III KK 66/12

Sygn. akt III KK 66/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jacek Sobczak (przewodniczący)

SSN Tomasz Grzegorczyk

SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)

Protokolant : Anna Korzeniecka - Plewka

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej,

w sprawie S. C. S.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 5 grudnia 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez oskarżycielkę posiłkową

od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 10 listopada 2011 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W.

z dnia 12 lipca 2011 r.,

1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania;

2) zarządza zwrot na rzecz oskarżycielki posiłkowej M. J.

wniesionej przez nią opłaty kasacyjnej w kwocie 450 ( czterystu

pięćdziesięciu ) złotych.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem z dnia 12 lipca 2011 r. Sąd Rejonowy uznał oskarżonego S. C. S.

za winnego dokonania czynu z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i wymierzył

mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres próby wynoszący 2 lata oraz grzywnę w wysokości 100 stawek

dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 10 zł.

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w S. rozstrzygnięcie

Sądu pierwszej instancji uchylił i postępowanie karne w stosunku do oskarżonego

umorzył ze względu na znikomą społeczną szkodliwość czynu.

Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej M. J.,

zarzucając mu rażące naruszenie prawa materialnego (art. 115 § 2 k.k.), które

zdaniem autora kasacji miało istotny wpływ na treść orzeczenia, przez

uwzględnienie przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości okoliczności, które nie

zostały zawarte w tym przepisie oraz brak uwzględnienia tych z kolei, które on

wysławia, jako elementy konstytutywne oceny społecznej szkodliwości.

Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wniósł o uchylenie w zaskarżonym

zakresie orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania.

W odpowiedzi na powyższą kasację Prokurator Okręgowy wniósł o jej

oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Wskazał, że wniesiony nadzwyczajny

środek odwoławczy jedynie pozornie czyni zadość warunkom przewidzianym dla

niego przez k.p.k. Zdaniem Prokuratora kasacja pełnomocnika oskarżycielki

posiłkowej de facto zmierza do podważenia poczynionych w sprawie ustaleń

faktycznych i uczynienia z postępowania kasacyjnego kolejnej, III instancji. Wedle

opinii Prokuratora Sąd Okręgowy poprawnie ustalił stopień społecznej szkodliwości

czynu S. C. S.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzut naruszenia art. 115 § 2 k.k. okazał się zasadny. Analiza uzasadnienia

wyroku Sądu Odwoławczego w sposób jednoznaczny przekonuje o tym, że

dokonując oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, Sąd ten brał pod uwagę

okoliczności, które nie mają znaczenia dla tej oceny. W szczególności dotyczy to

nagannego zachowania pokrzywdzonej (oskarżycielki posiłkowej) wobec C. S., a

także fakt występowania pomiędzy oskarżycielką posiłkową a sprawcą

długotrwałego konfliktu. Nie mogą mieć tym bardziej znaczenia dla oceny stopnia

3

społecznej szkodliwości domniemane zachowania pokrzywdzonej podejmowane na

szkodę sprawcy, a podjęte już po popełnieniu przypisanego mu czynu.

Dla oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, w tym dla przyjęcia

znikomego charakteru tej szkodliwości, znaczenie mają wyłącznie okoliczności

związane z zarzuconym sprawcy czynem. Są one bliżej scharakteryzowane w art.

115 § 2 k.k. Zachowania innych osób mogą mieć znaczenie dla oceny motywacji

sprawcy, ale samodzielnie nie mają wpływu na ocenę stopnia społecznej

szkodliwości. Dotyczy to tym bardziej zachowań podjętych po popełnieniu czynu

zabronionego.

Na marginesie można wskazać, że ustawodawca w przypadku przestępstwa

zniewagi i naruszenia nietykalności cielesnej, ze względów kryminalno-politycznych,

nakazuje uwzględnić zachowanie osoby pokrzywdzonej (por. art. 216 § 3 k.k., 217 §

1 k.k., art. 222 § 2 k.k.). Wyzywające lub niewłaściwe zachowanie pokrzywdzonego,

które sprowokowało sprawcę do popełnienia czynu zabronionego, stanowi

wówczas fakultatywną podstawę do odstąpienia od wymiaru kary.

Charakterystyczne jest jednak, że podobnego uregulowania ustawodawca nie

przewidział w przypadku przestępstwa groźby bezprawnej (art. 190 § 1 k.k.), a więc

przestępstwa zarzuconego C. S.

W tym stanie rzeczy należało uchylić wyrok Sądu Odwoławczego i

przekazać temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania, w którym ponownie

zostanie dokonana ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego

oskarżonemu, z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 115 § 2 k.k.