V KK 237/12

Sygn. akt V KK 237/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Rafał Malarski (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

SSA del. do SN Dariusz Czajkowski

Protokolant Barbara Kobrzyńska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga,

w sprawie M. P.

skazanego z art. 193 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 28 listopada 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego z dnia 16 stycznia 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i sprawę przekazuje do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy, wyrokiem nakazowym z dnia 16 stycznia 2012 r., skazał M. P.

za przestępstwo z art. 193 k.k. na karę grzywny w liczbie 50 stawek dziennych,

każda w kwocie 20 zł; na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył na poczet grzywny

okres zatrzymania w dniach od 6 do 8 stycznia 2011 r.

W związku z wniesieniem sprzeciwu, a następnie jego cofnięciem, wyrok

nakazowy stał się prawomocny z dniem 5 marca 2012 r.

2

Kasację od prawomocnego wyroku nakazowego wniósł – w trybie art. 521 § 1

k.p.k. – Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść

oskarżonego, zarzucił:

1. rażące i mogące mieć istotny wpływ na orzeczenie naruszenie przepisu

prawa karnego procesowego, tj. art. 501 pkt 1 k.p.k. polegające na wydaniu

na posiedzeniu wyroku nakazowego w stosunku do osoby pozbawionej

wolności w tej sprawie, zamiast rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych

na rozprawie,

2. rażące i mające istotny wpływ na orzeczenie naruszenie przepisu prawa

karnego procesowego, tj. art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k., polegające na wydaniu

wyroku nakazowego bez przypisania oskarżonemu M. P. winy za czyn, o

który został oskarżony przez prokuratora.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że M. P. został zatrzymany w dniu 6

sierpnia 2011 r. o godz. 16.40, jako podejrzewany o zakłócenie miru domowego

(czyn z art. 193 k.k.), z uwagi na obawę ucieczki oraz ukrywanie się, a następnie po

wszczęciu w sprawie dochodzenia, przedstawienia zarzutu i przesłuchaniu w

charakterze podejrzanego, zwolniony w dniu 8 sierpnia 2011 r. o godz. 13.30 (prot.

zatrzymania k. 2).

Po wpłynięciu aktu oskarżenia sprawę skierowano na posiedzenie bez

udziału stron w przedmiocie wydania wyroku nakazowego.

Zgodnie z treścią art. 501 pkt 1 k.p.k. niedopuszczalne jest wydanie wyroku

nakazowego w stosunku do osoby pozbawionej wolności w tej lub innej sprawie.

Oczywiste jest zatem, że Sąd Rejonowy nie mógł wydać zaskarżonego wyroku

nakazowego, bowiem wobec faktu zatrzymania oskarżonego w toku prowadzonego

w sprawie postępowania, zaistniała bezwzględna przesłanka negatywna

uniemożliwiająca taki sposób rozstrzygnięcia.

W świetle utrwalonego w judykaturze poglądu, pozbawieniem wolności jest

każde, wynikające z decyzji właściwego organu, uniemożliwienie osobie

swobodnego poruszania się. Pozbawieniem wolności jest zatrzymanie,

tymczasowe aresztowanie, odbywanie zasadniczej lub zastępczej kary

3

pozbawienia wolności. W postępowaniu nakazowym nie są dopuszczalne

odstępstwa od przesłanki określonej w art. 501 pkt 1 k.p.k., jak to przewidziano w

postępowaniu uproszczonym (art. 325 c pkt 1 in fine k.p.k.). Określony w art. 501

pkt 1 k.p.k. zakaz wydania wyroku nakazowego nie ogranicza się do osoby

pozbawionej wolności (w tej lub innej sprawie) w czasie wyrokowania. Ma on

zastosowanie również do osoby, która w tym czasie nie jest pozbawiona wolności,

lecz była jej pozbawiona wcześniej, w toku prowadzonego w sprawie postępowania.

Ustawa nie różnicuje bowiem sytuacji procesowej osoby, w jakiej znajduje się ona

w chwili wydania wyroku nakazowego, lecz stwierdza ogólnie, ze chodzi o osobę,

którą „pozbawiono wolności w tej lub innej sprawie”. Punktem odniesienia dla

„pozbawienia wolności”. Nie jest wiec aktualny etap postępowania, lecz całe

postępowanie w sprawie, w której wydaje się wyrok nakazowy. Niedopuszczalność

wydania wyroku nakazowego wobec osoby pozbawionej wolności ma charakter

gwarancyjny (por. wyrok SN z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. IV KK 294/10,

OSNwSK 2010/1/2498 i powołane tam orzeczenia SN).

Kasacja trafnie wskazuje, że doszło do rażącego naruszenia prawa

procesowego – zastosowanie wobec oskarżonego trybu nakazowego za względu

na wcześniejsze jego pozbawienie wolności, poprzez zatrzymanie w toku

trwającego w tej sprawie postępowania, nie było – zgodnie z treścią art. 501 pkt 1

k.p.k. – dopuszczalne. Oczywisty jest przy tym istotny wpływ tego uchybienia na

treść zaskarżonego wyroku – naruszono przepis o charakterze gwarancyjnym.

Zasadnie kasacja podnosi rażące naruszenie przepisu art. 504 § 1 pkt 4

k.p.k. – w wyroku nakazowym nie wskazano, iż przypisano oskarżonemu

popełnienie zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu, ograniczono się jedynie do

rozstrzygnięcia w przedmiocie kary.

Z powyższych względów należało uchylić zaskarżony wyrok nakazowy i sprawę

przekazać do ponownego rozpoznania ma zasadach ogólnych Sądowi pierwszej

instancji.

4