Załącznik

Wytyczne dotyczące mechanizmu rekompensat dla operatorów działających między systemami przesyłowymi

1. Przepisy ogólne

1.1.

Mechanizm rekompensat dla operatorów działających między systemami przesyłowymi (mechanizm ITC) przewiduje rekompensaty z tytułu kosztów zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej, z uwzględnieniem zapewniania transgranicznego dostępu do systemu wzajemnie połączonego.

1.2.

W ramach europejskiej sieci operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej (ENTSO-E), ustanowionej zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 714/2009, tworzy się fundusz ITC do celów rekompensowania operatorom systemów przesyłowych kosztów z tytułu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej.

Fundusz ITC zapewnia:

1) rekompensaty kosztów strat w krajowych systemach przesyłowych będących skutkiem zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej;

oraz

2) rekompensaty kosztów udostępniania infrastruktury w celu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej.

1.3.

Wielkość wpłat na rzecz funduszu ITC oblicza się zgodnie z pkt 6 i 7.

Wielkość wypłat z funduszu ITC oblicza się zgodnie z pkt 4 i 5.

ENTSO-E jest odpowiedzialna za ustanowienie zasad dotyczących pobierania i wypłat wszystkich płatności w zakresie funduszu ITC oraz za określenie terminów wypłat. Wszystkich wpłat i wypłat dokonuje się możliwie jak najszybciej i najpóźniej w okresie sześciu miesięcy od zakończenia okresu, za który dokonuje się wpłat i wypłat.

1.4.

Agencja nadzoruje wdrażanie mechanizmu ITC i co roku składa Komisji sprawozdanie z wdrażania mechanizmu ITC i zarządzania funduszem ITC.

ENTSO-E współpracuje z Komisją i Agencją w ramach tego zadania oraz zapewnia Agencji wszystkie informacje niezbędne do tego celu.

Każdy operator systemu przesyłowego zapewnia ENTSO-E i Agencji wszystkie informacje niezbędne do wdrożenia mechanizmu ITC.

1.5.

Do czasu utworzenia ENTSO-E operatorzy systemów przesyłowych współpracują ze sobą w celu wykonania zadań powierzonych ENTSO-E w zakresie mechanizmu ITC.

1.6.

Tranzyt energii elektrycznej oblicza się, zazwyczaj w ujęciu godzinowym, przyjmując niższą wielkość bezwzględną importu i eksportu energii elektrycznej dla połączeń wzajemnych pomiędzy krajowymi systemami przesyłowymi.

Do celów obliczania tranzytu energii elektrycznej wielkość importu i wielkość eksportu dla każdego połączenia pomiędzy krajowymi systemami przesyłowymi pomniejsza się proporcjonalnie do udziału zdolności przesyłowych alokowanych w sposób niezgodny z pkt 2 wytycznych dotyczących zarządzania ograniczeniami przesyłowymi określonych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 714/2009.

Niezależnie do przepisów akapitu drugiego niniejszego punktu, import i eksport energii elektrycznej dla połączeń wzajemnych z państwami trzecimi, wobec których stosuje się przepisy ppkt 7.1, uwzględnia się w obliczeniach tranzytu energii elektrycznej.

1.7.

Do celów niniejszej części załącznika wymiana energii elektrycznej netto oznacza wielkość bezwzględną różnicy między eksportem energii elektrycznej z danego krajowego systemu przesyłowego ogółem do państw, w których operatorzy systemów przesyłowych są uczestnikami mechanizmu ITC, a importem energii elektrycznej do tego systemu przesyłowego ogółem z państw, w których operatorzy systemów przesyłowych są uczestnikami mechanizmu ITC.

W przypadku uczestników mechanizmu ITC graniczących z co najmniej jednym państwem trzecim, wobec którego stosuje się przepisy ppkt 7.1, przeprowadza się następującą korektę obliczenia wymiany netto:

1) jeśli eksport energii elektrycznej ogółem do państw, w których operatorzy systemów przesyłowych są uczestnikami mechanizmu ITC, jest większy niż import energii elektrycznej ogółem z państw, w których operatorzy systemów przesyłowych są uczestnikami mechanizmu ITC, wymianę netto pomniejsza się o niższą z następujących wartości:

a) wymianę netto w ramach importu z tych państw trzecich; lub

b) wymianę netto w ramach eksportu do państw, w których operator systemu przesyłowego jest uczestnikiem mechanizmu ITC;

2) jeśli import energii elektrycznej ogółem z państw, w których operatorzy systemów przesyłowych są uczestnikami mechanizmu ITC, jest większy niż eksport energii elektrycznej ogółem do państw, w których operatorzy systemów przesyłowych są uczestnikami mechanizmu ITC, wymianę netto pomniejsza się o niższą z następujących wartości:

a) wymianę netto w ramach eksportu do tych państw trzecich; lub

b) wymianę netto w ramach importu z państw, w których operator systemu przesyłowego jest uczestnikiem mechanizmu ITC.

1.8.

Na potrzeby niniejszego załącznika zapotrzebowanie oznacza ilość energii elektrycznej ogółem, wychodzącej z krajowego systemu przesyłowego do połączonych systemów dystrybucji, użytkowników końcowych przyłączonych do systemu przesyłowego oraz do producentów energii elektrycznej w celu zużycia na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej.

2. Uczestnictwo w mechanizmie ITC

2.1.

Każdy organ regulacyjny zapewnia w swoim obszarze kompetencji uczestnictwo operatorów systemów przesyłowych w mechanizmie ITC oraz nieuwzględnianie dodatkowych opłat z tytułu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej w opłatach pobieranych przez operatorów sieci przesyłowych za dostęp do sieci.

2.2.

Operatorzy systemów przesyłowych z państw trzecich, które zawarły umowy z Unią Europejską, na mocy których przyjęły i stosują prawodawstwo Unii w dziedzinie energii elektrycznej, są uprawnieni do uczestnictwa w mechanizmie ITC.

Operatorzy systemów przesyłowych prowadzący działalność na terytoriach wymienionych w art. 9 Traktatu o Wspólnocie Energetycznej (1) są w szczególności uprawnieni do uczestnictwa w mechanizmie ITC.

Każdy operator systemu przesyłowego z państwa trzeciego uczestniczący w mechanizmie ITC jest traktowany na zasadach równoważnych z zasadami stosowanymi wobec operatorów systemów przesyłowych z państw członkowskich.

3. Umowy wielostronne

3.1.

ENTSO-E ułatwia zawieranie umów wielostronnych dotyczących rekompensat z tytułu kosztów zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej między operatorami systemów przesyłowych uczestniczącymi w mechanizmie ITC a operatorami systemów przesyłowych z państw trzecich, które nie zawarły z Unią Europejską umów, na mocy których przyjęłyby i stosowały prawodawstwo Unii w dziedzinie energii elektrycznej, i które w dniu 16 grudnia 2009 r. podpisały dobrowolne porozumienie między operatorami systemów przesyłowych w sprawie rekompensat dla operatorów działających między systemami przesyłowymi.

3.2.

Takie umowy wielostronne mają na celu zapewnienie traktowania operatora systemu przesyłowego z państwa trzeciego na zasadach równoważnych z zasadami stosowanymi wobec operatora systemu przesyłowego w kraju uczestniczącym w mechanizmie ITC.

3.3.

W stosownych przypadkach powyższe umowy wielostronne mogą zawierać zalecenia dotyczące odpowiedniej korekty całkowitej rekompensaty o rekompensatę z tytułu udostępnienia infrastruktury w celu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej ustaloną zgodnie z pkt 5. Jakakolwiek korekta tego typu podlega zatwierdzeniu przez Komisję z uwzględnieniem opinii Agencji.

3.4.

Operatora systemu przesyłowego z państwa trzeciego nie traktuje się w sposób uprzywilejowany w stosunku do operatora systemu przesyłowego uczestniczącego w mechanizmie ITC.

3.5.

ENTSO-E przedkłada wszystkie odpowiednie umowy wielostronne Komisji w celu wydania przez nią opinii, czy kontynuacja umowy wielostronnej przyczynia się do dokończenia budowy i funkcjonowania rynku wewnętrznego energii elektrycznej i transgranicznego handlu energią elektryczną. Opinia Komisji odnosi się w szczególności do:

1) faktu, czy umowa dotyczy wyłącznie rekompensat pomiędzy operatorami systemów przesyłowych (OSP) z tytułu kosztów zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej;

2) faktu, czy spełnia się wymogi ppkt 3.2 i 3.4.

3.6.

W ramach sporządzania opinii, o której mowa w ppkt 3.5, Komisja konsultuje się ze wszystkimi państwami członkowskimi, szczególnie uwzględniając opinie państw członkowskich sąsiadujących z zainteresowanym państwem trzecim.

W ramach sporządzania opinii Komisja może konsultować się z Agencją.

4. Rekompensaty z tytułu strat

4.1.

Rekompensaty z tytułu strat w krajowych systemach przesyłowych spowodowanych zapewnianiem transgranicznej wymiany energii elektrycznej oblicza się niezależnie od rekompensaty z tytułu kosztów poniesionych w związku z udostępnianiem infrastruktury w celu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej.

4.2.

Wielkość strat w krajowym systemie przesyłowym ustala się poprzez obliczenie różnicy między:

1) wielkością rzeczywistych strat w systemie przesyłowym w danym okresie;

oraz

2) szacunkową wielkością strat w systemie przesyłowym, które miałyby miejsce w danym okresie, gdyby nie prowadzono tranzytu energii elektrycznej.

4.3.

ENTSO-E jest odpowiedzialna za wykonanie obliczeń, o których mowa w ppkt 4.2, i publikuje te obliczenia oraz zastosowaną metodę w odpowiedniej formie. Obliczenia takie mogą się opierać na szacunkowych danych dla szeregu dni w danym okresie.

4.4.

Wartość strat powstałych w krajowym systemie przesyłowym w wyniku transgranicznej wymiany energii elektrycznej oblicza się na tych samych zasadach co zasady zatwierdzone przez organ regulacyjny w odniesieniu do wszystkich strat w krajowych systemach przesyłowych. Agencja dokonuje weryfikacji kryteriów wyceny strat na poziomie krajowym, zwracając w szczególności uwagę, aby straty wyceniane były w sposób sprawiedliwy i niedyskryminujący.

W przypadku gdy organ regulacyjny nie zatwierdził zasad dla obliczania strat dla okresu, w którym stosuje się mechanizm ITC, ENTSO-E dokonuje szacunkowej oceny wartości strat do celów mechanizmu ITC.

5. Rekompensaty z tytułu udostępniania infrastruktury dla transgranicznej wymiany energii elektrycznej

5.1.

Na wniosek Agencji zgłoszony zgodnie z ppkt 5.3 Komisja ustala całkowitą roczną kwotę rekompensat z tytułu udostępniania infrastruktury dla transgranicznej wymiany energii elektrycznej, która jest rozdzielana pomiędzy operatorów systemów przesyłowych w ramach rekompensaty kosztów poniesionych w związku z udostępnieniem infrastruktury w celu zapewnienia transgranicznej wymiany energii elektrycznej. Jeśli Komisja nie zgadza się z wnioskiem Agencji, zwraca się do Agencji o drugą opinię.

5.2.

Całkowitą roczną kwotę rekompensat z tytułu udostępniania infrastruktury dla transgranicznej wymiany energii elektrycznej rozdziela się pomiędzy operatorów systemów przesyłowych odpowiedzialnych za krajowe systemy przesyłowe proporcjonalnie do:

1) współczynnika tranzytu, który wyznacza się jako relację tranzytu w danym krajowym systemie przesyłowym i łącznego tranzytu we wszystkich krajowych systemach przesyłowych ogółem;

2) współczynnika zapotrzebowania, który wyznacza się jako relację wielkości tranzytu energii elektrycznej podniesionej do kwadratu w stosunku do sumy zapotrzebowania i tranzytu w danym krajowym systemie przesyłowym i wielkości tranzytu energii elektrycznej podniesionej do kwadratu w stosunku do sumy zapotrzebowania i tranzytu we wszystkich krajowych systemach przesyłowych.

Waga współczynnika tranzytu wynosi 75 %, a współczynnika zapotrzebowania 25 %.

5.3.

Agencja sporządza propozycję odnośnie do całkowitej rocznej kwoty rekompensat z tytułu udostępniania infrastruktury dla transgranicznej wymiany energii elektrycznej, o której mowa w ppkt 5.1, na podstawie oceny w skali całej Unii Europejskiej infrastruktury służącej do przesyłu energii elektrycznej związanej z ułatwianiem transgranicznej wymiany energii elektrycznej. Agencja dokłada wszelkich starań w celu przeprowadzenia oceny w okresie dwóch lat od daty stosowania niniejszego rozporządzenia. ENTSO-E udziela Agencji wszelkiej niezbędnej pomocy w celu wykonania oceny.

Ocena taka obejmuje ocenę techniczną i ekonomiczną przyszłych długofalowych średnich kosztów przyrostowych w ujęciu rocznym udostępniania takiej infrastruktury służącej do przesyłu energii elektrycznej dla transgranicznej wymiany energii elektrycznej w danym okresie i opiera się na uznanych standardowych metodach ustalania kosztów.

W przypadku gdy finansowanie infrastruktury odbywa się ze źródeł innych niż opłaty za dostęp do sieci stosowane zgodnie z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 714/2009, ocenę kosztów udostępniania infrastruktury w celu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej koryguje się odpowiednio, aby uwzględniała ten fakt.

Taka ocena infrastruktury służącej do przesyłu energii elektrycznej w skali całej Unii obejmuje infrastrukturę we wszystkich państwach członkowskich i państwach trzecich uczestniczących w mechanizmie ITC oraz w systemach przesyłowych obsługiwanych przez operatorów systemów przesyłowych, którzy zawarli umowy wielostronne, o których mowa w pkt 3.

5.4.

Do czasu przeprowadzenia przez Agencję oceny, o której mowa w ppkt 5.3, i ustalenia przez Komisję rocznej kwoty rekompensat kosztów udostępniania infrastruktury w celu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej zgodnie z ppkt 5.1, całkowita roczna kwota rekompensat kosztów udostępniania infrastruktury w celu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej wynosi 100 000 000 EUR.

5.5.

Opracowując wniosek, o którym mowa w ppkt 5.1, Agencja przedkłada Komisji opinię, czy właściwe jest wykorzystanie średnich długoterminowych kosztów przyrostowych do oceny kosztów udostępniania infrastruktury w celu zapewniania transgranicznej wymiany energii elektrycznej.

6. Wpłaty do funduszu ITC

6.1.

Operatorzy systemów przesyłowych wnoszą do funduszu ITC wpłaty proporcjonalnie do bezwzględnej wielkości wymiany netto do swoich krajowych systemów przesyłowych i z tych systemów, wyrażonej jako udział w całkowitej bezwzględnej wielkości wymiany netto do krajowych systemów przesyłowych i z tych systemów.

7. Opłata za korzystanie z systemu przesyłowego dla importu energii elektrycznej z państw trzecich oraz eksportu energii elektrycznej do tych państw

7.1.

Opłatę za korzystanie z systemu przesyłowego wnosi się od całej wartości planowanego importu energii elektrycznej z państw trzecich oraz eksportu energii elektrycznej do tych państw, w przypadku gdy:

1) dane państwo nie zawarło umowy z Unią Europejską, na mocy której przyjęłoby i stosowało prawodawstwo Unii w dziedzinie energii elektrycznej;

lub

2) operator systemu przesyłowego odpowiedzialny za system, z którego importuje się energię elektryczną lub do którego eksportuje się energię elektryczną, nie zawarł umowy wielostronnej, o której mowa w pkt 3.

Opłatę określa się w euro za megawatogodzinę.

7.2.

Każdy uczestnik mechanizmu ITC pobiera opłatę za korzystanie z systemu przesyłowego dla planowanego importu i eksportu energii elektrycznej pomiędzy krajowym systemem przesyłowym a systemem przesyłowym państwa trzeciego.

7.3.

ENTSO-E oblicza opłatę za korzystanie z systemu przesyłowego dla każdego roku z góry. Opłatę tę ustala się zgodnie z szacowanym wkładem w przeliczeniu na megawatogodzinę wnoszonym do funduszu ITC przez operatorów systemów przesyłowych z uczestniczących państw w oparciu o prognozowaną transgraniczną wymianę energii elektrycznej dla danego roku.

CZĘŚĆ B

Wytyczne dotyczące wspólnego podejścia regulacyjnego odnośnie do naliczania opłat przesyłowych

1. Średnie roczne opłaty przesyłowe wnoszone przez producentów w każdym państwie członkowskim mają wartości mieszczące się w zakresach określonych w pkt 3.

2. Średnie roczne opłaty przesyłowe wnoszone przez producentów są równe rocznym taryfowym opłatom przesyłowym wnoszonym przez producentów podzielonym przez ilość zmierzonej energii elektrycznej ogółem wprowadzanej rocznie przez producentów do systemu przesyłowego państwa członkowskiego.

Napotrzeby obliczeń określonych w pkt 3 opłaty przesyłowe nie obejmują:

1) opłat wnoszonych przez producentów za korzystanie z majątku sieciowego potrzebnego do połączenia z systemem lub za modernizację połączenia;

2) opłat wnoszonych przez producentów odnośnie do usług dodatkowych;

3) specjalnych opłat z tytułu strat w systemie przesyłowym wnoszonych przez producentów.

3. Wartość średnich rocznych opłat przesyłowych wnoszonych przez producentów mieści się w zakresie od 0 do 0,5 EUR/MWh, z wyjątkiem opłat stosowanych w Danii, Szwecji, Finlandii, Rumunii, Irlandii, Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Wartość średnich rocznych opłat przesyłowych wnoszonych przez producentów w Danii, Szwecji i Finlandii mieści się w zakresie od 0 do 1,2 EUR/MWh.

Wartość średnich rocznych opłat przesyłowych wnoszonych przez producentów w Irlandii, Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej mieści się w zakresie od 0 do 2,5 EUR/MWh, zaś w Rumunii w zakresie od 0 do 2,0 EUR/MWh.

4. Agencja monitoruje adekwatność zakresów dopuszczalnych opłat przesyłowych, uwzględniając szczególnie ich wpływ na finansowanie zdolności przesyłowej potrzebnej państwom członkowskim, aby realizować cele w ramach dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE (2) i ich ogólny wpływ na użytkowników systemu.

5. Do dnia 1 stycznia 2014 r. Agencja przedłoży Komisji swoją opinię odnośne do adekwatności zakresu lub zakresów opłat na okres po dniu 1 stycznia 2015 r.

(1) Dz.U. L 198 z 20.7.2006, s. 18.

(2) Dz.U. L 140 z 5.6.2009, s. 16.