IV KK 340/12

Sygn. akt IV KK 340/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jarosław Matras

SSN Barbara Skoczkowska

w sprawie Z. S.

skazanego z art. 209 § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk

w dniu 5 grudnia 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego

z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt II … .

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Z. S. Sądowi

Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w W. wyrokiem zaocznym z dnia 7 września 2011 r. uznał Z.

S. za winnego tego, że w okresie od dnia 14 stycznia 2010 r. do dnia 30 stycznia

2011 r. w miejscowości C., uporczywie uchylał się od ciążącego na nim z mocy

ustawy i wyroku Sądu Rejonowego z dnia 27 listopada 1997 r. w sprawie III RC …,

z dnia 30 września 1999 r. w sprawie III RC … oraz z dnia 27 września 2000 r. w

sprawie III RC … obowiązku łożenia na utrzymanie swoich dzieci Ł., P., M. i M. S.,

2

narażając je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, przy

czym zarzucanego czynu dopuścił się w okresie 5 lat od odbycia kary co najmniej 6

miesięcy pozbawienia wolności będąc skazanym za umyślne przestępstwo

podobne z art. 209 § 1 kk wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 19 grudnia 2001 r.

sygn. akt II …, którą to karę odbywał w okresie od dnia 9 lutego 2006 r. do dnia 19

września 2006 r. i od dnia 8 lutego 2009 r. do dnia 27 marca 2009 r., tj. dokonania

przestępstwa z art. 209 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk i za to na podstawie

powołanych przepisów wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, której

wykonanie warunkowo zawieszono na okres 4 lat próby.

Ponadto, na podstawie art. 72 § 1 pkt 3 kk Sąd zobowiązał oskarżonego do

bieżącego wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie

swoich dzieci M. i M. S.

Powyższe rozstrzygnięcie nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się bez

postępowania odwoławczego.

Obecnie, kasację od powyższego wyroku na korzyść Z. S. wniósł Prokurator

Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie

prawa procesowego, tj. art. 410 k.p.k., polegające na nieuwzględnieniu całokształtu

okoliczności dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego ujawnionych w toku

rozprawy głównej, w wyniku czego doszło do wadliwego określenia granic

czasowych czynu przypisanego oskarżonemu, co doprowadziło do skazania go za

przestępstwo z art. 209 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk popełnione na szkodę Ł., P.,

M. i M. S. w okresie od dnia 14 stycznia 2010 r. do dnia 30 stycznia 2011 r., mimo

iż uprzednio – wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11 kwietnia 2011 r.– Z. S. został

skazany za popełnienia takiego samego przestępstwa w okresie od dnia 28 marca

2009 r. do dnia 17 listopada 2010 r. na szkodę tych samych pokrzywdzonych.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w W. do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na korzyść Z. S. okazała się

oczywiście zasadna, co przemawiało za jej rozpoznaniem na posiedzeniu w trybie

przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k. oraz uwzględnieniem sformułowanego w niej

zarzutu oraz wniosku. Zgodzić się trzeba z wywodem skarżącego, że stosownie do

dyrektywy zawartej w art. 366 § 1 k.p.k., obowiązkiem przewodniczącego składu

3

orzekającego jest czuwanie nad tym, aby wyjaśnione zostały wszystkie istotne

okoliczności sprawy. Realizacja tego obowiązku następuje m.in. przez prawidłowe

przeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez strony, jak również podjęcie z

urzędu inicjatywy zmierzającej do przeprowadzenia dowodów potrzebnych dla

ustalenia okoliczności wpływających na kierunek i kształt rozstrzygnięcia.

Natomiast konsekwencją prawidłowego zgromadzenia wyczerpującego materiału

dowodowego powinno być uwzględnienie i wykorzystanie go w fazie dokonywania

ustaleń faktycznych i wyrokowania. Wymaganie to jest oczywiste w świetle

dyrektywy zawartej w przepisie art. 410 k.p.k., obligującej sąd do poddania analizie

i ocenie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy.

Analiza akt niniejszej sprawy przekonuje, że Sąd Rejonowy dysponował

pełnym materiałem dowodowym niezbędnym do dokonania istotnych ustaleń

faktycznych, w tym dotyczących okresu uchylania się osk. Z. S. od obowiązku

alimentacyjnego, który to przedział czasu – po jego prawidłowym określeniu –

powinien być przedmiotem orzekania w ramach czynu zarzuconego oskarżonemu.

W ramach postępowania przygotowawczego przeprowadzonego w tej sprawie

uzyskano nie tylko dane o wcześniejszej karalności oskarżonego, ale także – co

szczególnie istotne – odpisy wyroków skazujących go za przestępstwo

niealimentacji. Właśnie te rozstrzygnięcia powinny zostać poddane bliższej analizie,

w tym zwłaszcza wyrok Sądu Rejonowego z dnia 11 kwietnia 2011 r., skazujący

osk. Z.S. za przestępstwo niealimentacji popełnione przez niego na szkodę tych

samych pokrzywdzonych m.in. w okresie od dnia 14 stycznia 2010 r. do dnia 17

listopada 2010 r. (k. – 80-81). Dowód z tego wyroku został zawnioskowany przez

prokuratora w akcie oskarżenia – do przeprowadzenia na rozprawie głównej.

Procedując w dniu 7 września 2011 r. w niniejszej sprawie, Sąd Rejonowy

wprawdzie zadeklarował ujawnienie bez odczytywania dowodów z aktu oskarżenia

(k. – 130), ale dokonując następnie ich analizy najwyraźniej pominął treść

wspomnianego wyroku – w sposób oczywisty obrażając przepis art. 410 k.p.k.

Powtarzając, w ślad za aktem oskarżenia, również i tę część opisu czynu, w której

przyjęto, że uchylanie się od obowiązku alimentacji miało miejsce w okresie od 14

stycznia 2010 r. do dnia 30 stycznia 2011 r. sąd orzekający w niniejszej sprawie nie

dostrzegł, że to samo zachowanie osk. Z. S., obejmujące m.in. okres od 14 stycznia

2010 r. do 17 listopada 2010 r., było już przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie II K

… . Prowadzi to do oczywistego wniosku, że dowód mający istotne znaczenie z

4

punktu widzenia prawidłowego zakreślenia ram czasowych czynu przypisanego

osk. Z. S. nie został rozważony i wzięty pod uwagę.

Powyższe uchybienie ma charakter rażący, bowiem doprowadziło do

wyrokowania w sprawie bez uwzględnienia okoliczności wynikających z

przeprowadzonych dowodów. Zgodzić się trzeba także z tezą zaprezentowaną w

kasacji, że wpływ uchybienia zarzuconego przez skarżącego – na treść wyroku

będącego przedmiotem nadzwyczajnego środka zaskarżenia, okazał się istotny.

Brak dostrzeżenia treści wyroku w sprawie Sądu Rejonowego z dnia 11 kwietnia

2011 r. sygn. akt II K …, doprowadził do ponownego przypisania osk. Z. S. i w

niniejszej sprawie znaczącej części okresu niealimentacji objętego już wyrokiem

skazującym wydanym w sprawie zakończonej wcześniej. Sytuacja tego rodzaju nie

stanowi wprawdzie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, skoro okresy

niealimentacji przypisane oboma wyrokami Sądu Rejonowego nie są w pełni

identyczne, ale nawet częściowe pokrywanie się tych okresów stanowi tak rażące

uchybienie, że musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku i

przekazania niniejszej sprawy Sądowi I instancji w celu ponownego rozpatrzenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy prawidłowo rozważy

całość materiału dowodowego zgromadzonego w toku dotychczasowego

postępowania i poczyni ustalenia zgodne z wynikami tej analizy oraz dokona ich

prawnej oceny.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.