IV KK 299/12

Sygn. akt IV KK 299/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jacek Sobczak (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Puszkarski

SSN Barbara Skoczkowska

Protokolant Dorota Szczerbiak

w sprawie B. B.

skazanego z art. 207 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 21 listopada 2012 r.

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 22 września 2011 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego z dnia 22

września 2011 r., i przekazuje sprawę temu sądowi do

ponownego rozpoznania;

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża

Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 22 września 2011 r., uznał oskarżonego B. B.

za winnego tego, że, w okresie od 10 stycznia 2010 roku do 10 lutego 2010 roku, w

2

R., znęcał się psychicznie nad żoną J. B. i córką W. B. w ten sposób, że, będąc pod

wpływem alkoholu wszczynał awantury w trakcie których znieważał je słowami

powszechnie uznanymi za obelżywe, groził pozbawieniem życia, w okresie od 16

marca 2010 roku do 7 listopada 2010 roku, znęcał się fizycznie i psychicznie nad

żoną J. B. i córką W. B. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał

awantury w trakcie których znieważał je słowami powszechnie uznanymi za

obelżywe, groził pozbawieniem życia oraz szarpał za włosy W. B. i uderzył ręką w

głowę J. B., a nadto tego, że w okresie od 1 stycznia 2011 roku do 24 marca 2011

roku, w R., znęcał się psychicznie nad żoną i córką w ten sposób, że będąc pod

wpływem alkoholu wszczynał awantury, w trakcie których znieważał je słowami po-

wszechnie uznanymi za obelżywe, groził pozbawieniem życia oraz fizycznie nad J.

B., uderzając ją ręką w głowę, tj. występków z art. 207 § 1 k.k., popełnionych w

warunkach z art. 91 § 1 k.k. i za to, na mocy art. 207 § 1 k.k., wymierzył mu karę 1

(jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, a, na mocy art. 63 § 1

k.k., na poczet kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres

rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, tj. jeden dzień zatrzymania w

okresie od 24 marca 2011 roku do 25 marca 2011 roku.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się bez

postępowania odwoławczego w dniu 30 września 2011 r.

Kasację od tego orzeczenia, w całości na korzyść skazanego, wywiódł

Prokurator Generalny. Prokurator Generalny podniósł „rażące i mające istotny

wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art.

366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., polegające na zaniechaniu przez sąd wyja-

śnienia istotnych okoliczności sprawy, związanych z wcześniejszą karalnością

oskarżonego B. B., w wyniku czego doszło do wadliwego określenia granic

czasowych przypisanego oskarżonemu czynu z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1

k.k., co doprowadziło do skazania go za fizyczne i psychiczne znęcanie się nad

żoną J. B. i córką W. B. w okresach od 10 stycznia 2010 r. do 10 lutego 2010 r., od

16 marca 2010 r. do 7 listopada 2010 r. oraz od 1 stycznia 2011 r. do 24 marca

2011 r., pomimo tego, że wcześniejszym prawomocnym wyrokiem tego sądu w

sprawie II K 172/11 został on skazany za fizyczne i psychiczne znęcanie się nad

tymi samymi osobami oraz dziećmi M. B. i T. B. w okresach od 10 stycznia 2010 r.

do 11 lutego 2010 r. oraz od 15 marca 2010 r. do 6 kwietnia 2010 r.”.

3

W oparciu o przytoczony zarzut skarżący wniósł o „uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego jest oczywiście

zasadna i podlega uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Tak jak podnosi Prokurator Generalny, rzeczywiście w sprawie doszło do

naruszenia wskazanych w kasacji przepisów – art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1

k.p.k. – poprzez skazanie oskarżonego B. za czyny, za które już wcześniej

częściowo został on skazany. Już wcześniej bowiem Sąd Rejonowy prawomocnym

wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. II K 172/10, uznał B. B. za winnego tego,

że, od 10 stycznia 2010 roku do 11 lutego 2010 roku i od 15 marca 2010 r. do 6

kwietnia 2010 roku, w R., znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną J. B. oraz

dziećmi M., T. i W. B. w ten sposób, że wszczynał awantury domowe w trakcie

których ubliżał im słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, groził im, szarpał

syna M., a w dniu 6 kwietnia 2010 roku uderzając go pięścią w twarz spowodował u

niego obrażenia w postaci stłuczenia szczęki po stronie lewej, zadrapania skóry

szyi po stronie lewej i okolicy poniżej obojczyka lewego, kwalifikujące się jako

naruszenie czynności narządu ciała trwające nie dłużej niż 7 dni, tj. występków z

art. 207 § 1 k.k. oraz art. 207 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

(sprawa o sygn. akt II K 172/10). Przedmiotem tego postępowania karnego,

prowadzonego w tym samym sądzie, było fizyczne i psychiczne znęcanie się

oskarżonego B. B. nad członkami rodziny – żoną J., córką W. oraz synami M. i T.,

zaś w sprawie o sygn. akt II K 130/11 nad żoną J. i córką W. Czasokresy znęcania

się nad żoną i córką przyjęte w zaskarżonej niniejszym sprawie o sygn. II K 130/11,

to jest okresy od 10 stycznia 2010 r. do 10 lutego 2010 r., od 16 marca 2010 r. do 7

listopada 2010 r. oraz od 1 stycznia 2011 r. do 24 marca 2011 r. były już w części

przedmiotem osądu we wcześniej zakończonej sprawie o sygn. akt II K 172/10 –

były to okresy od 10 stycznia 2010 r. do 10 lutego 2010 r. i od 15 marca 2010 r. do

6 kwietnia 2010 r.

Jak trafnie zauważa Prokurator Generalny, zgodnie z wyrokiem Sądu

Najwyższego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. IV KK 393/10, publ. Lex nr 685744,

wydanym w sprawie o podobnym stanie faktycznym, „uchybienie polegające na

dwukrotnym przypisaniu oskarżonemu części okresu przestępnego działania nie

należy wprawdzie do kategorii bezwzględnych przyczyn odwoławczych (z uwagi na

4

to, że okres znęcania się ustalony w wyroku zaskarżonym kasacją obejmował nie

tylko okres przyjęty we wcześniejszym wyroku, ale również objął dalsze działanie...,

nie została naruszona powaga rzeczy osądzonej), ale w sposób rażący obraża

dyspozycję zawartą w art. 366 § 1 k.p.k.” Nadto Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 26

października 2011 r., sygn. IV KK 311/11, publ. Lex nr 1027196, orzekł: „Rażąca

obraza art. 366 § 1 k.p.k. ma miejsce, gdy okres znęcania ustalony w wyroku

kwestionowanym kasacją obejmuje w określonym zakresie czas tego rodzaju

przestępnego zachowania na szkodę tych samych pokrzywdzonych ustalony

wcześniejszym wyrokiem”. Art. 366 § 1 k.p.k. stanowi, iż „przewodniczący kieruje

rozprawą i czuwa nad jej prawidłowym przebiegiem, bacząc, aby zostały

wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy”. Do okoliczności takich

niewątpliwie zaliczyć należy okoliczności wcześniejszej karalności oskarżonego,

zwłaszcza karalności za takie samo przestępstwo popełnione na szkodę tych

samych osób, co ma istotne znaczenia dla prawidłowego, zgodnego z art. 413 § 2

pkt 1 k.p.k., określenia granic czasowych czynu będącego przedmiotem

postępowania.

Jak wynika z akt sprawy, przesłuchana w charakterze świadka J. B. w toku

postępowania przygotowawczego w dniu 24 marca 2011 r. zeznała między innymi,

iż składała już dwukrotnie zawiadomienia o znęcaniu się B. B. nad rodziną i po

przeprowadzonych postępowaniach dostawał on wyroki w zawieszeniu (k. 2 – 3).

Przesłuchana w charakterze świadka córka oskarżonego, W.., w toku

postępowania przygotowawczego zeznała między innymi, iż jej ojciec znęca się

fizycznie i psychicznie nad całą rodziną pomimo wyroków sądowych za znęcanie

się (k. 12). Ponadto w toku postępowania przygotowawczego do akt postępowania

dołączono akt oskarżenia o sygn. Ds. /…/, którym B. B. oskarżono o to, że, od bliżej

nieustalonego dnia stycznia 2008 r. do dnia 9 stycznia 2010 r., w miejscowości R./,

znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną J., córką W. oraz synami T. i M. B. w ten

sposób, iż będąc w stanie po użyciu alkoholu wszczynał awantury podczas których

używał wobec wyżej wymienionych słów powszechnie uznanych za obraźliwe,

groził pobiciem i pozbawieniem życia oraz używał siły fizycznej poprzez

popychanie, szarpanie, tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k.

Wprawdzie z Informacji o Osobie z Krajowego Rejestru Karnego wynikało

jedynie, iż B. B. w sprawie sygn. akt II K 50/10 Sądu Rejonowego został skazany za

czyn z art. 207 § 1 k.k. niemniej jednak sąd dysponował opinią sądowo –

5

psychiatryczną podejrzanego z dnia 25 maja 2010 r. ze sprawy sygn. Ds. /…/,

przesłaną w ślad za aktem oskarżenia. Z przedmiotowej opinii wynikało, iż B. B.

podejrzany jest o popełnienie czynu z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w

zw. z art. 11 § 2 k.k. w okresie od dnia 10 stycznia 2010 r. do dnia 11 lutego 2010 r.

i od dnia 15 marca 2010 r. do dnia 6 kwietnia 2010 r. (k. 61-63). Sąd Rejonowy na

rozprawie w dniu 22 września 2011 r., po przesłuchaniu oskarżonego i świadków

zaliczył do materiału dowodowego między innymi opinię sądowo – psychiatryczną

sporządzoną na potrzeby postępowania o sygn. akt Ds /…/ Prokuratury Rejonowej

i wydał wyrok, którym B. B. został uznany za winnego fizycznego psychicznego

znęcania się nad żoną J. i córką W. w okresach od 10 stycznia 2010 r. do 10 lutego

2010 r., od 16 marca 2010 r. do 7 listopada 2010 r. i od 1 stycznia 2011 r. do 24

marca 2011 r. Tymczasem okresy od 10 stycznia 2010 r. do 10 lutego 2010 r. oraz

do 16 marca 2010 r. do 6 kwietnia 2010 r. objęte były wyrokiem z dnia 26 sierpnia

2010 r., sygn. akt II K 172/10.

Oparcie ustaleń faktycznych na niepełnych danych dotyczących wcześniejszej

karalności oskarżonego za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., na skutek

niewyjaśnienia, że wcześniej w sprawie II K 172/10, dotyczącej znęcania się nad

członkami rodziny zapadł prawomocny wyrok, doprowadziło do wadliwego

określenia czasokresu popełnienia przypisanego w wyroku w sprawie o sygn. II K

130/11 przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., co stanowi rażące

naruszenie przepisów art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. Uchybienie to

miało niewątpliwie istotny wpływ na treść orzeczenia, ponieważ doprowadziło do

dwukrotnego ukarania za część czynu zabronionego za znęcanie się nad J. B. i W.

B. – konkretnie od 10 stycznia 2010 r. do 10 lutego 2010 r. oraz od 16 marca do 6

kwietnia 2010 r.

Z powyższych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.