Załącznik II

Schemat zasady udzielania pożyczek z podziałem ryzyka

Struktura instrumentu finansowego

Pożyczka z podziałem ryzyka portfela (pożyczka z podziałem ryzyka lub instrument finansowy) ma formę funduszu pożyczkowego tworzonego przez pośrednika finansowego z wkładem z programu i wkładem wniesionym przez pośrednika finansowego w celu sfinansowania portfela nowo powstałych pożyczek, co nie obejmuje jednak refinansowania istniejących pożyczek.

Pożyczka z podziałem ryzyka jest udostępniana w ramach operacji, która stanowi część osi priorytetowej określonej w programie współfinansowanym z odpowiedniego europejskiego funduszu strukturalnego i inwestycyjnego oraz jest określona w kontekście oceny ex ante wymaganej zgodnie z art. 37 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.

Cel instrumentu

Instrument ma następujące cele:

1) połączenie środków z programu finansowanego z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych i środków pochodzących od pośrednika finansowego w celu wsparcia finansowania MŚP, o czym mowa w art. 37 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013; oraz

2) zapewnienie MŚP łatwiejszego dostępu do finansowania dzięki zapewnieniu pośrednikowi finansowemu wkładu finansowego i podziału ryzyka pożyczkowego, a tym samym zapewnienie MŚP większych funduszy na preferencyjnych warunkach pod względem niższego oprocentowania i — w odpowiednich przypadkach — mniejszego zabezpieczenia.

Wkład z programu finansowanego z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na rzecz pośrednika finansowego nie może wypierać finansowania udostępnianego przez innych inwestorów prywatnych lub publicznych.

Program finansowany z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych zapewnia pośrednikowi finansowemu fundusze na utworzenie portfela nowo powstałych pożyczek dla MŚP z jednoczesnym udziałem w stratach/ryzyku niewykonania zobowiązań i kwotach odzyskanych z poszczególnych pożyczek dla MŚP należących do tego portfela w takiej samej części jak wkład z programu w instrument.

W przypadku struktury funduszu funduszy wkład z programu finansowanego z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych jest przekazywany pośrednikowi finansowemu z funduszu funduszy.

Oprócz wkładu z programu finansowanego z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych fundusz funduszy może dostarczać zasoby własne połączone z zasobami pośrednika finansowego. W tym przypadku fundusz funduszy ma proporcjonalny udział w podziale ryzyka między poszczególne wkłady w portfelu pożyczek. Jeżeli zasoby zapewniane przez fundusz funduszy są środkami państwa, konieczne jest przestrzeganie zasad pomocy państwa.

Konsekwencje pomocy państwa

Pożyczka z podziałem ryzyka ma strukturę instrumentu bez pomocy państwa, tj. wynagrodzenie pośrednika finansowego na warunkach rynkowych, korzyści finansowe w pełni przeniesione przez pośrednika finansowego na ostatecznych odbiorców oraz finansowanie zapewnione ostatecznym odbiorcom są zgodne z obowiązującym rozporządzeniem de minimis. a) Pomoc na poziomie pośrednika finansowego i funduszu funduszy jest wykluczona, jeśli: 1) pośrednik finansowy i instytucja zarządzająca lub fundusz funduszy w jakimkolwiek czasie ponoszą straty i odnoszą korzyści proporcjonalnie do swoich wkładów, a pośrednik finansowy ma ekonomicznie znaczący udział w pożyczce z podziałem ryzyka; oraz 2) wynagrodzenie (tj. koszty zarządzania i/lub opłaty za zarządzanie) pośrednika finansowego i funduszu funduszy odzwierciedla bieżące wynagrodzenie rynkowe w porównywalnych sytuacjach, czyli w przypadku, w którym pośrednika finansowego lub fundusz funduszy wybrano na podstawie otwartej, przejrzystej, niedyskryminacyjnej i obiektywnej procedury wyboru, lub jeśli wynagrodzenie jest zgodne z art. 12 i 13 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014, a państwo nie przyznało żadnych innych korzyści. Jeżeli fundusz funduszy przekazuje jedynie wkład z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych pośrednikowi finansowemu i pełni zadania leżące w interesie publicznym oraz nie prowadzi działalności komercyjnej przy wdrażaniu środka i nie dokonuje współinwestycji z zasobów własnych — a zatem nie jest uznawany za beneficjenta pomocy — wystarczy, aby fundusz nie otrzymał nadmiernej rekompensaty; oraz 3) korzyść finansowa z wkładu publicznego z programu na rzecz instrumentu w całości przechodzi na ostatecznych odbiorców w formie niższego oprocentowania. Przy wyborze pośrednika finansowego instytucja zarządzająca zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014 ocenia politykę cenową i metodykę w zakresie przeniesienia korzyści finansowej na ostatecznych odbiorców. W przypadku gdy pośrednik finansowy nie przeniesie wszystkich korzyści finansowych na ostatecznych odbiorców, niewypłacony wkład publiczny jest zwracany instytucji zarządzającej. b) Na poziomie MŚP: Na poziomie MŚP pożyczka jest zgodna z zasadami de minimis.W przypadku każdej pożyczki ujętej w portfelu pośrednik finansowy oblicza ekwiwalent dotacji brutto z zastosowaniem poniższej metody:Obliczenie ekwiwalentu dotacji brutto = kwota nominalna pożyczki (EUR) × (koszty finansowania (praktyka standardowa) + koszty ryzyka (praktyka standardowa) – opłaty pobrane przez instytucję zarządzającą od wkładu z programu na rzecz pośrednika finansowego) × średnia ważona okresu pożyczki (lata) × wskaźnik podziału ryzyka.W przypadku obliczenia ekwiwalentu dotacji brutto na podstawie powyższego wzoru wymóg przewidziany w art. 4 rozporządzenia de minimis (1) uznaje się za spełniony do celów pożyczki z podziałem ryzyka. Brak jest wymogu minimalnego zabezpieczenia.Mechanizm weryfikacji zapewnia, aby ekwiwalent dotacji brutto obliczony zgodnie z powyższym wzorem nie był niższy niż ekwiwalent dotacji brutto obliczony zgodnie z art. 4 ust. 3 lit. c) rozporządzenia de minimis.Łączna kwota pomocy obliczona za pomocą ekwiwalentu dotacji brutto nie może przekraczać 200 000 EUR dla ostatecznych odbiorców w ciągu trzyletniego okresu podatkowego z uwzględnieniem określonej w rozporządzeniu de minimis zasady kumulacji.Dotacja na wsparcie techniczne lub inna dotacja udzielona ostatecznemu odbiorcy podlega kumulacji z obliczonym ekwiwalentem dotacji brutto.W przypadku MŚP z sektora rybołówstwa i akwakultury pomoc jest zgodna z odpowiednimi przepisami rozporządzenia de minimis w sprawie rybołówstwa.W przypadku działań wspieranych z EFRROW zastosowanie mają przepisy ogólne.

Polityka pożyczkowa

a) Wypłata od instytucji zarządzającej lub z funduszu funduszy na rzecz pośrednika finansowego: Po podpisaniu umowy o finansowaniu między instytucją zarządzającą i funduszem funduszy lub pośrednikiem finansowym właściwa instytucja zarządzająca przekazuje wkłady publiczne z programu funduszowi funduszy lub pośrednikowi finansowemu, który umieszcza te wkłady w specjalnym funduszu pożyczkowym z podziałem ryzyka. Przekazanie następuje w transzach z zachowaniem pułapów określonych w art. 41 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.Docelową wielkość pożyczek oraz zakres oprocentowania potwierdza się w ramach oceny ex ante zgodnie z art. 37 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 i uwzględnia w celu ustalenia charakteru instrumentu (instrument rewolwingowy lub nierewolwingowy). b) Pochodzenie portfela nowych pożyczek: Pośrednik finansowy jest zobowiązany do utworzenia w uprzednio oznaczonym okresie portfela nowych kwalifikowalnych pożyczek dodatkowych w stosunku do bieżącej działalności pożyczkowej, częściowo finansowanych z funduszy wypłaconych w ramach programu według wskaźnika podziału ryzyka ustalonego w umowie o finansowaniu.Kwalifikowalne pożyczki dla MŚP (zgodnie z wcześniej ustalonymi kryteriami kwalifikowalności na poziomie poszczególnych pożyczek i portfela) są automatycznie ujmowane w portfelu w drodze składanych przynajmniej raz na kwartał powiadomień o ich włączeniu do portfela.Pośrednik finansowy prowadzi spójną politykę pożyczkową, dotyczącą zwłaszcza dywersyfikacji portfela, która umożliwia należyte zarządzanie portfelem pożyczkowym i dywersyfikację ryzyka z jednoczesnym przestrzeganiem obowiązujących norm branżowych oraz zachowaniem zgodności z interesami finansowymi i celami polityki instytucji zarządzającej.Pośrednik finansowy dokonuje identyfikacji, wyboru, analizy due diligence, dokumentacji i wypłaty pożyczek ostatecznym odbiorcom zgodnie ze swoimi standardowymi procedurami i zasadami określonymi w odpowiedniej umowie o finansowaniu. c) Ponowne wykorzystanie środków zwróconych do instrumentu finansowego: Środki zwrócone do instrumentu finansowego podlegają albo ponownemu wykorzystaniu w ramach tego samego instrumentu finansowego (są odnawialne w ramach tego samego instrumentu finansowego), albo wykorzystaniu zgodnie z art. 44 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 po ich zwrocie instytucji zarządzającej lub funduszowi funduszy.W przypadku obracania środkami w ramach tego samego instrumentu finansowego kwoty przypisane do wsparcia z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych i zwrócone i/lub odzyskane przez pośrednika finansowego z pożyczek dla ostatecznych odbiorców w ramach czasowych określonych dla inwestycji są co do zasady udostępniane do ponownego wykorzystania w ramach tego samego instrumentu finansowego. W umowie o finansowaniu uwzględnia się podejście zakładające ponowne wykorzystanie środków, o którym mowa w art. 44 i 45 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.Ewentualnie, jeśli zwrot następuje bezpośrednio do instytucji zarządzającej lub funduszu funduszy, zwroty te są dokonywane regularnie i odzwierciedlają: (i) spłaty kwoty głównej (proporcjonalnie według wskaźnika podziału ryzyka); (ii) kwoty odzyskane i odliczenia strat (według wskaźnika podziału ryzyka) z pożyczek dla MŚP; oraz (iii) spłaty odsetek. Środki te muszą zostać wykorzystane zgodnie z art. 44 i 45 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013. d) Odzyskane straty: Pośrednik finansowy podejmuje działania w celu odzyskania kwot wynikających z niewykonania zobowiązań związanych z każdą pożyczką dla MŚP finansowaną z instrumentu finansowego zgodnie z własnymi wewnętrznymi wytycznymi i procedurami.Kwoty odzyskane (pomniejszone o ewentualne koszty odzyskania i egzekucji) przez pośrednika finansowego dzieli się proporcjonalnie do podziału ryzyka między pośrednika finansowego i instytucję zarządzającą lub fundusz funduszy. e) Inne: Odsetki i inne korzyści generowane dzięki wsparciu z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na rzecz instrumentu finansowego wykorzystuje się w sposób określony w art. 43 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.

Polityka cenowa

Proponując sposób ustalania cen, pośrednik finansowy przedstawia politykę cenową i metodykę zapewniającą pełne przeniesienie korzyści finansowej wynikającej z wkładu publicznego z programu na kwalifikowalne MŚP. Polityka cenowa i metodyka obejmują następujące elementy:

1) oprocentowanie udziału pośrednika finansowego jest ustalane na zasadach rynkowych (tj. według polityki pośrednika finansowego);

2) ogólne oprocentowanie naliczane od ujętych w portfelu pożyczek dla kwalifikowalnych MŚP musi zmniejszać się proporcjonalnie do alokacji zapewnionej przez wkład publiczny z programu. Przy zmniejszeniu oprocentowania uwzględnia się opłaty, które może pobierać instytucja zarządzająca od wkładu z programu;

3) sposób obliczania ekwiwalentu dotacji brutto przedstawiony w części dotyczącej pomocy państwa stosuje się wobec każdej pożyczki ujętej w portfelu;

4) polityka cenowa i metodyka nie ulegają zmianie w okresie kwalifikowalności.

Wkład z programu na rzecz instrumentu finansowego — kwota i wskaźnik (szczegóły produktu)

Faktyczny wskaźnik podziału ryzyka, wkład publiczny z programu i oprocentowanie pożyczek opierają się na ustaleniach z oceny ex ante i zapewniają zgodność korzyści dla ostatecznych beneficjentów z zasadą de minimis.

Wysokość ujętej w docelowym portfelu pożyczki z podziałem ryzyka jest potwierdzona oceną ex ante uzasadniającą wsparcie na rzecz instrumentu finansowego (art. 37 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013) i uwzględnia ponowne wykorzystanie środków w ramach instrumentu (jeśli dotyczy). Strukturę docelowego portfela pożyczek określa się w sposób zapewniający dywersyfikację ryzyka.

W celu wypełnienia luki określonej w ocenie ex ante konieczne jest określenie alokacji dla pożyczki z podziałem ryzyka oraz wskaźnika podziału ryzyka, które w każdym przypadku muszą jednak być zgodne z warunkami określonymi w niniejszych zasadniczych ustaleniach.

Wskaźnik podziału ryzyka uzgodniony z pośrednikiem finansowym określa w przypadku każdej kwalifikowalnej pożyczki ujętej w portfelu część kwalifikowalnej kwoty głównej pożyczki finansowanej z programu.

Wskaźnik podziału ryzyka uzgodniony z pośrednikiem finansowym określa ekspozycję strat, które mają zostać pokryte odpowiednio przez pośrednika finansowego i z wkładu z programu.

Wkład z programu na rzecz instrumentu finansowego (działania)

Portfel finansowany z instrumentu pożyczkowego opartego na podziale ryzyka obejmuje wyłącznie nowo powstałe pożyczki udzielone MŚP i nie obejmuje refinansowania istniejących pożyczek. Kryteria kwalifikujące do ujęcia w portfelu ustalane są zgodnie z prawem Unii (np. rozporządzeniem (UE) nr 1303/2013 i przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy), programem, krajowymi zasadami kwalifikowalności oraz w porozumieniu z pośrednikiem finansowym w celu dotarcia do wielu ostatecznych odbiorców i zapewnienia wystarczającej dywersyfikacji portfela. Pośrednik finansowy dysponuje racjonalnym szacunkiem profilu ryzyka portfela. Kryteria te odzwierciedlają warunki i praktyki rynkowe w danym państwie członkowskim lub regionie.

Odpowiedzialność instytucji zarządzającej

Odpowiedzialność instytucji zarządzającej w odniesieniu do instrumentu finansowego jest zgodna z art. 6 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014.

Pokrywane straty są należnymi i pozostałymi do spłaty kwotami głównymi oraz standardowymi odsetkami (z wyjątkiem opłat za zwłokę oraz pozostałych kosztów i wydatków).

Czas trwania

Okres przyznawania pożyczek z instrumentu finansowego jest ustalony tak, aby zapewnić wykorzystanie wkładu z programu, o którym mowa w art. 42 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013, na pożyczki wypłacane ostatecznym odbiorcom nie później niż do dnia 31 grudnia 2023 r.

Zalecany typowy czas trwania umożliwiający utworzenie portfela pożyczek wynosi nie więcej niż 4 lata od dnia podpisania umowy o finansowaniu (między instytucją zarządzającą lub funduszem funduszy a pośrednikiem finansowym).

Udzielanie pożyczek i podział ryzyka na poziomie pośrednika finansowego (zgodność interesów)

Zbieżność interesów instytucji zarządzającej i pośrednika finansowego zapewnia się w następujący sposób:

— opłaty z tytułu wyników na zasadach określonych w art. 12 i 13 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 480/2014,

— oprócz wkładu z programu pośrednik finansowy wnosi w finansowanie wkład na lokalnych warunkach rynkowych w wysokości co najmniej 25 % łącznego zobowiązania finansowego do udzielenia pożyczek MŚP w ramach instrumentu pożyczkowego opartego na podziale ryzyka,

— straty i kwoty odzyskane dzieli się proporcjonalnie między pośrednika finansowego i instytucję zarządzającą w ramach ich odpowiedzialności według wskaźnika podziału ryzyka.

Oczekiwany wskaźnik podziału ryzyka ustala się w oparciu o ustalenia z oceny ex ante uzasadniającej wsparcie na rzecz instrumentu finansowego.

Kwalifikowalni pośrednicy finansowi

Podmioty publiczne i prywatne z siedzibą w państwie członkowskim, które są prawnie upoważnione do udzielania pożyczek przedsiębiorstwom działającym na terenie objętym programem, z którego pochodzą wkłady na rzecz instrumentu finansowego. Podmiotami takimi są instytucje finansowe oraz w stosownych przypadkach instytucje mikrofinansowe lub inne instytucje upoważnione do udzielania pożyczek.

Kwalifikowalność ostatecznych odbiorców

Ostateczni odbiorcy kwalifikują się na podstawie prawa unijnego i krajowego, odpowiedniego programu i umowy o finansowaniu. W dniu podpisania umowy pożyczki odbiorcy spełniają następujące kryteria kwalifikowalności:

a) są mikro-, małym lub średnim przedsiębiorstwem („MŚP”, w tym przedsiębiorcy indywidualni/osoby samozatrudnione) w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361/WE (2) (3);

b) nie są MŚP działającymi w sektorach określonych w art. 1 lit. d)–f) rozporządzenia de minimis;

c) nie stanowią części jednego lub więcej sektorów zastrzeżonych (4);

d) nie są przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu zasad pomocy państwa;

e) nie zalegają z płatnościami ani nie dopuścili się niewykonania zobowiązań w odniesieniu do innej pożyczki lub innego leasingu udzielonego przez pośrednika finansowego lub inną instytucję finansową, co potwierdziły kontrole przeprowadzone zgodnie z wewnętrznymi wytycznymi i standardową polityką pożyczkową pośrednika finansowego.

Ponadto w momencie inwestycji i w okresie spłaty pożyczki ostateczni odbiorcy posiadają siedzibę w państwie członkowskim, a działalność gospodarcza, na którą wypłacono pożyczkę, jest prowadzona w odpowiednim państwie członkowskim i w regionie/na terenie objętym programem finansowanym z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.

Charakterystyka produktu dla ostatecznych odbiorców

Pośrednik finansowy udziela ostatecznym odbiorcom pożyczek, które przyczyniają się do osiągnięcia celu programu i są współfinansowane z programu w ramach instrumentu pożyczkowego opartego na podziale ryzyka. Warunki te są uzasadnione oceną ex ante, o której mowa w art. 37 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.

Pożyczki wykorzystuje się wyłącznie do poniższych dozwolonych celów:

a) inwestycje w wartości niematerialne i prawne oraz środki trwałe, w tym przekazanie praw własności w przedsiębiorstwach, jeżeli takie przekazanie ma miejsce między niezależnymi inwestorami;

b) kapitał obrotowy związany z działalnością rozwojową lub ekspansywną, która ma charakter pomocniczy względem działań, o których mowa w lit. a) powyżej (i z nimi związana) (przy czym charakter dodatkowy jest wykazany między innymi w biznesplanie MŚP i kwocie finansowania).

Pożyczki ujęte w portfelu nieustannie spełniają poniższe kryteria kwalifikowalności:

c) pożyczki są nowe, a refinansowanie istniejących pożyczek jest wykluczone;

d) kwota główna pożyczki ujętej w portfelu pożyczek z podziałem ryzyka: (i) wynosi maksymalnie 1 000 000 EUR na podstawie oceny ex ante; oraz (ii) jest wypłacana na warunkach, które nie spowodowałyby, że ekwiwalent dotacji brutto przekroczy w przypadku każdego ostatecznego odbiorcy 200 000 EUR (lub 100 000 EUR w drogowym transporcie towarowym i 30 000 EUR w sektorach rybołówstwa i akwakultury) w żadnym okresie trzech lat podatkowych; kwalifikowalne MŚP mogłyby występować więcej niż raz o pożyczki alokowane w kontekście tego instrumentu finansowego pod warunkiem całkowitej zgodności z powyższym limitem ekwiwalentu dotacji brutto;

e) z pożyczek pochodzi finansowanie na co najmniej jeden dozwolony cel, wypłacane w euro i/lub walucie krajowej na odpowiednim terenie oraz ewentualnie w innej walucie;

f) pożyczki nie mogą mieć formy pożyczek typu mezzanine, długu podporządkowanego ani pożyczek quasi-kapitałowych;

g) pożyczki nie mogą mieć formy odnawialnych linii kredytowych;

h) pożyczki mają określony harmonogram spłat, w tym regularne płatności amortyzacyjne i/lub spłaty w terminie zapadalności;

i) z pożyczek nie jest finansowana działalność stricte finansowa i rozbudowa nieruchomości dokonywana jako działanie o charakterze inwestycji finansowej ani nie są finansowane usługi finansowe dla klientów indywidualnych;

j) okres spłaty pożyczki wynosi od co najmniej 12 miesięcy łącznie z odpowiednim (ewentualnym) okresem karencji do maksymalnie 120 miesięcy.

Sprawozdawczość i oczekiwane rezultaty

Przynajmniej raz na kwartał pośrednicy finansowi przekazują instytucji zarządzającej lub funduszowi funduszy informacje w ustandaryzowanej formie i ustandaryzowanym zakresie.

Sprawozdanie zawiera wszystkie elementy istotne dla instytucji zarządzającej, umożliwiające spełnienie warunków określonych w art. 46 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.

Państwa członkowskie również wypełniają obowiązki sprawozdawcze zgodnie z rozporządzeniem de minimis.

Wskaźniki muszą być dostosowane do szczegółowych celów odpowiedniego priorytetu programu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, z którego finansowany jest instrument finansowy, i dotyczyć spodziewanych wyników określonych w ocenie ex ante. Ich pomiar i zgłoszenie odbywa się przynajmniej raz na kwartał w przypadku pożyczki z podziałem ryzyka i są one dostosowane co najmniej do wymogów rozporządzenia. Oprócz wspólnych wskaźników osi priorytetowej programu finansowanego z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (wzrost zatrudnienia, liczba MŚP, ...) pozostałymi wskaźnikami są:

Liczba sfinansowanych pożyczek/projektów

Kwoty sfinansowanych pożyczek

Przypadki niewykonania zobowiązań (liczby i kwoty)

Środki zwrócone i zyski

Ocena korzyści ekonomicznej wynikającej z wkładu z programu

Pośrednik finansowy obniża całkowite efektywne oprocentowanie (i w stosownym przypadku wymogi dotyczące zabezpieczenia) naliczane ostatecznym odbiorcom z tytułu każdej kwalifikowalnej pożyczki ujętej w portfelu, co odzwierciedla korzystne warunki finansowania i podziału ryzyka w przypadku pożyczki z podziałem ryzyka.

Korzyść finansowa z wkładu publicznego z programu na rzecz instrumentu w całości przechodzi na ostatecznych odbiorców w formie niższego oprocentowania. Pośrednik finansowy monitoruje i zgłasza ekwiwalent dotacji brutto dla ostatecznych odbiorców, o którym mowa w części dotyczącej pomocy państwa. Zasadę tę odzwierciedla umowa o finansowaniu między instytucją zarządzającą lub funduszem funduszy a pośrednikiem finansowym.

(1) Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz.U. L 352 z 24.12.2013, s. 1).

(2) Zalecenie Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczące definicji mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (Dz.U. L 124 z 20.5.2003, s. 36).

(3) Przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 250 pracowników o obrotach niższych niż 50 mln EUR lub łącznych aktywach o wartości niższej niż 43 mln EUR, również nienależące do grupy przekraczającej te progi. Według zalecenia Komisji „za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną”.

(4) „Sektorami zastrzeżonymi” określa się łącznie poniższe sektory gospodarki. a) Nielegalna działalność gospodarcza: produkcja, obrót lub inna działalność, która jest nielegalna zgodnie z przepisami ustawowymi lub wykonawczymi kraju, w którym ma miejsce produkcja, obrót lub działalność. b) Wyroby tytoniowe i destylowane napoje alkoholowe. Produkcja wyrobów tytoniowych, destylowanych napojów alkoholowych i produktów pokrewnych oraz obrót nimi. c) Produkcja broni i amunicji oraz obrót nimi: finansowanie produkcji wszelkich rodzajów broni i amunicji oraz obrót nimi. Zastrzeżenie to nie dotyczy tych rodzajów działalności, o ile stanowią one część lub element dodatkowy wyraźnie określonych polityk Unii Europejskiej. d) Kasyna. Kasyna i równoważne przedsiębiorstwa. e) Zastrzeżenia w sektorze technologii informacyjnej. Badania naukowe, rozwój lub zastosowania techniczne odnoszące się do programów lub rozwiązań w zakresie danych elektronicznych, które (i) mają konkretnie na celu: a) wsparcie działalności ujętej w sektorach zastrzeżonych, o których mowa w lit. a–d powyżej; b) hazard internetowy i kasyna internetowe; lub c) pornografię; lub które (ii) mają na celu umożliwienie nielegalnego: a) dostępu do sieci danych elektronicznych; lub b) pobierania danych elektronicznych. f) Zastrzeżenia w sektorze nauk o życiu. Przy wspieraniu finansowania badań naukowych, rozwoju lub zastosowań technicznych odnoszących się do: (i) klonowania ludzi do celów badawczych lub terapeutycznych; lub (ii) organizmów zmodyfikowanych („GMO”).