Artykuł 16a

1. Komisja (Eurostat) bada sytuacje kryzysowe i może, w stosownych przypadkach, podejmować pilne działania w dziedzinie statystyki, z zastrzeżeniem procedur określonych w niniejszym artykule, w przypadku gdy spełnione są oba poniższe warunki:

a) absolutnie konieczne jest zareagowanie na pilne potrzeby polityczne, które wynikają z danej sytuacji kryzysowej i pojawiają się w następstwie uruchomienia ustanowionych mechanizmów nadzwyczajnych zgodnie z aktami prawnymi Unii, takimi jak decyzja wykonawcza Rady (UE) 2018/1993 (

3

) lub inne akty prawne Unii dotyczące sytuacji nadzwyczajnych;

b) tych pilnych potrzeb politycznych nie można zaspokoić w ramach Europejskiego programu statystycznego.

2. Pilne działania w dziedzinie statystyki, o których mowa w ust. 1, przeprowadza Komisja (Eurostat) na poziomie Unii w ścisłej współpracy z KUS i innymi organami krajowymi, i działania te mogą obejmować:

a) tworzenie statystyki europejskiej na podstawie nowych źródeł danych lub zbiorów danych, z uwzględnieniem obciążenia respondentów i opłacalności dla państw członkowskich;

b) dostarczanie nowych wskaźników i pogłębionych informacji statystycznych na podstawie istniejących danych;

c) opracowywanie wytycznych metodycznych w celu zapewnienia porównywalności i spójności statystyk we wszystkich państwach członkowskich dotkniętych sytuacją kryzysową;

d) inne skoordynowane działania na poziomie Unii, których celem jest zapewnienie terminowej i odpowiedniej reakcji organów statystycznych na konkretną sytuację.

3. Przeprowadzając ocenę, czy potrzebne są pilne działania w dziedzinie statystyki, Komisja (Eurostat) niezwłocznie informuje Komitet ds. ESS i konsultuje się z nim oraz należycie bierze pod uwagę jego fachowe doradztwo. Pilne działania w dziedzinie statystyki, które należy podjąć, podlegają uprzedniej analizie przez Komitet ds. ESS. W tym celu Komisja (Eurostat) przekazuje Komitetowi ds. ESS szczegółowe informacje dotyczące działań, które należy podjąć, ich uzasadnienia pod względem opłacalności, środków i harmonogramów realizacji tych działań, oceny obciążenia respondentów uczestniczących w badaniu oraz wkładu finansowego Unii na pokrycie dodatkowych kosztów ponoszonych przez KUS i inne organy krajowe.

4. Państwa członkowskie mogą samodzielnie i na zasadzie dobrowolności podjąć decyzję o uczestnictwie w pilnych działaniach w dziedzinie statystyki, o których mowa w ust. 1. Te pilne działania w dziedzinie statystyki muszą być istotne oraz zaspokajać pilne potrzeby polityczne, które wynikają z sytuacji kryzysowej w Unii. Uczestnicząc w pilnych działaniach w dziedzinie statystyki, państwa członkowskie muszą przestrzegać uzgodnionych wspólnych wymogów dotyczących terminów, częstotliwości i jakości danych krajowych, które mają być przekazywane Komisji (Eurostatowi).

5. Komisja może, w drodze aktów wykonawczych, określić pilne działania w dziedzinie statystyki, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz określić procedurę ich podejmowania, w tym odpowiednie wymogi dotyczące terminów, częstotliwości i jakości, które mają być stosowane przez państwa członkowskie uczestniczące na zasadzie dobrowolności w pilnych działaniach w dziedzinie statystyki. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 27 ust. 2.

Bez uszczerbku dla prerogatyw władzy budżetowej, KUS i innym organom krajowym, o których mowa w wykazie ustanowionym na podstawie art. 5 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, udostępnia się wkład finansowy z Programu na rzecz jednolitego rynku ustanowionego na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/690 (

4

) oraz zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 (

5

) na pokrycie dodatkowych kosztów poniesionych w związku z realizacją takich pilnych działań w dziedzinie statystyki. Ponadto te KUS i inne organy krajowe mogą ubiegać się o wsparcie z innych mających zastosowanie programów finansowych Unii zgodnie z zasadami takich programów. Państwa członkowskie mogą również ubiegać się o wsparcie z Instrumentu Wsparcia Technicznego ustanowionego na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/240 (

6

). Kwotę wkładu finansowego na podstawie niniejszego akapitu ustala się zgodnie z zasadami odpowiedniego programu finansowania, z zastrzeżeniem dostępności finansowania, w szczególności zgodnie z zasadami Europejskiego programu statystycznego.

6. Akty wykonawcze przyjęte na podstawie ust. 5 niniejszego artykułu pozostają w mocy przez okres nie dłuższy niż czas trwania danej sytuacji kryzysowej, a w każdym razie nie dłużej niż 12 miesięcy. W należycie uzasadnionych przypadkach okres ten może zostać przedłużony w drodze aktu wykonawczego o dodatkowe 12 miesięcy. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 27 ust. 2.