SNO 45/12

Sygn. akt SNO 45/12

UCHWAŁA

Dnia 15 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Józef Szewczyk (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

Protokolant : Katarzyna Wojnicka

w sprawie

sędziego Sądu Rejonowego

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 15 listopada 2012 r.

zażalenia obrońcy obwinionej

na uchwałę Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego

z dnia 12 lipca 2012 r.,

w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych

sędziego Sądu Rejonowego i obniżenia wynagrodzenia

u c h w a l i ł:

utrzymać zaskarżoną uchwałę w mocy.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny- Sąd Dyscyplinarny /…/ po rozpoznaniu wniosku Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego dla Sądów Okręgu /…/ z dnia 1 czerwca 2012 r.,

uchwałą z dnia 12 lipca 2012 r. zawiesił w czynnościach służbowych sędziego

Sądu Rejonowego oraz obniżył jej o 30% wysokość wynagrodzenia sędziego. W

uzasadnieniu podjętej uchwały Sąd ten wskazał, że w stosunku do tego sędziego

postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. zostało wszczęte postępowanie

dyscyplinarne, w którym postawiono jej zarzut „popełnienia przewinienia

dyscyplinarnego, określonego w art. 107 § 1 u.s.p., w postaci opisanej szczegółowo

w postanowieniu z 31 maja 2012 roku”. Oceniając zasadność wniosku w

„niniejszym postępowaniu wpadkowym”, Sąd ten uznał, że przedstawione przez

2

Rzecznika Dyscyplinarnego dowody „w wystarczającym stopniu

uprawdopodabniają fakt popełnienia przez obwinioną zarzucanego jej przewinienia

dyscyplinarnego”. Zaprzeczenie obwinionej „pozostaje w ewidentnej sprzeczności”

z treścią zeznań trzech świadków i „nie eliminuje wysokiego stopnia

prawdopodobieństwa popełnienia zarzucanego jej przewinienia, a jego „waga”

uzasadnia „w dostatecznym stopniu potrzebę zawieszenia obwinionej w

czynnościach służbowych na czas trwania postępowania dyscyplinarnego co do

meritum”. Wobec orzeczenia zawieszenia obwinionej w czynnościach służbowych

Sąd ten był zobligowany art. 129 § 3 u.s.p. do obniżenia jej wysokości

wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia. „Ustalając wysokość ograniczenia

uposażenia o 30% Sąd uwzględnił odpowiednio stopień szkodliwości zarzucanego

czynu, a z drugiej strony stan zdrowia obwinionej, a także długoletni staż pracy”.

W zażaleniu obrońca obwinionej zaskarżył w całości uchwałę Sądu

Apelacyjnego Sądu Dyscyplinarnego „wydaną dnia 12 lipca 2012 r.”, zarzucając jej:

1/ „naruszenie prawa procesowego” art. 127 u.s.p. „mające mieć wpływ na treść

rozstrzygnięcia poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający

odniesienie się do motywów, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji wydając

zaskarżoną uchwałę wobec lakoniczności uzasadnienia, co uniemożliwia także

przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonej uchwały”, 2/ „naruszenie prawa

materialnego 129 § 1 u.s.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na

przyjęciu, że wyłącznie waga zarzucanego obwinionej czynu uzasadnia

zawieszenie jej w czynnościach służbowych oraz niewzięciu pod rozwagę innych

okoliczności sprawy takich jak: wieloletnia nienaganna służba sędziego, zakres

obowiązków, jakie na niej spoczywały w bieżącej pracy orzeczniczej przed

podjęciem uchwały zawieszeniu w czynnościach, a także przed datą zarzucanego

jej przewinienia, spektrum spraw, jakie były przydzielone do jej referatu,

dotychczasowa postawa moralna i etyczna, które świadczą o braku potrzeby

zawieszania obwinionej w czynnościach służbowych”, 3/ naruszenie art. 129 § 3

u.s.p. „poprzez jego zastosowanie będące skutkiem niewłaściwego zastosowania

art. 129 § 1 u.s.p.” We wnioskach domagał się uchylenia zaskarżonej uchwały w

całości i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu do

ponownego rozpoznania, ewentualnie uwzględnienia zażalenia, zmiany

zaskarżonej uchwały „poprzez odmowę zawieszenia w czynnościach służbowych

sędziego Sądu Rejonowego oraz obniżenia wynagrodzenia”.

3

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Podniesiony w uzasadnieniu zażalenia zarzut sporządzenia wadliwego

uzasadnienia zaskarżonej uchwały „w sposób uniemożliwiający odniesienie się” do

jej motywów nie uniemożliwiał dokonania instancyjnej kontroli zaskarżonej uchwały

w postępowaniu zażaleniowym. Wprawdzie uzasadnienie kontestowanego

orzeczenia, które zawiesza obwinioną w wykonywaniu sędziowskich obowiązków

służbowych oraz obniża o 30% jej wynagrodzenie sędziowskie jest istotnie nazbyt

ogólnikowe i lakoniczne, ale nie w stopniu tak wadliwym, że uniemożliwiało

„instancyjną” weryfikację zaskarżonej uchwały.

Zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., powoływanej dalej jako p.u.s.p.),

zapadające w toku postępowania dyscyplinarnego rozstrzygnięcia wymagają z

urzędu uzasadnienia na piśmie. Ponieważ przepisy p.u.s.p. nie precyzują

wymagań, które powinno spełniać uzasadnienie orzeczenia (uchwały) sądu

dyscyplinarnego, przeto w tej nieuregulowanej sprawie - w rozumieniu art. 128

p.u.s.p. - stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, a w

szczególności jego art. 424 § 1, wymagający wskazania faktów, które sąd uznał za

udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i

dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, a ponadto wyjaśnienia podstawy

prawnej orzeczenia, wraz z przytoczeniem okoliczności, które sąd miał na

względzie przy wymiarze orzeczonych sankcji dyscyplinarnych. Takich ustawowych

wymagań krytykowane przez wnoszącą zażalenie uzasadnienie zaskarżonej

uchwały nie realizuje w zakresie oczekiwanym przez obwinioną. Równocześnie

„wstrzemięźliwość” tego krytykowanego uzasadnienia wynika z tego, że w

postępowaniu o zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych sąd

dyscyplinarny nie może przesądzać ani rozstrzygać o zasadności zarzutów

sformułowanych we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, ale

poddaje ocenie przesłanki wymagane do zawieszenia sędziego w czynnościach

służbowych, pozostające w związku ze znacznym prawdopodobieństwem

popełnienia zarzucanych obwinionej przewinień dyscyplinarnych. W tym zakresie

uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie wywołuje zasadniczych ani istotnych

wątpliwości co do okoliczności i przesłanek, którymi kierował się Sąd dyscyplinarny

pierwszej instancji orzekając zaskarżoną uchwałą o zawieszeniu obwinionej w

czynnościach służbowych i obniżeniu jej wysokości wynagrodzenia. Za

4

zastosowaniem tych nadzwyczajnych środków ograniczenia kompetencji

sędziowskich oraz płacowych uprawnień obwinionej przemawiały okoliczności,

które mogą świadczyć o wysoce prawdopodobnym dopuszczeniu się przez

obwinioną kwalifikowanych deliktów dyscyplinarnych, które zostały „opisane” w

dostępnym materiale dowodowym. W sprawie obwinionej wielce prawdopodobne

było: zniszczenie protokołu rozprawy w sprawie o wykroczenie drogowe, w którym

miało być zawarte postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z

zakresu ruchu drogowego oraz odroczeniu rozprawy, a następnie równie

prawdopodobne „sfabrykowanie” protokołu fikcyjnej rozprawy, zamknięcie

„przewodu sądowego” bez wysoce prawdopodobnego udziału stron, wydanie

wyroku poza rozprawą i bez udziału stron, sporządzenie uzasadnienia tego wyroku

bez wymaganego wniosku ukaranej za wykroczenie drogowe, oraz doręczenie jej

tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem, tyle że następnie jej apelacja została

odrzucona „jako wniesiona po terminie”, który później został jej przywrócony. W

poddanej ocenie sprawie o zawieszenie obwinionej w sprawowaniu urzędu

sędziego oraz o obniżenie wynagrodzenia sędziowskiego występuje

nagromadzenie tak istotnych deliktów dyscyplinarnych, których „waga”, tj. nasilenie

szkodliwych i niedopuszczalnych wyżej wymienionych zachowań deliktowych, które

wyniknęły z wysoce prawdopodobnej, oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa

przez obwinioną, która w ten sposób uchybiła godności sprawowania urzędu

sędziego, zagrożone jest surowymi sankcjami dyscyplinarnymi i uzasadnia nie tylko

„dostatecznym”, ale w stopniu wysokim - zawieszenie obwinionej w wykonywaniu

czynności służbowych i obniżenie jej wynagrodzenia do czasu wyjaśnienia

wymienionych okoliczności w postępowaniach wszczętych w sprawie obwinionej,

które ponadto mogą wyczerpywać znamiona umyślnego przestępstwa z art. 271 §

1 k.k.

Z informacji przekazanych na rozprawie przed Sądem Najwyższym-Sądem

Dyscyplinarnym przez substytuta obrońcy obwinionej wynika, że w postępowaniu

dyscyplinarnym została jej wymierzona surowa sankcja przeniesienia na inne

miejsce służbowe w okręgu apelacji /…/.Wprawdzie orzeczenie to nie jest jeszcze

prawomocne, ale nie może być ono pomijane przy weryfikacji kontestowanego

zawieszenia obwinionej w czynnościach służbowych sędziego. Za utrzymaniem

orzeczonego zawieszenia obwinionej w czynnościach służbowych sędziego

przemawia dobro i interes wymiaru sprawiedliwości ze względu na negatywny

5

odbiór społeczny zarzucanych obwinionej deliktów dyscyplinarnych przez

uczestników postępowania w sprawie o wykrocznie oraz protokolantkę sądową,

którzy złożyli zgodne zeznania o tych okolicznościach po uprzedzeniu ich o

odpowiedzialności karnej, grożącej za składanie fałszywych zeznań. Dlatego już

primae facie nie wytrzymuje oraz nie wymaga dalszej krytyki odmienna wersja

obrony obwinionej, która bez wniosku ukaranej za wykroczenie drogowe,

sporządziła uzasadnienie „wyroku”, który prawdopodobnie został wydany bez

udziału uczestników tego postępowania i poza rozprawą, także dlatego, że

„zdenerwowanie” ukaranej za wykroczenie drogowe nie zawiera i nie stanowi

wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i o jego doręczenie w rozumieniu art.

35 § 1 k.p.w. Taka kwalifikacja została zawarta w dostępnym wyciągu z protokołu

rozprawy apelacyjnej w sprawie o wykroczenie z dnia 13 kwietnia 2012 r. (k. 60), z

którego wynika, że „nie wystąpiła sytuacja, która obligowałaby Sąd do doręczenia z

urzędu (bez wniosku) odpisu wyroku stronom i - tym samym - rozpoczęcia biegu

terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia

wyroku”, co doprowadziło do odrzucenia apelacji ukaranej za wykroczenie drogowe

jako „wniesionej po terminie”.

Wprawdzie Sąd Najwyższy nie powinien poszukiwać, wyręczać ani

zastępować Sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji w należytym wypełnianiu

obowiązków jurysdykcyjnych, obejmujących sporządzenie uzasadnienia w sposób

wymagany do poddania weryfikacji odwoławczej (zażaleniowej) zaskarżonej

uchwały, ale wskazane wyżej, tj. możliwe do ustalenia okoliczności i argumenty

uzupełniające uzasadnienie zaskarżonej uchwały, wykluczają zasadność zarzutów

zażalenia, jakoby doszło do błędnego zastosowania art. 129 § 1 p.u.s.p., i w

„konsekwencji” do błędnego zastosowania jego § 3. Przeciwnie, obniżenie o 30%

wynagrodzenia sędziowskiego obwinionej, w sytuacji, w której rzecznik

dyscyplinarny wnioskował o jego 50% zmniejszenie, a Sąd dyscyplinarny pierwszej

instancji uwzględnił „stan zdrowia i długoletni staż pracy” wcześniej niekaranej

obwinionej, które - w suwerennej ocenie tego Sądu - przemawiały za

zastosowaniem łagodniejszego stopnia obligatoryjnego obniżenia wynagrodzenia

sędziowskiego w okresie usprawiedliwionego opisanymi okolicznościami sprawy

zawieszenia obwinionej w czynnościach służbowych.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny orzekł jak

w sentencji.

6