Artykuł 9a

1. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie środki w celu zapobiegania powstawaniu odpadów żywności w całym łańcuchu dostaw żywności, w produkcji podstawowej, w przetwórstwie i wytwórstwie, w sprzedaży detalicznej i innej dystrybucji żywności, w restauracjach i usługach gastronomicznych, a także w gospodarstwach domowych. Środki te obejmują co najmniej:

a) opracowywanie i wspieranie interwencji na rzecz zmiany zachowań w celu ograniczenia powstawania odpadów żywności oraz prowadzenie kampanii informacyjnych mających na celu zwiększanie wiedzy na temat zapobiegania powstawaniu odpadów żywności;

b) określanie i eliminowanie powodów nieefektywności w funkcjonowaniu łańcucha dostaw żywności oraz wspieranie współpracy między wszystkimi podmiotami, przy jednoczesnym zapewnieniu sprawiedliwego podziału kosztów i korzyści środków zapobiegania, co może obejmować przeciwdziałanie praktykom rynkowym, które powodują powstawanie odpadów żywności, oraz wspieranie wprowadzania do obrotu i stosowania produktów, dla których przyznano odstępstwo od art. 76 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 (

13

) na podstawie ust. 4 tego artykułu, wyłącznie na warunkach, na których przyznano takie odstępstwo, jeżeli takie warunki istnieją;

c) zachęcanie do dokonywania darowizn żywności i do innych form redystrybucji żywności do spożycia przez ludzi, przy zapewnieniu, aby przeznaczanie żywności dla ludzi miało priorytet nad wykorzystywaniem jej jako paszy dla zwierząt i nad przetwarzaniem jej na produkty niespożywcze;

d) wspieranie szkoleń i rozwoju umiejętności, a także ułatwianie dostępu do możliwości finansowania, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz podmiotów gospodarki społecznej;

e) wspieranie i promowanie innowacji i rozwiązań technologicznych, które przyczyniają się do zapobiegania powstawaniu odpadów żywności, bez uszczerbku dla rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 (

14

), a w szczególności jego art. 6.

Państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie odpowiednie podmioty w łańcuchu dostaw żywności były zaangażowane proporcjonalnie do swoich możliwości i roli w zapobieganiu powstawaniu odpadów żywności w całym tym łańcuchu dostaw, ze szczególnym naciskiem na zapobieganie nieproporcjonalnemu wpływowi na małe i średnie przedsiębiorstwa. Państwa członkowskie, po konsultacji z bankami żywności i innymi organizacjami redystrybucji żywności, podejmują środki, w stosownych przypadkach, w oparciu o wszelkie istniejące krajowe systemy darowizn żywności, w celu zapewnienia, aby podmioty gospodarcze wskazane przez państwa członkowskie jako podmioty odgrywające znaczącą rolę w zapobieganiu powstawaniu odpadów żywności i wytwarzaniu odpadów żywności proponowały bankom żywności i innym organizacjom redystrybucji żywności zawieranie umów dotyczących darowizn, tak aby ułatwić dokonywanie darowizn niesprzedanej żywności, która nadaje się do spożycia przez ludzi, oraz aby odbywało się to przy rozsądnym koszcie dla podmiotów gospodarczych.

2. Państwa członkowskie monitorują i oceniają wdrażanie swoich środków zapobiegających powstawaniu odpadów żywności, w tym zgodność z celami w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności, o których mowa w ust. 4, poprzez pomiar poziomów odpadów żywności na podstawie metody ustanowionej zgodnie z ust. 3.

3. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 38a w celu uzupełnienia niniejszej dyrektywy w odniesieniu do ustanowienia wspólnej metodyki i minimalnych wymogów jakościowych dla jednolitego pomiaru poziomów odpadów żywności.

4. Państwa członkowskie podejmują niezbędne i odpowiednie środki, aby do dnia 31 grudnia 2030 r. osiągnąć następujące cele w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności na poziomie krajowym:

a) ograniczenie powstawania odpadów żywności w przetwórstwie i wytwórstwie o 10 % w porównaniu z roczną średnią ilością odpadów żywności wytworzoną w latach 2021–2023;

b) ograniczenie powstawania odpadów żywności w przeliczeniu na mieszkańca, łącznie w sprzedaży detalicznej i innej dystrybucji żywności, w restauracjach i usługach gastronomicznych oraz w gospodarstwach domowych, o 30 % w porównaniu z roczną średnią ilością odpadów żywności wytworzoną w latach 2021–2023.

5. W przypadku gdy – w odniesieniu do celów w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności – państwo członkowskie jest w stanie dostarczyć dane za rok wcześniejszy niż rok 2021, które zebrano przy użyciu metod określonych w decyzji delegowanej Komisji (UE) 2019/1597 (

15

) lub – w odniesieniu do lat wcześniejszych niż rok 2020 – przy użyciu metod porównywalnych z metodą i minimalnymi wymogami jakościowymi dla jednolitego pomiaru poziomów odpadów żywności określonymi w tej decyzji delegowanej, dane państwo członkowskie może stosować rok wcześniejszy jako rok odniesienia. Do dnia 17 kwietnia 2027 r. państwo członkowskie powiadomi Komisję i pozostałe państwa członkowskie o tym, że zamierza stosować rok wcześniejszy, oraz – w odniesieniu do roku wcześniejszego niż 2020 – przekazuje Komisji dane i metody pomiaru wykorzystane do zebrania danych oraz udostępnia te daty i metody pomiaru publicznie.

6. Aby wesprzeć państwa członkowskie w osiąganiu celu w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności, o którym mowa w ust. 4 lit. b), do dnia 17 października 2027 r. Komisja przyjmie akty wykonawcze ustanawiające współczynnik korygujący pozwalający uwzględnić wzrost lub spadek turystyki w stosunku do okresu odniesienia zastosowanego na potrzeby ustalenia celu w zakresie ograniczenia powstawania odpadów żywności. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 39 ust. 2.

7. Jeżeli Komisja uzna, że dane odnoszące się do roku wcześniejszego niż rok 2020 nie spełniają warunków określonych w ust. 5, w terminie sześciu miesięcy od otrzymania powiadomienia dokonanego zgodnie z tym ustępem przyjmuje ona decyzję wzywającą dane państwo członkowskie do zastosowania jako okresu odniesienia rocznej średniej z lat 2021–2023, roku 2020 lub roku wcześniejszego niż rok 2020, innego niż rok zaproponowany przez to państwo członkowskie jako okres odniesienia.

8. Do dnia 31 grudnia 2027 r. Komisja dokona przeglądu celów, które należy osiągnąć do 2030 r., określonych w ust. 4, aby w stosownych przypadkach zmodyfikować lub rozszerzyć te cele na inne etapy łańcucha dostaw żywności oraz rozważyć ustanowienie nowych celów na okres po 2030 r.

Przegląd, o którym mowa w akapicie pierwszym, obejmuje:

a) ocenę skali i przyczyn powstawania odpadów żywności i strat żywności podczas produkcji podstawowej, a także wskazanie i ocenę wykonalności odpowiednich środków mających na celu ograniczenie takiego powstawania odpadów i strat;

b) ocenę możliwości wprowadzenia prawnie wiążących celów w odniesieniu do ust. 4 lit. a) i b), które mają zostać osiągnięte do 2035 r.; oraz

c) ocenę wpływu zmian w poziomach produkcji na możliwość osiągnięcia celu w zakresie ograniczania powstawania odpadów żywności w odniesieniu do ust. 4 lit. a).

Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie, dołączając do niego, w stosownym przypadku, wniosek ustawodawczy.

9. Państwa członkowskie koordynują swoje działania mające na celu zapobieganie powstawaniu odpadów żywności oraz dzielą się najlepszymi praktykami, w tym za pośrednictwem Unijnej Platformy ds. Strat i Marnotrawienia Żywności.