Załącznik V

Odpowiednie wymagania załącznika I, wymagania szczegółowe niniejszego załącznika oraz procedury oceny zgodności wymienione w niniejszym załączniku stosuje się do liczników energii elektrycznej czynnej, przeznaczonych do użytku domowego, w usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym.

Uwaga:

Liczniki energii elektrycznej mogą być stosowane w kombinacji z zewnętrznymi przekładnikami, w zależności od zastosowanej techniki pomiarowej. Jednakże niniejszy załącznik obejmuje wyłącznie liczniki energii elektrycznej, a nie przekładniki.

DEFINICJE

Licznik energii elektrycznej czynnej jest urządzeniem mierzącym energię elektryczną czynną pobieraną w obwodzie elektrycznym.

I

=

prąd elektryczny płynący przez licznik;

In

=

prąd nominalny, do którego zaprojektowano licznik przekładnikowy;

Ist

=

najniższa deklarowana wartość prądu I, przy której licznik rejestruje energię elektryczną czynną przy jednostkowym współczynniku mocy (w przypadku liczników wielofazowych, przy obciążeniu symetrycznym);

Imin

=

wartość prądu I, powyżej której błąd nie przekracza błędów granicznych dopuszczalnych (MPE) (w przypadku liczników wielofazowych, przy obciążeniu symetrycznym);

Itr

=

wartość prądu I powyżej, której błąd nie przekracza najmniejszych błędów granicznych dopuszczalnych (MPE) odpowiadających wskaźnikowi klasy dokładności licznika;

Imax

=

najwyższa wartość prądu I, przy której błąd nie przekracza błędów granicznych dopuszczalnych (MPE);

U

=

napięcie sieci elektrycznej doprowadzane do licznika;

Un

=

wyspecyfikowane napięcie nominalne;

f

=

częstotliwość napięcia doprowadzonego do licznika;

fn

=

wyspecyfikowana częstotliwość nominalna;

PF

=

współczynnik mocy = cos φ = cosinus przesunięcia fazowego φ pomiędzy prądem I oraz napięciem U.

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

1. Dokładność

Producent określa wskaźnik klasy dokładności licznika. Wskaźnik klasy dokładności definiuje się jako klasa A, klasa B i klasa C.

2. Znamionowe warunki użytkowania

Producent określa znamionowe warunki użytkowania licznika, a w szczególności:

wartości fn, Un, In, Ist, Imin, Itr oraz Imax odnoszące się do licznika. Przy poszczególnych wartościach prądu licznik spełnia warunki podane w tabeli 1.

Tabela 1

Klasa A

Klasa B

Klasa C

Dla liczników bezpośrednich

Ist

Imin

Imax

Dla liczników pośrednich (przekładnikowych)

Ist

Imin

(1) In

Imax

(1) Do liczników indukcyjnych klasy B zastosowanie ma warunek .

Zakresy napięcia, częstotliwości oraz współczynnika mocy, przy których licznik spełnia wymagania dotyczące błędu granicznego dopuszczalnego (MPE), są wyszczególnione w tabeli 2. Zakresy te pokrywają się z typowymi parametrami publicznej sieci zasilającej.

Zakresy napięć i prądów wynoszą, co najmniej:

zakres współczynnika mocy przynajmniej od cos φ = 0,5 indukcyjnego do cos φ = 0,8 pojemnościowego.

3. Błędy graniczne dopuszczalne (MPE)

Skutki powodowane różnymi wielkościami mierzonymi i wielkościami wpływającymi (a, b, c, …) są oceniane oddzielnie, przy wartościach nominalnych pozostałych wielkości mierzonych i wpływających, utrzymywanych możliwie stabilnie. Błąd pomiaru, który nie przekracza błędów granicznych dopuszczalnych (MPE) ustalonych w tabeli 2, jest obliczany ze wzoru:

Jeżeli licznik pracuje przy zmieniającym się prądzie obciążenia, błędy wyrażone w procentach nie przekraczają wartości podanych w tabeli 2.

Tabela 2

Błędy graniczne dopuszczalne (MPE) w procentach, w znamionowych warunkach użytkowania, dla podanych prądów obciążenia i temperatur użytkowania

Temperatury pracy

Temperatury pracy

Temperatury pracy

Temperatury pracy

+ 5 °C … + 30 °C

– 10 °C … + 5 °C

lub

+ 30 °C … + 40 °C

– 25 °C … – 10 °C

lub

+ 40 °C … + 55 °C

– 40 °C … – 25 °C

lub

+ 55 °C … + 70 °C

Klasa dokładności licznika

A

B

C

A

B

C

A

B

C

A

B

C

Liczniki jednofazowe; liczniki wielofazowe z obciążeniem symetrycznym

3,5

2

1

5

2,5

1,3

7

3,5

1,7

9

4

2

3,5

2

0,7

4,5

2,5

1

7

3,5

1,3

9

4

1,5

Liczniki wielofazowe z obciążeniem w jednej fazie

z wyjątkami podanymi poniżej

4

2,5

1

5

3

1,3

7

4

1,7

9

4,5

2

Dla liczników indukcyjnych wielofazowych, zakres prądu przy obciążeniu w jednej fazie jest ograniczony do

Do licznika stosuje się odpowiednie błędy graniczne dopuszczalne (MPE) w zależności od zakresu temperatur, w których pracuje.

Licznik nie może wykorzystywać błędu granicznego dopuszczalnego (MPE) ani systematycznie faworyzować jednej ze stron.

4. Dopuszczalne skutki spowodowane zaburzeniami

4.1.

Przepisy ogólne

Ponieważ liczniki są bezpośrednio dołączane do sieci zasilającej, a prąd z tej sieci jest jedną z wielkości mierzonych, do liczników ma zastosowanie specjalne środowisko elektromagnetyczne.

Licznik spełnia wymagania dla środowiska elektromagnetycznego E2 oraz dodatkowe wymagania zawarte w pkt 4.2 i 4.3.

Środowisko elektromagnetyczne i dopuszczalne skutki odzwierciedlają sytuację, w której występują długotrwałe zaburzenia, niepowodujące zmiany dokładności ponad zmianę krytyczną oraz zaburzenia przejściowe, mogące powodować chwilowe pogorszenie lub utratę funkcji lub działania, po których miernik powinien odzyskać zdolność do działania i które nie powodują zmiany dokładności ponad wartość zmiany krytycznej.

Gdy istnieje dające się przewidzieć duże ryzyko, spowodowane wyładowaniami atmosferycznymi lub gdy dominujące są napowietrzne linie zasilające, licznik powinien być zabezpieczony przed zmianą jego charakterystyk metrologicznych.

4.2.

Skutki spowodowane zaburzeniami długotrwałymi

Tabela 3

Wartości zmiany krytycznej przy zaburzeniach długotrwałych.

Zaburzenie

Wartości zmiany krytycznej, wyrażone w procentach, dla liczników klas dokładności

A

B

C

Odwrócona kolejność faz

1,5

1,5

0,3

Niezrównoważenie napięcia (stosuje się do liczników wielofazowych)

4

2

1

Zawartość harmonicznych w obwodach prądowych (1)

1

0,8

0,5

DC (składowej stałej) i harmoniczne w obwodach prądowych (1)

6

3

1,5

Szybkie elektryczne stany przejściowe

6

4

2

Pola magnetyczne; pole magnetyczne HF (promieniowane RF); zaburzenia przewodzone, wprowadzane przez pola o częstotliwości radiowej; oraz odporność na przebiegi oscylacyjne

3

2

1

(1) W przypadku liczników indukcyjnych nie zdefiniowano wartości zmian krytycznych dla zawartości harmonicznych w obwodach prądowych oraz dla DC (składowej stałej) i harmonicznych w obwodzie prądowym.

4.3.

Dopuszczalne skutki spowodowane przejściowymi zjawiskami elektromagnetycznymi

4.3.1. Skutek zaburzenia elektromagnetycznego działającego na licznik jest taki, że podczas i bezpośrednio po wystąpieniu zaburzenia:

— żadne z wyjść przeznaczonych do sprawdzania dokładności licznika nie generowało impulsów, ani sygnałów odpowiadających energii w liczbie większej niż wartość zmiany krytycznej,

a licznik, w rozsądnym czasie po zaniku zaburzeń:

— powraca do działania w zakresie błędu granicznego dopuszczalnego (MPE), oraz

— ma zabezpieczone wszystkie funkcje pomiarowe, oraz

— umożliwia odzyskanie wszystkich danych pomiarowych otrzymanych przed zaburzeniem, oraz

— nie wykazuje zmian w zarejestrowanej energii większych niż wartość zmiany krytycznej.

Wartość zmiany krytycznej, wyrażona w kWh, wynosi

(gdzie m oznacza liczbę systemów pomiarowych licznika Un wyrażone jest w woltach, a Imax w amperach).

4.3.2. Dla przetężeń wartość zmiany krytycznej wynosi 1,5 %.

5. Przydatność

5.1.

Dodatni błąd licznika poniżej znamionowego napięcia użytkowania nie przekracza 10 %.

5.2.

Urządzenie wskazujące całkowitą energię ma tyle cyfr, aby zapewnić wskazanie, bez powrotu do wartości początkowej, wartości odpowiadającej pełnemu obciążeniu (I = Imax, U = Un, PF = 1) w czasie 4 000 godzin i nie może być możliwe do wyzerowania w czasie użytkowania.

5.3.

W przypadku zaniku napięcia w sieci, zmierzona ilość energii jest możliwa do odczytu przez okres co najmniej 4 miesięcy.

5.4.

Bieg jałowy

Jeżeli przez dołączony do napięcia licznik nie przepływa prąd (obwód prądowy powinien być rozwarty), licznik nie rejestruje energii przy dowolnym napięciu w zakresie od do 1,1 Un.

5.5.

Rozruch

Licznik rozpoczyna i kontynuuje rejestrację energii przy Un, PF = 1 (licznik wielofazowy przy obciążeniu symetrycznym) i prądzie równym Ist.

6. Jednostki miary

Wynik pomiaru energii jest wskazywany w kilowatogodzinach lub w megawatogodzinach.

7. Oddanie do użytku

a) Państwo członkowskie nakładające obowiązek pomiaru w mieszkaniach dopuszcza pomiary wykonywane licznikiem klasy dokładności A. Do szczególnych zastosowań państwo członkowskie ma prawo wymagać liczników klasy dokładności B.

b) Państwo członkowskie nakładające obowiązek pomiarów w usługach i handlu oraz przemyśle drobnym dopuszcza pomiary wykonywane licznikiem klasy dokładności B. Do szczególnych zastosowań państwo członkowskie ma prawo wymagać liczników klasy dokładności C.

c) Państwo członkowskie zapewnia, aby zakres prądowy był określony przez przedsiębiorstwo użyteczności publicznej lub osobę uprawnioną do instalacji licznika, tak aby licznik był właściwy do dokładnych pomiarów przewidywanego lub przewidywalnego zużycia energii.

OCENA ZGODNOŚCI

Procedury oceny zgodności, o których mowa w art. 17, spośród których producent może dokonać wyboru, są następujące:

B + F lub B + D lub H1.