I CSK 292/12

Sygn. akt I CSK 292/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Józef Frąckowiak

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie z powództwa J. B.

przeciwko Gminie Miasto R.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 23 listopada 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w R.

z dnia 20 grudnia 2011 r.,

uchyla wyrok w zaskarżonej części i sprawę przekazuje

Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania,

pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powód – J. B. wniósł o zasądzenie od Gminy Miasta R. kwoty 53.716 zł z

ustawowymi odsetkami od kwoty 35.000 zł od 12 marca 2010 r. i od kwoty

18.716 zł od 12 lipca 2011 r., tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną

niedostarczeniem lokalu socjalnego osobom zobowiązanym do opuszczenia i

opróżnienia lokalu mieszkalnego w budynku na jego nieruchomości (art. 18 ust.

5 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym

zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr

31, poz. 266, ze zm.; dalej - u.o.p.l.).

Pozwana - Gmina Miasta R. wniosła o oddalenie powództwa i zarzuciła, że

w świetle wyroku eksmisyjnego zobowiązana do dostarczenia lokalu socjalnego

osobom zajmującym lokal powoda jest Gmina T. Obowiązek ten nie przeszedł

na pozwaną, w szczególności na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990

r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze

zm.; dalej – u.s.g.). Wyrokowi eksmisyjnemu została nadana klauzula

wykonalności, a to oznacza, że wygasł obowiązek zaoferowania lokalu

socjalnego osobom podlegającym eksmisji z lokalu powoda.

Wyrokiem z 12 lipca 2011 r. Sąd Rejonowy w R. zasądził od pozwanej na

rzecz powoda kwotę 53.716 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 35.000 zł od

12 marca 2010 r. i od kwoty 18.716 zł od 12 lipca 2011 r.; w pozostałej części

postępowanie umorzył i rozstrzygnął o kosztach.

Sąd Rejonowy ustalił, że powód jest właścicielem nieruchomości

zabudowanej budynkiem jednorodzinnym w R. przy ul. R. nr 29. Wyrokiem z 23

kwietnia 2007 r. wydanym w sprawie przeciwko poprzednim właścicielom

nieruchomości – rodzinie K. i przy interwencji ubocznej Gminy T. po stronie

powoda, Sąd Rejonowy nakazał eksmisję pozwanych z nieruchomości powoda

oraz orzekł o przysługującym im uprawnieniu do uzyskania lokalu socjalnego,

nakazując wstrzymanie wykonania eksmisji do czasu złożenia przez gminę

oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Wyrokowi temu 23 marca 2008

r. została nadana klauzula wykonalności.

Ugodą z 11 grudnia 2007 r. w sprawie o zapłatę Gmina T. zobowiązała się

3

płacić powodowi kwoty po 1.000 zł miesięcznie tytułem odszkodowania do czasu

zaoferowania lokalu socjalnego osobom podlegającym eksmisji z jego

nieruchomości, a 12 maja 2009 r. ugodzie nadano klauzulę wykonalności.

Nieruchomość powoda na podstawie § 1 pkt 5 rozporządzenia Rady

Ministrów z 28 lipca 2008 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast

oraz nadania miejscowościom statusu miasta (Dz. U. Nr 137, poz. 860 ze zm.)

znalazła się na terenie Gminy Miasta R. Gmina T. odmówiła dalszej wypłaty

odszkodowania, a następnie wystąpiła o pozbawienie wykonalności ugody z 11

grudnia 2007 r. Powództwo zostało uwzględnione wyrokiem Sądu Rejonowego

w R. z 3 grudnia 2009 r.

Sąd Rejonowy przyjął, że wobec zmiany granic administracyjnych

pozwanej zobowiązanie Gminy T. w zakresie dostarczenia lokalu socjalnego

przeszło zgodnie z art. 49 ust. 2 u.s.g. na pozwaną. Powód nie mógł korzystać

ze swojej nieruchomości w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 22 kwietnia 2011 r.,

a na podstawie art. 18 ust. 5 u.o.p.l. w zw. z art. 417 k.c. przysługuje mu od

pozwanej odszkodowanie w związku z niewykonaniem obowiązku dostarczenia

lokalu socjalnego osobom zajmującym lokal powoda po wyroku eksmisyjnym, za

okres od 1 stycznia 2009 r. do 22 kwietnia 2011 r. w kwocie 53.716 zł, przy

przyjęciu rynkowej stawki czynszu na 17,88 zł za 1m2

miesięcznie.

Wyrokiem z 20 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w R. zmienił zaskarżony

wyrok w pkt I i IV w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę

53.716 zł z odsetkami ustawowymi od kwoty 26.401 zł od 12 marca 2010 r., od

kwoty 27.315 zł od 13 lipca 2011 r.; w pozostałej części powództwo oddalił;

zmienił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed sądem pierwszej

instancji; w pozostałej części oddalił apelację pozwanej i zniósł między stronami

koszty postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zaakceptował ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego.

Nie zgodził się jednak ze stanowiskiem, że obowiązek dostarczenia lokalu

socjalnego osobom zamieszkującym w lokalu powoda po wyroku eksmisyjnym

przeszedł z Gminy T. na pozwaną na podstawie art. 49 ust. 2 u.s.g., w związku z

przejęciem przez nią mienia Gminy T. po wejściu w życie rozporządzenia Rady

Ministrów z 28 lipca 2008 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast

4

oraz nadania miejscowościom statusu miasta (Dz. U. Nr 137, poz. 860 ze zm.).

Zdaniem Sądu Okręgowego, art. 49 ust. 2 u.s.g. nie znajduje zastosowania w

sytuacji zmiany granic Gmin T. i R., przez włączenie z dniem 1 stycznia 2009 r.

w oparciu o § 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lipca 2008 r. do

dotychczasowego obszaru R. obrębu ewidencyjnego B. Przepis ten dotyczy

zniesienia lub podziału gminy, nie ma więc zastosowania do zmiany granic

administracyjnych sąsiadujących gmin. Ustawodawca w art. 4 u.s.g. odróżnia

tworzenie gmin, łączenie gmin, podział gmin, znoszenie gmin, ustalanie granic i

nazw gmin, ustalanie siedzib władz gminnych. W świetle art. 44 pkt 2 u.s.g.

przekazanie mienia pomiędzy gminami, których granice ulegają zmianie wymaga

zawarcia między nimi porozumienia lub wydania decyzji przez Prezesa Rady

Ministrów.

Dla rozstrzygnięcia o roszczeniu powoda istotne jest jedynie ustalenie

zasięgu terytorialnego gmin po zmianie granic, a konkretnie należy ustalić

„gminę właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego

opróżnieniu”, jak stanowi art. 14 ust. 1 u.o.p.l. W dacie, od której powód naliczył

odszkodowanie jego nieruchomość położona była na terenie Gminy Miasta R.,

co przesądza o tym, że od 1 stycznia 2009 r. ta gmina była zobowiązana do

dostarczenia lokalu socjalnego osobom zajmującym lokal powoda. Prawomocny

wyrok sądu orzekający o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego obliguje

bowiem do dostarczenia lokalu socjalnego tę gminę, na której terenie lokal się

znajduje, bez względu na to, czy i która gmina uczestniczyła w procesie w

charakterze interwenienta ubocznego po stronie powodowej. Zapewnianie

osobom uprawnionym lokali socjalnych i zamiennych, a także zaspokajanie

potrzeb mieszkaniowych osób o niskich dochodach należy do zadań własnych

gminy (art. 7 ust. 1 pkt 1 i 7 u.s.g.) i dotyczy mieszkańców danej gminy. Jest to

realizacja konstytucyjnego prawa do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych (art.

75 Konstytucji).

Sąd Okręgowy za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 14 ust. 6 w zw.

z art. 18 ust. 5 u.o.p.l. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pomimo

nadania klauzuli wykonalności obowiązkowi opróżnienia lokalu, obowiązek

gminy do złożenia oferty najmu lokalu socjalnego trwa nadal, a także art. 365 § 1

5

k.p.c., poprzez nieuwzględnienie mocy wiążącej postanowienia Sądu

Rejonowego w R. z 26 marca 2008 r. o nadaniu wyrokowi eksmisyjnemu klauzuli

wykonalności. Przyjął, że nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi eksmisyjnemu

nie niweczy obowiązku gminy właściwej ze względu na położenie nieruchomości

do dostarczenia lokalu socjalnego osobom uprawnionym do jego uzyskania na

mocy orzeczenia sądu, gdy nie wykazano, że obowiązek ten został wykonany.

W sprawie nie przeprowadzono też dowodu prawomocności postanowienia o

nadaniu wyrokowi eksmisyjnemu klauzuli wykonalności, a termin do wniesienia

zażalenia na takie postanowienie biegnie dla dłużnika dopiero od daty

doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.

Wysokość szkody została prawidłowo ustalona opinią biegłego na kwotę

53.716 zł. Za zasadne Sąd Okręgowy uznał jednak zarzuty co do naruszenia art.

455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c., przez przyjęcie, że w dniu wytoczenia

powództwa powód pozostawał w opóźnieniu z zapłatą kwoty 35.000 zł, a nie

26.401 zł. W efekcie Sąd Okręgowy zmienił rozstrzygnięcie o odsetkach od

zasądzonych świadczeń.

Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego z 20 grudnia 2011 r.

w części, w której Sąd Okręgowy, deklarując w uzasadnieniu wolę samej tylko

zamiany rozstrzygnięcia o odsetkach od zasądzonych kwot, zredagował

sentencję swojego orzeczenia w ten sposób, że powtórzył zwrot o zasądzeniu

na rzecz powoda od pozwanego kwoty 53.716 zł, co – zdaniem skarżącej –

prowadzi do zasądzenia jej raz jeszcze, podczas gdy uwzględnienie apelacji

w przyjętym zakresie powinno wiązać się z nadaniem orzeczeniu brzmienia:

„zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że odsetki ustawowe

zasądza od kwoty 26.401 zł od 12 marca 2010 r. i od kwoty 27.315 zł od 13 lipca

2011 r.”.

Kwestionując rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o oddaleniu jej apelacji od

wyroku uwzględniającego powództwo pozwana zarzuciła, że orzeczenie to

zapadło z naruszeniem prawa procesowego (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.), to jest: -

art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez takie uzasadnienie

zaskarżonego wyroku, że nie sposób ocenić, jakie zdarzenie ma być

wypełnieniem obowiązku dostarczenia lokalu socjalnego przez gminę,

6

decydującym o wygaśnięciu jej odpowiedzialności za czyn określony w art. 18

ust. 5 u.o.p.l. Pozwana zarzuciła nadto, że zaskarżony wyrok zapadł

z naruszeniem prawa materialnego (art. 3981

pkt 1 k.p.c.), to jest: - art. 18 ust. 5

w zw. z art. 14 ust. 1 u.o.p.l. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie polegające na uznaniu, iż odpowiedzialna za czyn określony w art.

18 ust. 5 u.o.p.l. jest ta gmina, na terenie której w okresie objętym żądaniem

znajduje się lokal podlegający opróżnieniu, bez względu na treść wyroku

eksmisyjnego; - art. 14 ust. 6 u.o.p.l. w zw. z art. 18 ust. 5 u.o.p.l. i art. 417 § 1

k.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż okoliczność nadania klauzuli

wykonalności wyrokowi eksmisyjnemu w zakresie obowiązku opróżnienia lokalu

nie świadczy o wygaśnięciu obowiązku gminy dostarczenia lokalu socjalnego; -

art. 14 ust. 1, 5 i 6 u.o.p.l. przez pominięcie, że sąd w wyroku orzekającym

o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego wstrzymuje wykonalność

obowiązku opuszczenia i opróżnienia lokalu do czasu złożenia oferty zawarcia

umowy najmu lokalu socjalnego przez gminę, która występowała w sprawie jako

interwenient uboczny.

Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Powód wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że naruszenie art. 328 § 2

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. może stanowić zasadną podstawę skargi

kasacyjnej w przypadkach, gdy sposób zredagowania uzasadnienia uniemożliwia

odtworzenie rozumowania, które doprowadziło do konkretnego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest dotknięte tego rodzaju uchybieniami.

Z wywodu Sądu Okręgowego wynika bowiem, że dopuszczając możliwość

wygaśnięcia obowiązku dostarczenia lokalu socjalnego osobom zobowiązanym do

opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego, za nieistotne dla takiej kwalifikacji

uznał zakończenie postępowania klauzulowego co do tego obowiązku. Niedostatki

w zakresie objaśnienia tego stanowiska nie są tego rodzaju, żeby uniemożliwiały

kontrolę wyroku w postępowaniu kasacyjnym.

2. Ma rację pozwana, o ile twierdzi, że sposób zredagowania przez Sąd

7

Okręgowy wyroku zmieniającego rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego wywołuje

pewne zastrzeżenia. Jeśli Sąd Okręgowy zdecydował się na powtórzenie w swoim

orzeczeniu także tej części rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, do której nie miał

zastrzeżeń i nie chciał wprowadzić w niej zmiany, to stwierdzenie, że zmienia

wyrok w pkt I i IV powinien poprzedzić słowami „poprzez nadanie mu brzmienia”,

względnie tak zredagować sentencję wyroku, jak proponuje pozwana w skardze

kasacyjnej. Wówczas niewątpliwie orzeczenie Sądu drugiej instancji nie byłoby

kolejną wypowiedzią o zasądzeniu na rzecz powoda kwoty 53.716 zł z odsetkami.

Okoliczność ta nie była jednak przyczyną wzruszenia wyroku w postępowaniu

kasacyjnym, gdyż intencję Sądu dostatecznie objaśnia uzasadnienie wyroku,

a ewentualne wątpliwości co do wysokości świadczeń ostatecznie zasądzonych na

rzecz powoda (mogące powstać w związku z tym, że wyroki Sądów obu instancji

funkcjonowałyby w obrocie prawnym samodzielnie, tworząc jeden tytuł

egzekucyjny, do którego nie byłoby dołączone ich uzasadnienia) pozwana mogłaby

usunąć występując z wnioskiem o wykładnię wyroku.

3. Ocenę zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego przez Sąd

Okręgowy trzeba poprzedzić rozważeniem charakteru i źródeł obowiązku

dostarczenia lokalu socjalnego osobom podlegającym eksmisji z lokalu

mieszkalnego, gdyż ma to znaczenie dla stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak, to

w wyniku jakich zdarzeń, obowiązek ten mógłby przejść na inną gminę.

W uchwale składu siedmiu sędziów z 13 grudnia 2012 r., III CZP 48/11,

OSNC 2012, nr 5, poz. 57, Sąd Najwyższy wypowiedział się o przyczynach

wprowadzenia i o charakterze obowiązku gmin dostarczenia pomieszczenia

tymczasowego osobom obowiązanym wyrokiem eksmisyjnym do opuszczenia

i opóźnienia lokalu mieszkalnego. Tożsame przyczyny zadecydowały o stworzeniu

kategorii lokali socjalnych i wprowadzeniu obowiązku zawierania umów najmu

takich lokali z osobami obowiązanymi do opuszczenia i opróżnienia lokali

mieszkalnych na podstawie orzeczenia o eksmisji. W powołanej wyżej uchwale Sąd

Najwyższy wyjaśnił, że zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych powinno

być podstawową troską każdego człowieka. Potrzeby mieszkaniowe osoby

niezdolnej do ich samodzielnego zaspokojenia powinni zaspokoić zobowiązani do

alimentacji, w granicach wyznaczonych treścią obowiązku alimentacyjnego.

8

Obowiązek zaspokojenia tych potrzeb ciąży na organach administracji publicznej

w takim zakresie, w jakim zadanie to należy przypisać państwu i jego organom

w związku zaciągniętymi zobowiązaniami międzynarodowymi, standardami

przyjętymi w Konstytucji i sposobami ich realizacji wyznaczonymi przez ustawy.

Prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego oraz poszanowania

mieszkania zostało zagwarantowane w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka

i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej -

Konwencja). Z tego przepisu w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka wyprowadza się wnioski o niedopuszczalności wykonywania orzeczeń

eksmisyjnych „na bruk”. Konstytucja w art. 75 ust. 1 wśród zadań władzy publicznej

wymienia m.in. prowadzenie polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb

mieszkaniowych obywateli i przeciwdziałaniu bezdomności. Norma zawarta w tym

przepisie ma charakter programowy, gdyż określa zadania państwa, nie wynikają

z niej jednak prawa podmiotowe jednostek (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z 29 września 2003 r., K 5/03, OTK ZU-A 2003, nr 7, poz. 77).

Konkretne zadania organów administracji publicznej, w tym administracji

samorządowej oraz formy ich realizacji powinny mieć wyraźną podstawę

w obowiązujących przepisach. Co do zasady, zadania publiczne służące

zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostki

samorządu terytorialnego (art. 166 ust. 1 Konstytucji), a zaspokajanie tych potrzeb

należy do zadań własnych gminy (art. 7 ust. 1 u.s.g.). Katalog zadań gminy ma

charakter otwarty, a to, które zadania mają charakter obowiązkowy określają

ustawy (art. 7 ust. 2 u.s.g.). Jak wynika z art. 4 ust. 1 u.o.p.l., tworzenie warunków

do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do

gminy. Na formy realizacji tych zadań wskazuje art. 4 ust. 2 u.o.p.l., stosownie do

którego gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia

lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe

gospodarstw domowych o niskich dochodach, przy czym uprawnienia do lokalu

socjalnego oraz zamiennego są reglamentowane przez ustawę o ochronie praw

lokatorów.

Udostępnienie dłużnikowi lokalu socjalnego względnie pomieszczenia

tymczasowego w związku z wykonywaniem orzeczenia o eksmisji oznacza, że nie

9

grozi mu pozostawienie bez dachu nad głową po wyprowadzeniu z lokalu

podlegającego wydaniu wierzycielowi, bo wskazano mu pomieszczenie, w którym

może znaleźć schronienie. Dłużnika obowiązku opuszczenia, opróżnienia i wydania

lokalu mieszkalnego nie można jednak zmusić, by zamieszkał w lokalu socjalnym

udostępnionym mu przez gminę, tak samo jak nie można go zmusić, by znalazł dla

siebie pomieszczenie tymczasowe, o jakim mowa w art. 1046 § 4 k.p.c. albo, by

zamieszkał w takim pomieszczeniu, które wskaże inna osoba.

Przyjęty wyżej standard postępowania w stosunku do dłużnika podlegającego

eksmisji z lokalu mieszkalnego jest konsekwencją zaciągnięcia przez państwo

zobowiązania do przestrzegania art. 8 Konwencji. Obowiązek przestrzegania art. 8

Konwencji i art. 75 ust. 1 Konstytucji ciąży na państwie, które zaciągnęło

wynikające z tych przepisów zobowiązania i zadeklarowało obywatelom określony

standard dążenia do zrealizowania ich uprawnień. Organy władzy publicznej muszą

zatem podejmować działania zapewniające realizowanie w stosunku do dłużnika

deklarowanych mu praw i wolności.

W postępowaniu egzekucyjnym, w którym wykonywany jest stwierdzony

tytułem wykonawczym obowiązek dłużnika opuszczenia, opróżnienia i wydania

wierzycielowi lokalu mieszkalnego państwo działające przez organy władzy

publicznej ma też pewne obowiązki w stosunku do wierzyciela, a ich źródłem są

zaciągnięte zobowiązania międzynarodowe i Konstytucja. Wykonanie wydanego

orzeczenia jest jednym z etapów realizowania przez wierzyciela prawa do sądu,

z którego korzystał on w postępowaniu rozpoznawczym, poprzedzającym wydanie

mu tytułu wykonawczego. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka na tle art. 6 Konwencji ustalony jest pogląd, że na treść prawa do sądu

składa się nie tylko uprawienie do rozpoznania sprawy przez organ spełniający

określone standardy organizacyjne i proceduralne oraz do uzyskania

rozstrzygnięcia w sporze pomiędzy stronami, ale także uprawnienie do wykonania

wydanego orzeczenia. Obowiązywanie przepisów, które uniemożliwiają wykonanie

wydanego orzeczenia względnie prowadzą do przewlekłości w postępowaniu

egzekucyjnym jest formą naruszenia prawa do sądu. W wyroku z 3 maja 2011 r., nr

6854/07, Apanasewicz przeciwko Polsce, Europejski Trybunał Praw Człowieka

przypomniał, że prawo do sądu zapewnione przez art. 6 Konwencji chroni

10

wykonanie prawomocnych orzeczeń sądowych, które w państwie prawa nie mogą

pozostać nieskuteczne ze szkodą dla strony. Wykonanie orzeczenia sądowego nie

może napotkać na przeszkody i opóźnienia; po wydaniu prawomocnego wyroku

władze publiczne są zobowiązane do wykonania go w jasny i spójny sposób, w celu

uniknięcia niepewności prawnej odczuwanej przez osoby, których dotyczy

stosowanie prawa. W cywilnym postępowaniu wykonawczym, gdy wierzyciel

i dłużnik są osobami fizycznymi obowiązek ciążący na władzy publicznej polega na

należytym działaniu i udzielaniu pomocy wierzycielowi w podejmowanych przez

niego krokach mających na celu wyegzekwowanie orzeczenia wydanego na jej

korzyść.

Wywiązanie się przez państwo z przyjętych w umowach międzynarodowych

i standardach konstytucyjnych obowiązków w stosunku do osób podlegających

eksmisji nie może polegać na przerzuceniu na wierzyciela ciężarów wynikających

z konieczności tolerowania obecności dłużnika w lokalu, który powinien mu być

wydany, przy zupełnym pominięciu obowiązków organów administracji jako

realizujących bieżącą politykę państwa w tym zakresie. Problem ten wiąże się nie

tylko z potrzebą spowodowania, że zrealizowane zostanie prawo do sądu

zadeklarowane na rzecz wierzyciela, ale w większości przypadków nadto jeszcze

prawo do ochrony jego własności (art. 64 Konstytucji).

Zawieranie z uprawnionymi umów najmu lokali socjalnych i pomieszczeń

tymczasowych jest formą realizacji zadań administracji publicznej przez organy

jednostek samorządu terytorialnego. Wykonywanie tych zadań także w tych tzw.

niewładczych formach działania administracji mieści się w zakresie pojęcia

„wykonywanie władzy publicznej” w rozumieniu art. 417 k.c.

4. Zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej jako

zadanie własne gmin (art. 4 ust. 1 u.o.p.l.) jest realizowane wobec osób tworzących

wspólnotę samorządową poprzez: a) zapewnianie lokali socjalnych i lokali

zamiennych (art. 4 ust. 2 in princ. u.o.p.l.), b) zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych

gospodarstw domowych o niskich dochodach (art. 4 ust. 2 in fine u.o.p.l.),

c) wskazanie pomieszczeń tymczasowych, w celu wykonania orzeczenia o eksmisji

z lokali mieszkalnych osób, którym nie przysługuje uprawnienie do lokalu

socjalnego (art. 4 ust. 2a u.o.p.l.).

11

W świetle powyższego, obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego osobie, co

do której zapadł wyrok nakazujący opuszczenie, opróżnienie i wydanie

wierzycielowi lokalu mieszkalnego z zastrzeżeniem jej uprawnienia do lokalu

socjalnego (art. 18 ust. 5 u.o.p.l.) nie jest jedyną, lecz jedną z wielu sytuacji,

w których gmina powinna zrealizować nałożone na nią zadania. W tym przypadku

jednak niewykonanie przez gminę nałożonego na nią zadania dotyka nie tylko

uprawnień członka wspólnoty samorządowej, który z różnych przyczyn nie może

samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, lecz i uprawnień osoby

mającej prawo oczekiwać na sprawne wykonanie orzeczenia sądowego. Z tego

względu w art. 18 ust. 5 u.o.p.l. ustawodawca wyraźnie określił podstawę dla

roszczenia odszkodowawczego właściciela (wierzyciela w stosunku do osoby

uprawnionej do lokalu socjalnego) przeciwko gminie o naprawienie szkody

spowodowanej niewykonaniem jej zadań wobec uprawnionego do lokalu

socjalnego.

O tym, na której gminie spoczywa obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego

osobom uprawnionym do jego uzyskania, co do których zapadło orzeczenie o ich

eksmisji ustawodawca wypowiedział się w art. 14 ust. 1 u.o.p.l., wskazując na

gminę właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego

opróżnieniu. Problem w rozpatrywanej sprawie wynikł z tego, że po wydaniu wyroku

nakazującego opuszczenie, opróżnienie i wydanie powodowi jego nieruchomości

z zastrzeżeniem uprawnienia do lokalu socjalnego dla osób podlegających eksmisji,

nieruchomość ta znalazła się w graniach administracyjnych innej gminy niż ta,

w granicach administracyjnych której była w czasie trwania procesu o eksmisję.

Z tego faktu pozwana wywodzi, że obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego

osobom podlegającym eksmisji z nieruchomości powoda pozostał przy gminie, na

terenie której znajdowała się ona w czasie trwania procesu o eksmisję. Zdaniem

pozwanej, po wydaniu wyroku eksmisyjnego nie miało miejsca żadne zdarzenie,

które by można uznać za źródło przejścia na nią obowiązku, którego dotyczy art. 18

ust. 5 u.o.p.l. Dla uzasadnienia tego poglądu pozwana odwołuje się do przepisów

zastrzegających pewne uprawienia w toku procesu o eksmisję dla gminy, na terenie

której znajduje się lokal objęty żądaniem pozwu.

Artykuł 15 ust. 2 u.o.p.l. stanowi, że w sprawie o opróżnienie lokalu sąd

12

„z urzędu” zawiadamia o postępowaniu gminę właściwą ze względu na miejsce

jego położenia. Celem tego unormowania jest umożliwienie gminie wstąpienia do

sprawy w charakterze interwenienta ubocznego. Do udziału gminy w sprawie

o opróżnienie lokalu, w myśl art. 15 ust. 3 u.o.p.l., stosuje się odpowiednio przepisy

o interwencji ubocznej, z wyjątkiem przepisów art. 78, 79 zdanie drugie i art. 83

k.p.c., a gmina, przystępując do udziału w sprawie, czyni to po stronie powoda

(wynajmującego) i nie musi wykazywać swojego interesu prawnego w przystąpieniu

do sprawy. W konsekwencji w rozważanej sytuacji: – niedopuszczalne jest

zgłoszenie opozycji przez strony (art. 78 k.p.c.) przeciwko zgłoszeniu przez gminę

interwencji procesowej; – czynności interwenienta ubocznego (gminy) mogą

pozostawać w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony, do której

przystąpiła (art. 79 zdanie drugie k.p.c.); – gmina (mimo zgody stron) nie może

wejść na miejsce strony, do której przystąpiła (art. 83 k.p.c.).

Zacytowane unormowania rzeczywiście pozwalają gminie, na terenie której

znajduje się lokal objęty żądaniem eksmisji na wzięcie udziału w sprawie

i powołanie w niej twierdzeń i dowodów przemawiających za tym, że pozwanym nie

przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Trzeba jednak zauważyć, że wyrok

wydany w sprawie o nakazanie opuszczenia, opróżnienia i wydania lokalu

mieszkalnego nie jest tytułem egzekucyjnym przeciwko gminie, która wystąpiła

w postępowaniu w roli interwenienta ubocznego, w szczególności nie stwierdza jej

obowiązku nadającego się do przymusowego wykonania ani zresztą także nie

kreuje po stronie uprawnionego roszczenia o zawarcie z nim umowy najmu lokalu

socjalnego, bo cywilne roszczenie tego rodzaju musiałoby mieć konkretny

przedmiot (konkretny lokal socjalny), a orzeczenie sądowe zapada niezależnie od

tego, czy gmina dysonuje choćby jednym wolnym lokalem, który mógłby być

wynajęty uprawnionemu jako socjalny. Wyrok taki stwierdza natomiast uprawienie

osoby zobowiązanej do opuszczenia, opróżnienia i wydania lokalu mieszkalnego

jako dłużnika, od zrealizowania którego zależy możliwość skutecznego

przeprowadzenia przez wierzyciela tego obowiązku postępowania egzekucyjnego

na podstawie art. 1046 k.p.c. Wypowiedź sądu nie jest nastawiona na kreowanie

i wiązanie z konkretną gminą obowiązku dostarczenia konkretnej osobie

konkretnego lokalu socjalnego, a tylko tak ukształtowany obowiązek mógłby być

13

postrzegany w kategoriach wierzytelności i odpowiadającego mu długu, co do

którego obowiązywałyby właściwe dla prawa cywilnego zasady następstwa.

To, na której gminie spoczywa obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego

osobie, o której uprawieniu orzekł sąd w sprawie o eksmisję wynika z ustawy

(art. 14 ust. 1 zdanie drugie u.o.p.l.), i zawsze jest to gmina właściwa ze względu na

miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, nawet gdyby nie zgłosiła

w procesie o eksmisję tej szczególnego rodzaju interwencji, którą przewidział

ustawodawca w art. 15 ust. 2 u.o.p.l., albo gdyby po wydaniu wyroku doszło do

zdarzenia, wskutek którego podlegający opróżnieniu lokal znajdzie się w granicach

administracyjnych innej gminy. Charakterystyczne zresztą jest, że ustawodawca

wskazuje na gminę obowiązaną do dostarczenia uprawnionemu lokalu socjalnego

w art. 14 ust. 1 zdanie drugie u.o.p.l., a nie w art. 15 u.o.p.l., w związku z regulacją

skutków wyroku wydanego w sprawie o eksmisję. Z uwagi na charakter gmin, jako

podmiotu prawa publicznego i prawa prywatnego, rodzaj zdarzeń mogących

powodować ich zlikwidowanie lub zmiany w obrębie ich granic jest limitowana

ustawą (zniesienie, podział, połączenie, zmiana ich granic – art. 4 ust. 1 pkt 1

in fine u.s.g.). Skoro nieruchomość powoda po 1 stycznia 2009 r. nadal zajmowana

jest przez osoby, którym – zgodnie z orzeczeniem o ich eksmisji – przysługuje

uprawnienie do lokalu socjalnego, to po tej dacie uprawnienie to, o ile wcześniej nie

wygasło, powinna zaspokoić ta gmina, na terenie której znajduje się nieruchomość,

z której ma nastąpić eksmisja. Od 1 stycznia 2009 r. Gmina Miasto R. jest zatem

zobowiązana do dostarczenia lokalu socjalnego uprawnionym do jego uzyskania

członkom rodziny K., chyba że uprawnienie tych osób już wcześniej wygasło.

Reasumując ten wątek trzeba wskazać, że obowiązek dostarczenia lokalu

socjalnego (art. 18 ust. 5 u.o.p.l.) odpowiadający uprawnieniu zastrzeżonemu

w wyroku nakazującym opuszczenie, opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego

dla dłużnika tego obowiązku, póki nie wygaśnie, zawsze ciąży na tej gminie, na

terenie której znajduje się lokal podlegający opróżnieniu (art. 14 zdanie drugie

u.o.p.l.).

Trzeba też zauważyć, że obowiązek zabezpieczenia potrzeb osób

obowiązanych opuścić, opróżnić i wydać uprawnionemu zajmowany dotychczas

lokal może powstać później, a mianowicie już po wydaniu wyroku w sprawie

14

o eksmisję. Jeśli wyrok wydany w sprawie o eksmisję nie zawiera rozstrzygnięcia

o przysługiwaniu eksmitowanym uprawnienia do lokalu socjalnego, to osobom tym

– już na etapie wykonywania orzeczenia eksmisyjnego – ma być dostarczone

pomieszczenie tymczasowe, o jakim jest mowa w art. 1046 § 4 k.p.c. Zgodnie z § 2

ust. 2-4 wydanego na podstawie art. 1046 § 11 k.p.c. rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z 26 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego trybu

postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie

nieruchomości oraz szczegółowych warunków, jakim powinno odpowiadać

tymczasowe pomieszczenie (Dz. U. Nr 17, poz. 155), jeżeli dłużnikowi nie

przysługuje prawo do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może on

zamieszkać, ani nie znalazł on tymczasowego pomieszczenia, komornik

niezwłocznie występuje do gminy, właściwej ze względu na miejsce położenia

lokalu podlegającego opróżnieniu, o wskazanie tymczasowego pomieszczenia,

chyba że wierzyciel wskazał tymczasowe pomieszczenie dla dłużnika.

5. W dalszej kolejności trzeba rozważyć, jaka jest treść obowiązku gminy,

o którym mowa w art. 18 ust. 5 u.o.p.l. i korelującego z nim uprawnienia osoby, na

rzecz której ma być spełniony. W przepisie tym ustawodawca wskazał na

powinność „dostarczenia lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy

wyroku”, a w art. 14 ust. 6 u.o.p.l. stwierdził, że sąd w wyroku eksmisyjnym

nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu „złożenia przez

gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego”. W celu zrealizowania

uprawnienia, o którym orzeczono w wyroku eksmisyjnym gmina musi podjąć

działania faktyczne, polegające na pozyskaniu mieszkań do jej zasobu, a następnie

zaoferować uprawnionemu do wynajęcia konkretne mieszkanie mające standard

lokalu socjalnego.

Wyżej (pkt 3) określono przyczyny przyjęcia na siebie przez państwo

obowiązków w zakresie przeciwdziałania bezdomności i koniecznego wsparcia

w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych osób, które ich samodzielnie zaspokoić

nie mogą, zastrzegając, że uprawnieni nie muszą z tego rodzaju pomocy socjalnej

skorzystać. W świetle tych ustaleń trzeba wskazać, że obowiązek gminy, o jakim

mowa w art. 18 ust. 5 u.o.p.l. polega na złożeniu oferty wynajęcia lokalu socjalnego

spełniającego wymagania określone w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.o.p.l. osobie, której służy

15

uprawnienie będące korelatem tego obowiązku. Z ustawy nie wynika, przez jaki

czas złożona oferta ma wiązać gminę, a zatem wyznacza ona ten okres

samodzielnie. Gmina nie może przy tym zmusić uprawnionego, by przyjął ofertę,

a przeniesienie go przy użyciu środków przymusu do zaoferowanego lokalu

socjalnego zanim zamanifestuje on wolę zawarcia umowy najmu tego lokalu byłoby

równoznaczne ze spowodowaniem zajęcia lokalu bez tytułu prawnego,

w warunkach gdy lokale socjalne mają być udostępniane uprawnionym nie na

podstawie władczych działań organów państwa, ale na podstawie umów najmu.

Przewidziany w art. 18 ust. 5 u.o.p.l. obowiązek gminy dostarczenia lokalu

socjalnego uprawnionej osobie gaśnie z upływem terminu związania gminy

skutecznie złożoną ofertą zawarcia z uprawnionym umowy najmu lokalu

socjalnego.

Treścią uprawnienia będącego korelatem opisanego wyżej obowiązku gminy

jest możliwość zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, a zatem należącego do

zasobu mieszkaniowego gminy, co stwarza dla uprawnionego warunki dla

zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych przez czas oznaczony (art. 23 ust. 1

u.o.p.l.), za czynsz – w założeniu – korzystniejszy od stawek rynkowych. Póki to

uprawnienie trwa, póty w stosunku do osoby, której ono przysługuje nie może być

wykonane orzeczenie nakazujące opuszczenie, opróżnienie i wydanie dotychczas

zajmowanego lokalu mieszkalnego wierzycielowi tego z kolei obowiązku.

Uprawnienie, którego dotyczy art. 18 ust. 5 u.o.p.l. jest zastrzegane w wyroku

wydawanym w sprawie wszczynanej z inicjatywy osoby, która domaga się

nakazania zajmującemu jej lokal jego opuszczenia, opóźnienia i wydania.

Przesłanki decydujące o istnieniu uprawnienia do lokalu socjalnego sąd ma

obowiązek rozważyć z urzędu, a – w świetle art. 14 ust. 3 i 4 u.o.p.l. – są nimi

dotychczasowy sposób korzystania z lokalu przez uprawnionego i jego szczególna

sytuacja materialna i rodzinna. W art. 14 ust. 4 u.o.p.l. ustawodawca wyliczył pewne

stany i sytuacje zobowiązanego do opróżnienia lokalu, które muszą być przez sąd

zakwalifikowane jako kreujące jego „szczególną sytuację materialną i rodzinną”,

pod warunkiem jednak, że nie może on zamieszkać w innym lokalu. W świetle art.

14 ust. 3 i 4 u.o.p.l. uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego, którego

korelatem jest obowiązek, o jakim mowa w art. 18 ust. 5 u.o.p.l., dotyczy tych

16

znajdujących się w szczególnej sytuacji materialnej i rodzinnej osób, o których

wypowiedział się sąd w wyroku nakazującym im opróżnienie lokalu. Każdej z tych

osób uprawnienie przysługuje indywidualnie i z uwagi na jej własny stan

fizjologiczny, stan zdrowia, wiek, sytuację materialną. Rozważeniu tych

indywidualnych uprawnień służy rozwiązanie przewidziane przez ustawodawcę

w art. 15 ust. 1 u.o.p.l., przez które chciał zapobiec możliwości wykonania

orzeczenia nakazującego opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego

w stosunku do osoby, która utraciła do niego tytuł, bez rozważenia sytuacji jej

domowników, krewnych i innych osób reprezentujących jej prawa, co – w świetle

art. 791 § 2 k.p.c. – byłoby możliwe, gdyby nie obowiązek ich wezwania do udziału

w sprawie w charakterze pozwanych.

Wykonanie obowiązku zaoferowania lokalu socjalnego do wynajęcia wymaga

złożenia stosownego oświadczenia przez gminę wobec wszystkich tych, którym

uprawnienie przysługuje. Nie oznacza to, że każdemu uprawnionemu do lokalu

socjalnego w związku z orzeczeniem jego eksmisji z dotychczas zajmowanego

lokalu wraz z innymi jeszcze osobami, ma być zaoferowany samodzielny lokal

socjalny, odrębny od lokali oferowanych innym, współeksmitowanym, osobom.

Powyższe oznacza, że gmina może zaoferować jeden lokal socjalny dla

uprawnionych członków rodziny, obowiązanych na mocy orzeczenia sądu do

opuszczenia i opróżnienia tego samego lokalu zajmowanego dotąd wspólnie. W art.

14 ust. 2 u.o.p.l. ustawodawca wskazał zresztą, że jeżeli w wyroku orzeczono

o uprawnieniu do lokalu socjalnego dwóch lub więcej osób, gmina jest obowiązana

zapewnić im co najmniej jeden lokal socjalny, a w definicji lokalu socjalnego w art. 2

ust. 1 pkt 5 u.o.p.l. określił powierzchnię, która ma przypadać na członka

gospodarstwa domowego osoby, z którą zostanie zawarta umowa najmu takiego

lokalu. Oznacza to, że ilość osób pozostających we wspólnym gospodarstwie,

z których każdej może przysługiwać odrębne uprawnienie do dostarczenia jej lokalu

socjalnego w związku z wykonaniem orzeczenia o eksmisji, musi być uwzględniona

przez gminę w ofertach zawarcia umowy najmu tego samego lokalu socjalnego.

Poza zakresem rozważań w niniejszej sprawie pozostawić trzeba kwestię

wygaśnięcia uprawnienia do uzyskania lokalu socjalnego wskutek innych zdarzeń

17

niż zrealizowanie wobec uprawnionego obowiązku zaoferowania mu lokalu

socjalnego oraz sposobu stwierdzenia tej okoliczności.

6. Wyrok sądowy stwierdzający obowiązek takiego zachowania się, które

może być wymuszone przy wykorzystaniu środków przewidzianych ustawą

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest tytułem egzekucyjnym, jeżeli jest

prawomocny lub natychmiast wykonalny (art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.). Prawomocny

wyrok stwierdzający obowiązek opuszczenia, opróżnienia i wydania lokalu

mieszkalnego ma powyższe cechy. Znaczenie zastrzeżenia dłużnikowi uprawnienia

do lokalu socjalnego dla jego relacji z wierzycielem wynika z art. 14 ust. 6 u.o.p.l.

Zgodnie z tym przepisem, orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu

socjalnego, sąd obowiązany jest nakazać wstrzymanie wykonania opróżnienia

lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu

socjalnego. Zastrzeżenie dłużnikowi uprawnienia do lokalu socjalnego sprawia, że

wyrok orzekający o obowiązku opuszczenia, opróżnienia i wydania lokalu

mieszkalnego nie może podlegać wykonaniu przed złożeniem dłużnikowi oferty

zawarcia z nim umowy najmu konkretnego lokalu socjalnego. Zastrzeżenie tego

uprawnienia sprawia, że do momentu złożenia dłużnikowi przez gminę oferty

zawarcia z nim umowy najmu lokalu socjalnego wyrokowi nie może być nadana

klauzula wykonalności. Jest to równoważne przewidzianej w art. 786 k.p.c. sytuacji,

gdy „wykonanie tytułu jest uzależnione od zdarzenia”. Trzeba przyjąć, że skoro

obowiązek wykazania wystąpienia tego zdarzenia, w świetle art. 786 k.p.c. ma

obciążać wierzyciela, to może on – po wydaniu wyroku w sprawie o eksmisję –

wezwać gminę, aby wykonała swój obowiązek wobec dłużnika i dostarczyła

wierzycielowi dowód jego wykonania (informację o złożonej dłużnikowi ofercie).

Z takim żądaniem do gminy może oczywiście wystąpić także sam dłużnik.

W świetle art. 14 ust. 6 u.o.p.l. w zw. z art. 786 k.p.c., zdarzeniem, którego

wystąpienie powoduje, że wydany w sprawie o eksmisję wyrok może podlegać

wykonaniu, jest złożenie przez gminę uprawnionemu (lub wszystkim uprawnionym,

jeśli w wyroku dotyczącym podlegającego opróżnieniu lokalu orzeczono

o wspólnym obowiązku większej liczy osób) oferty zawarcia z nim (z nimi) umowy

najmu. Nie chodzi przy tym, o jakąkolwiek ofertę udostępnienia lokalu, lecz o ofertę

wynajęcia lokalu spełniającego wymagania stawiane lokalom socjalnym. Jeśli oferta

18

zwarcia umowy najmu lokalu socjalnego została złożona skutecznie, to dla

przeprowadzenia postępowania klauzulowego nie ma znaczenia okoliczność, czy

oferta ta została przyjęta, czy w związku z tym doszło do zawarcia umowy najmu

między gminą i osobami, którym zaproponowała ona wynajęcie konkretnego lokalu

jako socjalnego. Ryzyko nieprzyjęcia skutecznie złożonej oferty obciąża dłużnika

obowiązku opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego.

Ustawodawca nie przewidział szczególnych zasad prowadzenia postępowania

klauzulowego w związku z żądaniem nadania klauzuli wykonalności tytułowi

egzekucyjnemu dotyczącemu orzeczenia stwierdzającego obowiązek opuszczenia,

opróżnienia i wydania wierzycielowi lokalu mieszkalnego z zastrzeżeniem dla

dłużnika uprawnienia do lokalu socjalnego. Postępowanie to wszczynane jest

zatem na wniosek wierzyciela, który ma obowiązek wykazać dokumentem

urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym, że nastąpiło

zdarzenie, od którego uzależniona jest wykonalność obowiązku stwierdzonego

tytułem egzekucyjnym. Wniosek wierzyciela podlega rozpoznaniu, co do zasady, na

posiedzeniu niejawnym. Ze stanowiskiem sądu, który na podstawie dokumentu

przedstawionego przez wierzyciela przyjął, że nastąpiło zdarzenie, od którego

uzależnione było wykonanie tytułu egzekucyjnego dłużnik może polemizować

w postępowaniu zażaleniowym, zarzucając, że dokument przedstawiony sądowi nie

stwierdza dostatecznie okoliczności warunkującej wykonalność obowiązku

opuszczenia, opróżnienia i wydania wierzycielowi lokalu mieszkalnego, gdyż nie

wynika z niego, żeby skutecznie wobec niego została złożona oferta wynajęcia

lokalu socjalnego. Orzeczenie kończące postępowanie klauzulowe nie korzysta

z powagi rzeczy osądzonej, nawet w relacjach między stronami tego postępowania.

Gmina, która uprawnionemu do lokalu socjalnego złożyła ofertę wynajęcia

lokalu socjalnego nie jest stroną w postępowaniu klauzulowym dotyczącym wyroku

nakazującego opuszczenie, opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego

z zastrzeżeniem dla dłużnika uprawnienia do takiego lokalu i na skuteczne złożenie

oferty wynajęcia uprawnionemu lokalu socjalnego, ze skutkiem w postaci

wygaśnięcia jej obowiązku może się powoływać także w postępowaniu

o odszkodowanie prowadzonym z inicjatywy wierzyciela tego obowiązku, na

podstawie art. 18 ust. 5 u.o.p.l. Taki sam zarzut może zgłosić gmina, na terenie

19

której już po złożeniu oferty wynajęcia lokalu socjalnego i w związku ze zmianą

granic znalazł się lokal podlegający wydaniu zgodnie z wyrokiem eksmisyjnym.

8. Sądy orzekające w sprawie ustaliły, że wyrokowi Sądu Rejonowego w R. z

23 kwietnia 2007 r. nakazującemu osobom zajmującym nieruchomość powoda jej

opróżnienie nadano klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w

R. z 28 marca 2008 r. Nie ma racji Sąd Okręgowy, o ile przyjmuje, że okoliczność

nadania klauzuli wykonalności wyrokowi eksmisyjnemu nie ma żadnego znaczenia

przy ocenie, czy istnieje obowiązek gminy właściwej ze względu na położenie

nieruchomości, której dotyczy wyrok eksmisyjny do dostarczenia eksmitowanemu

lokalu socjalnego. Z zaakceptowanych ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że oferta

Gminy T. zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego znajduje się na k. 32 akt

sprawy zarejestrowanej do sygn. I C …/07. Przed wydaniem rozstrzygnięcia w

sprawie o odszkodowanie Sąd musi rozważyć, czy oferta ta była skuteczną ofertą

zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, a zatem, czy spowodowała wygaśnięcie

obowiązku dostarczenia takiego lokalu. Wymaga to zbadania, czy gmina, o której

mowa w art. 14 ust. 1 zdanie drugie u.o.p.l. złożyła tę ofertę wszystkim

uprawnionym i czy oferowany przez nią lokal spełniał warunki lokalu socjalnego.

Jeśli tak było, to ma rację pozwana, że obowiązek dostarczenia tego lokalu wygasł

wraz ze złożeniem oferty dłużnikom obowiązku opuszczenia, opróżnienia i wydania

powodowi lokalu mieszkalnego, bo po złożeniu nieprzyjętej przez uprawnionych

oferty, wyrok eksmisyjny mógł być wykonany.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. i art. 108 § 2

w zw. z art. 39821

i art. 391 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

db