Artykuł 16

1. Parlament Europejski i Rada przyjmują szczególne środki zapobiegające zanieczyszczaniu wód przez poszczególne substancje zanieczyszczające lub grupy substancji zanieczyszczających stwarzające znaczące ryzyko dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem, w tym stwarzające takie ryzyko dla wód wykorzystywanych do poboru wody do spożycia. W odniesieniu do tych substancji zanieczyszczających środki zmierzają do stopniowej redukcji substancji priorytetowych zdefiniowanych w art. 2 pkt 30 oraz do zaprzestania lub stopniowego wyeliminowania zrzutów, emisji i strat priorytetowych substancji niebezpiecznych zdefiniowanych w art. 2 pkt 30a. Środki takie są przyjmowane na podstawie wniosków przedstawionych przez Komisję zgodnie z procedurami ustanowionymi w Traktacie.

2. Do dnia 11 maja 2032 r., a następnie co sześć lat Komisja dokonuje przeglądu zawartego w części A załącznika I do dyrektywy 2008/105/WE wykazu substancji priorytetowych i odpowiadających im środowiskowych norm jakości oraz, w stosownych przypadkach, dołącza do tego przeglądu wniosek ustawodawczy mający na celu aktualizację wykazu substancji priorytetowych i odpowiednich środowiskowych norm jakości dla tych substancji w wodach powierzchniowych, osadach lub faunie i florze. Dokonując tego przeglądu, Komisja nada tym substancjom priorytet w odniesieniu do podejmowania działań w oparciu o ryzyko dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem stwierdzone w drodze:

a) oceny ryzyka przeprowadzonej na podstawie dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (

15

), rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (

16

), dyrektywy 2009/128/EC oraz rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 (

17

), (UE) nr 528/2012 (

18

) i (UE) 2019/6 (

19

); lub

b) uproszczonej procedury oceny ryzyka opartej na zasadach naukowych, ze szczególnym uwzględnieniem:

— dowodów dotyczących swoistych zagrożeń powodowanych przez daną substancję, szczególnie jej ekotoksyczności dla wód i toksyczności dla człowieka za pośrednictwem dróg ekspozycji wodnej,

— dowodów z monitorowania, które wskazują na szerokie skażenie środowiska, w tym danych z monitorowania przekazywanych Komisji przez państwa członkowskie zgodnie z art. 8b ust. 4 dyrektywy 2008/105/WE, oraz

— innych wiarygodnych czynników, które mogłyby wskazywać na możliwość szerokiego skażenia środowiska, takich jak na przykład produkcja czy ilość zużytej danej substancji i sposoby jej użycia.

3. W trakcie przeglądu, o którym mowa w ust. 2, Komisja, w stosownych przypadkach, podzieli substancje priorytetowe na jedną lub więcej następujących kategorii:

a) priorytetowe substancje niebezpieczne;

b) substancje zachowujące się jak wszechobecne substancje trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne (uPBT);

c) substancje, które wykazują tendencję do akumulowania się w osadach lub w faunie i florze, lub zarówno w osadach, jak i w faunie i florze.

Komisja uwzględnia przy tym identyfikację substancji jako substancji wzbudzających obawy na podstawie innych odpowiednich przepisów Unii dotyczących substancji niebezpiecznych, z uwzględnieniem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (

20

), w odpowiednich umowach międzynarodowych oraz odpowiednich sprawozdaniach naukowych. Szczególną uwagę zwraca się na substancje spełniające kryteria określone w art. 57 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, w przypadku gdy kryteria identyfikacji jako substancje wzbudzające obawy są istotne dla środowiska wodnego.

3a. W ramach przeglądu i towarzyszącego mu wniosku, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, Komisja w stosownych przypadkach proponuje usunięcie substancji z wykazu substancji zawartego w części A załącznika I do dyrektywy 2008/105/WE, jeżeli nie stwarzają one już w Unii znaczącego ryzyka dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem, oraz umieszcza je w repozytorium zharmonizowanych środowiskowych norm jakości dla substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy w części C załącznika II do tej dyrektywy. We wniosku uwzględnia się wyniki ocen presji i wpływu na części wód powierzchniowych przeprowadzonych przez państwa członkowskie zgodnie z załącznikiem II do niniejszej dyrektywy. Państwa członkowskie wdrażają odpowiednie zharmonizowane środowiskowe normy jakości, jeżeli substancje zanieczyszczające wzbudzają obawy na poziomie krajowym lub regionalnym, zgodnie z art. 8d dyrektywy 2008/105/WE.

4. Do dnia 11 maja 2032 r., a następnie co sześć lat, Komisja dokonuje przeglądu wykazu substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy i odpowiadających im środowiskowych norm jakości zawartych w części C załącznika II do dyrektywy 2008/105/WE, a także, w stosownych przypadkach, dołącza do tego przeglądu wniosek ustawodawczy dotyczący aktualizacji tego wykazu.

4a. Identyfikując substancje zanieczyszczające specyficzne dla dorzeczy, dla których może być konieczne ustanowienie środowiskowych norm jakości na poziomie Unii, Komisja uwzględnia następujące kryteria:

a) ryzyko, jakie stwarzają substancje zanieczyszczające, w tym związane z nimi zagrożenie, ich stężenia w środowisku oraz stężenie, powyżej którego można spodziewać się skutków, a także potencjalnych skumulowanych skutków działania;

b) rozbieżności między ustalonymi przez różne państwa członkowskie krajowymi środowiskowymi normami jakości dla substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy oraz stopień, w jakim te rozbieżności są uzasadnione;

c) liczbę państw członkowskich, które stosują już środowiskowe normy jakości dla danych substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy.

4b. Do dnia 11 maja 2032 r. [sześć lat od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy], a następnie co sześć lat Komisja dokonuje przeglądu zawartego w części A załącznika II do dyrektywy 2008/105/WE orientacyjnego wykazu kategorii substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy i, w stosownych przypadkach, dołącza do przeglądu wniosek ustawodawczy w celu aktualizacji tego wykazu.

5. W celu pomocy Komisji w przeglądzie załączników I i II do dyrektywy 2008/105/WE Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) przygotowuje sprawozdania naukowe, w których uwzględnia następujące elementy:

a) opinie Komitetu ds. Oceny Ryzyka (RAC) i Komitetu ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych (SEAC) ECHA;

b) wyniki programów monitorowania ustanowionych zgodnie z art. 8 niniejszej dyrektywy;

c) dane z monitorowania zgromadzone zgodnie z art. 8b ust. 4 dyrektywy 2008/105/WE;

d) wyniki przeglądów załączników do dyrektyw 2006/118/WE i (UE) 2020/2184;

e) wymogi służące zajęciu się kwestią zanieczyszczenia gleby, w tym powiązane dane z monitorowania;

f) unijne projekty badawcze i publikacje naukowe, w tym informacje wynikające z zastosowania technologii teledetekcji, obserwacji Ziemi, takich jak usługi programu Copernicus, czujników i urządzeń in-situ oraz danych uzyskanych dzięki badaniom metodą obywatelską, przy wykorzystaniu możliwości oferowanych przez sztuczną inteligencję, zaawansowaną analizę i przetwarzanie danych;

g) uwagi i informacje od odpowiednich zainteresowanych stron; oraz

h) zalecenia grup roboczych ustanowionych na podstawie wspólnej strategii wdrażania dyrektywy 2000/60/WE.

Do dnia 11 maja 2030 r., a następnie co sześć lat ECHA przygotowuje i podaje do wiadomości publicznej sprawozdanie podsumowujące wyniki sprawozdań naukowych sporządzonych na podstawie niniejszego ustępu.

6. W stosownych przypadkach Komisja przedkłada wnioski dotyczące kontroli w celu osiągnięcia:

a) stopniowej redukcji zrzutów, emisji i strat substancji priorytetowych; oraz

b) w szczególności zaprzestania lub stopniowego wyeliminowania zrzutów, emisji i strat priorytetowych substancji niebezpiecznych zidentyfikowanych zgodnie z ust. 3, włączając, w stosownych przypadkach, harmonogram dla przeprowadzenia takich działań w ciągu 20 lat od uznania tych substancji za priorytetowe substancje niebezpieczne.

W ramach tego działania Komisja określi odpowiedni racjonalny pod względem kosztów i proporcjonalny poziom oraz połączenie kontroli dotyczących produktu i procesu, zarówno dla źródeł punktowych, jak i rozproszonych, oraz uwzględni jednolite dopuszczalne wartości emisji w całej Unii dla kontroli procesu. W stosownych przypadkach działanie na poziomie Unii w zakresie kontroli procesu może zostać ustalone w odniesieniu do poszczególnych sektorów. W przypadku gdy kontrole produktów lub procesów obejmują przegląd odpowiednich zezwoleń lub zatwierdzeń substancji wydanych na podstawie dyrektywy 2001/83/WE, rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, dyrektywy 2009/128/WE, rozporządzenia (WE) nr 1107/2009, dyrektywy 2010/75/UE, rozporządzenia (UE) nr 528/2012 lub rozporządzenia (UE) 2019/6, przeglądy te przeprowadza się zgodnie z przepisami tych dyrektyw i rozporządzeń, jak wskazano w art. 7a dyrektywy 2008/105/WE. Przeglądy takie uwzględniają ocenę przeprowadzoną przez Komisję zgodnie z art. 7a ust. 1 dyrektywy 2008/105/WE. W stosownych przypadkach w każdym wniosku dotyczącym kontroli określa się uzgodnienia dotyczące ich przeglądu i uaktualniania oraz oceny ich skuteczności.

7. Komisja może przygotować strategie przeciwdziałania zanieczyszczaniu wód przez inne substancje zanieczyszczające lub grupy substancji zanieczyszczających, w tym wszelkie tego typu zanieczyszczenia będące skutkiem wypadków.