łącznej 1 roku i 4

miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres 4 lat, orzeczenie dozoru kuratora i zwolnienie z opłat i kosztów postępowania;

- M. K. za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w dniu 6 grudnia 2010 r. na szkodę E.

W. - 4 miesięcy pozbawienia wolności z obowiązkiem naprawienia szkody poprzez

5

zapłatę na jego rzecz kwoty 307 zł, za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w nocy

5/6 grudnia 2010 r. na szkodę M. M. - 4 miesięcy pozbawienia wolności z

obowiązkiem naprawienia szkody poprzez zapłatę na jego rzecz kwoty 150 zł,

wymierzenie kary łącznej 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat tytułem próby, orzeczenie dozoru

kuratora i zwolnienie z opłat i kosztów;

- P. P. H. za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w nocy 7/8 grudnia 2010 r. na

szkodę E. W. - 6 miesięcy pozbawienia wolności z obowiązkiem naprawienia

szkody poprzez zapłatę na jego rzecz kwoty 1227 zł, za czyn z art. 278 § 1 k.k.

popełniony w nocy 7/8 grudnia 2010 r. na szkodę E. W.- 10 miesięcy pozbawienia

wolności z obowiązkiem naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz EKO Spółka

Cywilna, kwoty 360 zł, wymierzenie kary łącznej 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat, orzeczenie

dozoru kuratora i zwolnienie z opłat i kosztów postępowania;

- P. H. za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w dniu 6 grudnia 2010 r. na szkodę E.

W. - 6 miesięcy pozbawienia wolności z obowiązkiem naprawienia szkody poprzez

zapłatę na jego rzecz kwoty 307 zł, za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w nocy

7/8 grudnia 2010 r. na szkodę E. W. - 6 miesięcy pozbawienia wolności z

obowiązkiem naprawienia szkody poprzez zapłatę na jego rzecz kwoty 1227 zł, za

czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w nocy 7/8 grudnia 2010 r. na szkodę J. I. i Z. J.

- 6 miesięcy pozbawienia wolności z obowiązkiem naprawienia szkody poprzez

zapłatę na rzecz J. I. kwoty 3050 zł i na rzecz Z. J. kwoty 1050 zł, za czyn z art. 278

§ 1 k.k. popełniony w nocy 6/7 grudnia 2010 r. na szkodę EKO Spółka Cywilna

miesięcy pozbawienia wolności z obowiązkiem naprawienia szkody poprzez zapłatę

kwoty 360 zł na rzecz E. W., za czyn z art. 278 § 1 k.k. popełniony w nocy z 5/6

grudnia 2010 r. na szkodę M. M. - 6 miesięcy pozbawienia wolności z obowiązkiem

naprawienia szkody poprzez zapłatę na jego rzecz kwoty 150 zł, wymierzenie kary

łącznej 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania

na okres 5 lat, orzeczenie dozoru kuratora oraz zwolnienie z kosztów i opłat.

Na wyznaczone w tej sprawie posiedzenie w dniu 1 kwietnia 2011 r., stawił

się prokurator, natomiast nie stawili się oskarżeni, prawidłowo zawiadomieni o

terminie . Obecny na posiedzeniu prokurator poparł wnioski o wydanie wyroku

skazującego bez przeprowadzania rozprawy, modyfikując je na korzyść

oskarżonych w ten sposób, że wniósł o orzeczenie, iż każdy z nich działał w

6

warunkach ciągu przestępstw i zastosowanie art. 91 § 1 k.k. oraz wymierzenie

wobec nich kar w związku z tym artykułem na poziomie ustalonych z oskarżonymi

kar łącznych, tj. wobec:

- P. H. na mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. kary 1 roku pozbawienia

wolności;

- P.P. H na mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. kary 1 roku i 6 miesięcy

pozbawienia wolności;

- Ł. R. na mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. kary 1 roku i 4 miesięcy

pozbawienia wolności;

- M. K. na mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. kary 1 roku pozbawienia

wolności.

Sąd Rejonowy uwzględniając zmodyfikowane przez prokuratora wnioski,

wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2011 r.,:

I. oskarżonego P. H. uznał za winnego popełnienia czynów, zarzucanych mu

w pkt. I-V z tym ustaleniem, że dopuścił się tych przestępstw, działając w podobny

sposób, w krótkich odstępach czasu, zatem w warunkach ciągu przestępstw i na

mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. skazał go i wymierzył mu karę 1

(jednego) roku pozbawienia wolności;

II. oskarżonego P. H. uznał za winnego popełnienia czynów, zarzucanych

mu w pkt. I-II z tym ustaleniem, że dopuścił się tych przestępstw, działając w

podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, zatem w warunkach ciągu

przestępstw i na mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. skazał go i wymierzył

karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

III. oskarżonego Ł. R. uznał za winnego popełnienia czynów, zarzucanych

mu w pkt. I-III z tym ustaleniem, że dopuścił się tych przestępstw, działając w

podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, zatem w warunkach ciągu

przestępstw i na mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. skazał go i wymierzył

karę 1 (jednego) roku i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności;

IV. oskarżonego M. K. uznał za winnego popełnienia czynów, zarzucanych

mu w pkt. I-II z tym ustaleniem, że dopuścił się tych przestępstw, działając w

podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, zatem w warunkach ciągu

przestępstw i na mocy art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. skazał go i wymierzył

karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

7

V. na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 2 k.k. oraz art. 73 § 2 k.k. wykonanie

orzeczonych wobec oskarżonych kar pozbawienia wolności odpowiednio zawiesił:

- wobec P. H. na okres próby 5 (pięciu) lat;

- wobec P.P. H. na okres próby 5 (pięciu) lat;

- wobec Ł. R. na okres próby 4 (czterech) lat;

- M. K. na okres próby 3 (trzech) lat

oddając każdego z nich pod dozór kuratora;

VI. na mocy art. 46 § 1 k.k. orzeł wobec oskarżonych środek karny w postaci

obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody w części poprzez zapłatę na rzecz

pokrzywdzonego:

- wobec P. H.: w związku z czynem z pkt. I - na rzecz E. W. kwoty 307 (trzysta

siedem) złotych; w związku z czynem z pkt. II - na rzecz E.W. kwoty 1227 (tysiąc

dwieście dwadzieścia siedem) złotych; w związku z czynem z pkt. III - na rzecz J. I.

kwoty 3050 (trzy tysiące pięćdziesiąt) złotych oraz na rzecz Z.J. kwoty 1050 (tysiąc

pięćdziesiąt); w związku z czynem z pkt. IV - na rzecz EKO Spółka Cywilna kwoty

360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych; w związku z czynem z pkt. V - na rzecz M. M.

kwoty 150 (sto pięćdziesiąt) złotych;

- wobec P. P.H.: w związku z czynem z pkt. I - na rzecz E. W. kwoty 1227 (tysiąc

dwieście dwadzieścia siedem) złotych; w związku z czynem z pkt. II -na rzecz EKO

Spółka Cywilna kwoty 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych;

- wobec Ł. R.: w związku z czynem z pkt. I — na rzecz E. W. kwoty 307 (trzysta

siedem) złotych; w związku z czynem z pkt. II - na rzecz EKO Spółka Cywilna kwoty

360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych; w związku z czynem z pkt. III - na rzecz M. M.

kwoty 150 (sto pięćdziesiąt) złotych;

- wobec M. K.: w związku z czynem z pkt. I - na rzecz E. W. kwoty 307 (trzysta

siedem) złotych; w związku z czynem z pkt. II - na rzecz M. M. kwoty 150 (sto

pięćdziesiąt) złotych;

VII. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. oraz art. 17 ust 1 ustawy z dnia 23

czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, zwolnił oskarżonych od

obowiązku uiszczenia opłaty oraz zapłaty pozostałych kosztów sądowych w

sprawie, obciążając nimi Skarb Państwa.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił

się w dniu 9 kwietnia 2011 r.

8

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 kwietnia

2011 r. wniósł - na korzyść P. H., P.P. H., Ł. R. i M. K. - Prokurator Generalny,

który powołując się na zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku

naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 343 § 7

k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., a polegającego na rozpoznaniu sprawy przeciwko

oskarżonym na posiedzeniu i uwzględnieniu zmodyfikowanego przez prokuratora

bez zgody oskarżonych, wniosku o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy, w

zakresie kwalifikacji prawnej czynów zarzucanych wszystkim oskarżonym poprzez

przyjęcie art. 91 § 1 k.k. oraz w odniesieniu do M. K. i P. H. w zakresie wymiaru

kary odbiegającej od uzgodnionych z tymi oskarżonymi kar, wniósł w konkluzji o

uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego zasługuje na uwzględnienie jedynie w

części, w której kwestionuje orzeczenie Sądu Rejonowego dotyczące oskarżonego

M. K. W pozostałym natomiast zakresie nie jest ona zasadna.

W pierwszej kolejności - jedynie dla przypomnienia - należy poczynić kilka

uwag natury ogólnej, związanych z problematyką wniosku prokuratora o wydanie

wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy w trybie art. 335 § 1 k.p.k.,

który to przepis wprowadza do procesu karnego element negocjacji procesowych

pomiędzy oskarżycielem a oskarżonym. Jest przy tym sprawą oczywistą, że owe

"uzgodnienia", o których mówi wyżej wymieniony przepis, dotyczą treści wniosku

prokuratora z jakim ten występuje do sądu. Wniosek prokuratora o orzeczenie

"uzgodnionych z oskarżonym kary lub środka karnego" (oskarżyciel i oskarżony

zgadzają się jedynie na takie, jak zawarte we wniosku, rozstrzygnięcie sprawy), jest

w tym sensie wiążący dla sądu, że potrzeba dokonania zmiany w jego treści,

wymaga dokonania modyfikacji wniosku z udziałem stron bądź skierowania sprawy

do rozpoznania na zasadach ogólnych (art. 343 § 7 k.p.k. - "jeżeli sąd uzna, że nie

zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, sprawa podlega rozpoznaniu na

zasadach ogólnych"; zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2011 r., V KK

382/10, LEX nr 785292).

Sąd przy tym nie może uchylić się od zbadania sprawy zarówno pod kątem

ustaleń faktycznych i zawinienia, a także zastosowanych przepisów prawa

materialnego, zaś w sytuacji gdy uzna, że oskarżony nie popełnił zarzucanego mu

9

przestępstwa, gdy zauważa potrzebę zmiany kwalifikacji prawnej czynu i to

niezależnie, czy miałaby to być zmiana w kierunku łagodniejszym, czy też

surowszym, bądź też dostrzega inne wady prawne propozycji oskarżyciela

publicznego (np. dotyczące kwestii środków karnych, których orzeczenie jest

obligatoryjne), nie tylko nie może wniosku takiego uwzględnić, lecz wręcz

zobligowany jest - stosownie do treści art. 343 § 7 k.p.k. - skierować sprawę do

rozpoznania na zasadach ogólnych, chyba że w toku posiedzenia prokurator za

zgodą oskarżonego dokona modyfikacji wniosku w kierunku przez sąd

postulowanym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2012 r., II KK 14/12,

Prok. i Pr. - wkł. 2012/6/7; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.11.2006 r., III KK

366/06, R-OSNKW 2006, poz. 2211). Z powyższego wynika zatem jednoznacznie,

że sąd nie może samodzielnie dokonać zmian w treści wniosku złożonego przez

prokuratora na podstawie art. 335 § 1 k.p.k., a każda samodzielna zmiana treści

takiego wniosku przez sąd stanowi zmianę warunków porozumienia zawartego

pomiędzy prokuratorem a oskarżonym, co w konsekwencji oznacza, że sąd

wymierza oskarżonemu karę, na którą prokurator i oskarżony nie wyrazili zgody.

Jeżeli zatem sąd orzeka na posiedzeniu z wniosku prokuratora o wydanie wyroku

skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, bez uprzedniej modyfikacji

stanowiska stron, karę inną od proponowanej przez oskarżyciela, albo też karę na

którą oskarżony nie wyraził wcześniej zgody, to tym samym rażąco narusza art.

335 § 1 k.p.k. i art. 343 § 7 k.p.k. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca

2009 r., III KK 33/09, R-OSNKW 2009, poz. 756).

Istotne przy tym jest to, że art. 335 § 1 k.p.k., nie pozwala na formułowanie

wniosków co do kar, poza granicami wynikającymi z prawa karnego materialnego.

Wniosku takiego nie wolno jest sądowi uwzględniać na posiedzeniu, chyba że

doszłoby tu do jego modyfikacji w tym zakresie, ale jeśli jest ona niemożliwa np. z

uwagi na nieobecność oskarżonego, to winno to skutkować skierowaniem przez

sąd sprawy na rozprawę, jak stanowi o tym przepis art. 343 § 7 k.p.k. Wniosek

prokuratora złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k. musi bowiem odpowiadać wymogom

prawa karnego materialnego, a jeśli temu nie czyni zadość, to sąd nie może go

uwzględnić, albowiem nie może w konsekwencji akceptować wyroku, którego treść

byłaby niezgodna z prawem (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 r.,

V KK 110/09, R-OSNKW 2009, poz. 1154; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8

lutego 2000 r., I KZP 52/99, OSNKW 2000, z. 3-4, poz. 27; wyrok Sądu

10

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 grudnia 2008 r., II AKa 352/08, KZS

2009/3/67). W takim też znaczeniu wadliwy wniosek prokuratora o rozstrzygnięcie

sprawy w trybie art. 335 § 1 k.p.k. nie powinien być przez sąd uwzględniony (zob.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r., V KK 288/08, R-OSNKW

2008, poz. 2146).

Nie można tracić z pola widzenia i tej okoliczności, że wymóg z art. 335 § 1

k.p.k., aby okoliczności popełnienia przestępstwa nie budziły wątpliwości, dotyczy

nie tylko stanu faktycznego sprawy, ale także kwestii kwalifikacji prawnej czynu

zarzucanego oskarżonemu. W wypadku bowiem, gdy nie jest ona prawidłowa, sąd

nie może uwzględnić wniosku bez jego modyfikacji w tym zakresie (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2011 r., V KK 405/10, LEX nr 736408).

Przechodząc natomiast na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy na

kwestie następujące.

Pomijając kwestie związane z orzeczeniem wobec oskarżonych kar

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania na stosowne

okresy próby, oddaniem ich pod dozór kuratora, nałożeniem obowiązku

naprawienia szkody oraz zwolnieniem od ponoszenia kosztów sądowych - które to

rozstrzygnięcia nie są kwestionowane w kasacji i są zgodne tak z wnioskami

prokuratora, jak i stanowiskiem samych oskarżonych - należy w szczególności

odnieść się do zastosowanej w przedmiotowej sprawie instytucji ciągu przestępstw,

o jakiej mowa w art. 91 § 1 k.k. oraz do wysokości wymierzonych oskarżonym kar

pozbawienia wolności w kontekście stanowisk, jakie w tym zakresie wyrazili sami

oskarżeni.

W protokole przesłuchania P.P. H. z dnia 29.12.2010 r. znajduje się zapis

następujący: "prokurator poinformował o treści art. 335 par. 1 k.p.k. i ustalono

warunki wydania wyroku - za każdy czyn po 6 miesięcy pozbawienia wolności,

obowiązek naprawienia szkody w zależności od stanowiska w tym zakresie

pokrzywdzonych, kara łączna 1 rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres

5 lat, dozór kuratora, zwolnienie z opłat i kosztów" (k- 200).

W protokole przesłuchania P. H. z dnia 29.12.2010 r. znajduje się zapis:

"prokurator poinformował o treści art. 335 par. 1 k.p.k. i ustalono warunki wydania

wyroku - za każdy czyn po 10 miesięcy pozbawienia wolności, obowiązek

naprawienia szkody w zależności od stanowiska w tym zakresie pokrzywdzonych,

11

kara łączna 1 rok 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres 5 lat,

dozór kuratora, zwolnienie z opłat i kosztów" (k- 206).

W odniesieniu do Ł. R. w protokole jego przesłuchania z dnia 14.12.2010 r.

znajduje się z kolei zapis następujący: "pouczony o treści art. 335 k.p.k. ja chcę

dobrowolnie poddać się karze w wymiarze: za I czyn 6 miesięcy pozbawienia

wolności, obowiązek naprawienia szkody w kwocie 920 zł solidarnie na rzecz

pokrzywdzonego, za II czyn 6 miesięcy pozbawienia wolności, obowiązek

naprawienia szkody w kwocie 1080 zł na rzecz pokrzywdzonego solidarnie, za III

czyn 6 miesięcy pozbawienia wolności, obowiązek naprawienia szkody w kwocie

450 zł solidarnie na rzecz pokrzywdzonego, kara łączna 1 rok i 4 miesiące

pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania na 4 lata próby, dozór

kuratora, uczę się więc proszę o zwolnienie od kosztów i opłat" (k- 184-184v).

Jeżeli natomiast chodzi o M. K., to w protokole jego przesłuchania z dnia

27.01.2011 r. znajduje się zapis: "pouczony o treści art. 335 k.p.k. o możliwości

dobrowolnego poddania się karze, chcę skorzystać z tego prawa. Wyrażam zgodę

na zaproponowaną mi przez prokuratora karę w wysokości - za I czyn 4 miesiące

pozbawienia wolności, obowiązek naprawienia szkody w kwocie 920 zł solidarnie

na rzecz pokrzywdzonego E. W., na podstawie art. 46 § 1 k.k., za II czyn 4

miesiące pozbawienia wolności, obowiązek naprawienia szkody w kwocie 450 zł

solidarnie na rzecz pokrzywdzonego M. M., na podstawie art. 46 § 1 k.k. Kara

łączna w wysokości 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres 3 lat,

dozór kuratora, zwolnienie od opłaty i pozostałych kosztów procesu. Zgadzam się z

takim wymiarem kary" (k- 265).

Jeżeli natomiast chodzi o ciąg przestępstw, to wystarczy w tym miejscu

jedynie przypomnieć, że stanowi on odmianę realnego zbiegu przestępstw,

jednakże bez konsekwencji w postaci orzekania za poszczególne przestępstwa kar

jednostkowych, a następnie kary łącznej (zob. art. 85 i 86 k.k.). Zgodnie bowiem z

przepisem art. 91 § 1 k.k. "jeżeli sprawca popełnia w podobny sposób, w krótkich

odstępach czasu, dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok,

chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw, sąd orzeka

jedną karę na podstawie przepisu, którego znamiona każde z tych przestępstw

wyczerpuje, w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego

o połowę". Przepis ten pozwala, w przypadku spełnienia przesłanek w nim

określonych, na uproszczone orzekanie o karze. Zamiast za każde z przestępstw,

12

przypisanych sprawcy, wymierzać kary jednostkowe i następnie karę łączną,

uznaje się oskarżonego za winnego wielu (co najmniej dwóch) przestępstw, bez

potrzeby orzekania kar jednostkowych. Zawsze więc należy oskarżonemu najpierw

przypisać popełnienie konkretnych przestępstw, ze wskazaniem ich kwalifikacji

prawnej (ale bez powoływania w tym miejscu art. 91 § 1 k.k.), a następnie

wymierzyć za nie jedną karę z powołaniem już art. 91 § 1 k.k. (zob. wyrok Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 grudnia 2010 r., II AKa 393/10, KZS

2011/5/70). Skoro bowiem przepis ten dotyczy zasad wymiary kary za ciąg

przestępstw, to powołać go należy tylko przy podstawie wymiaru kary, a nie przy

podstawie kwalifikacji prawnej każdego z czynów przypisanych oskarżonemu. Nie

wydaje się przy tym trafne stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Apelacyjnego w

Krakowie z dnia 24 lutego 2011 r. (II AKa 3/11, KZS 2011/5/53), że "skoro w

przypadku skazania za ciąg przestępstw nie skorzystano z możliwości wymierzenia

kary powyżej górnej granicy ustawowego zagrożenia, to powoływanie przepisu art.

91 § 1 k.k. w podstawie prawnej wymiaru kary nie jest właściwe". Zważyć bowiem

należy, że przepis ten w przypadku popełnienia przez sprawcę dwóch lub więcej

przestępstw, pozostających w ciągu, nakazuje wymierzenie jednej kary - gdyby nie

regulacja zawarta w tym przepisie, należałoby wymierzyć kilka kar jednostkowych

(odpowiednio do liczby przypisanych przestępstw), a następnie wymierzyć karę

łączną. Gdyby więc przyjąć, że przepisu art. 91 § 1 k.k. nie należy powoływać

zarówno w kwalifikacji prawnej przestępstw przypisanych oskarżonemu, jak i przy

podstawie wymiaru kary, to z wyroku mogłoby wcale nie wynikać, czy mamy do

czynienia z ciągiem przestępstw, czy też jedynie z realnym zbiegiem przestępstw o

jakim mowa w art. 85 k.k., którego konsekwencją byłaby możliwość orzeczenia kary

łącznej (w przypadku wymierzenia kar podlegających łączeniu).

Podnosi się również, że konstrukcję ciągu przestępstw traktować należy jako

podstawę nadzwyczajnego obostrzenia kary (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 4 lutego 2008 r., III KK 363/07, OSNKW 2008/4/28 - wraz z

powołanym tam orzecznictwem oraz poglądami doktryny), chociaż dla ścisłości

należy zauważyć, iż nie brakuje także poglądów, że wymiar kary zgodnie z

przepisem art. 91 § 1 k.k. stanowi "niczym nieuzasadnione uprzywilejowanie

sprawcy przestępstw zaliczonych do ciągu przestępstw - w porównaniu ze sprawcą

sądzonym w ramach instytucji realnego zbiegu. Nie wiadomo bowiem, dlaczego

popełnienie serii przestępstw w podobny sposób i w krótkich odstępach czasu ma

13

być traktowane łagodniej niż popełnienie takich przestępstw w sposób różny czy w

dłuższych odstępach czasu. Raczej sytuacja zaliczona do ciągu przestępstw

wskazuje na większą determinację i specjalizację przestępczą, co powinno

skutkować surowszym, a nie łagodniejszym karaniem" (zob. A. Marek, Kodeks

karny. Komentarz, LEX 2010, wyd. V, s. 268 - teza 1). Zwrócić bowiem należy

uwagę, że o ile w przypadku ciągu przestępstw maksymalny wymiar kary za dwa

lub więcej przestępstw nie może przekroczyć najwyższego zagrożenia ustawowego

przewidzianego w przepisie, którego znamiona każde z tych przestępstw

wyczerpuje, zwiększonego o połowę, o tyle w ramach realnego zbiegu przestępstw

i wymiaru kary łącznej jej maksymalny wymiar jest równy sumie kar jednostkowych

(z tym, że nie może ona jednak przekroczyć granic określonych w art. 86 - 88 k.k.).

W razie więc skazania za ciąg przestępstw kradzieży z art. 278 § 1 k.k.

(zagrożonych karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat), maksymalny

wymiar kary nie może przekroczyć siedmiu i pół roku pozbawienia wolności,

natomiast w przypadku skazania tylko za dwa takie przestępstwa pozostające w

zbiegu realnym i wymierzeniu za nie kar jednostkowych równych górnej granicy

ustawowego zagrożenia, maksymalna kara łączna wynosiłaby 10 lat pozbawienia

wolności (w przypadku trzech i więcej przestępstw - 15 lat pozbawienia wolności).

Niewątpliwie zatem ustalenie w realiach konkretnej sprawy, że sprawca popełnił

dwa lub więcej przestępstw w ciągu o jakim mowa w art. 91 § 1 k.k., jest najczęściej

okolicznością w zakresie wymiaru kary bardziej korzystną dla oskarżonego, aniżeli

ustalenie, że przestępstwa, których się dopuścił, pozostawały w zbiegu realnym.

Istotne przy tym również jest to, że skoro ciąg przestępstw jest instytucją

prawa karnego materialnego, to jej stosowanie jest obowiązkiem sądu. Przyjęcie

zatem lub odrzucenie możliwości zastosowania art. 91 § 1 k.k. uzależnione jest

wyłącznie od spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie (zob. P. Kardas,

w: A. Zoll (red.), Kodeks karny. Komentarz. Część ogólna, T. I, Zakamycze 2004,

wyd. 2, s. 120 - teza 36). Powyższy nakaz obowiązuje również i prokuratora, który

winien powyższą okoliczność - jeśli tylko wynika ona z materiału dowodowego

sprawy - wskazać w akcie oskarżenia. Gdy natomiast - tak, jak to miało miejsce w

omawianej sprawie - prokurator nie wskazuje w akcie oskarżenia, że zarzucane

oskarżonym czyny zostały popełnione w ciągu, o jakim mowa w art. 91 § 1 k.k. i

wcześniej nie uzgadnia z oskarżonymi jednej kary, lecz kary jednostkowe i karę

łączną, to w przypadku złożenia wniosku w trybie art. 335 § 1 k.p.k., zawsze na

14

posiedzeniu - jak stara się to dowodzić w kasacji Prokurator Generalny -musiałoby

dojść do ponownych uzgodnień pomiędzy prokuratorem i oskarżonymi, albowiem

wcześniej nie było w ogóle rozważane zastosowanie omawianego przepisu. Takie

jednak podejście jest zbyt formalistyczne i nie wydaje się zasadne.

Odnosząc się więc do zarzutów i argumentów podniesionych na ich

poparcie, które zawarł w swojej kasacji Prokurator Generalny, należy w pierwszej

kolejności skonstatować, że Sąd Rejonowy nie obraził przepisów postępowania (a

tym bardziej nie uczynił tego w sposób rażący), poprzez uwzględnienie wniosku

prokuratora bez zgody oskarżonych, w zakresie "kwalifikacji prawnej czynów

zarzuconych wszystkim oskarżonym poprzez przyjęcie art. 91 § 1 k.k." Wszystkie

zarzucane i przypisane oskarżonym czyny wyczerpywały bowiem jedynie znamiona

przestępstw kradzieży z art. 278 § 1 k.k. i nawet jeśli sentencja wyroku w tym

zakresie nie jest dość precyzyjna, to nie zmienia to postaci rzeczy, że przepis ten

odnosi się jedynie do postawy wymiaru oskarżonym kar. Nie sposób również

zgodzić się z argumentem, że skoro art. 91 § 1 k.k. stwarza możliwość wymiaru

kary w granicach od dolnej granicy ustawowego zagrożenia do górnej granicy

zwiększonej o połowę, a więc zaostrza wymiar kary, to jego zastosowanie dla

oskarżonych było niekorzystne. Po pierwsze bowiem, Sąd nie wymierzył

oskarżonym kar pozbawienia wolności powyżej górnej granicy ustawowego

zagrożenia (a wręcz ukształtował je w dolnych granicach zagrożenia ustawowego),

a po wtóre, orzeczone kary są zgodne z wnioskiem prokuratora (oraz stanowiskiem

samych oskarżonych, poza M. K. - o czym poniżej). Chociażby z tych względów nie

ma już potrzeby ponownego wykazywania, że w przypadku przyjęcia, w ślad za

aktem oskarżenia, realnego zbiegu przestępstw, wymiar kary łącznej - teoretycznie

rzecz ujmując - mógłby być dla oskarżonych jeszcze bardziej dolegliwy, aniżeli w

wypadku zastosowania art. 91 § 1 k.k.

Nie są przy tym również zasadne argumenty przedstawione przez

Prokuratora w toku rozprawy kasacyjnej, że zachowania oskarżonych można

byłoby ewentualnie oceniać w kategoriach czynu ciągłego, o jakim stanowi art. 12

k.k. oraz, że prokurator nie uzgodnił z oskarżonymi P. H. i P.P.H. w szczegółach

obowiązku naprawienia szkody. O ile bowiem prawdą jest, że obowiązek

naprawienia szkody nie został z tymi oskarżonymi ustalony w "najdrobniejszych

szczegółach", to jednak nie ulega wątpliwości, że wyrazili oni zgodę na orzeczenie

wobec nich obowiązku naprawienia szkody, a jego sprecyzowanie we wniosku

15

prokuratora w niczym owych uzgodnień nie zmieniło. Jeżeli natomiast chodzi o to,

że zachowania oskarżonych można byłoby ewentualnie uznać za czyn ciągły i

kwalifikować w odniesieniu do każdego z nich jako przestępstwa z art. 278 § 1 k.k.

w zw. z art. 12 k.k., to rozważania w tym zakresie są raczej czysto teoretyczne i nie

znajdują jednoznacznego odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale

dowodowym. Tak zresztą tych zachowań nie ujął w akcie oskarżenia prokurator,

który na dodatek swojego stanowiska nie zmienił w omawianym zakresie w toku

posiedzenia Sądu, a i sam Sąd Rejonowy takiej oceny w swoim orzeczeniu nie

przyjął. Rysująca się zatem jedynie ewentualna i teoretyczna możliwość dokonania

takich ustaleń i przyjęcia konstrukcji czynu ciągłego, nie stanowi wystarczającej

podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku w postępowaniu kasacyjnym. Nie

sposób przy tym całkowicie pominąć i tego faktu, że Sąd Rejonowy uznał jednak

oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanych im "czynów" (podczas, gdy w art.

12 k.k. mowa jest o dwóch lub więcej "zachowaniach"), z których każdy stanowił

oddzielne przestępstwo, z tym jedynie ustaleniem, że zostały one popełnione w

podobny sposób i w krótkich odstępach czasu, a więc zostały popełnione w ciągu o

jakim mowa w art. 91 § 1 k.k. Sama natomiast górna granica zagrożenia

przewidzianego przez ustawę za popełnienie przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw.

z art. 12 k.k. wynosi pięć lat pozbawienia wolności, której w omawianej sprawie nie

przekroczono.

Z tego też względu nie sposób uznać za zasadnej kasacji Prokuratora

Generalnego wniesionej na korzyść skazanych P.P. H. i Ł. R., albowiem

podniesione w kasacji zarzuty rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć

istotny wpływ na treść wyroku Sądu Rejonowego, nie znalazły potwierdzenia.

Podobnie należy ocenić kasację Prokuratora Generalnego w odniesieniu do

skazanego P. H. Prawdą jest, że ten skazany wyraził zgodę na orzeczenie kar

jednostkowych po 10 miesięcy pozbawienia wolności za każdy z zarzucanych jemu

czynów oraz wymierzenie kary łącznej w wysokości roku i sześciu miesięcy

pozbawienia wolności, natomiast prokurator w swoim wniosku postulował

wymierzenie kar jednostkowych - 6 miesięcy oraz 10 miesięcy pozbawienia

wolności i wymierzenie kary łącznej w wysokości roku i sześciu miesięcy

pozbawienia wolności, co w sposób oczywisty kłóciło się z treścią przepisu art. 86 §

1 k.k. W toku posiedzenia Sądu prokurator ponownie wniósł o orzeczenie wobec P.

16

H. kary roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności i taką też karę w swoim

wyroku Sąd Rejonowy orzekł.

Jeżeli zatem Sąd Rejonowy wymierzył skazanym P.P. H., P. H. i Ł. R. kary

pozbawienia wolności, na jakie ci wyrazili zgodę, to przecież nie sposób zasadnie

twierdzić, że sąd wymierzył tym skazanym kary, na jakie ci nie wyrazili zgody, a tym

samym zostały złamane ich uzgodnienia z prokuratorem i Sąd Rejonowy zamiast

wydawać wyrok na posiedzeniu w trybie art. 343 § 6 k.p.k., winien sprawę

skierować do rozpoznania na zasadach ogólnych (art. 343 § 7 k.p.k.). Faktycznie

bowiem w przedmiotowej sprawie ogół dolegliwości, jakie zostały orzeczone wobec

tych skazanych za popełnione przez nich przestępstwa, jest zgodny z tym, na co

sami wyrazili zgodę i o co wnioskował prokurator. Konstatacji tej w niczym nie

zmienia fakt, że przed posiedzeniem Sądu prokurator nie uwzględniając instytucji

ciągu przestępstw uzgadniał z oskarżonymi wymiar kar jednostkowych i kary

łącznej, albowiem w ostatecznym rozrachunku orzeczone wobec nich kary nie są w

szczególności surowsze i w tym znaczeniu nie odbiegają do wcześniejszych

uzgodnień.

Inna jest natomiast sytuacja w przypadku oskarżonego M. K. Oskarżony ten

bowiem wyraził zgodę na orzeczenie wobec niego dwóch kar jednostkowych po 4

miesiące pozbawienia wolności każda oraz orzeczenie kary łącznej w wysokości 6

miesięcy pozbawienia wolności (z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres 3 lat). Prokurator w swoim wniosku skierowanym do Sądu postulował

wymierzenie M. K. dwóch kar jednostkowych za każde z zarzucanych jemu

przestępstw po 4 miesiące oraz orzeczenie kary łącznej w wysokości roku

pozbawienia wolności, co w sposób oczywisty kłóciło się ze stanowiskiem samego

oskarżonego, ale i w sposób rażący obrażało normę art. 86 § 1 k.k. Okoliczności

powyższych nie dostrzegł również Sąd Rejonowy i wymierzając temu oskarżonemu

karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres 3 lat, dopuścił się obrazy przepisów, wskazanych w kasacji Prokuratora

Generalnego. Jeżeli bowiem M. K. na taki wymiar kary nie wyraził zgody, to nie

sposób było wydać takiej treści wyroku na posiedzeniu, a jeżeli ta sytuacja nie

wyniknęła z oczywistego przeoczenia faktów wskazanych wcześniej, gdyż Sąd

Rejonowy jako karę słuszną i sprawiedliwą jaką należało wymierzyć temu

oskarżonemu uważał właśnie karę roku pozbawienia wolności, to tym bardziej

winien był sprawę skierować do rozpoznania na zasadach ogólnych.

17

Z tych też względów zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonego M. K.

należało uchylić i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi Rejonowemu do

ponownego rozpoznania.

Przypomnieć jedynie wypada, że Sąd ponownie rozpoznając sprawę M. K.

może skierować ją na posiedzenie, o jakim mowa w art. 343 k.p.k., albowiem w

dalszym ciągu istnieje wniosek prokuratora o skazanie oskarżonego bez

przeprowadzenia rozprawy, chociaż jego uwzględnienie uzależnione jest od

zmodyfikowania postulowanej przez prokuratora kary do takiej, na jaką wyraził

zgodę oskarżony, albo też uzyskania zgody samego oskarżonego, gdyby w grę

wchodziła kara w wymiarze wyższym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8

lutego 2012 r., V KK 416/11, LEX nr 1119585). W razie nie zmodyfikowania

wniosku lub też uznania przez Sąd, że wniosek taki nie zasługuje na

uwzględnienie, sprawa winna zostać rozpoznana na zasadach ogólnych.

Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.