Artykuł 92b

1. Zasoby REACT-EU są udostępniane w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia”.

Na zasadzie odstępstwa od art. 94 państwa członkowskie również wspólnie alokują część swoich zasobów REACT-EU na programy współpracy transgranicznej w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”, w którym uczestniczą, jeżeli zgadzają się, że alokacje te odzwierciedlają ich odpowiednie priorytety krajowe.

Zasoby REACT-EU wykorzystuje się do wdrażania pomocy technicznej zgodnie z ust. 6 niniejszego artykułu oraz operacji służących wdrażaniu celu tematycznego określonego w ust. 9 akapit pierwszy niniejszego artykułu.

2. Zasoby REACT-EU udostępnia się na zobowiązanie budżetowe na lata 2021 i 2022 jako uzupełnienie zasobów ogólnych, o których mowa w art. 91, a ich podział przedstawia się następująco:

— 2021: 37 500 000 000 EUR,

— 2022: 10 000 000 000 EUR.

Zasoby REACT-EU służą również wspieraniu wydatków administracyjnych do kwoty 18 000 000 EUR według cen z 2018 r.

Operacje, na które przeznaczone jest wsparcie z zasobów REACT-EU, mogą być wybierane do udzielenia wsparcia do końca 2023 r. W przypadku operacji, które uzyskują wsparcie z zasobów REACT-EU, zastosowanie mają przepisy dotyczące etapów zawarte w rozporządzeniu ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz.

3. Kwotę w wysokości 0,35 % zasobów REACT-EU przeznacza się na pomoc techniczną z inicjatywy Komisji, ze szczególnym uwzględnieniem państw członkowskich, które silniej odczuły skutki pandemii COVID-19, oraz państw członkowskich o niższych wskaźnikach absorpcji i wykonania.

4. Komisja, w drodze aktów wykonawczych, przyjmuje decyzję w sprawie podziału zasobów REACT-EU jako środków z funduszy strukturalnych na 2021 r. dla poszczególnych państw członkowskich zgodnie z kryteriami i metodą określonymi w załączniku VIIa. W 2021 r. należy dokonać przeglądu tej decyzji w celu określenia podziału zasobów REACT-EU na 2022 r. w oparciu o dane dostępne na dzień 19 października 2021 r.

5. Na zasadzie odstępstwa od art. 76 akapit pierwszy, zobowiązania budżetowe na zasoby REACT-EU w odniesieniu do każdego programu operacyjnego, którego to dotyczy, podejmowane są dla każdego funduszu na lata 2021 i 2022.

Zobowiązanie prawne, o którym mowa w art. 76 akapit drugi, w odniesieniu do lat 2021 i 2022 wchodzi w życie z dniem, o którym mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2020/2094 lub po tym dniu.

Art. 76 akapit trzeci i akapit czwarty nie mają zastosowania do zasobów REACT-EU.

Na zasadzie odstępstwa od art. 14 ust. 3 rozporządzenia finansowego, zasady dotyczące anulowania zobowiązań, określone w części II tytuł IX rozdział IV oraz w art. 136 niniejszego rozporządzenia, mają zastosowanie do zobowiązań budżetowych opartych na zasobach REACT-EU. Na zasadzie odstępstwa od art. 12 ust. 4 lit. c) rozporządzenia finansowego, zasobów REACT-EU nie wykorzystuje się na kolejny program ani kolejne działanie.

Na zasadzie odstępstwa od art. 86 ust. 2 i art. 136 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, zobowiązania dotyczące zasobów REACT-EU anuluje się zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do zamknięcia programów.

Każde państwo członkowskie alokuje zasoby REACT-EU dostępne dla potrzeb programowania w ramach EFRR i EFS na programy operacyjne lub programy współpracy transgranicznej, we współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, a także z właściwymi podmiotami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie i partnerów społecznych, zgodnie z zasadą partnerstwa.

Na zasadzie odstępstwa od art. 92 ust. 7, jeżeli dane państwo członkowskie uzna to za stosowne, zostanie także zaproponowane wykorzystanie części zasobów REACT-EU na zwiększenie wsparcia dla Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym („FEAD”), aby poprawić sytuację osób dotkniętych w bezprecedensowym stopniu kryzysem związanym z COVID-19. Część zasobów REACT-EU może być również wykorzystana na zwiększenie wsparcia dla Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych. W obu przypadkach zwiększenie środków można zaproponować przed alokowaniem środków na EFRR i EFS lub w trakcie ich alokowania.

Po dokonaniu wstępnej alokacji zasoby REACT-EU mogą, na wniosek państwa członkowskiego o zmianę programu operacyjnego zgodnie z art. 30 ust. 1, zostać przesunięte między EFRR i EFS, bez względu na wartości procentowe, o których mowa w art. 92 ust. 1 lit. a), b) i c), przy utrzymaniu ogólnego potencjału operacyjnego EFS na poziomie Unii. Niniejszy akapit nie ma zastosowania do zasobów EFRR alokowanych na programy współpracy transgranicznej w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”.

Art. 30 ust. 5 nie ma zastosowania do zasobów REACT-EU. Zasoby te wyłącza się z podstawy obliczeń do celów pułapów określonych w tym ustępie.

Do celów stosowania art. 30 ust. 1 lit. f) rozporządzenia finansowego, warunek, by środki były przeznaczone na ten sam cel, nie ma zastosowania do takich przesunięć. Takie przesunięcia mogą dotyczyć jedynie bieżącego roku lub kolejnych lat w planie finansowym.

Wymogi określone w art. 92 ust. 4 niniejszego rozporządzenia nie mają zastosowania do wstępnej alokacji lub kolejnych przesunięć zasobów REACT-EU.

Zasoby REACT-EU wdraża się zgodnie z zasadami Funduszu, do którego zostały alokowane lub przesunięte.

6. Z inicjatywy państw członkowskich na pomoc techniczną w ramach dowolnego istniejącego programu operacyjnego wspieranego z EFRR lub EFS, nowego programu operacyjnego, lub programów, o których mowa w ust. 10, można przeznaczyć maksymalnie 4 % łącznych zasobów REACT-EU w ramach EFRR i EFS.

Na pomoc techniczną można przeznaczyć maksymalnie 6 % zasobów dodatkowych z EFRR alokowanych na program współpracy transgranicznej w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” zgodnie z ust. 1 akapit drugi.

7. Na zasadzie odstępstwa od art. 81 ust. 1 i art. 134 ust. 1, początkowe płatności zaliczkowe, wypłacane w następstwie decyzji Komisji w sprawie przyjęcia programu operacyjnego lub zatwierdzenia zmian w programie operacyjnym na potrzeby alokacji zasobów REACT-EU, wynoszą 11 % zasobów REACT-EU alokowanych na programy na rok 2021.

Oprócz początkowych płatności zaliczkowych określonych w akapicie pierwszym, Komisja wypłaca 4 % zasobów REACT-EU alokowanych na programy na 2021 r. jako dodatkowe początkowe płatności zaliczkowe w 2022 r. W przypadku programów realizowanych w państwach członkowskich, w których w okresie od 24 lutego 2022 r. do 23 marca 2022 r. liczba osób przybywających z Ukrainy przekroczyła 1 % ich ludności, odsetek ten zwiększa się do 34 %.

Przedkładając końcowe sprawozdanie z wdrażania wymagane na mocy art. 50 ust. 1 i art. 111, państwa członkowskie informują o tym, w jaki sposób wykorzystały dodatkowe początkowe płatności zaliczkowe, o których mowa w akapicie drugim niniejszego ustępu, aby sprostać wyzwaniom migracyjnym wynikającym z agresji wojskowej ze strony Federacji Rosyjskiej, oraz o wkładzie tych dodatkowych początkowych płatności zaliczkowych w odbudowę gospodarki.

Do celów stosowania art. 134 ust. 2 w odniesieniu do rocznych płatności zaliczkowych w latach 2021, 2022 i 2023 kwota wsparcia z funduszy polityki spójności na cały okres programowania przewidziana dla programu operacyjnego obejmuje zasoby REACT-EU.

W przypadku gdy decyzja Komisji o przyjęciu lub zmianie programu operacyjnego przydzielająca zasoby REACT-EU na 2021 r. została przyjęta po dniu 31 grudnia 2021 r., a powiązane płatności zaliczkowe nie zostały wypłacone, kwotę początkowych płatności zaliczkowych, o których mowa w akapitach pierwszym i drugim niniejszego ustępu, wypłaca się w 2022 r.

Kwota wypłacona w ramach początkowych płatności zaliczkowych, o których mowa w akapitach pierwszym i drugim niniejszego ustępu, zostaje całkowicie rozliczona w sprawozdaniach finansowych Komisji nie później niż w dniu zamknięcia programu operacyjnego.

8. Zasoby REACT-EU nieprzydzielone na pomoc techniczną wykorzystuje się w ramach celu tematycznego, o którym mowa w ust. 9 akapit pierwszy, na potrzeby wzmocnienia operacji wspierających kryzysowe działania naprawcze w kontekście pandemii COVID-19 i jej skutków społecznych oraz przygotowujących do ekologicznej i cyfrowej odbudowy gospodarki zwiększającej jej odporność.

Państwa członkowskie mogą alokować zasoby REACT-EU na jedną lub kilka odrębnych osi priorytetowych w ramach istniejącego programu lub programów operacyjnych w kontekście celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” lub w ramach istniejącego programu lub programów współpracy transgranicznej w kontekście celu „Europejska współpraca terytorialna”, albo na nowy program operacyjny lub programy operacyjne, o których mowa w ust. 10 niniejszego artykułu, w kontekście celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia”. Na zasadzie odstępstwa od art. 26 ust. 1, program obejmuje okres do dnia 31 grudnia 2022 r., z zastrzeżeniem ust. 4 niniejszego artykułu.

W przypadku EFRR zasoby REACT-EU wykorzystuje się przede wszystkim na wspieranie inwestycji w zakresie produktów i usług na potrzeby świadczeń zdrowotnych, lub w infrastrukturę społeczną, na zapewnianie wsparcia w postaci kapitału obrotowego lub wsparcia na inwestycje dla MŚP, na inwestycje w sektorach o dużym potencjale tworzenia miejsc pracy, na wspieranie inwestycji przyczyniających się do transformacji ku ekologicznej i cyfrowej gospodarce, na wspieranie inwestycji w infrastrukturę zapewniającą obywatelom podstawowe usługi oraz na wspieranie środków wsparcia gospodarczego w regionach, które są w największym stopniu uzależnione od sektorów najsilniej dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19.

W przypadku EFS zasoby REACT-EU wykorzystuje się przede wszystkim w celu wsparcia dostępu do rynku pracy dzięki utrzymaniu miejsc pracy pracowników i osób samozatrudnionych, m.in. poprzez mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy, nawet jeżeli wsparcie to nie wiąże się z aktywnymi instrumentami rynku pracy, chyba że instrumenty te są wymagane przez prawo krajowe. Zasoby REACT-EU wspierają tworzenie miejsc pracy i wysokiej jakości zatrudnienie, w szczególności w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji, a także rozszerzają środki na rzecz zatrudnienia młodzieży zgodnie ze wzmocnioną gwarancją dla młodzieży. Inwestycje w kształcenie, szkolenie i rozwój umiejętności są ukierunkowywane na wsparcie zarówno transformacji ekologicznej jak i cyfrowej.

Zasoby REACT-EU wspierają również systemy społeczne przyczyniające się do włączenia społecznego, przeciwdziałania dyskryminacji i eliminacji ubóstwa, a zwłaszcza ubóstwa dzieci, a także sprzyjać równemu dostępowi do usług socjalnych świadczonych w interesie ogólnym, w tym dla dzieci, osób starszych, osób z niepełnosprawnościami, mniejszości etnicznych i osób bezdomnych.

9. Z wyjątkiem pomocy technicznej, o której mowa w ust. 6 niniejszego artykułu, oraz zasobów REACT-EU wykorzystywanych na Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym lub Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, o których mowa w ust. 5 akapit siódmy niniejszego artykułu, zasoby REACT-EU wspierają operacje w ramach nowego celu tematycznego „Wspieranie kryzysowych działań naprawczych w kontekście pandemii COVID-19 i jej skutków społecznych oraz przygotowanie do ekologicznej i cyfrowej odbudowy gospodarki zwiększającej jej odporność”, uzupełniającego cele tematyczne określone w art. 9.

Cel tematyczny, o którym mowa w akapicie pierwszym, jest dostępny wyłącznie w przypadku programowania zasobów REACT-EU. Na zasadzie odstępstwa od art. 96 ust. 1 lit. b), c) i d) niniejszego rozporządzenia oraz od art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013, celu tego nie można łączyć z innymi priorytetami inwestycyjnymi.

Cel tematyczny, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, stanowi również jedyny priorytet inwestycyjny dla programowania i wdrażania zasobów REACT-EU z EFRR i EFS.

W przypadku ustanowienia w ramach istniejącego programu operacyjnego jednej lub kilku odrębnych osi priorytetowych odpowiadających celowi tematycznemu, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, do opisu osi priorytetowej w zmienionym programie operacyjnym nie wymaga się elementów wymienionych w art. 96 ust. 2 lit. b) ppkt (v) oraz (vii) niniejszego rozporządzenia i w art. 8 ust. 2 lit. b) ppkt (v) oraz (vi) rozporządzenia (UE) nr 1299/2013.

W zmienionym planie finansowym przewidzianym w art. 96 ust. 2 lit. d) niniejszego rozporządzenia oraz w art. 8 ust. 2 lit. d) rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 określa się alokację zasobów REACT-EU na rok 2021 oraz, w stosownych przypadkach, na rok 2022, bez wskazywania kwot na rezerwę wykonania i bez podziału na poszczególne kategorie regionów.

Na zasadzie odstępstwa od art. 30 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, wnioski o zmianę programów przedstawiane przez państwa członkowskie są odpowiednio uzasadniane, a w szczególności wskazują oczekiwany wpływ zmian w programie na wspieranie kryzysowych działań naprawczych w kontekście pandemii COVID-19 i jej skutków społecznych oraz przygotowanie do ekologicznej i cyfrowej odbudowy gospodarki zwiększającej jej odporność. Do wniosków dołącza się zmieniony program.

10. Na zasadzie odstępstwa od art. 26 ust. 4 państwa członkowskie mogą sporządzić nowe odrębne programy operacyjne w kontekście celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” w ramach nowego celu tematycznego, o którym mowa w ust. 9 akapit pierwszy niniejszego artykułu. Nie wymaga się ewaluacji ex ante, o której mowa w art. 55.

Na zasadzie odstępstwa od art. 96 ust. 2 lit. a), w przypadku gdy ustanawia się taki nowy program operacyjny, uzasadnienie powinno określać oczekiwany wpływ programu operacyjnego na wspieranie kryzysowych działań naprawczych w kontekście pandemii COVID-19 i jej skutków społecznych oraz przygotowanie do ekologicznej i cyfrowej odbudowy gospodarki zwiększającej jej odporność.

W przypadku utworzenia takiego nowego programu operacyjnego jedynie instytucje już wyznaczone w ramach istniejących programów operacyjnych wspieranych z EFRR, EFS lub Funduszu Spójności mogą zostać wskazane przez państwa członkowskie do celów art. 96 ust. 5 lit. a).

W odniesieniu do takich nowych programów operacyjnych nie wymaga się elementów określonych w art. 96 ust. 2 akapit pierwszy lit. b) ppkt (v) i (vii), ust. 4, ust. 6 lit. b) i c) oraz ust. 7. Elementów określonych w art. 96 ust. 3 wymaga się jedynie w przypadku, gdy udzielane jest odnośne wsparcie.

Na zasadzie odstępstwa od art. 29 ust. 3 i 4 oraz art. 30 ust. 2 Komisja dokłada wszelkich starań, aby zatwierdzić każdy nowy odrębny program operacyjny i wszelkie zmiany do istniejącego już programu w ciągu 15 dni roboczych od dnia ich przedłożenia przez państwo członkowskie.

11. Na zasadzie odstępstwa od art. 65 ust. 2 i 9, wydatki na operacje wspierane w ramach celu tematycznego, o którym mowa w ust. 9 akapit pierwszy niniejszego artykułu, kwalifikują się od dnia 1 lutego 2020 r.

12. Na zasadzie odstępstwa od art. 120 ust. 3 akapit pierwszy i drugi, do osi priorytetowej lub osi priorytetowych wspieranych z zasobów REACT-EU zaprogramowanych w ramach celu tematycznego, o którym mowa w ust. 9 akapit pierwszy niniejszego artykułu, można stosować stopę dofinansowania sięgającą do 100 %. Oprócz wspólnych wskaźników określonych w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy państwa członkowskie stosują również, w odpowiednich przypadkach, udostępniane przez Komisję wskaźniki specyficzne dla dotyczące programów związanych z COVID-19.

Na zasadzie odstępstwa od art. 56 ust. 3 i art. 114 ust. 2, państwa członkowskie zapewniają, aby do dnia 31 grudnia 2024 r. przeprowadzono co najmniej jedną ewaluację wykorzystania zasobów REACT-EU w celu oceny ich skuteczności, efektywności, wpływu oraz, w stosownych przypadkach, włączenia i niedyskryminacji, w tym ze względu na płeć, a także sposobu, w jaki przyczyniają się one do osiągnięcia celu tematycznego, o którym mowa w ust. 9 akapit pierwszy niniejszego artykułu.

13. Następujące przepisy nie mają zastosowania do zasobów REACT-EU:

a) wymogi dotyczące koncentracji tematycznej, w tym pułapy dla zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich ustanowione w niniejszym rozporządzeniu lub w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy, na zasadzie odstępstwa od art. 18;

b) warunki wstępne, na zasadzie odstępstwa od art. 19 i przepisów dotyczących poszczególnych funduszy;

c) wymogi dotyczące rezerwy wykonania i stosowania ram wykonania, na zasadzie odstępstwa od, odpowiednio, art. 20 i art. 22;

d) art. 65 ust. 6 w przypadku operacji rozpoczętych od 1 lutego 2020 r. i wspierających kryzysowe działania naprawcze w kontekście pandemii COVID-19 i jej skutków społecznych oraz przygotowujących do ekologicznej i cyfrowej odbudowy gospodarki zwiększającej jej odporność, wspierane w ramach celu tematycznego, o którym mowa w ust. 9 akapit pierwszy niniejszego artykułu;

e) wymóg przygotowania strategii komunikacji, na zasadzie odstępstwa od art. 116 oraz art. 115 ust. 1 lit. a).

Na zasadzie odstępstwa od wymogów określonych w art. 12 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013 w przypadku operacji wspieranych z zasobów REACT-EU w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” wystarczy współpraca beneficjentów w co najmniej dwóch dziedzinach.

14. Wypełniając swoje obowiązki związane z informowaniem, komunikacją i widocznością zgodnie z art. 115 ust. 1 i ust. 3 oraz załącznikiem XII, państwa członkowskie i instytucje zarządzające zapewniają, aby potencjalni beneficjenci, beneficjenci, uczestnicy, ostateczni odbiorcy instrumentów finansowych oraz ogół społeczeństwa wiedzieli o istnieniu zasobów REACT-EU, znali ich skalę oraz mieli świadomość, że dzięki nim możliwe jest uzyskanie dodatkowego wsparcia.

Państwa członkowskie i instytucje zarządzające jasno informują obywateli, że dana operacja jest finansowana w ramach reakcji Unii na pandemię COVID-19, oraz zapewniają pełną przejrzystość, w stosownych przypadkach z wykorzystaniem mediów społecznościowych.

W przypadku gdy wsparcia finansowego operacji udziela się z zasobów REACT-EU odniesienie do „funduszu”, „funduszy polityki spójności” lub „EFSI” w sekcji 2.2 załącznika XII zostaje uzupełnione zwrotem „sfinansowano w ramach reakcji Unii na pandemię COVID-19”.