Załącznik II

Rozporządzenie Rady (WE) nr 510/2006 w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych

„TETTNANGER HOPFEN”

Nr WE: DE-PGI-0105-0528-03.11.2011

ChOG ( X ) ChNP ( )

1. Nazwa

„Tettnanger Hopfen”

2. Państwo członkowskie lub państwo trzecie

Niemcy

3. Opis produktu rolnego lub środka spożywczego

3.1. Rodzaj produktu

Klasa 1.8:

Inne produkty wymienione w załączniku I do Traktatu (przyprawy itp.)

3.2. Opis produktu noszącego nazwę podaną w pkt 1

Botanika: Z punktu widzenia botaniki chmiel (Humulus lupulus) należy do rzędu pokrzywowców (Urticales) i rodziny konopiowatych (Cannabaceae). Chmiel jest rośliną dwupienną, co oznacza, że na tej samej roślinie znajdują się jedynie kwiaty żeńskie lub kwiaty męskie. Uprawia się jedynie chmiel „żeński”, którego kwiaty rozwijają się w szyszki chmielowe. Ochrona zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 510/2006 powinna odnosić się wyłącznie do żeńskich szyszek chmielowych (chmielu świeżego) oraz produktów uzyskiwanych w wyniku ich obróbki, w tym przypadku w szczególności granulatu chmielowego i ekstraktów chmielowych. Szyszka chmielowa składa się z przylistków, podsadek i osadki oraz zawiera cenne dla browarnictwa składniki chmielu „Tettnanger Hopfen”. Chmiel jest rośliną dnia krótkiego, co oznacza, że jego wzrost ma miejsce w czasie zwiększania się długości dnia, zaś kwitnienie od ok. dnia 21 czerwca, kiedy dzień staje się krótszy. Ze względu na związane z lokalizacją czynniki, korzystniejsze niż na innych obszarach uprawy (podłoże, suma opadów oraz średnie temperatury) chmiel „Tettnanger Hopfen” osiąga wysokość do 8,30 m (podpórki do uprawy chmielu mają na innych obszarach upraw zazwyczaj wysokość 7–7,50 m). Chmiel ten rośnie szybko (do 30 cm dziennie) i jest rośliną prawoskrętną. Nazwa „Tettnanger Hopfen” odnosi się do odmian aromatycznych z obszaru uprawy Tettnang. Oprócz odmian głównych Tettnanger (od 1973 r. ujednolicona nazwa „Tettnanger Frühhopfen”; P. Heidtmann „Grünes Gold” („Zielone złoto”), 1994, s. 342) oraz Hallertauer Mittelfrüher uprawia się również odmiany Hallertauer Tradition oraz Perle. Odmianę Tettnanger hoduje się wyłącznie na obszarze uprawy Tettnang.

Zastosowanie: Chmiel „Tettnanger Hopfen” wykorzystuje się prawie wyłącznie (99 %) do produkcji piwa (niewielka część wykorzystywana jest w przemyśle farmaceutycznym). Chmiel „Tettnanger Hopfen” sprzedawany jest klientom przede wszystkim w postaci przetworzonej jako granulat, zaś w mniejszym zakresie jako ekstrakt, ponieważ w procesie ekstrakcji mogą zostać utracone wartościowe substancje aromatyczne.

Składniki: Składniki chmielu, które nadają mu szczególną wartość, to substancje goryczkowe (żywice chmielowe), substancje aromatyczne (olejki eteryczne) oraz garbniki (polifenole). Tettnang określa się jako obszar uprawy chmielu aromatycznego.

Chmiel „Tettnanger Hopfen” zawdzięcza swoją sławę w szczególności wysokiej jakości substancjom aromatycznym (tzw. bukiet chmielowy), które składają się z ponad 300 olejków eterycznych. Opis aromatu chmielu „Tettnanger Hopfen” obejmuje zazwyczaj takie określenia jak „kwiatowy”, „cytrusowy”, „owocowy”, „porzeczkowy”, „słodkawy” czy „korzenny”. „Ogólny aromat” określa się w przypadku chmielu uprawianego w regionie Tettnang jako „harmonijny, o trwałej pełni i łagodny”.

Oprócz tego podziału gatunki w handlu chmielem ocenia się oficjalnie w podziale na kategorie „bardzo aromatyczny, aromatyczny, chmiel goryczkowy, chmiel o wysokiej zawartości alfa-kwasów”. 96 % chmielu „Tettnanger Hopfen” (odmiany Tettnanger i Hallertauer) znajduje się w kategorii „bardzo aromatyczny”, zaś pozostałe 4 % (Perle i Hallertauer Tradition) w kategorii „aromatyczny”. Jako że większości z 300 składników aromatycznych nie da się rozróżnić sensorycznie, osoby podejmujące decyzje o wyborze i zakupie posługują się subiektywnymi wrażeniami dotyczącymi aromatu (przy selekcjonowaniu kupujący wsadza po prostu nos w chmiel). Znawcy tej tematyki określają chmiel „Tettnanger Hopfen” jako najlepszy chmiel.

3.3. Surowce (wyłącznie w odniesieniu do produktów przetworzonych)

— 3.4. Pasza (wyłącznie w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego)

— 3.5. Poszczególne etapy produkcji, które muszą odbywać się na wyznaczonym obszarze geograficznym

Wszystkie etapy produkcji surowego chmielu, aż do pakowania szyszek chmielowych, plombowania i wystawiania poświadczenia pochodzenia szyszek chmielowych w lokalnym ośrodku plombowania mają miejsce na wyznaczonym obszarze geograficznym.

3.6. Szczegółowe zasady dotyczące krojenia, tarcia, pakowania itd.

— 3.7. Szczegółowe zasady dotyczące etykietowania

— 4. Zwięzłe określenie obszaru geograficznego

Obszar geograficzny odpowiada obszarowi uprawy Tettnang. Obejmuje on:

1) w okręgu administracyjnym Bodensee gminy Eriskirch, Friedrichshafen, Hagnau am Bodensee, Immenstaad am Bodensee, Kressbronn am Bodensee, Langenargen, Markdorf, Meckenbeuren, Neukirch, Oberteuringen oraz Tettnang;

2) w okręgu administracyjnym Ravensburg gminy Achberg, Amtzell, Berg, Bodnegg, Grünkraut, Ravensburg, Wangen im Allgäu (dawniej gminy Neuravensburg i Schomburg);

3) w okręgu administracyjnym Lindau (Bodensee) gminy Bodolz, Lindau (Bodensee), Nonnenhorn oraz Wasserburg (Bodensee).

5. Związek z obszarem geograficznym

5.1. Specyfika obszaru geograficznego

O uprawie chmielu w regionie Tettnang wspomniano po raz pierwszy oficjalnie w 1150 r. (P. Heidtmann „Grünes Gold” („Zielone złoto”), 1994, s. 12). W 1838 r. na terenie ówczesnego Oberamt Tettnang wymieniano 14 browarów (zob. Memminger „Beschreibung des Oberamts Tettnang” („Opis Oberamt Tettnang”), 1838, s. 62), w tym 3 w samym mieście. Trzy lata później, w 1841 r., było ich już sześć (P. Heidtmann „Grünes Gold” („Zielone złoto”), 1994, s. 13). Ich właściciele uprawiali własny chmiel. Uprawę planową rozpoczął w 1844 r. lekarz okręgowy Johann Nepomuk von Lentz wraz z ośmioma innymi mieszkańcami miasta, prowadząc ją na terenach, gdzie warunki klimatyczne były mniej korzystne dla hodowli winorośli (P. Heidtmann „Grünes Gold” („Zielone złoto”), 1994, s. 15). Od 1860 r. obszar uprawy chmielu zaczął się rozszerzać; ekspansja w kierunku północnym spowodowała wkrótce połączenie się ze starszym obszarem uprawy chmielu w regionie Altshausen (uprawa chmielu od ok. 1821 r.; P. Heidtmann „Grünes Gold” („Zielone złoto”), 1994, s. 14). W 1864 r. obszar uprawy chmielu miał 91 ha, w 1866 r. 160 ha, w 1875 r. 400 ha, a w 1914 r. 630 ha (P. Heidtmann „Grünes Gold” („Zielone złoto”), 1994, s. 22 i nast.) Obszar uprawy chmielu Tettnang powiększył się najbardziej w latach 90. XX w., kiedy to wzrósł do 1 650 ha (raport o stanie rynku chmielu w UE 1997 r., raport HVG 1997 r.). W regionie objętym chronionym oznaczeniem Tettnang selekcjonowano i uprawiano wyłącznie chmiel aromatyczny.

Chmiel „Tettnanger Hopfen” uprawiany jest wyłącznie na tzw. żwirze tarasów nizinnych na morenie rzeźby młodoglacjalnej zlodowacenia Würm, w niecce Schussen, wzdłuż rzeki Argen oraz jej brzegów z okresu zlodowacenia. Ta formacja geologiczna, w której występują głęboko umiejscowione prądy wody gruntowej, umożliwia głębokie ukorzenienie chmielu (do 2 m). Jednocześnie zapewnia to stałe nawodnienie, również w okresach ekstremalnej suszy. Ważną rolę w wydobyciu aromatu chmielu odgrywa tu również dość łagodny klimat obszaru położonego 400–600 m n.p.m., pozostający pod wpływem Jeziora Bodeńskiego.

Chmiel „Tettnanger Hopfen” uprawiany jest w niespotykanych warunkach klimatycznych (średnia temperatura roczna, nasłonecznienie, suma opadów). Średnie wartości temperatury (9,4 °C), nasłonecznienia (niemal 1 800 godzin) i sumy opadów (1 136 mm) za ostatnie 30 lat (stan z 2009 r.) kształtują się znacznie powyżej średniej z innych niemieckich obszarów uprawy.

5.2. Specyfika produktu

Nazwa „Tettnanger Hopfen” odnosi się do odmian aromatycznych z obszaru uprawy Tettnang. Oprócz odmian głównych, znanych jako „Tettnanger” i „Hallertauer Mittelfrüher”, uprawia się również odmiany „Hallertauer Tradition” oraz „Perle”. Odmianę „Tettnanger” hoduje się wyłącznie na obszarze uprawy Tettnang.

Chmiel „Tettnanger Hopfen” zawiera wysokiej jakości substancje aromatyczne, co zawdzięcza kombinacji ponad 300 olejków eterycznych (tzw. bukiet chmielowy). Opis aromatu chmielu „Tettnanger Hopfen” obejmuje zazwyczaj takie określenia jak „kwiatowy”, „cytrusowy”, „owocowy”, „porzeczkowy”, „słodkawy” czy „korzenny”. „Ogólny aromat” określa się w przypadku chmielu uprawianego w regionie Tettnang jako „harmonijny, o trwałej pełni i łagodny”.

Zgodnie z podziałem na kategorie stosowanym przez sprzedawców chmielu 96 % chmielu „Tettnanger Hopfen” (odmiany Tettnanger i Hallertauer) zalicza się do kategorii „bardzo aromatyczny”, zaś pozostałe 4 % (Perle i Hallertauer Tradition) do kategorii „chmiel aromatyczny”.

Cechą charakterystyczną chmielu „Tettnanger Hopfen” jest jego duża jednorodność.

Potwierdzają to każdego roku analizy zewnętrznych oznak jakości dostarczanych partii chmielu wykonywane przez laboratorium chmielu w Tettnang.

W odniesieniu do odmiany Tettnanger wyniki te potwierdził Uniwersytet Hohenheim, zaś w odniesieniu do odmiany Hallertauer Mittelfrüher browar Anheuser/Busch.

Chmiel „Tettnanger Hopfen” cieszy się bardzo dobrą opinią daleko poza granicami regionu. Wspaniały aromat chmielu z małego, ale znakomitego ośrodka produkcji w Tettnang ma zwolenników na całym świecie i jest tak samo ceniony w Japonii, jak i w USA. Szczególnym wyrazem renomy i pozytywnej oceny jakości jest na przykład umieszczanie przez browar w USA informacji na etykiecie „brewed with Tettnang Hops” [warzone przy użyciu chmielu odmiany Tettnang], co zdarza się dość często. Dzięki swojej jakości chmiel „Tettnanger Hopfen” osiąga niezmiennie najwyższe ceny sprzedaży (unijne sprawozdania roczne z lat 90., roczne raporty bawarskiego Landesanstalt za lata 1990–2000; P. Heidtmann „Grünes Gold” („Zielone złoto”), 1994, s. 368, 369). Również mieszkańcy miasta Tettnang żyją z chmielu i dla chmielu, czego dowodem są różne regionalne struktury oraz wydarzenia, których tematyka skoncentrowana jest wokół chmielu. Przykładem fascynacji kulturą związaną z uprawami chmielu jest istniejące od 1995 r. Tettnanger Hopfenmuseum (Muzeum chmielu regionu Tettnang). Zainteresowani odwiedzający znajdą na 4-kilometrowej ścieżce edukacyjnej wszelkie istotne informacje na temat chmielu z regionu Tettnang. Przez obszar uprawy chmielu „Tettnanger Hopfen” poprowadzono trasę rowerową Tettnanger Hopfenschlaufe o długości 42 km. Podczas odbywającego się corocznie w sierpniu, tuż przed zbiorami, Festiwalu Chmielu (Hopfenfest) organizowanego w Tettnang-Kau mieszkańcy regionu celebrują tradycję swojego „zielonego złota”. Z kolei wybierane co dwa lata chmielowe osobistości regionu Tettnanger (królowa chmielu i dwie księżne) reprezentują chmiel „Tettnanger Hopfen” w kraju i za granicą.

5.3. Związek przyczynowy zachodzący pomiędzy charakterystyką obszaru geograficznego a jakością lub właściwościami produktu (w przypadku ChNP) lub szczególne cechy jakościowe, renoma lub inne właściwości produktu (w przypadku ChOG)

Połączenie warunków geologicznych (wartość gleby) i klimatycznych jest optymalne dla wzrostu chmielu „Tettnanger Hopfen” i tworzenia się szyszek, jak również przyczynia się do jego jednorodności geograficznej. Ważną rolę w wydobyciu subtelnego aromatu chmielu „Tettnanger Hopfen” odgrywa również charakter gleby obszaru geograficznego i jego dość łagodny klimat, pozostający pod wpływem Jeziora Bodeńskiego. Chmiel „Tettnanger Hopfen” zawdzięcza swoją międzynarodową sławę w szczególności temu aromatowi. Wynikiem długiej tradycji uprawy chmielu w regionie Tettnang jest identyfikacja populacji tego regionu z chmielem „Tettnanger Hopfen”, która stanowi nieodłączny element miejscowej kultury.

Odesłanie do publikacji specyfikacji

Markenblatt tom 33 z 20.8.2010, część 7a-bb, s. 14729

http://register.dpma.de/DPMAregister/geo/detail.pdfdownload/19450