Załącznik III

1. WPROWADZENIE

1. Do celów wykonania art. 5 ust. 3 lit. i) i j) oraz art. 17 ust. 3 lit. i) i j) rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 w niniejszym załączniku określono wymagania dotyczące:

a) charakterystyki wydajności przedstawionych metod;

b) wymogów technicznych co do rodzaju informacji, które wnioskodawca musi przedstawić, aby można było sprawdzić, czy te wymogi są spełnione;

c) próbek żywności i paszy oraz ich próbek kontrolnych;

d) certyfikowanego materiału odniesienia.

2. Wnioskodawca musi przedstawić informacje na temat metody jako takiej oraz testowania metody przeprowadzanego przez wnioskodawcę.

3. Wnioskodawca uwzględnia również dalsze wytyczne i informacje na temat procedur operacyjnych procesu walidacji udostępniane przez laboratorium referencyjne UE (EURL), o którym mowa w art. 32 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, wspomagane przez Europejską Sieć Laboratoriów GMO (1).

2. DEFINICJE

Do celów niniejszego załącznika stosuje się następujące definicje:

a) „certyfikowany materiał odniesienia” oznacza materiał odniesienia, o którym mowa w art. 5 ust. 3 lit. j) oraz w art. 17 ust. 3 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, i odpowiada materiałowi lub substancji, których co najmniej jedna wartość właściwości jest certyfikowana na potrzeby kalibracji lub kontroli jakości metod. Towarzyszy mu certyfikat, w którym określona jest wartość konkretnej właściwości, związana z nią niepewność i podane jest oświadczenie o metrologicznej zgodności;

b) „wymogi dotyczące wydajności metody” oznaczają minimalne kryteria wydajności, które zgodnie z przyjętymi na szczeblu międzynarodowym przepisami technicznymi metoda spełnia po przeprowadzeniu przez EURL badania walidacji.

3. WALIDACJA METODY

3.1. Informacje dotyczące metody

A.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 lit. i) oraz art. 17 ust. 3 lit. i) rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 metoda odnosi się do wszystkich etapów metodycznych niezbędnych do przeprowadzenia analizy odnośnej żywności i paszy.

W odniesieniu do danej żywności lub paszy etapy metodyczne obejmują metody ekstrakcji DNA i późniejszej kwantyfikacji w układzie łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR) w czasie rzeczywistym. W takim przypadku metodę stanowi cały proces od ekstrakcji do techniki PCR. Wnioskodawca przedstawia informacje na temat całej metody.

B.

Wnioskodawca może odwoływać się do zwalidowanych protokołów, jeśli są dostępne i właściwe, na potrzeby modułów metod stosowanych w procedurze analitycznej, takich jak protokół ekstrakcji DNA z określonej matrycy.

W takim przypadku wnioskodawca przedstawia dane doświadczalne z własnej walidacji, w której w kontekście wniosku o zatwierdzenie pomyślnie zastosowano moduł metody.

C.

Wnioskodawca wykazuje, że metoda spełnia następujące wymogi:

1. Metoda jest swoista dla modyfikacji genetycznej (dalej nazywana „specyficzną dla danej modyfikacji”), a zatem działa wyłącznie w odniesieniu do organizmu zmodyfikowanego genetycznie lub produktu opartego na modyfikacji genetycznej i nie działa w przypadku jej zastosowania do innych modyfikacji genetycznych już zatwierdzonych; w przeciwnym przypadku metody nie można stosować na potrzeby jednoznacznego wykrywania/identyfikacji/kwantyfikacji. Powyższe wykazuje się w oparciu o dobór niecelowych, zatwierdzonych transgenicznych modyfikacji genetycznych i ich tradycyjnych odpowiedników. Badania te obejmują ściśle powiązane modyfikacje genetyczne.

2. Metodę stosuje się do próbek żywności lub paszy, do próbek kontrolnych oraz do certyfikowanego materiału odniesienia.

3. Do celów opracowania metody wykrywania wnioskodawca bierze pod uwagę następujące dokumenty:

a) Artykuły żywnościowe – Metody wykrywania organizmów zmodyfikowanych genetycznie i produktów pochodnych – Wymagania ogólne i definicje: ISO 24276;

b) Artykuły żywnościowe – Metody wykrywania organizmów zmodyfikowanych genetycznie i produktów pochodnych – Ekstrakcja kwasów nukleinowych: ISO 21571;

c) Artykuły żywnościowe – Metody wykrywania organizmów zmodyfikowanych genetycznie i produktów pochodnych – Metody ilościowe oparte na kwasach nukleinowych: ISO 21570;

d) Artykuły żywnościowe – Metody wykrywania organizmów zmodyfikowanych genetycznie i produktów pochodnych – Metody jakościowe oparte na kwasach nukleinowych: projekt normy europejskiej ISO 21569.

4. W metodzie uwzględnia się również bardziej szczegółowe wymogi określone we wspólnych kryteriach ustalonych przez EURL i ENGL w zakresie minimalnych wymogów dotyczących wydajności metod analitycznych w odniesieniu do badania GMO. Kryteria te stanowią część wytycznych zapewnionych przez EURL.

D.

Do celów wykonania art. 5 ust. 3 lit. i) oraz art. 17 ust. 3 lit. i) rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 wnioskodawca dostarcza ilościową metodę wykrywania materiału genetycznie zmodyfikowanego, specyficzną dla danej modyfikacji. Wnioskodawca przedstawia omówienie zasadności i ograniczeń dotyczących metod wykrywania w różnych typach żywności i paszy (różne matryce), które mają zostać wprowadzone do obrotu.

E.

Wnioskodawca przedstawia pełny i szczegółowy opis metody.

Wnioskodawca w sposób niebudzący wątpliwości odnosi się do następujących zagadnień:

1) podstawa naukowa: wnioskodawca przedstawia w ogólnym zarysie zasady działania danej metody. Obejmuje to odniesienia do właściwych publikacji naukowych;

2) zakres metody: wnioskodawca wskazuje matrycę (np. przetworzona żywność, surowce), rodzaj próbek oraz zakres procentowy, w którym można stosować metodę;

3) właściwości robocze metody: określa się urządzenia wymagane do zastosowania metody w odniesieniu do analizy jako takiej oraz do przygotowania próbki. Podaje się także dalsze informacje dotyczące wszelkich szczególnych aspektów o podstawowym znaczeniu dla stosowania metody;

4) protokół: wnioskodawca przedstawia pełny, zoptymalizowany protokół dotyczący metody. Protokół zawiera wszystkie szczegóły wymagane do przeniesienia i zastosowania metody w sposób niezależny w innych laboratoriach;

5) podaje się szczegółowy opis modelu prognostycznego (lub podobnego narzędzia) niezbędnego do zinterpretowania wyników i wyciągnięcia wniosków. Wnioskodawca przedstawia instrukcje dotyczące właściwego zastosowania modelu;

6) wnioskodawca przedstawia programy rozmnażania, które mają być stosowane do produkcji genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy, oraz ich wpływ na interpretację wyników.

3.2. Informacje dotyczące testowania metody przeprowadzanego przez wnioskodawcę

A.

Wnioskodawca przedstawia wszystkie dostępne i właściwe dane dotyczące optymalizacji oraz przeprowadzonego testowania metody. Jeśli jest to właściwe i możliwe, dane te i wyniki przedstawia się z wykorzystaniem parametrów wydajności, o których mowa w pkt 3.1.C.4. Wnioskodawca przedstawia również opis przeprowadzonego testowania i podstawowych wyników, a także dane obejmujące wartości odstające.

B.

Wnioskodawca dopilnowuje, aby przedstawione informacje wykazywały odporność metody do celów wymiany między laboratoriami. W tym celu wnioskodawca przedstawia wyniki testowania metody przez co najmniej jedno laboratorium, inne niż to, które opracowało metodę.

C.

Wnioskodawca przedstawia następujące informacje dotyczące opracowywania i optymalizacji metody:

1) przetestowane pary primerów i sondę, w stosownych przypadkach, w tym uzasadnienie, w jaki sposób i dlaczego wybrano sugerowaną parę primerów;

2) testowanie stabilności, które ustala się poprzez przedstawienie wyników doświadczalnych z testowania metody za pomocą innych odmian roślin;

3) swoistość, którą ustala się poprzez przedłożenie pełnej sekwencji insertu, w standardowym formacie elektronicznym, wraz z bazowymi parami sekwencji flankujących rośliny gospodarza, tak by umożliwić EURL dokonanie oceny swoistości proponowanej metody przez przeprowadzenie badania homologiczności w bazie danych molekularnych;

4) precyzja, przy czym względne odchylenie standardowe powtarzalności jest mniejsze niż lub równe 25 % masy w całym zakresie oznaczania metody.

D.

Oprócz informacji wymaganych na podstawie sekcji A, B i C wnioskodawca przedstawia następujące informacje na temat testowania:

1) laboratoria uczestniczące, czas analizy oraz schemat doświadczenia, w tym szczegóły dotyczące liczby prób, próbek, replik itp.;

2) opis próbek laboratoryjnych (np. wielkość, jakość, datę pobrania), kontrole pozytywne i negatywne, a także certyfikowany materiał odniesienia, zastosowane plazmidy i tym podobne;

3) opis podejścia zastosowanego do analizy wyników i wartości odstających testu;

4) wszelkie obserwacje poczynione podczas testowania;

5) odniesienia do właściwej literatury lub przepisów technicznych wykorzystywanych podczas testowania.

3.3. Próbki żywności i paszy oraz ich próbki kontrolne

Do celów wykonania art. 5 ust. 3 lit. j) oraz art. 17 ust. 3 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 wnioskodawca wraz z informacjami wymaganymi na podstawie sekcji 1, 2 i 3 niniejszego załącznika przedstawia również próbki żywności i paszy, a także ich próbki kontrolne z rodzaju oraz w ilości określanej przez EURL, a dotyczące danego wniosku o zatwierdzenie.

W informacjach dołączonych do próbek kontrolnych znajdują się informacje na temat hodowli roślin wykorzystanych do produkcji próbek kontrolnych oraz zygotyczności insertów.

Wnioskodawca może korzystać z tego samego surowca do produkcji certyfikowanego materiału odniesienia i do produkcji próbek kontrolnych.

4. CERTYFIKOWANY MATERIAŁ ODNIESIENIA

Certyfikowany materiał odniesienia wytwarza się zgodnie z Wytycznymi ISO 34 (Ogólne wymogi dotyczące kompetencji producentów materiału odniesienia) przez producenta akredytowanego zgodnie z Wytycznymi ISO 34.

Wnioskodawca przedstawia informacje na temat miejsca, w którym dostępny jest certyfikowany materiał odniesienia. Informacjom tym towarzyszą odpowiednie informacje wykazujące, że dostępność certyfikowanego materiału odniesienia zostanie utrzymana przez cały okres ważności zezwolenia. Do celów weryfikacji i oceny wartości stosuje się metodę zwalidowaną we właściwy sposób (zob. ISO/IEC 17025: Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących).

Niepewność ocenia się zgodnie z Wytycznymi ISO dotyczącymi wyrażania niepewności pomiaru (GUM).

Główne właściwości tych przepisów technicznych przyjętych na szczeblu międzynarodowym są następujące:

1. Pojemniki na genetycznie zmodyfikowany materiał odniesienia:

a) pojemniki na genetycznie zmodyfikowany materiał odniesienia (takie jak butelki, fiolki, ampułki) są szczelne i zawierają nie mniej niż ustaloną ilość materiału;

b) zapewniona jest zamienność genetycznie zmodyfikowanego materiału odniesienia;

c) opakowanie jest odpowiednie do przeznaczenia;

d) etykieta jest właściwa i dobrej jakości.

2. Testowanie jednorodności:

a) próbki wykazują właściwą jednorodność;

b) badana jest jednorodność między butelkami;

c) w ogólnej, szacowanej niepewności dotyczącej materiału odniesienia uwzględnia się każdą możliwą niejednorodność stwierdzoną między butelkami. Wymóg ten ma zastosowanie nawet wtedy, gdy między butelkami nie występuje zmienność istotna statystycznie. W takim przypadku zmienność metody lub rzeczywista wyliczona zmienność między butelkami (w zależności od tego, która z nich jest większa) włącza się w ogólną niepewność.

3. Testowanie stabilności:

a) próbki wykazują właściwą stabilność;

b) stabilność wykazuje się za pomocą właściwej ekstrapolacji statystycznej dotyczącej okresu trwałości genetycznie zmodyfikowanego materiału odniesienia, mieszczącej się w granicach ustalonej niepewności; niepewność ta stanowi zazwyczaj część szacowanej niepewności dotyczącej materiału odniesienia. Przypisane wartości obowiązują wyłącznie w ograniczonym terminie i poddawane są monitorowaniu pod względem stabilności.

4. Charakterystyka partii:

1. Metody zastosowane w celu weryfikacji i certyfikacji:

a) są stosowane w warunkach ważnych metrologicznie;

b) zostały zwalidowane przed zastosowaniem w sposób technicznie właściwy;

c) są stosowane w oparciu o stopień dokładności i poprawności zgodny z docelowym progiem niepewności.

2. Każdy zestaw pomiarów:

a) jest identyfikowalny względem ustalonych odniesień;

b) jeśli jest to możliwe, towarzyszy mu oświadczenie o stopniu niepewności.

3. Laboratoria uczestniczące:

a) posiadają kompetencje wymagane do wykonania zadania;

b) są w stanie uzyskać identyfikowalność względem wymaganych, ustalonych odniesień;

c) są w stanie oszacować niepewność pomiaru;

d) posiadają odpowiedni i właściwy system zapewniania jakości.

5. Przechowywanie końcowe:

1. Aby uniknąć degradacji po wyprodukowaniu próbki, przed rozpoczęciem pomiarów wszystkie próbki przechowuje się w warunkach przeznaczonych do przechowywania końcowego genetycznie zmodyfikowanego certyfikowanego materiału odniesienia.

2. W przeciwnym razie przewozi się je doraźnie, utrzymując w takich warunkach przechowywania, dla których wykazano, iż nie mają one wpływu na przypisane wartości.

6. Ustanowienie certyfikatu dla certyfikowanego materiału odniesienia:

Ustanawia się certyfikat uzupełniony sprawozdaniem z certyfikacji, zawierający wszelkie istotne i wymagane przez użytkownika informacje.

Certyfikat i sprawozdanie są udostępniane, gdy genetycznie zmodyfikowany certyfikowany materiał odniesienia jest rozprowadzany.

W informacjach dołączonych do certyfikowanego materiału odniesienia znajdują się informacje na temat hodowli roślin wykorzystanych do produkcji certyfikowanego materiału odniesienia oraz zygotyczności insertów.

Wartość certyfikowana zawartości GMO podana jest jako ułamek masy oraz, jeżeli jest ona dostępna, w liczbie kopii na ekwiwalent genomu haploidalnego.

Certyfikowane wartości (takie jak ilość materiału genetycznie zmodyfikowanego wyrażona ułamkiem masy) są identyfikowalne względem ustalonych odniesień i towarzyszy im oświadczenie o niepewności rozszerzonej ważne dla całego okresu trwałości genetycznie zmodyfikowanego certyfikowanego materiału odniesienia.

(1) http://gmo-crl.jrc.ec.europa.eu/guidancedocs.htm.