II CSK 254/12

Sygn. akt II CSK 254/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa "Społem" - Spółdzielni Spożywców

z siedzibą w P.

przeciwko Skarbowi Państwa -

Szefowi Wojskowego Zarządu Infrastruktury w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 listopada 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 listopada 2011 r.,

oddala skargę kasacyjną.

2

Uzasadnienie

Powódka „Społem” Spółdzielnia Spożywców w P.

domagała się, po ostatecznym sprecyzowaniu żądania w piśmie z dnia 8 kwietnia

2011 r., zasądzenia od pozwanego kwoty 58140 zł tytułem odszkodowania za

spadek wartości nieruchomości położonej w P. przy ul. A. […] oraz kwoty 55651 zł

tytułem odszkodowania obejmującego wartość nakładów koniecznych do

zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w pawilonie handlowym z

ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, czyli od dnia 30 grudnia 2006 r.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego od wyroku

Sądu Okręgowego z dnia 18 sierpnia 2011 r., którym zasądzono na rzecz powódki

kwotę 55651 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 stycznia 2011 r. i oddalono

powództwo w pozostałym zakresie.

Rozstrzygnięcie to oparte zostało na następujących ustaleniach i wnioskach:

Nieruchomość położona w P. przy ul. A. […] stanowi własność Miasta P., która

oddana została powódce w użytkowanie wieczyste. Nakłady poczynione na tej

nieruchomości w postaci pawilonu handlowego o powierzchni 302 m2

są

własnością powódki, która prowadzi tam sklep spożywczy, jak też funkcjonują w

nim punkty usługowe. Po wprowadzeniu rozporządzeniem Wojewody X. Nr 82/03 z

dnia 17 grudnia 2003 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania

dla lotniska wojskowego […], które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., stref

ograniczonego użytkowania, nieruchomość objęta została strefą „C”. Po zmianie

klasyfikacji dokonanej rozporządzeniem Wojewody Nr 40/07 z dnia 31 grudnia

2007 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Nr 82/03, nieruchomość należy do I

strefy ograniczonego użytkowania. W planie zagospodarowania przestrzennego,

obowiązującym do końca 2003 r., nieruchomość włączona była do obszaru

„zabudowy związanej z aktywizacją gospodarczą i usługami w III strefie

preferencyjnej”, a obecnie do „strefy niskiej intensywności zabudowy gospodarczej

i usługowej”. W bliskim sąsiedztwie nieruchomości przebiega autostrada A-2. Nie

doszło do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez powódkę po

3

wprowadzeniu stref ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego.

Natężenie hałasu przed wprowadzeniem stref i w okresie stacjonowania na lotnisku

samolotów MIG, a także po wprowadzeniu stref i w czasie stacjonowania

samolotów F - 16 mieści się w granicach 35 do 70 dB, średnio 55 dB. Jest ono

uciążliwe dla wypoczywającego człowieka, utrudnia zasypianie i nieprzerwany sen,

wpływa również na zmęczenie układu nerwowego. Dla budynków położonych w I

strefie obszaru ograniczonego użytkowania nakazane zostało zapewnienie

właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach wymagających ochrony

akustycznej przez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności

akustycznej. Istniejące w pawilonie przegrody w postaci ścian zewnętrznych wraz z

osadzonymi oknami zespolonymi i stropodachem mieszczą się w normie

izolacyjności akustycznej. Wymagań tych nie spełniają istniejące w hali sprzedaży

stalowe okna i drzwi zewnętrzne. Uzyskanie wymaganej izolacyjności akustycznej

wiąże się z koniecznością wymiany tych okien i drzwi na okna z ramą PCV,

wzmocnionych i oszklonych szkłem typu termizol. Ponadto należy osadzić

nawiewniki wentylacyjne, higrosterowane. Łączny koszt tej wymiany, zgodnie z

opinią biegłego, obejmuje, według cen z dnia 4 stycznia 2011 r., kwotę 55561 zł.

Powódka ma obowiązek wprowadzenia tych zmian, aby zapewnić pracownikom

odpowiednie warunki pracy. Wymagane zmiany nie zostały jeszcze wprowadzone.

Podstawą roszczenia jest art. 129 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.

Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, dalej -„p.o.ś.”). Nie

zostało natomiast wykazane, że doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości,

czy też wartości sklepu.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że rozporządzenie nr 40/07 Wojewody z dnia 31

grudnia 2007 r. przewiduje, że w budynkach posadowionych w tej strefie powinien

być zapewniony właściwy klimat akustyczny, co wiąże się z poczynieniem

odpowiednich nakładów. Zmiana art. 135 ust 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.

Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz.150, dalej: „p.o.ś.”)

zawierająca upoważnienie do ustanowienia obszarów ograniczonego użytkowania,

dokonana art. 19 pkt 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w

związku ze zmianami w podziale i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. Nr

175, poz.1462), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2008 r., przekazała

4

kompetencje do wydawania aktów w określonym w nim zakresie w formie uchwały

sejmikom województw. Zgodnie z art. 47 ust 2 tej ustawy poprzednio wydane akty

prawne zachowały moc do czasu uchwalenia nowych aktów przez uprawnione

organy. Kolejna zmiana art. 135 ust 1 i 2 p.o.ś. dokonana art. 144 pkt 21 ustawy z

dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego

ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o

ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 199, poz. 1227, dalej: „u.i.ś.”) weszła

w życie z dniem 15 listopada 2008 r. Z jej art. 173 ust. 1 wynika, że dotychczasowe

przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 51 ust. 8 p.o.ś. zachowują moc do

czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 60

u.i.ś., jednak nie dłużej niż przez 24 miesiące od dnia jej wejścia w życie, czyli do

dnia 15 listopada 2010 r. Z kolei art. 173 ust 2 u.i.ś. przewiduje, że do czasu

wydania przepisów, o których mowa w art. 60, za przedsięwzięcia mogące

zawsze oddziaływać na środowisko, określone w art. 59 ust 1 pkt 1, uważa się

objęte dotychczasowymi przepisami przedsięwzięcia mogące znacząco

oddziaływać na środowisko, wymagające sporządzenia raportu o oddziaływaniu na

środowisko, a za przedsięwzięcia mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko,

określone w art. 59 ust. 1 pkt 2, uważa się objęte dotychczasowymi przepisami

przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których

obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko może być

stwierdzony. Z przepisów tych wynika, że do czasu wydania przepisów

wykonawczych na podstawie art. 60 u.i.ś., mimo zmiany art. 135 ust 1 i 2 p.o.ś.,

obszar ograniczonego użytkowania można było utworzyć dla przedsięwzięcia

mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w dotychczasowych

przepisach, co najmniej do 15 listopada 2010 r. Na podstawie art. 60 u.i.ś. Rada

Ministrów wydała w dniu 9 listopada 2010 r. rozporządzenie w sprawie

przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213,

poz. 1397), które weszło w życie z dniem 15 listopada 2010 r. Analiza treści

rozporządzeń Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. i z dnia 9 listopada 2010

r. prowadzi do wniosku, że wszystkie przedsięwzięcia uznane na podstawie

wcześniej obowiązujących przepisów za mogące znacząco oddziaływać na

środowisko, dla których możliwe było utworzenie obszaru ograniczonego

5

użytkowania, są zarazem przedsięwzięciami mogącymi zawsze oddziaływać na

środowisko, w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów, dla których można

utworzyć obszar ograniczonego użytkowania. Oznacza to, że zmiana brzmienia

normy upoważniającej nie stanowiła zmiany jej treści merytorycznej, a zatem nie

spowodowała uchylenia wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Tym

samym zarówno na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 15 listopada

2008 r., a także w okresie od 15 listopada 2008 r. do 14 listopada 2010 r., jak i w

obecnie obowiązującym stanie prawnym istniały i istnieją podstawy do utworzenia

obszaru ograniczonego użytkowania nieruchomości dla lotniska wojskowego oraz

odpowiedzialności za wywołane nim skutki na podstawie art. 129 ust. 2 i 3 p.o.ś.

Sąd Apelacyjny uznał, że powódka dochowała dwuletniego terminu

do zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego. Pismem z dnia 21 grudnia 2005 r.

zgłosiła pozwanemu roszczenie odszkodowawcze z tytułu zmniejszenia wartości

nieruchomości, przy czym można przyjąć domniemanie, że pismo dotarło

do pozwanego przed dniem 31 grudnia 2005 r. Zawarte w tym piśmie roszczenie

przerwało bieg terminu przewidzianego art. 129 ust.4 u.p.o.ś. również dla

dochodzenia zgłoszonego w to miejsce na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r.,

roszczenia o wypłatę odszkodowania obejmującego koszty niezbędne

do rewitalizacji akustycznej budynku, które ma taki sam charakter, jak roszczenie

dotyczące zmniejszenia wartości nieruchomości, ponieważ prowadzi

do zrekompensowania szkody wywołanej wprowadzeniem obszaru ograniczonego

użytkowania. Dla zachowania prawa do dochodzenia roszczenia na drodze

sądowej wystarczy zgłoszenie roszczenia podmiotowi odpowiedzialnemu

za wyrządzenie szkody, zwłaszcza że w art. 129 ust. 4 u.p.o.ś. mowa jest

o „roszczeniu” przewidzianym w ustępach 1 do 3 tego przepisu. Nie zasługiwał

na podzielenie zarzut pozwanego, że dokonywanie nakładów nie było konieczne.

Pozwany oparł skargę kasacyjną na podstawie naruszenia prawa

materialnego, przewidzianej w art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c. Niewłaściwe zastosowanie

art. 129 ust. 4 u.p.o.ś. w związku z art. 193 § 3 k.p.c. polega zdaniem skarżącego

na uznaniu, że powód wystąpił z roszczeniem o zapłatę odszkodowania

stanowiącego równowartość nakładów na poprawę klimatu akustycznego budynku

przy ulicy A. […] przed upływem terminu zawitego, chociaż roszczenie to zostało

6

zgłoszone w toku procesu i najwcześniej od jego skutecznego zgłoszenia mogłoby

wywołać skutki prawne. Niewłaściwa wykładnia dotyczy art. 129 ust. 2 i 3 w

związku z art. 136 ust. 3 u.p.o.ś. oraz art. 361 § 2 k.c. i polega na uznaniu,

że pojęcie szkody obejmuje także nieponiesione przez użytkownika wieczystego

nakłady na nieruchomość, co doprowadziło do niewłaściwego przyjęcia,

że w majątku powoda wystąpiła szkoda odpowiadająca wartości nieponiesionych

nakładów, za którą należy się odszkodowanie. Skarżący domagał się uchylenia

zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dla dochodzenia roszczenia przewidzianego art. 129 ust. 2 i 3 p.o.ś., związanego

z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, w art. 129 ust. 4 p.o.ś.

zastrzeżony został dwuletni termin, liczony od dnia wejścia w życie rozporządzenia

lub aktu prawa miejscowego powodującego to ograniczenie. Jest to termin prawa

materialnego, ograniczający wykonywanie prawa. Za takim jego charakterem

przemawia to, że w odróżnieniu od terminu przedawnienia roszczeń,

przewidzianego w art. 117 do 125 k.c., bieg terminu zawitego rozpoczyna się od

wskazanego zdarzenia, a nie od wymagalności roszczeń, jego upływ brany jest

przez sąd pod uwagę z urzędu, a nie na zarzut pozwanego, wywołuje skutek

wygaśnięcia roszczenia, a nie niemożności dochodzenia go na drodze sądowej,

wyłącza możliwość zrzeczenia się roszczenia lub uznania go po upływie terminu,

ponieważ uprawnienie do domagania się od obowiązanego określonego

zachowania się przestało istnieć. Ponadto w art. 129 ust. 4 p.o.ś. nie zostało

zaznaczone, że roszczenie ulega przedawnieniu, a dochodzenie jego realizacji

obwarowano krótszym terminem niż przewidziane w art. 118 k.c. Za takim

charakterem tego terminu opowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia

10 października 2008 r., II CSK 216/08 (LEX nr 577165). Treść art. 129 ust. 4

p.o.ś., która nie uległa zmianie od wejścia w życie ustawy z dniem 1 października

2001 r., przewiduje możliwość wystąpienia przez poszkodowanego z roszczeniem

odszkodowawczym, a z art. 136 ust. 1 p.o.ś., w brzmieniu obowiązującym do dnia

27 lipca 2005 r., wynikało, że w sprawie dochodzenia odszkodowania lub

nakazania wykupu nieruchomości właściwe są sądy powszechne. Wystąpienie

z żądaniem odszkodowania do sądu przed upływem zastrzeżonego terminu

7

oznaczało skuteczne skorzystanie z przyznanego poszkodowanemu uprawnienia,

nawet jeśli wcześniej nie zgłosił on tego żądania obowiązanemu. Treść art. 136

ust. 1 p.o.ś. została zmieniona ustawą z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy -

Prawo ochrony środowiska oraz niektórych i innych ustaw (Dz. U. Nr 113,

poz. 954, dalej: „z.p.o.ś.”), która weszła w życie z dniem 28 lipca 2005 r. Art. 136

ust 1 w nowym brzmieniu (art.1 pkt 58 lit. a z.p.o.ś.) stanowi, że w razie

ograniczenia sposobu korzystania ze środowiska w wyniku ustanowienia obszaru

ograniczonego użytkowania właściwymi w sprawach spornych dotyczących

wysokości odszkodowania lub wykupu nieruchomości są sądy powszechne.

Z uzasadnienia projektu tej ustawy wynika, że zmiana ma charakter uściślający.

Wskazano w nim jednoznacznie, że postępowanie przed sądami powszechnymi,

w przypadku potrzeby wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości, wobec

ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, dotyczy wyłącznie spraw

spornych (Sejm IV kadencji - druk nr 3386). Stwierdzenie, czy sprawa ma

charakter sporny możliwe jest po wezwaniu obowiązanego do spełnienia

przewidzianego ustawą obowiązku i wyrażeniu przez niego stanowiska, także po

wniesieniu pozwu. Nie został wprowadzony tym przepisem obowiązek wyczerpania

przez strony postępowania ugodowego, nie zawiera on również określenia skutków

niewezwania obowiązanego do zapłaty przed skierowaniem pozwu do sądu. Zwrot

„z roszczeniem…można wystąpić” oznacza zarówno wezwanie obowiązanego

do zapłaty, jak i wniesienie pozwu. Wykładnia art. 129 ust. 4 w związku z art. 136

ust. 1 p.o.ś. prowadzi do wniosku, że przewidziane w art. 129 ust 1 - 3 p.o.ś.

roszczenia należy zgłosić (wystąpić z roszczeniem) w terminie 2 lat od wejścia w

życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie

sposobu korzystania z nieruchomości obowiązanemu do zapłaty lub wykupu

nieruchomości albo wystąpić na drogę sądową. Nie ma podstaw do przyjęcia,

że roszczenie o odszkodowanie lub wykup nieruchomości wygaśnie, jeśli nie

zostanie zgłoszone obowiązanemu przed upływem przepisanego terminu, mimo

wystąpienia z pozwem do tego czasu. Nie wynika z powołanych przepisów,

że wezwanie obowiązanego do zapłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości

przed upływem wymienionego terminu stanowi warunek dopuszczalności

dochodzenia tych roszczeń na drodze sądowej, jak też nie został określony termin

8

do ustosunkowania się przez obowiązanego do żądania poszkodowanego.

Czasokres terminu zawitego nie może być korygowany przez strony, skoro ustawa

nie przewiduje takiego ich uprawnienia, a zatem wystąpienie do obowiązanego

z żądaniem zapłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości możliwe jest nawet

w ostatnim dniu terminu, bez względu na to, czy dojdzie do uzgodnienia rodzaju

i wysokości świadczeń nie nastąpi przed jego upływem. Ocena zarzutu naruszenia

art. 129 ust. 4 p.o.ś. w związku z art. 193 § 3 k.p.c., poza uwzględnieniem

rozważań dotyczących charakteru terminu objętego art. 129 ust. 4 p.o.ś., wymaga

wskazania na czynności podejmowane przez powódkę w zakresie dochodzenia

odszkodowania. Przed upływem dwuletniego terminu od wejścia w życie

rozporządzenia Wojewody nr 82/03 powódka skierowała do pozwanego w dniu 21

grudnia 2005 r. pismo z żądaniem zapłaty odszkodowania za obniżenie wartości

nieruchomości. Następnie w pozwie wniesionym w dniu 31 grudnia 2005r. zawarła

roszczenie o odszkodowanie obejmujące wyrównanie szkody z tytułu spadku

wartości nieruchomości oraz nakładów na budynki, także położony przy ul. A.[…],

niezbędnych do ograniczenia wpływu szkodliwych czynników, zaznaczając że

określenie wysokości roszczenia jest bardzo utrudnione. W toku postępowania, na

rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. złożyła oświadczenie, że konieczne nakłady

na rewitalizację akustyczną budynku to kwota 49120 zł, a spadek wartości

nieruchomości dotyczy kwoty 46800 zł. W piśmie z dnia 8 kwietnia 2011 r.

podwyższyła wcześniej wskazane kwoty odpowiednio do 55651 zł i do 58140 zł. Z

powyższego wynika, że powódka przed upływem terminu z art. 129 ust. 4 p.o.ś.

zgłosiła żądanie odszkodowania obejmujące zarówno spadek wartości

nieruchomości, jak i zapłaty środków niezbędnych do przeprowadzenia rewitalizacji

akustycznej budynku. Niedokładność w określeniu wysokości roszczenia nie była

korygowana na etapie badania skuteczności wniesienia pozwu; wniosku o

zobowiązanie powódki do sprecyzowania roszczenia nie złożył także pozwany, a

kolejne jej oświadczenia zmierzały do konkretyzowania rozmiaru szkód, stosownie

do wyników postępowania dowodowego. Nietrafnie zatem zarzuca pozwany, że

zgłoszenie roszczenia obejmującego środki konieczne do zapewnienia klimatu

akustycznego w budynku dokonane zostało w toku procesu, po upływie

terminu przewidzianego w art. 129 ust. 4 p.o.ś. Cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem

9

się roszczenia dotyczyło innych nieruchomości i nie miało znaczenia dla bytu

roszczenia dotyczącego budynku usytuowanego przy ul. A.[…]. Nie doszło do

naruszenia art. 193 § 3 k.p.c., ponieważ czynności procesowe powódki

obejmowały zwiększenie rozmiaru zgłoszonych w pozwie żądań, a nie stanowiły

nowych roszczeń dochodzonych obok lub zamiast roszczenia pierwotnego. Zmiana

wysokości dochodzonego roszczenia przez jego podwyższenie jest dopuszczalna

w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, zwłaszcza w odniesieniu

do żądań odszkodowawczych, jeśli oznaczenie tej wysokości na etapie wnoszenia

pozwu było utrudnione, a właściwe jej określenie wymagało wiadomości

specjalnych. Podkreślenia wymaga, że spór pomiędzy stronami dotyczył zarówno

kwestii doznania szkody przez powódkę, jej rodzaju, jak i ich wysokości.

Bezzasadnie skarżący powołuje się na naruszenie art. 193 § 21

k.p.c., który dodany

został ustawą z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45), ale nie miał

zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy w sprawach

wszczętych przed dniem jej wejścia w życie – co nastąpiło z dniem 19 kwietnia

2010 r.- do czasu zakończenia postępowania w danej instancji stosuje się przepisy

dotychczasowe. Postępowanie przed Sądem Okręgowym zostało wszczęte w dniu

31 grudnia 2005 r., a do wydania wyroku doszło w dniu 18 sierpnia 2011 r. Sąd

Apelacyjny zachowanie terminu do domagania się przez powódkę odszkodowania

obejmującego koszty koniecznej rewitalizacji akustycznej budynku, połączył

z treścią jej pisma z dnia 21 grudnia 2005 r., przyjął że mieściło się ono w żądaniu

odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości, skoro w art. 129

ust. 4 p.o.ś. mowa jest, z odesłaniem do art. 129 ust. 1 i 2 p.o.ś., o roszczeniu,

a nie o roszczeniach. Nie można odmówić słuszności temu stanowisku jedynie

w odniesieniu do tego, że wymienione pismo informowało pozwanego, że powódka

zgłosiła roszczenie odszkodowawcze związane z ograniczeniem sposobu

korzystania z nieruchomości, co w połączeniu z wprowadzeniem wymagań

technicznych dla budynków posadowionych w tej strefie wskazywać powinno

również na ten element odszkodowania, co pośrednio potwierdza pismo

pozwanego skierowane do powódki w dniu 28 listopada 2008 r. Na powódce

spoczywał jednak obowiązek dokładnego określenia w wezwaniu do zapłaty

10

odszkodowania rodzaju szkód, których naprawienia się domaga przez zapłatę

wskazanych kwot, nawet jeśli miałyby być określone jedynie szacunkowo, skoro

do ich określenia mogło dojść w drodze pertraktacji ugodowych, których jednak

pozwany nie podjął. Nie ma to jednak wpływu na ocenę skuteczności dochowania

terminu z art. 129 ust. 4 p.o.ś., wobec zgłoszenia w pozwie i tego żądania.

Nie zasługiwał na podzielenie zarzut naruszenia art. 129 ust. 2 i 3 w związku

z art. 136 § 3 p.o.ś. i art. 361 § 2 k.c. Pojęcie szkody nie zostało zdefiniowane

w kodeksie cywilnym; art. 361 k.c. wskazuje na zakres szkody podlegającej

naprawieniu. Przyjęte zostało w doktrynie, że szkodą jest uszczerbek majątkowy,

czyli zmniejszenie się majątku wskutek pewnego zdarzenia, niezależnie od

istnienia przesłanek odpowiedzialności za nią. Uszczerbek majątkowy może

polegać na zmniejszeniu majątku przez ubytek, utratę lub zniszczenie

poszczególnych składników majątkowych albo przez ich uszkodzenie lub obniżenie

wartości, na zwiększeniu pasywów albo udaremnieniu zwiększenia się majątku

przez nieuzyskanie korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu

szkody nie wyrządzono. Definicja szkody nie została zawarta również w ustawie -

Prawo ochrony środowiska. Z art. 129 ust. 1, 2 i 3 p.o.ś. wynika, że właściciel,

użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługuje rzeczowe prawo

do nieruchomości mogą żądać wykupienia nieruchomości lub jej części albo

odszkodowania za poniesioną szkodę, która obejmuje również zmniejszenie

wartości nieruchomości oraz stosownie do art. 136 ust. 3 p.o.ś., koszty poniesione

w celu wypełnienia wymagań technicznych dotyczących istniejących budynków,

nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Nie został

zatem oznaczony w tych przepisach wyczerpujący katalog szkód, które podlegają

naprawie. Ograniczenie korzystania z nieruchomości połączone jest również

z koniecznością dostosowania budynków mieszkalnych lub przeznaczonych

do prowadzenia działalności określonego rodzaju do wymagań technicznych,

do stanu zapewniającego właściwy klimat akustyczny. Wprowadzone

rozporządzeniem Wojewody Nr 82/03, zmienionym rozporządzeniem Nr 40/07,

ograniczenia i wymagania techniczne, jakim powinny odpowiadać istniejące

budynki spowodowały szkodę polegającą na tym, że budynek powódki spełniający

dotychczas wymagania do prowadzenia działalności handlowej i usługowej stał się

11

budowlą wymagającą remontu dostosowawczego. Szkodę tę należy odnieść do

uszczerbku majątkowego obejmującego uszkodzenie części składowej

nieruchomości. Naprawienie szkody, stosownie do art. 363 § 1 k.c., powinno

nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu

poprzedniego bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. W art. 129 ust. 2

p.o.ś. przewidziany został sposób naprawienia szkody przez zapłatę

odszkodowania, co wyłącza domaganie się przez poszkodowanego przywrócenia

stanu poprzedniego, a tym samym prawo wyboru sposobu naprawienia szkody.

Żądanie powódki zapłaty sumy stanowiącej wartość nakładów jakie trzeba ponieść

w celu przeprowadzenia wymaganego remontu jest żądaniem naprawienia

doznanej szkody, mieszczącym się w zakresie przewidzianym w art. 361 § 2 k.c.,

przy uwzględnieniu istnienia związku przyczynowego szkody z wprowadzonymi

ograniczeniami w sposobie korzystania z nieruchomości. Z art. 136 ust. 3 p.o.ś.,

wprowadzonego z dniem 28 lipca 2005 r. (art. 1 pkt 58 lit. b z.p.o.ś.) wynika, że w

razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych

dotyczących budynków szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są także koszty

poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w

przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Wykładnia językowa

tego przepisu wskazuje, że chodzi o koszty poniesione, nawet w braku obowiązku

ich wydatkowania. Interpretacja systemowa prowadzi do wniosku, iż tego rodzaju

szkody objęte są odszkodowaniem wskazanym w przepisie art. 129 ust. 2 p.o.ś.,

określającym skutki wprowadzenia ograniczeń. Funkcjonalne jego rozumienie

przemawia za przyjęciem, że zrekompensowanie tych wydatków, jako

zmierzających do likwidacji ujemnych następstw dozwolonego natężenia hałasu,

należy do zakresu jego regulacji, ponieważ uznaje za szkodę, podlegającą

naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś., także poniesione koszty

rewitalizacji akustycznej budynków bez potrzeby rozstrzygania o istnieniu

obowiązku przeprowadzenia prac dostosowawczych. Nie ma podstaw do

przypisywania temu uregulowaniu roli ograniczenia szkody związanej z

koniecznością dostosowania budynków do wprowadzonych wymagań technicznych

jedynie do kosztów poniesionych. Przepis art. 136 ust. 3 p.o.ś. nie wyłącza

12

obowiązku naprawienia szkody obejmującej usunięcie wadliwości budynku, jeśli

konieczne prace remontowe nie zostały jeszcze wykonane.

Z powyższych względów skarga kasacyjna została oddalona na podstawie

art. 39814

k.p.c.