Załącznik I

ZAŁĄCZNIK I –

DEFINICJE TERMINÓW STOSOWANYCH W ZAŁĄCZNIKACH II–XIII (część DEFINICJE)

ZAŁĄCZNIK II –

WYMAGANIA STAWIANE WŁAŚCIWYM ORGANOM – NADZÓR NAD SŁUŻBAMI I POZOSTAŁYMI FUNKCJAMI SIECIOWYMI ATM (część ATM/ANS.AR)

PODCZĘŚĆ A –

WYMAGANIA OGÓLNE (ATM/ANS.AR.A)

PODCZĘŚĆ B –

ZARZĄDZANIE (ATM/ANS.AR.B)

PODCZĘŚĆ C –

NADZÓR, CERTYFIKACJA I EGZEKWOWANIE PRZEPISÓW (ATM/ANS.AR.C)

Dodatek 1 –

CERTYFIKAT INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCEJ SŁUŻBY

ZAŁĄCZNIK III –

WSPÓLNE WYMOGI DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY (część ATM/ANS.OR)

PODCZĘŚĆ A –

WYMAGANIA OGÓLNE (ATM/ANS.OR.A)

PODCZĘŚĆ B –

ZARZĄDZANIE (ATM/ANS.OR.B)

PODCZĘŚĆ C –

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA ORGANIZACYJNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY INNYCH NIŻ INSTYTUCJE ZAPEWNIAJĄCE ATS (ATM/ANS.OR.C)

PODCZĘŚĆ D –

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA ORGANIZACYJNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH ANS I ATFM ORAZ MENEDŻERA SIECI (ATM/ANS.OR.D)

Dodatek 1 –

KATALOG DANYCH LOTNICZYCH

ZAŁĄCZNIK IV –

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY RUCHU LOTNICZEGO (część ATS)

PODCZĘŚĆ A –

DODATKOWE WYMAGANIA ORGANIZACYJNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY RUCHU LOTNICZEGO (ATS.OR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 –

BEZPIECZEŃSTWO SŁUŻB

SEKCJA 3 –

SZCZEGÓLNE WYMAGANIA DOTYCZĄCE CZYNNIKA LUDZKIEGO W ODNIESIENIU DO INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY KONTROLI RUCHU LOTNICZEGO

SEKCJA 4 –

WYMAGANIA DOTYCZĄCE ŁĄCZNOŚCI

SEKCJA 5 –

WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI

PODCZĘŚĆ B –

WYMOGI TECHNICZNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY RUCHU LOTNICZEGO (ATS.TR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 –

SŁUŻBA KONTROLI RUCHU LOTNICZEGO

SEKCJA 3 –

SŁUŻBA INFORMACJI POWIETRZNEJ

SEKCJA 4 –

SŁUŻBA ALARMOWA

Dodatek 1

Identyfikacja poszczególnych statków powietrznych za pomocą funkcji identyfikacji statku powietrznego „łączem w dół” zgodnie z wymogami pkt ATS.OR.446 lit. b)

Dodatek 2

Procedury wdrażane na potrzeby zautomatyzowanej koordynacji zgodnie z wymogami pkt ATS.TR.230 lit. c)

ZAŁĄCZNIK V –

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY METEOROLOGICZNE (część MET)

PODCZĘŚĆ A –

DODATKOWE WYMAGANIA ORGANIZACYJNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY METEOROLOGICZNE (MET.OR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 –

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Rozdział 1 –

Wymagania dotyczące lotniczych stacji meteorologicznych

Rozdział 2 –

Wymagania dotyczące lotniskowych biur meteorologicznych

Rozdział 3 –

Wymagania dotyczące meteorologicznych biur nadzoru

Rozdział 4 –

Wymagania dotyczące centrów doradczych ds. chmury pyłu wulkanicznego (VAAC)

Rozdział 5 –

Wymagania dotyczące centrów doradczych ds. cyklonu tropikalnego (TCAC)

Rozdział 6 –

Wymagania dotyczące światowych centrów prognoz obszarowych (WAFC)

PODCZĘŚĆ B –

WYMAGANIA TECHNICZNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY METEOROLOGICZNE (MET.TR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 –

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Rozdział 1 –

Wymagania techniczne dotyczące lotniczych stacji meteorologicznych

Rozdział 2 –

Wymagania techniczne dotyczące lotniskowych biur meteorologicznych

Rozdział 3 –

Wymagania techniczne dotyczące meteorologicznych biur nadzoru

Rozdział 4 –

Wymagania techniczne dotyczące centrów doradczych ds. chmury pyłu wulkanicznego (VAAC)

Rozdział 5 –

Wymagania techniczne dotyczące centrów doradczych ds. cyklonów tropikalnych (TCAC)

Rozdział 6 –

Wymagania techniczne dotyczące światowych centrów prognoz obszarowych (WAFC)

Dodatek 1 –

Szablon METAR

Dodatek 2 –

Ustalone obszary pokrycia prognozami WAFS w postaci map

Dodatek 3 –

Szablon TAF

Dodatek 4 –

Szablon ostrzeżeń o uskoku wiatru

Dodatek 5A –

Szablon SIGMET i AIRMET

Dodatek 5B –

Szablon specjalnych meldunków z powietrza (łącze „w górę”)

Dodatek 6 –

Szablon informacji doradczych dotyczących pyłu wulkanicznego

Dodatek 7 –

Szablon informacji doradczych dotyczących cyklonów tropikalnych

Dodatek 8 –

Zakresy i rozdzielczość liczbowych wartości elementów zawartych w informacjach doradczych o pyle wulkanicznym i cyklonie tropikalnym, SIGMET/AIRMET oraz ostrzeżeniach lotniskowych i ostrzeżeniach o uskoku wiatru

ZAŁĄCZNIK VI –

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY INFORMACJI LOTNICZEJ (część AIS)

PODCZĘŚĆ A –

DODATKOWE WYMAGANIA ORGANIZACYJNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY INFORMACJI LOTNICZEJ (AIS.OR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 –

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ DANYCH

SEKCJA 3 –

PRODUKTY INFORMACJI LOTNICZEJ

Rozdział 1 –

Ustandaryzowana forma prezentacji informacji lotniczych

Rozdział 2 –

Cyfrowe zbiory danych

SEKCJA 4 –

SŁUŻBY DYSTRYBUCJI I SŁUŻBY INFORMACJI PRZED LOTEM

SEKCJA 5 –

AKTUALIZACJE PRODUKTÓW INFORMACJI LOTNICZEJ

SEKCJA 6 –

WYMAGANIA DOTYCZĄCE PERSONELU

PODCZĘŚĆ B –

WYMAGANIA TECHNICZNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY INFORMACJI LOTNICZEJ (AIS.TR)

SEKCJA 2 –

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ DANYCH

SEKCJA 3 –

PRODUKTY INFORMACJI LOTNICZEJ

Rozdział 1 –

Ustandaryzowana forma prezentacji informacji lotniczych

Rozdział 2 –

Cyfrowe zbiory danych

SEKCJA 4 –

SŁUŻBY DYSTRYBUCJI I SŁUŻBY INFORMACJI PRZED LOTEM

SEKCJA 5 –

AKTUALIZACJE PRODUKTÓW INFORMACJI LOTNICZEJ

Dodatek 1 –

ZAWARTOŚĆ ZBIORU INFORMACJI LOTNICZYCH (AIP)

Dodatek 2 –

FORMULARZ NOTAM

Dodatek 3 –

FORMULARZ SNOWTAM

Dodatek 4 –

FORMULARZ ASHTAM

ZAŁĄCZNIK VII –

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ŚWIADCZĄCYCH USŁUGI W ZAKRESIE DANYCH (część DAT)

PODCZĘŚĆ A –

DODATKOWE WYMAGANIA ORGANIZACYJNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ŚWIADCZĄCYCH USŁUGI W ZAKRESIE DANYCH (DAT.OR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 –

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

PODCZĘŚĆ B –

WYMAGANIA TECHNICZNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ŚWIADCZĄCYCH USŁUGI W ZAKRESIE DANYCH (DAT.TR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

ZAŁĄCZNIK VIII –

SZCZEGÓLNE WYMAGANIA DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY ŁĄCZNOŚCI, NAWIGACJI LUB DOZOROWANIA (część CNS)

PODCZĘŚĆ A –

DODATKOWE WYMAGANIA ORGANIZACYJNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY ŁĄCZNOŚCI, NAWIGACJI LUB DOZOROWANIA (CNS.OR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

PODCZĘŚĆ B –

WYMAGANIA TECHNICZNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY ŁĄCZNOŚCI, NAWIGACJI LUB DOZOROWANIA (CNS.TR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 —

WYMOGI TECHNICZNE DLA INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBĘ DOZOROWANIA

ZAŁĄCZNIK IX –

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH ZARZĄDZANIE PRZEPŁYWEM RUCHU LOTNICZEGO (część ATFM)

WYMAGANIA TECHNICZNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH ZARZĄDZANIE PRZEPŁYWEM RUCHU LOTNICZEGO (ATFM.TR)

ZAŁĄCZNIK X –

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH ZARZĄDZANIE PRZESTRZENIĄ POWIETRZNĄ (część ASM)

WYMAGANIA TECHNICZNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH ZARZĄDZANIE PRZESTRZENIĄ POWIETRZNĄ (ASM.TR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

ZAŁĄCZNIK XI –

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY PROJEKTOWANIA PROCEDUR LOTU (część FPD)

PODCZĘŚĆ A –

DODATKOWE WYMAGANIA ORGANIZACYJNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY PROJEKTOWANIA PROCEDUR LOTU (FPD.OR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

PODCZĘŚĆ B –

WYMAGANIA TECHNICZNE DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY PROJEKTOWANIA PROCEDUR LOTU (FPD.TR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

Dodatek 1 –

WYMAGANIA DOTYCZĄCE STRUKTUR PRZESTRZENI POWIETRZNEJ ORAZ ZAWARTYCH W NICH PROCEDUR LOTU

ZAŁĄCZNIK XII –

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE DOTYCZĄCE MENEDŻERA SIECI (część NM)

WYMAGANIA TECHNICZNE DOTYCZĄCE MENEDŻERA SIECI (NM.TR)

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 —

Wymogi techniczne dotyczące wykonywania funkcji sieciowych zarządzania ruchem lotniczym (funkcje sieciowe)

ZAŁĄCZNIK XIII –

WYMAGANIA W ZAKRESIE SZKOLENIA I OCENY KOMPETENCJI PERSONELU DOTYCZĄCE INSTYTUCJI ZAPEWNIAJĄCYCH SŁUŻBY (część PERS)

PODCZĘŚĆ A –

PERSONEL ODPOWIEDZIALNY ZA ELEKTRONICZNE SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA RUCHU LOTNICZEGO

SEKCJA 1 –

WYMAGANIA OGÓLNE

SEKCJA 2 –

WYMAGANIA DOTYCZĄCE SZKOLEŃ

SEKCJA 3 –

WYMAGANIA DOTYCZĄCE OCENY KOMPETENCJI

SEKCJA 4 –

WYAGANIA DOTYCZĄCE INSTRUKTORÓW I OSÓB PRZEPROWADZAJĄCYCH OCENĘ

Dodatek 1 –

Szkolenie podstawowe – część wspólna

Dodatek 2 –

Szkolenie podstawowe – bloki programowe

Dodatek 3 –

Szkolenie kwalifikacyjne – część wspólna

Dodatek 4 –

Szkolenie kwalifikacyjne – bloki programowe

DEFINICJE TERMINÓW STOSOWANYCH W ZAŁĄCZNIKACH II–XIII

(Część DEFINICJE)

Na potrzeby załączników II–XIII stosuje się następujące definicje:

1) „akceptowalne sposoby spełnienia wymagań (ang. acceptable means of compliance, AMC)” oznaczają niewiążące normy przyjęte przez Agencję w celu przedstawienia sposobów spełnienia wymagań określonych w rozporządzeniu (WE) nr 216/2008 i przepisach wykonawczych do niego;

2) „prace lotnicze” oznaczają operacje statku powietrznego, podczas których statek powietrzny jest wykorzystywany do wykonywania usług specjalnych w takich dziedzinach, jak rolnictwo, budownictwo, fotografowanie, miernictwo, obserwacje i patrole, poszukiwanie i ratownictwo lub reklama lotnicza;

3) „lotniskowe zestawienia klimatologiczne” oznaczają zwarty opis określonych elementów meteorologicznych na lotnisku wykonany w oparciu o dane statystyczne;

4) „lotniskowa tabela klimatologiczna” oznacza tabelę zawierającą dane statystyczne dotyczące obserwowanej częstotliwości występowania jednego lub większej liczby elementów meteorologicznych na lotnisku;

5) „wzniesienie lotniska” oznacza wzniesienie najwyższego punktu pola wzlotów;

6) „lotniskowa służba informacji powietrznej (ang. aerodrome flight information service, AFIS)” oznacza służbę informacji powietrznej dla ruchu lotniskowego zapewnianą przez wyznaczoną instytucję zapewniającą służby ruchu lotniczego;

7) „lotniskowe biuro meteorologiczne” oznacza biuro odpowiedzialne za zapewnienie służby meteorologicznej na potrzeby lotniska;

8) „ostrzeżenie lotniskowe” oznacza informację wydawaną przez lotniskowe biuro meteorologiczne dotyczącą występujących lub mogących wystąpić warunków meteorologicznych, które mogłyby negatywnie wpłynąć na statki powietrzne na ziemi, w tym statki powietrzne w strefie postoju oraz obiekty i usługi lotniskowe;

9) „dane lotnicze” oznaczają fakty, pojęcia lub instrukcje lotnicze przedstawione w sposób sformalizowany, dostosowany do potrzeb komunikowania się, interpretowania lub przetwarzania;

10) „baza danych lotniczych” oznacza ustrukturyzowany zbiór danych lotniczych, przechowywany w formie elektronicznej w systemach, który zachowuje ważność przez ustalony w tym celu okres i może być aktualizowany;

11) „stała służba lotnicza (ang. aeronautical fixed service, AFS)” oznacza służbę telekomunikacyjną między określonymi punktami stałymi, pełnioną przede wszystkim w celu zapewnienia bezpieczeństwa żeglugi powietrznej oraz regularnego, sprawnego i ekonomicznego działania służb lotniczych;

12) „stała telekomunikacyjna sieć lotnicza (ang. aeronautical fixed telecommunication network, AFTN)” oznacza światowy system stałych łączy lotniczych, stanowiący część AFS, przeznaczony do wymiany informacji lub danych cyfrowych między stałymi stacjami lotniczymi, posiadającymi identyczne lub zgodne charakterystyki łączności;

13) „informacja lotnicza” oznacza informację powstałą w wyniku gromadzenia, analizowania i formatowania danych lotniczych;

14) „dane kartograficzne lotniska” oznaczają dane gromadzone w celu opracowywania informacji kartograficznych o lotniskach;

15) „baza danych kartograficznych lotniska (ang. aerodrome mapping database, AMDB)” oznacza ustrukturyzowany zbiór danych kartograficznych lotniska;

16) „lotnicza stacja meteorologiczna” oznacza stację przeznaczoną do prowadzenia obserwacji i wydawania komunikatów meteorologicznych do użycia w żegludze powietrznej;

17) „meldunek z powietrza” oznacza meldunek ze statku powietrznego w locie, przygotowany zgodnie z wymogami dotyczącymi podawania danych pozycyjnych, operacyjnych lub meteorologicznych;

18) „statek powietrzny” oznacza każde urządzenie, które może utrzymywać się w atmosferze w wyniku działania powietrza, innego niż działanie powietrza na powierzchnię ziemi;

19) „AIRMET” oznacza informację wydawaną przez meteorologiczne biuro nadzoru, dotyczącą określonych zjawisk pogody występujących lub mogących wystąpić na określonej trasie, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo lotów na małych wysokościach, oraz rozwoju tych zjawisk w czasie i przestrzeni, która to informacja nie została włączona do wydanej prognozy dla lotów na małych wysokościach w danym rejonie informacji powietrznej lub w jego części;

20) „personel odpowiedzialny za elektroniczne systemy bezpieczeństwa ruchu lotniczego (ang. air traffic safety electronics personnel, ATSEP)” oznacza każdy upoważniony personel, który posiada kompetencje do eksploatacji, utrzymania, wycofywania z użytku i ponownego oddawania do użytku urządzeń systemu funkcjonalnego;

21) „organ służb ruchu lotniczego” to termin ogólny oznaczający odpowiednio organ kontroli ruchu lotniczego, ośrodek informacji powietrznej, organ lotniskowej służby informacji powietrznej lub biuro odpraw załóg;

22) „lotnisko zapasowe” oznacza lotnisko, na które statek powietrzny może lecieć, jeżeli nie jest możliwe lub celowe wykonywanie lotu do lotniska zamierzonego lądowania lub wykonanie na nim lądowania, na którym zapewnione są niezbędne służby i obiekty, można spełnić wymogi dotyczące osiągów statku powietrznego i które jest operacyjne w czasie, w którym przewiduje się skorzystanie z niego;

23) „alternatywne sposoby spełnienia wymagań (ang. alternative means of compliance, AltMOC)” oznaczają sposoby alternatywne do istniejących akceptowalnych sposobów spełnienia wymagań lub sposoby polegające na zastosowaniu nowych środków służących zapewnieniu zgodności z rozporządzeniem (WE) nr 216/2008 i przepisami wykonawczymi do niego, w odniesieniu do których Agencja nie przyjęła żadnych powiązanych akceptowalnych sposobów spełnienia wymagań;

24) „wysokość bezwzględna” oznacza odległość pionową poziomu, punktu lub przedmiotu rozpatrywanego jako punkt, mierzoną od średniego poziomu morza;

25) „ośrodek kontroli obszaru (ang. area control centre, ACC)” oznacza organ ustanowiony do zapewnienia służby kontroli ruchu lotniczego w odniesieniu do lotów kontrolowanych w podległych mu obszarach kontrolowanych;

26) „prognoza obszarowa dla lotów na małych wysokościach” oznacza prognozę dotyczącą zjawisk pogody w rejonie informacji powietrznej lub w jego części, wydawaną w odniesieniu do warstwy poniżej poziomu lotu 100 (lub poniżej poziomu lotu 150 w obszarach górzystych lub wyżej, w razie konieczności);

27) „nawigacja obszarowa (ang. area navigation, RNAV)” oznacza metodę nawigacji, która pozwala na loty statków powietrznych po dowolnie określonym torze lotu w zasięgu naziemnych lub umieszczonych w przestrzeni urządzeń nawigacyjnych, w granicach możliwości urządzeń autonomicznych lub przy stosowaniu kombinacji tych urządzeń;

28) „argument” oznacza twierdzenie wywiedzione ze zbioru dowodów;

29) „ASHTAM” oznacza specjalną serię NOTAM, o określonym formacie, służącą do przekazywania informacji dotyczących aktywności wulkanu, erupcji wulkanicznej lub występowania chmury pyłu wulkanicznego, mających znaczenie dla operacji wykonywanych statkami powietrznymi;

30) „funkcje sieciowe zarządzania ruchem lotniczym (ATM)” oznaczają funkcje pełnione przez menedżera sieci zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 677/2011;

30a) „urządzenia ATM/ANS” oznaczają części składowe ATM/ANS zdefiniowane w art. 3 pkt 6 rozporządzenia (UE) 2018/1139 oraz systemy ATM/ANS zdefiniowane w art. 3 pkt 7 tego rozporządzenia, z wyłączeniem pokładowych części składowych podlegających rozporządzeniu Komisji (UE) nr 748/2012 (

2

);

31) „audyt” oznacza systematyczny, niezależny i udokumentowany proces uzyskiwania dowodów i przeprowadzania ich obiektywnej oceny w celu określenia stopnia, w jakim wymagania zostały spełnione;

32) „wiarygodne źródło” oznacza:

a) organ władzy publicznej; lub

b) organizację formalnie uznaną przez organ państwowy za podmiot uprawniony do bycia źródłem lub publikowania danych zgodnych z wymogami dotyczącymi jakości danych określonymi przez dane państwo;

33) „automatyczny system pomiarowy” oznacza system obserwacyjny, który bez ingerencji człowieka wykonuje pomiary i obliczenia wszystkich wymaganych elementów oraz przesyła raporty o nich;

34) „podmiot lotniczy” oznacza podmiot, osobę lub organizację – inne niż podlegające przepisom niniejszego rozporządzenia instytucje zapewniające służby – które mają wpływ na służbę zapewnianą przez instytucję lub na które wpływ ma taka służba;

34a) „granica” oznacza płaszczyznę w poziomie lub pionie wytyczającą przestrzeń powietrzną, w której organ ATC zapewnia służby ruchu lotniczego;

35) „przerwa” oznacza okres w czasie pełnienia służby, podczas którego nie wymaga się od kontrolera ruchu lotniczego wykonywania obowiązków, aby umożliwić mu odpoczynek;

36) „certyfikowana aplikacja dla statku powietrznego” oznacza oprogramowanie w formie aplikacji zatwierdzone przez Agencję jako część statku powietrznego zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 216/2008;

37) „chmura o znaczeniu operacyjnym” oznacza chmurę o podstawie poniżej 5 000 ft lub poniżej najwyższej minimalnej wysokości sektorowej, w zależności od tego, która z tych wartości jest większa, lub chmurę cumulonimbus lub cumulus wieżowy, występującą na dowolnej wysokości;

38) „zarobkowy transport lotniczy” oznacza operacje wykonywane statkami powietrznymi, obejmujące transport pasażerów, ładunku lub poczty, za wynagrodzeniem lub na zasadzie innego świadczenia wzajemnego;

38a) „konwencjonalna trasa nawigacyjna” oznacza trasę ATS wyznaczoną za pomocą naziemnych pomocy nawigacyjnych;

39) „obszar kontrolowany” oznacza kontrolowaną przestrzeń powietrzną rozciągającą się w górę od określonej granicy nad ziemią;

39a) „dane koordynacyjne” oznaczają dane istotne dla personelu operacyjnego w związku z procedurą powiadamiania, koordynacji i przekazywania lotów oraz procedurą koordynacji cywilno-wojskowej;

39b) „punkt koordynacyjny” (COP) oznacza punkt na granicy lub w jej pobliżu wykorzystywany przez organy ATC i do którego odnoszą się procedury koordynacyjne;

40) „stres związany z incydentem krytycznym” oznacza wykazywanie przez daną osobę nietypowych lub skrajnych reakcji emocjonalnych, fizycznych lub behawioralnych w wyniku wydarzenia, zdarzenia lub incydentu;

40a) „usługa łącza danych” oznacza zestaw odpowiednich transakcji zarządzania ruchem lotniczym, wspomaganych przez łączność łączem transmisji danych ziemia-powietrze, które mają ściśle określoną funkcję oraz rozpoczynają się i kończą zdarzeniem operacyjnym;

41) „jakość danych” oznacza stopień lub poziom pewności, że dostarczane dane spełniają wymagania użytkownika pod względem dokładności, rozdzielczości, spójności (lub równoważnego poziomu zaufania), identyfikowalności, terminowości, kompletności i formatu;

42) „wymagania dotyczące jakości danych (ang. data quality requirements, DQR)” oznaczają specyfikacje dotyczącą charakterystyki danych (tj. dokładności, rozdzielczości, spójności (lub równoważnego poziomu zaufania), identyfikowalności, terminowości, kompletności i formatu) służące zapewnieniu, by dane nadawały się do ich zamierzonego wykorzystania;

43) „lotnisko zapasowe dla lotniska docelowego” oznacza lotnisko zapasowe, na którym statek powietrzny mógłby lądować, jeżeli lądowanie na lotnisku zamierzonego lądowania stałoby się niemożliwe lub niecelowe;

44) „pełnienie służby” oznacza wykonywanie dowolnego zadania, stanowiące obowiązek kontrolera ruchu lotniczego nałożony na niego przez instytucję zapewniającą służbę kontroli ruchu lotniczego;

45) „okres pełnienia służby” oznacza okres rozpoczynający się w momencie, w którym kontroler ruchu lotniczego jest zobowiązany przez instytucję zapewniającą służbę kontroli ruchu lotniczego do stawienia się w celu podjęcia służby bądź bycia dostępnym w tym celu lub do rozpoczęcia służby, a kończy w momencie zwolnienia kontrolera ruchu lotniczego z pełnienia służby;

46) „wzniesienie” oznacza pionową odległość punktu lub poziomu, na powierzchni Ziemi lub związanego z tą powierzchnią, mierzoną od średniego poziomu morza;

46a) „dostępny kod interrogatora” oznacza jakikolwiek kod spośród kodów II i kodów SI, z wyjątkiem:

a) kodu II 0;

b) kodu interrogatora lub kodów interrogatorów zastrzeżonych dla wojska, w tym dla organizacji międzyrządowych, a w szczególności Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego;

47) „lotnisko zapasowe na trasie” oznacza lotnisko zapasowe, na którym statek powietrzny znajdujący się na trasie mógłby lądować w przypadku konieczności zmiany kursu;

47a) „przewidywany czas i poziom” oznacza spodziewany czas przybycia statku powietrznego nad punkt koordynacji oraz spodziewany poziom lotu statku powietrznego nad tym punktem;

48) „zmęczenie” oznacza stan fizjologiczny charakteryzujący się zmniejszeniem sprawności psychicznej lub fizycznej spowodowanym brakiem snu lub przedłużonym okresem bez snu, fazą rytmu dobowego lub natężeniem pracy (w postaci aktywności psychicznej bądź fizycznej lub obu tych rodzajów aktywności), które może negatywnie wpłynąć na czujność osoby w tym stanie i jej zdolność do bezpiecznego wykonywania swoich zadań;

49) „dokumentacja lotniczo-meteorologiczna” oznacza dokumenty, w tym mapy lub formularze, zawierające informacje meteorologiczne na potrzeby lotu;

50) „ośrodek informacji powietrznej (ang. flight information centre, FIC)” oznacza organ ustanowiony w celu zapewniania służby informacji powietrznej i służby alarmowej;

51) „rejon informacji powietrznej (ang. flight information region, FIR)” oznacza przestrzeń powietrzną o określonych wymiarach, w której zapewniona jest służba informacji powietrznej i służba alarmowa;

52) „poziom lotu (ang. flight level, FL)” oznacza powierzchnię o stałym ciśnieniu atmosferycznym odniesioną do powierzchni o określonej wartości ciśnienia atmosferycznego (to jest 1 013,2 hektopaskala (hPa)) i oddzieloną od innych takich powierzchni określonymi przedziałami ciśnienia;

53) „próba w locie” oznacza lot wykonywany na potrzeby etapu opracowywania nowego projektu (statku powietrznego, układów napędowych, części i akcesoriów), lot wykonywany w celu wykazania zgodności statku powietrznego, który opuścił linię produkcyjną, z podstawą certyfikacji lub z projektem typu, lot wykonywany w celu doświadczalnego sprawdzenia nowych koncepcji projektowych, wymagającego niekonwencjonalnych manewrów lub profili, w przypadku których mogłoby dojść do wykroczenia poza zatwierdzoną obwiednię warunków lotu danego statku powietrznego lub lot szkolny do celów wykonywania któregokolwiek z wymienionych lotów;

54) „prognoza” oznacza zestawienie przewidywanych warunków meteorologicznych na określony czas lub przedział czasu, w określonym obszarze lub części przestrzeni powietrznej;

55) „prognoza dla startujących statków powietrznych” oznacza prognozę na określony przedział czasu, przygotowaną przez lotniskowe biuro meteorologiczne, która zawiera informacje na temat przewidywanych warunków nad kompleksem dróg startowych w odniesieniu do kierunku i prędkości wiatru przyziemnego oraz wszelkich ich zmian, temperatury, ciśnienia (QNH), a także wszelkich innych elementów uzgodnionych lokalnie;

56) „system funkcjonalny” oznacza połączenie procedur, zasobów ludzkich i wyposażenia, w tym sprzętu i oprogramowania, zorganizowanych w celu pełnienia określonej funkcji w ramach ATM/ANS i pozostałych funkcji sieciowych ATM;

57) „lotnictwo ogólne” oznacza wszelkie operacje lotnictwa cywilnego oprócz prac lotniczych lub zarobkowego transportu lotniczego;

58) „dane w węzłach siatki w postaci cyfrowej” oznaczają komputerowo przetworzone dane meteorologiczne dla zbioru punktów regularnie rozmieszczonych na mapie, przygotowane do transmisji z komputera meteorologicznego do innego komputera w formie kodu odpowiedniego do zautomatyzowanego wykorzystania;

59) „materiały zawierające wytyczne” oznaczają niewiążące materiały opracowane przez Agencję, które pomagają przedstawić znaczenie wymagania lub specyfikacji i które stanowią wsparcie w interpretacji rozporządzenia (WE) nr 216/2008, przepisów wykonawczych do niego i akceptowalnych sposobów spełnienia wymagań;

60) „globalne siatkowe prognozy numeryczne” oznaczają prognozy przewidywanych wartości elementów meteorologicznych na siatce globalnej o zdefiniowanej rozdzielczości pionowej i poziomej;

61) „zagrożenie” oznacza wszelkie warunki, wydarzenia lub okoliczności mogące mieć szkodliwy skutek;

62) „wysokość względna” oznacza odległość pionową poziomu, punktu lub przedmiotu rozpatrywanego jako punkt, mierzoną od określonego poziomu odniesienia;

62a) „sekwencja wdrożenia przydzielonego kodu interrogatora” oznacza ograniczoną w czasie sekwencję wdrożenia przydziału kodów interrogatorom, którą użytkownicy modu S muszą stosować w celu uniknięcia czasowych konfliktów kodów interrogatorów;

63) „poziom” to termin ogólny odnoszący się do pozycji statku powietrznego w locie w płaszczyźnie pionowej i oznaczający odpowiednio do przypadku wysokość względną, wysokość bezwzględną lub poziom lotu;

64) „lokalny komunikat regularny” oznacza komunikat meteorologiczny wydawany w ustalonych odstępach czasowych, przeznaczony do rozpowszechniania wyłącznie na lotnisku macierzystym, na którym dokonano obserwacji;

65) „lokalny komunikat specjalny” oznacza komunikat meteorologiczny wydany zgodnie z kryteriami określonymi dla obserwacji specjalnych, przeznaczony do rozpowszechniania wyłącznie na lotnisku macierzystym, na którym dokonano obserwacji;

66) „biuletyn meteorologiczny” oznacza tekst zawierający informacje meteorologiczne poprzedzony odpowiednim nagłówkiem;

67) „informacja meteorologiczna” oznacza komunikat meteorologiczny, analizę, prognozę i wszelkie inne zestawienia dotyczące istniejących lub przewidywanych warunków meteorologicznych;

68) „obserwacja meteorologiczna” oznacza pomiar lub oszacowanie wartości jednego lub większej liczby elementów meteorologicznych;

69) „komunikat meteorologiczny” oznacza zestawienie obserwowanych warunków meteorologicznych odnoszących się do określonego czasu i miejsca;

70) „satelita meteorologiczny” oznacza sztucznego satelitę Ziemi wykonującego obserwacje meteorologiczne i przekazującego te obserwacje na Ziemię;

71) „meteorologiczne biuro nadzoru (ang. meteorological watch office, MWO)” oznacza biuro, które monitoruje warunki meteorologiczne mające wpływ na operacje lotnicze i przekazuje informacje dotyczące określonej pogody oraz innych zjawisk atmosferycznych występujących lub mogących wystąpić na określonej trasie, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo operacji statków powietrznych w granicach określonego dla tych operacji obszaru odpowiedzialności;

72) „minimalna wysokość sektorowa (ang. minimum sector altitude, MSA)” oznacza najniższą dopuszczalną wysokość bezwzględną, która zapewnia minimalne przewyższenie wynoszące 300 m (1 000 ft) nad wszystkimi obiektami znajdującymi się w obszarze sektora w kształcie okręgu o promieniu 46 km (25 NM), którego środek znajduje się nad znaczącym punktem nawigacyjnym, punktem odniesienia lotniska (ARP) lub punktem odniesienia heliportu (HRP);

73) „NOTAM” oznacza wiadomość rozpowszechnianą za pomocą środków telekomunikacyjnych, zawierającą informacje na temat ustanowienia, stanu bądź zmian urządzeń lotniczych, służb, procedur lub też informacje o zagrożeniu, których znajomość we właściwym czasie jest istotna dla personelu zaangażowanego w operacje lotnicze;

73a) „organ powiadamiany” oznacza organ ATC, który otrzymał powiadomienie o locie;

74) „przeszkoda” oznacza wszystkie stałe (o charakterze czasowym lub trwałym) i ruchome obiekty albo ich części, które:

a) znajdują się w strefie przeznaczonej dla ruchu naziemnego statku powietrznego; lub

b) wykraczają poza określoną powierzchnię przeznaczoną do ochrony statku powietrznego w locie; lub

c) znajdują się poza tymi określonymi powierzchniami i zostały uznane za stanowiące zagrożenie dla żeglugi powietrznej;

75) „OPMET” oznacza operacyjne informacje meteorologiczne wykorzystywane do planowania operacji lotniczych na etapie przygotowań do lotu lub podczas lotu;

76) „bank danych OPMET” oznacza bank danych ustanowiony w celu przechowywania i udostępniania na szczeblu międzynarodowym operacyjnych informacji meteorologicznych na potrzeby lotnictwa;

77) „przederupcyjna aktywność wulkaniczna” oznacza nadzwyczajną lub zwiększającą się aktywność wulkaniczną, która może zapowiadać erupcję wulkaniczną;

78) „przeważająca widzialność” oznacza najwyższą wartość widzialności określoną zgodnie z definicją „widzialności”, jaka występuje na obszarze co najmniej połowy kręgu horyzontu lub co najmniej połowy powierzchni lotniska. Obszar ten może obejmować ciągłe i nieciągłe sektory;

79) „nadużywanie substancji psychoaktywnych” oznacza stosowanie przez osobę jednej lub większej liczby substancji psychoaktywnych w sposób, który:

a) stanowi bezpośrednie zagrożenie dla używającej ich osoby lub zagraża życiu, zdrowiu lub dobru innych osób; lub

b) wywołuje lub pogarsza problemy lub zaburzenia o charakterze zawodowym, społecznym, umysłowym, psychicznym lub fizycznym;

80) „mapa prognostyczna” oznacza przedstawioną graficznie na mapie prognozę określonego elementu meteorologicznego (określonych elementów meteorologicznych) na określony czas lub okres dla określonej powierzchni lub fragmentu przestrzeni powietrznej;

81) „substancja psychoaktywna” oznacza alkohol, opioidy, pochodne konopi indyjskich, środki uspokajające i nasenne, kokainę, inne stymulatory psychiczne, halucynogenne i lotne rozpuszczalniki, z wyłączeniem kofeiny i tytoniu;

81a) „organ przejmujący” oznacza organ kontroli ruchu lotniczego, który otrzymuje dane;

82) „ośrodek koordynacji poszukiwania i ratownictwa (ang. rescue coordination centre, RCC)” oznacza organ odpowiedzialny za sprawne działanie służb poszukiwania i ratownictwa lotniczego oraz za koordynowanie działań poszukiwawczo-ratowniczych w rejonie poszukiwania i ratownictwa lotniczego;

83) „okres odpoczynku” oznacza ciągły i określony przedział czasu po lub przed pełnieniem służby, podczas którego kontroler ruchu lotniczego jest wolny od wszelkich obowiązków;

84) „system dyżurów” oznacza strukturę okresów pełnienia służby przez kontrolerów ruchu lotniczego i okresów ich odpoczynku zgodną z wymogami prawnymi i operacyjnymi;

85) „ryzyko” oznacza połączenie ogólnego prawdopodobieństwa lub częstotliwości występowania szkodliwych skutków zagrożenia i dotkliwości tych skutków;

86) „droga startowa” oznacza ściśle wyznaczony prostokątny obszar na lotnisku lądowym, przygotowany do startu i lądowania statków powietrznych;

87) „zasięg widzialności wzdłuż drogi startowej (ang. runway visual range, RVR)” oznacza zakres odległości, w którym pilot statku powietrznego znajdującego się na osi drogi startowej może zobaczyć oznakowanie poziome nawierzchni drogi startowej lub jej światła krawędziowe lub światła jej osi centralnej;

88) „wytyczne bezpieczeństwa” oznacza wydany lub przyjęty przez właściwy organ dokument, który:

1) upoważnia do podjęcia działań dotyczących systemu funkcjonalnego lub określający ograniczenia w eksploatacji tego systemu w celu przywrócenia bezpieczeństwa, w przypadku istnienia dowodów wskazujących, iż brak podjęcia takich działań może doprowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa lotniczego; lub

2) upoważnia do wykonywania czynności na urządzeniach ATM/ANS z zastrzeżeniem oświadczenia o zgodności wydanego zgodnie z art. 6 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/1768 (

3

) w celu wyeliminowania stanu braku bezpieczeństwa lub ochrony, który zidentyfikowano, oraz przywrócenia skuteczności działania i interoperacyjności tych urządzeń ATM/ANS, jeżeli dowody wskazują, że bezpieczeństwo, ochrona, działanie lub interoperacyjność danego urządzenia mogą być w inny sposób zagrożone;

89) „system zarządzania bezpieczeństwem” oznacza systematyczne podejście do zarządzania bezpieczeństwem, obejmujące niezbędne struktury organizacyjne, zakresy odpowiedzialności, zasady i procedury;

90) „organ służb poszukiwania i ratownictwa” to termin ogólny oznaczający, w zależności od przypadku, ośrodek koordynacji poszukiwania i ratownictwa, podośrodek koordynacji poszukiwania i ratownictwa lub punkt alarmowania;

92) „półautomatyczny system pomiarowy” oznacza system obserwacyjny umożliwiający powiększenie widoku mierzonych elementów i wymagający udziału człowieka w procesie generowania odpowiednich raportów;

93) „SIGMET” oznacza informację wydaną przez meteorologiczne biuro nadzoru, dotyczącą określonych zjawisk pogody oraz innych zjawisk atmosferycznych występujących lub mogących wystąpić na określonej trasie, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo operacji statków powietrznych, oraz rozwoju tych zjawisk w czasie i przestrzeni;

95) „specjalny meldunek z powietrza” oznacza komunikat meteorologiczny ze statku powietrznego wydany zgodnie z kryteriami opartymi na obserwacjach poczynionych podczas lotu;

96) „stres” oznacza stan będący reakcją osoby w obliczu potencjalnego bodźca (czynnika wywołującego stres) powodującego zmianę sprawności człowieka. Doświadczenie czynnika wywołującego stres może wpłynąć na sprawność określonej osoby negatywnie (stres negatywny), neutralnie lub pozytywnie (stres pozytywny), w zależności od indywidualnego postrzegania przez tę osobę swojej zdolności do opanowania tego czynnika;

97) „szkolenie w zakresie uprawnienia na systemy i wyposażenie” oznacza szkolenie w celu przekazania wiedzy i umiejętności w zakresie określonego systemu/wyposażenia prowadzące do zdobycia kompetencji operacyjnych;

98) „dane dostosowane do potrzeb” oznaczają dane lotnicze dostarczane przez operatora statku powietrznego lub instytucję świadczącą DAT w imieniu operatora statku powietrznego i generowane na potrzeby tego operatora statku powietrznego z przeznaczeniem do użytku operacyjnego;

99) „lotnisko zapasowe dla lotniska startu (ang. take-off alternate aerodrome)” oznacza lotnisko zapasowe, na którym statek powietrzny będzie w stanie wylądować, jeżeli okaże się to konieczne wkrótce po starcie, a lądowanie na lotnisku startu nie będzie możliwe;

100) „prognoza dla lotniska (ang. terminal aerodrome forecast, TAF)” oznacza zwięzłe zestawienie przewidywanych warunków meteorologicznych na lotnisku w określonym przedziale czasu;

101) „teren” oznacza powierzchnię Ziemi obejmującą naturalnie występujące elementy, takie jak góry, wzgórza, grzbiety, doliny, zbiorniki wodne, stały lód i śnieg, z wyjątkiem przeszkód;

102) „próg drogi startowej” oznacza początek odcinka drogi startowej wykorzystywanego do lądowania;

103) „strefa przyziemienia” oznacza odcinek drogi startowej znajdujący się za jej progiem, przeznaczony do pierwszego zetknięcia się lądujących statków powietrznych z nawierzchnią drogi startowej;

104) „cyklon tropikalny” to termin ogólny oznaczający cyklon niefrontowy w skali synoptycznej, powstający nad oceanami w strefie zwrotnikowej lub podzwrotnikowej, z uporządkowaną konwekcją i rozwiniętą cyrkulacją cykloniczną wiatru przyziemnego;

105) „centrum doradcze ds. cyklonu tropikalnego (ang. tropical cyclone advisory centre, TCAC)” oznacza centrum meteorologiczne, którego zadaniem jest dostarczanie meteorologicznym biurom nadzoru, światowym centrom prognoz obszarowych oraz międzynarodowym bankom danych OPMET informacji doradczych dotyczących położenia, prognozy kierunku i prędkości przemieszczania się i maksymalnego wiatru przyziemnego cyklonów tropikalnych oraz ciśnienia w centrum cyklonu;

106) „widzialność” oznacza widzialność do celów lotniczych, będącą większą z następujących wartości:

a) największa odległość, z jakiej można dostrzec i rozpoznać czarny obiekt odpowiednich rozmiarów, umieszczony przy powierzchni ziemi i obserwowany na jasnym tle;

b) największa odległość, z jakiej można dostrzec i rozpoznać światła o wartości światłości wynoszącej około 1 000 kandeli, na nieoświetlonym tle;

107) „centrum doradcze ds. chmury pyłu wulkanicznego (ang. volcanic ash advisory centre, VAAC)” oznacza centrum meteorologiczne, którego zadaniem jest dostarczanie meteorologicznym biurom nadzoru, ośrodkom kontroli obszaru, ośrodkom informacji powietrznej, światowym centrom prognoz obszarowych oraz międzynarodowym bankom danych OPMET informacji doradczych dotyczących horyzontalnej i pionowej rozciągłości oraz prognozy przemieszczania się chmury pyłu wulkanicznego w atmosferze;

107a) „stanowisko robocze” oznacza wyposażenie i sprzęt techniczny wykorzystywany przez członka personelu służb ruchu lotniczego do wykonywania zadań związanych z jego pracą;

107b) „ostrzeżenie” oznacza wiadomość wyświetlaną na stanowisku roboczym w przypadku awarii automatycznego systemu koordynacji;

108) „światowe centrum prognoz obszarowych (ang. world area forecast centre, WAFC)” oznacza centrum meteorologiczne, którego zadaniem jest przygotowywanie i dostarczanie bezpośrednio państwom członkowskim prognoz istotnych zjawisk pogody (SIGWX) i prognoz dla górnych poziomów atmosfery całego obszaru kuli ziemskiej w postaci cyfrowej, w ramach usług internetowych stałej służby lotniczej (AFS);

109) „światowy system prognoz obszarowych (ang. world area forecast system, WAFS)” oznacza globalny system, w ramach którego światowe centra prognoz obszarowych dostarczają – w ujednoliconej i znormalizowanej postaci – lotnicze meteorologiczne prognozy trasowe;

110) „organ kontroli lotniska (ang. aerodrome control tower)” oznacza organ ustanowiony do zapewnienia służby kontroli ruchu lotniczego dla ruchu lotniskowego;

111) „ruch lotniskowy (ang. aerodrome traffic)” oznacza wszelki ruch na polu manewrowym lotniska i ruch wszystkich statków powietrznych wykonujących loty w sąsiedztwie lotniska. Statek powietrzny wykonujący loty w sąsiedztwie lotniska oznacza m.in. statek wchodzący w krąg nadlotniskowy lub opuszczający go;

112) „krąg nadlotniskowy (ang. aerodrome traffic circuit)” oznacza określoną trasę, na której statek powietrzny wykonuje lot w sąsiedztwie lotniska;

113) „stała stacja lotnicza (ang. aeronautical fixed station)” oznacza stację stałej służby lotniczej;

114) „lotnicze światło naziemne (ang. aeronautical ground light)” oznacza jakiekolwiek światło, które zainstalowano specjalnie jako pomoc dla żeglugi powietrznej, inne niż światła znajdujące się na statku powietrznym;

115) „Biuletyn Informacji Lotniczej (ang. aeronautical information circular, AIC)” oznacza zawiadomienie zawierające informacje o charakterze niekwalifikującym ich do stworzenia NOTAM lub włączenia ich do zbioru informacji lotniczych, lecz dotyczące bezpieczeństwa lotów, żeglugi powietrznej lub zagadnień natury technicznej, administracyjnej lub prawnej;

116) „zarządzanie informacją lotniczą (ang. aeronautical information management, AIM)” oznacza dynamiczne, zintegrowane zarządzanie informacją lotniczą poprzez zapewnianie i wymianę danych lotniczych o gwarantowanej jakości, we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami;

117) „produkt informacji lotniczej (ang. aeronautical information product)” oznacza dane i informacje lotnicze dostarczane albo jako cyfrowe zbiory danych, albo jako w ustandaryzowanej formie prezentacji na papierze bądź na nośnikach elektronicznych. Produktami informacji lotniczej są:

— zbiór informacji lotniczych, wraz ze zmianami i suplementami;

— AIC;

— mapy lotnicze;

— NOTAM;

— cyfrowe zbiory danych;

118) „zbiór informacji lotniczych (ang. aeronautical information publication, AIP)” oznacza publikację wydawaną przez organ państwowy lub wraz z nim, zawierającą informacje lotnicze o charakterze trwałym, które mają istotne znaczenie dla żeglugi powietrznej;

119) „zmiana do AIP (ang. AIP amendment)” oznacza trwałą zmianę informacji zawartych w AIP;

120) „suplement do AIP (ang. AIP supplement)” oznacza tymczasową zmianę informacji zawartych w AIP, publikowaną na specjalnych stronach;

121) „Regulacja i Kontrola Rozpowszechniania Informacji Lotniczych (ang. aeronautical information regulation and control, AIRAC)” oznacza system wczesnego powiadamiania o okolicznościach wymuszających zasadnicze zmiany w działaniach operacyjnych, działający w oparciu o wspólne daty wejścia w życie;

122) „ruchoma służba lotnicza (ang. aeronautical mobile service)” oznacza służbę telekomunikacyjną między naziemnymi stacjami lotniczymi a lotniczymi stacjami pokładowymi lub między lotniczymi stacjami pokładowymi, w której mogą uczestniczyć także stacje jednostek ratunkowych; w służbie tej mogą również współdziałać awaryjne radiolatarnie wskazujące pozycję na częstotliwościach przeznaczonych do stosowania w sytuacjach zagrożenia i sytuacjach awaryjnych;

123) „stacja lotnicza (ang. aeronautical station)” oznacza stację naziemną ruchomej służby lotniczej. W pewnych przypadkach stacja lotnicza może być umieszczona np. na pokładzie statku wodnego lub na platformie morskiej;

124) „lotnicza stacja telekomunikacyjna (ang. aeronautical telecommunication station)” oznacza stację wykorzystywaną w lotniczej służbie telekomunikacyjnej w dowolnym celu lotniczym;

125) „lotnisko AFIS (ang. AFIS aerodrome)” oznacza lotnisko, na którym zapewniana jest służba AFIS w obrębie przestrzeni powietrznej związanej z tym lotniskiem;

126) „organ AFIS (ang. AFIS unit)” oznacza organ ustanowiony w celu zapewniania służby AFIS oraz służby alarmowej;

127) „znak rozpoznawczy statku powietrznego (ang. aircraft identification)” oznacza grupę liter, cyfr lub kombinację obu tych rodzajów znaków, która jest identyczna ze znakiem wywoławczym statku powietrznego używanym w łączności powietrze-ziemia albo stanowi jego zakodowany odpowiednik i wykorzystywana jest do identyfikacji statku powietrznego w łączności ziemia-ziemia służb ruchu lotniczego;

128) „łączność powietrze-ziemia (ang. air-ground communication)” oznacza łączność dwukierunkową między statkami powietrznymi a stacjami lub punktami na powierzchni Ziemi;

129) „służba doradcza ruchu lotniczego (ang. air traffic advisory service)” oznacza służbę zapewnianą w przestrzeni powietrznej o określonych wymiarach lub na wyznaczonej trasie (przestrzeń powietrzna ze służbą doradczą) w celu zapewnienia, w miarę możliwości, separacji między statkami powietrznymi wykonującymi operacje według planów lotów zgodnych z przepisami wykonywania lotów według wskazań przyrządów (IFR);

130) „zezwolenie kontroli ruchu lotniczego (ang. air traffic control clearance)” lub „zezwolenie ATC (ang. ATC clearance)” oznacza zezwolenie dla statku powietrznego na kontynuowanie lotu na warunkach określonych przez organ kontroli ruchu lotniczego;

131) „instrukcja kontroli ruchu lotniczego (ang. air traffic control instruction)” lub „instrukcja ATC (ang. ATC instruction)” oznacza polecenia wydawane przez kontrolę ruchu lotniczego, wymagające od pilota podjęcia określonego działania;

132) „organ kontroli ruchu lotniczego (ang. air traffic control unit)” lub „organ ATC (ang. ATC unit)” jest wyrażeniem ogólnym oznaczającym w zależności od przypadku ośrodek kontroli obszaru, organ kontroli zbliżania lub organ kontroli lotniska;

133) „ALERFA” jest wyrazem kodowym używanym do określenia fazy alarmu;

134) „służba alarmowa (ang. alerting service)” oznacza służbę ustanowioną w celu zawiadamiania właściwych organów o statkach powietrznych potrzebujących pomocy w zakresie poszukiwania i ratownictwa oraz w celu współdziałania z tymi organami w razie potrzeby;

135) „faza alarmu (ang. alert phase)” oznacza sytuację, w której istnieją obawy, co do bezpieczeństwa statku powietrznego i osób znajdujących się na jego pokładzie;

136) „organ kontroli zbliżania (ang. approach control unit)” oznacza organ powołany do zapewniania służby kontroli ruchu lotniczego w odniesieniu do lotów kontrolowanych przylatujących lub wylatujących przynajmniej na jedno lotnisko lub z jednego lotniska;

137) „trasa nawigacji obszarowej (ang. area navigation route)” oznacza trasę ATS ustanowioną na użytek statku powietrznego, który może zastosować nawigację obszarową;

138) „gromadzenie danych (ang. assemble)” oznacza proces zbierania i łączenia danych, pochodzących z wielu źródeł, w jednej bazie oraz ustanawianie podstaw ich dalszego przetwarzania;

139) „trasa ATS (ang. ATS route)” oznacza określoną trasę przeznaczoną do kanalizowania przepływu ruchu według potrzeb w celu zapewnienia ATS;

140) „służba dozorowania ATS (ang. ATS surveillance service)” oznacza służbę zapewnianą bezpośrednio przez system dozorowania ATS;

141) „system dozorowania ATS (ang. ATS surveillance system)” jest wyrażeniem ogólnym, oznaczającym w zależności od przypadku ADS-B, PSR, SSR lub dowolny inny porównywalny, naziemny system, umożliwiający identyfikację statków powietrznych;

142) „automatyczne zależne dozorowanie – rozgłaszanie (ang. automatic dependent surveillance – broadcast, ADS-B)” oznacza sposób, w jaki statki powietrzne, pojazdy lotniskowe i inne obiekty mogą w sposób automatyczny przekazywać lub otrzymywać albo przekazywać i otrzymywać dane, tj. znak rozpoznawczy, pozycję i w stosownych przypadkach dodatkowe dane w trybie rozgłaszania, przez łącze transmisji danych;

143) „automatyczne zależne dozorowanie – kontrakt (ang. automatic dependent surveillance – contract, ADS-C)” oznacza sposób wymiany informacji, zgodnie z warunkami kontraktu ADS-C, między systemem naziemnym a statkiem powietrznym z wykorzystaniem łącza transmisji danych, z określeniem sytuacji, w których meldunki ADS-C będą nadawane oraz danych, jakie będą zawierać;

144) „służba automatycznej informacji lotniskowej (ang. automatic terminal information service, ATIS)” oznacza automatyczne dostarczanie bieżących, rutynowych informacji przylatującym i odlatującym statkom powietrznym, nieprzerwanie przez 24 godziny na dobę lub przez określoną część doby;

145) „służba cyfrowej automatycznej informacji lotniskowej (ang. data link-automatic terminal information service, D-ATIS)” oznacza dostarczanie ATIS przez łącze transmisji danych;

146) „foniczna służba automatycznej informacji lotniskowej (foniczny ATIS, ang. voice-automatic terminal information service)” oznacza dostarczanie ATIS poprzez ciągłe i powtarzające się foniczne rozgłaszanie;

147) „rozgłaszanie (ang. broadcast)” oznacza przesyłanie informacji dotyczących żeglugi powietrznej, które nie są skierowane do jednej lub kilku określonych stacji;

148) „pułap chmur (ang. ceiling)” oznacza wysokość podstawy najniższej warstwy chmur znajdujących się poniżej 6 000 m (20 000 ft) i pokrywających więcej niż połowę nieba nad ziemią lub wodą;

149) „granica zezwolenia (ang. clearance limit)” oznacza punkt, do którego statkowi powietrznemu udzielono zezwolenie ATC;

150) „podstawa chmur (ang. cloud base)” oznacza wysokość najniższego obserwowanego lub prognozowanego fragmentu chmur w pobliżu lotniska, miejsca lub obszaru operacji lotniczych, standardowo mierzoną względem elewacji lotniska lub, w przypadku operacji morskich, względem średniego poziomu morza;

151) „kompletność (ang. completeness)” oznacza, w odniesieniu do danych, stopień pewności, że dostarczono wszystkie potrzebne dane;

152) „poziom ufności (ang. confidence level)” oznacza prawdopodobieństwo, że realna wartość parametru mieści się w pewnym przedziale wokół jego wartości szacunkowej;

153) „system łączności konferencyjnej (ang. conference communications)” oznacza urządzenia łączności, za pomocą których można prowadzić bezpośrednią rozmowę między przynajmniej trzema punktami jednocześnie;

154) „strefa kontrolowana lotniska (ang. control zone)” oznacza przestrzeń powietrzną kontrolowaną, rozciągającą się od powierzchni Ziemi do określonej górnej granicy;

155) „lotnisko kontrolowane (ang. controlled aerodrome)” oznacza lotnisko, na którym zapewniana jest służba kontroli ruchu lotniczego w odniesieniu do ruchu lotniskowego;

156) „przestrzeń powietrzna kontrolowana (ang. controlled airspace)” oznacza przestrzeń powietrzną o określonych wymiarach, w której służba kontroli ruchu lotniczego jest zapewniana zgodnie z klasyfikacją przestrzeni powietrznej;

157) „lot kontrolowany (ang. controlled flight)” oznacza każdy lot, który wymaga zezwolenia ATC;

158) „łączność kontroler-pilot łączem transmisji danych (ang. controller-pilot data link communications, CPDLC)” oznacza sposób komunikacji pomiędzy kontrolerem i pilotem z zastosowaniem łącza transmisji danych dla łączności ATC;

159) „strefa krytyczna (ang. critical area)” oznacza strefę o określonych wymiarach, rozciągającą się wokół urządzeń naziemnych systemu podejścia precyzyjnego, w której obecność pojazdu lub statku powietrznego powoduje niedopuszczalne zakłócenia sygnału naprowadzania;

160) „poziom przelotu (ang. cruising level)” oznacza poziom utrzymywany podczas znacznej części lotu;

161) „cykliczna kontrola nadmiarowa (ang. cyclic redundancy check, CRC)” oznacza algorytm matematyczny stosowany w odniesieniu do danych cyfrowych, zapewniający odpowiedni poziom ochrony przed ich utratą lub modyfikowaniem;

162) „strefa niebezpieczna (ang. danger area)” oznacza przestrzeń powietrzną o określonych wymiarach, w której w danym czasie mogą odbywać się działania niebezpieczne dla lotów statków powietrznych;

163) „dokładność danych (ang. data accuracy)” oznacza stopień zgodności między wartością oszacowaną lub zmierzoną a wartością rzeczywistą;

164) „powierzchnia zbierania danych (ang. data collection surface)” oznacza określoną powierzchnię służącą do zbierania danych o przeszkodach lub terenie;

165) „spójność danych (ang. data integrity)” oznacza stopień pewności, że dane lotnicze i ich wartości nie zostały utracone bądź zmodyfikowane od czasu ich utworzenia lub autoryzowanej zmiany;

166) „element danych (ang. data item)” oznacza jeden parametr z całego zbioru danych, któremu przyporządkowana jest wartość określająca jego aktualny stan;

167) „łączność łączem transmisji danych (ang. data link communications)” oznacza rodzaj łączności przeznaczonej do wymiany depesz przy wykorzystaniu łącza transmisji danych;

168) „łącze przekazywania danych VOLMET (ang. data link-VOLMET, D-VOLMET)” oznacza dostarczanie, przez łącza transmisji danych, komunikatu zawierającego pogodę na lotniskach (METAR), komunikatu specjalnego zawierającego pogodę na lotniskach (SPECI, TAF), SIGMET, specjalnych komunikatów z powietrza nie uwzględnionych w SIGMET oraz, jeżeli są dostępne, informacji AIRMET;

169) „tworzenie danych (ang. data origination)” oznacza tworzenie nowego elementu danych z odpowiadającą mu wartością, zmianę wartości istniejącego elementu danych lub usunięcie istniejącego elementu danych;

170) „specyfikacja produktu uzyskanego z danych (ang. data product specification)” oznacza szczegółowy opis zbioru danych lub serii zbiorów danych wraz z informacjami dodatkowymi, które pomogą w ich stworzeniu, dostarczaniu i stosowaniu przez drugą stronę;

171) „zbiór danych (ang. data set)” oznacza identyfikowalny zbiór danych;

172) „układ odniesienia (ang. datum)” oznacza każdą wielkość lub zbiór wielkości, które mogą służyć jako odniesienie lub podstawa do obliczenia innych wielkości;

173) „DETRESFA” jest wyrazem kodowym używanym do określenia fazy niebezpieczeństwa;

174) „faza niebezpieczeństwa (ang. distress phase)” oznacza sytuację, gdy z dużą pewnością można stwierdzić, że statkowi powietrznemu i osobom na jego pokładzie grozi poważne i nieuchronne niebezpieczeństwo lub potrzebują natychmiastowej pomocy;

175) „zezwolenie z wyprzedzeniem (ang. downstream clearance)” oznacza zezwolenie wydane statkowi powietrznemu przez organ kontroli ruchu lotniczego, który w chwili wydawania zezwolenia nie zapewnia służby kontroli ruchu lotniczego danemu statkowi powietrznemu;

176) „zasadniczy ruch (ang. essential traffic)” oznacza ruch kontrolowany, którego separację zapewnia służba kontroli ruchu lotniczego, ale który w odniesieniu do konkretnego lotu kontrolowanego nie jest lub nie będzie odseparowany od innego ruchu kontrolowanego o odpowiednie minimum separacji;

177) „zasadniczy ruch lokalny (ang. essential local traffic)” oznacza każdy statek powietrzny, pojazd lub osobę na polu manewrowym i w pobliżu tego pola, bądź też ruch odbywający się w strefie podejścia i wznoszenia lub w strefie podejścia końcowego, które mogą stanowić zagrożenie dla statku powietrznego wykonującego dany manewr;

178) „przewidywany czas przylotu (ang. estimated time of arrival)” oznacza:

a) w odniesieniu do lotów IFR – przewidywany czas przybycia statku powietrznego nad wyznaczony punkt, określony przy użyciu pomocy nawigacyjnych, od którego rozpoczęta zostanie procedura podejścia według wskazań przyrządów lub gdy lotnisko nie ma pomocy nawigacyjnej, czas, kiedy statek powietrzny przybędzie nad lotnisko;

b) w odniesieniu do lotów według przepisów wykonywania lotu z widocznością (lotów VFR) – przewidywany czas przybycia statku powietrznego nad lotnisko;

179) „vobiekt (ang. feature)” oznacza abstrakcję zjawiska ze świata realnego;

180) „atrybut obiektu (ang. feature attribute)” oznacza cechę obiektu; atrybut obiektu posiada nazwę, typ danych oraz kojarzoną z nim dziedzinę wartości;

181) „typ obiektu (ang. feature type)” oznacza klasę zjawisk ze świata realnego o wspólnych właściwościach, które tworzą podstawowy poziom klasyfikacji w katalogu obiektów;

182) „podejście końcowe (ang. final approach)” oznacza część procedury podejścia według wskazań przyrządów, która:

a) rozpoczyna się w wyznaczonej pozycji lub w punkcie podejścia końcowego FAF albo FA, a gdy takiej pozycji lub punktu nie wyznaczono, zaczyna się:

(i) po zakończeniu ostatniego zakrętu proceduralnego, zakrętu podstawowego lub zakrętu na dolot w procedurze z dwoma zakrętami po 180 stopni, jeżeli tak zaprojektowano procedurę;

(ii) w punkcie przechwycenia ostatniego odcinka linii drogi określonej w procedurze podejścia;

b) kończy się w punkcie leżącym w pobliżu lotniska, od którego można wykonać lądowanie, lub rozpocząć procedurę odlotu po nieudanym podejściu;

183) „strefa informacji powietrznej (ang. flight information zone)” oznacza przestrzeń powietrzną o określonych wymiarach, w której zapewniana jest lotniskowa służba informacji powietrznej i służba alarmowa lotniska dla ruchu lotniskowego;

184) „służby projektowania procedur lotu (ang. flight procedure design services)” oznaczają służby zajmujące się projektowaniem, dokumentacją, walidacją, obsługą i okresowym przeglądem procedur lotu niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa, prawidłowości i skuteczności żeglugi powietrznej;

185) „projektant procedur lotu (ang. flight procedure designer)” oznacza wykwalifikowaną osobę, która zajmuje się projektowaniem, dokumentacją, walidacją, ciągłą obsługą oraz okresowym przeglądem procedur lotu;

186) „procedura lotu (ang. flight procedure)” oznacza zbiór uprzednio ustalonych manewrów w locie, których przestrzeganie jest obowiązkowe dla pilota, publikowanych w formie drukowanej lub cyfrowej, lub w obu tych postaciach. Procedurę lotu przeprowadza się albo zgodnie z przepisami wykonywania lotów według wskazań przyrządów (IFR), albo zgodnie z przepisami wykonywania lotu z widocznością (VFR);

187) „plan lotu (ang. flight plan)” oznacza określone informacje dostarczane organom służb ruchu lotniczego, odnoszące się do zamierzonego lotu lub do części lotu statku powietrznego;

188) „widzialność w locie (ang. flight visibility)” oznacza widzialność do przodu z kabiny pilota podczas lotu statku powietrznego;

189) „format” (ang. format) oznacza, w odniesieniu do danych, strukturę elementów danych, rekordów i plików, zestawionych w taki sposób, aby spełnić normy, specyfikacje lub wymagania dotyczące jakości danych;

190) „geoida (ang. geoid)” oznacza powierzchnią ekwipotencjalną pola siły ciężkości Ziemi, pokrywającą się ze niezakłóconym średnim poziomem mórz otwartych przedłużonym pod powierzchniami kontynentów;

191) „undulacja geoidy (ang. geoid undulation)” oznacza odległość geoidy powyżej (pozytywna) lub poniżej (negatywna) matematycznej elipsoidy odniesienia;

192) „ścieżka schodzenia (ang. glide path)” oznacza profil schodzenia/zniżania ustalony do prowadzenia statku powietrznego w płaszczyźnie pionowej podczas wykonywania podejścia końcowego;

193) „widzialność przy ziemi (ang. ground visibility)” oznacza widzialność na lotnisku podawaną przez uprawnionego obserwatora lub przez systemy automatyczne;

194) „kurs (ang. heading)” oznacza kierunek osi podłużnej statku powietrznego, wyrażany zwykle w stopniach w odniesieniu do północnego kierunku południka (geograficznego, magnetycznego, busoli lub siatki);

195) „lotnisko dla śmigłowców (ang. heliport)” oznacza lotnisko lub określony obszar przeznaczony do wykorzystania w całości lub w części do przylotów, odlotów i do ruchu naziemnego śmigłowców;

196) „klasyfikacja spójności (ang. integrity classification)” oznacza, w odniesieniu do danych lotniczych, klasyfikację opartą na potencjalnym ryzyku wykorzystania zniekształconych danych, określającą dane zwykłe, ważne i krytyczne;

197) „Międzynarodowe Biuro NOTAM (ang. international NOTAM office, NOF)” oznacza biuro wyznaczone przez państwo członkowskie do prowadzenia międzynarodowej wymiany NOTAM;

198) „pozycja oczekiwania (ang. holding fix)” oznacza lokalizację geograficzną służącą jako odniesienie przy procedurze oczekiwania;

199) „procedura oczekiwania (ang. holding procedure)” oznacza uprzednio ustalony manewr, który zapewnia utrzymywanie się statku powietrznego w określonej przestrzeni powietrznej podczas oczekiwania na dalsze zezwolenie;

200) „identyfikacja (ang. identification)” oznacza sytuację, która ma miejsce, kiedy identyfikacja pozycji konkretnego statku powietrznego jest widoczna na wyświetlaczu sytuacji i zostaje potwierdzona;

201) „przepisy wykonywania lotów według wskazań przyrządów (ang. instrument flight rules)” to przepisy, które dopuszczają przelot statku powietrznego wyposażonego w odpowiednie przyrządy oraz urządzenia nawigacyjne właściwe dla planowanej trasy, zgodnie z obowiązującymi wymaganiami w zakresie operacji lotniczych;

202) „INCERFA” jest wyrazem kodowym używanym do określenia fazy niepewności;

203) „operacje podejścia według wskazań przyrządów (ang. instrument approach operations)” oznaczają podejście i lądowanie przy użyciu przyrządów do prowadzenia nawigacyjnego w oparciu o procedurę podejścia według wskazań przyrządów. Istnieją dwie metody wykonywania podejścia według wskazań przyrządów:

a) dwuwymiarowa (2D) operacja podejścia według wskazań przyrządów z wykorzystaniem jedynie poziomego prowadzenia nawigacyjnego;

b) trójwymiarowa (3D) operacja podejścia według wskazań przyrządów z wykorzystaniem zarówno poziomego, jak i pionowego prowadzenia nawigacyjnego;

204) „procedura podejścia według wskazań przyrządów (IAP) (ang. instrument approach procedure, IAP)” oznacza szereg uprzednio ustalonych manewrów wykonywanych według wskazań przyrządów pokładowych z określonym zabezpieczeniem przed zderzeniem z przeszkodami, od pozycji rozpoczęcia podejścia początkowego lub – w stosownych przypadkach – od początku określonej trasy dolotu do punktu, od którego może być wykonane lądowanie, a jeśli lądowanie nie zostanie wykonane – do pozycji, w której obowiązują odpowiednie kryteria przewyższenia nad przeszkodami dla lotu w oczekiwaniu lub po trasie. Klasyfikacja procedur podejścia według wskazań przyrządów:

a) „procedura podejścia nieprecyzyjnego (NPA) (ang. non-precision approach (NPA) procedure)” oznacza procedurę podejścia według wskazań przyrządów przeznaczoną do dwuwymiarowych operacji podejścia według wskazań przyrządów typu A;

b) „procedura podejścia z naprowadzaniem pionowym (APV) (ang. approach procedure with vertical guidance, APV)” oznacza procedurę podejścia według wskazań przyrządów w ramach nawigacji w oparciu o charakterystyki systemów przeznaczoną do trójwymiarowych operacji podejścia według wskazań przyrządów typu A.

c) „procedura podejścia precyzyjnego (PA) (ang. precision approach (PA) procedure)” oznacza procedurę podejścia według wskazań przyrządów w oparciu o system nawigacji (ILS, MLS, GLS i SBAS kat. I) przeznaczoną do trójwymiarowych operacji podejścia według wskazań przyrządów typu A lub B;

205) „warunki meteorologiczne dla lotów według wskazań przyrządów (IMC) (ang. instrument meteorological conditions, IMC)” oznaczają warunki meteorologiczne wyrażone w formie widzialności, odległości od chmur i pułapu chmur, poniżej minimów określonych dla warunków meteorologicznych dla lotów z widocznością;

206) „operacje przy ograniczonej widzialności (LVO)” oznaczają operacje podejścia lub startu na drodze startowej o zasięgu widzialności wzdłuż drogi startowej (RVR) mniejszym niż 550 m lub o wysokości względnej decyzji (DH) mniejszej niż 200 stóp;

206a) „procedury ograniczonej widzialności” oznaczają procedury stosowane na lotnisku w celu zapewnienia bezpieczeństwa podczas operacji przy ograniczonej widzialności;

207) „pole manewrowe (ang. manoeuvring area)” oznacza część lotniska, z wyłączeniem płyt postojowych, przeznaczoną do startów, lądowań i kołowania statków powietrznych;

208) „metadane (ang. metadata)” oznaczają dane o danych;

209) „pole ruchu naziemnego (ang. movement area)” oznacza część lotniska przeznaczoną do startów, lądowań i kołowania statków powietrznych, składającą się z pola manewrowego i płyty postojowej;

210) „pomoc nawigacyjna (ang. navigation aid)” oznacza urządzenie lub system zewnętrzny w stosunku do statku powietrznego, generujące sygnały elektromagnetyczne, które mają być wykorzystywane przez systemy nawigacji statku powietrznego do określania pozycji lub prowadzenia po ścieżce lotu;

211) „mod wtórnego radaru dozorowania (ang. mode Secondary Surveillance Radar, SSR)” oznacza konwencjonalny identyfikator związany ze specyficznymi funkcjami sygnałów zapytania przesyłanych przez interrogator SSR. W załączniku 10 ICAO określono cztery mody: A, C, S i mod pośredni;

212) „drogi startowe prawie równoległe (ang. near-parallel runways)” oznaczają drogi startowe nieprzecinające się, których przedłużone osie przecinają się pod kątem 15 stopni lub mniejszym;

212a) „operacja z kredytem zaufania do działań operacyjnych” oznacza operację z wykorzystaniem określonego statku powietrznego lub sprzętu naziemnego lub kombinacji statku powietrznego i sprzętu naziemnego, która dopuszcza zastosowanie któregokolwiek z następujących rozwiązań:

a) stosowanie mniej rygorystycznych niż standardowe minimów operacyjnych lotniska w odniesieniu do konkretnej klasyfikacji operacji;

b) możliwość spełnienia lub ograniczenia wymogów dotyczących widzialności;

c) zmniejszenie wymaganej liczby urządzeń naziemnych;

213) „pilot dowódca (ang. pilot-in-command)” oznacza pilota wyznaczonego przez operatora lub – w przypadku lotnictwa ogólnego – przez właściciela statku powietrznego do dowodzenia i odpowiedzialnego za bezpieczne wykonanie lotu;

214) „pozycja (ang. position)” oznacza, w kontekście geograficznym, zestaw współrzędnych geograficznych (szerokości geograficznej i długości geograficznej) odnoszących się do matematycznej elipsoidy odniesienia, które określają pozycję punktu na powierzchni Ziemi;

215) „wskazywanie położenia (ang. position indication)” oznacza wizualne wskazanie na wyświetlaczu, w formie niesymbolicznej, symbolicznej lub w obu formach, sytuacji, pozycji statku powietrznego, pojazdu lotniskowego lub innego obiektu;

216) „barometryczna wysokość bezwzględna (ang. pressure-altitude)” oznacza ciśnienie atmosferyczne wyrażone jako wysokość bezwzględna, które odpowiada temu ciśnieniu w atmosferze wzorcowej;

217) „radar pierwotny (ang. primary radar)” oznacza system radarowy, który wykorzystuje odbite sygnały radiowe;

218) „łączność drukiem (ang. printed communications)” oznacza łączność, która automatycznie wykonuje trwały drukowany zapis na każdym terminalu obwodu wszystkich komunikatów przechodzących przez taki obwód;

219) „strefa zakazana (ang. prohibited area)” oznacza przestrzeń powietrzną o określonych wymiarach nad obszarami lądowymi lub wodami terytorialnymi państwa członkowskiego, w której loty statków powietrznych są zabronione;

220) „służba radionawigacji (ang. radio navigation service)” oznacza służbę zapewniającą wskazówki lub dane o pozycji na potrzeby wykonania przez statek powietrzny sprawnej i bezpiecznej operacji, wspieraną przez przynajmniej jedną pomoc radionawigacyjną;

221) „radiotelefonia (ang. radiotelephony)” oznacza rodzaj łączności radiowej przeznaczonej głównie do wymiany informacji w postaci fonicznej;

222) „specyfikacja wymaganej charakterystyki łączności (ang. required communication performance specification lub RCP specification)” oznacza zestaw wymagań dla służb ruchu lotniczego zapewnianych w danej przestrzeni powietrznej i związanych z tym urządzeń naziemnych, potencjału statku powietrznego oraz operacji niezbędnych do wsparcia łączności opartej na charakterystykach;

223) „specyfikacja wymaganej charakterystyki dozorowania (ang. required communication surveillance specification lub RSP specification)” oznacza zestaw wymagań dla służb ruchu lotniczego zapewnianych w danej przestrzeni powietrznej i związanych z nimi urządzeń naziemnych, potencjału statku powietrznego oraz operacji niezbędnych do wsparcia dozorowania opartego na charakterystykach;

224) „rozdzielczość (ang. resolution)” oznacza, w odniesieniu do danych, liczbę jednostek lub cyfr, z jaką mierzy się lub oblicza wyrażane i stosowane wartości;

225) „strefa ograniczona (ang. restricted area)” oznacza przestrzeń powietrzną o określonych wymiarach nad obszarami lądowymi lub wodami terytorialnymi państwa członkowskiego, w której loty statków powietrznych są ograniczone określonymi warunkami;

226) „odcinek trasy (ang. route stage)” oznacza trasę lub część trasy lotu przebytą bez pośredniego lądowania;

227) „droga startowa w użyciu (ang. runway-in-use)” oznacza drogę startową lub drogi startowe, które w danym momencie organ służb ruchu lotniczego uważa za najbardziej odpowiednie do wykorzystania przez typy statków powietrznych, które mają lądować lub startować na lotnisku. Jako drogę startową w użyciu dla przylatującego i odlatującego statku powietrznego można wyznaczyć oddzielne drogi startowe lub wiele dróg startowych;

228) „radar wtórny (ang. secondary radar)” oznacza system radarowy, w którym sygnał radiowy wysłany z jednej stacji radarowej powoduje wysłanie sygnału radiowego z innej stacji;

229) „wtórny radar dozorowania (ang. secondary surveillance radar, SSR)” oznacza system nadzoru radarowego, który wykorzystuje nadajniki/odbiorniki (interrogatory) i transpondery;

230) „strefa wrażliwa (ang. sensitive area)” oznacza strefę rozciągającą się poza strefą krytyczną, w której parkowanie lub ruch statków powietrznych lub pojazdów wpływa na sygnał naprowadzania, powodując niedopuszczalne zakłócenia dla wykorzystującego ten sygnał statku powietrznego;

231) „SNOWTAM” oznacza NOTAM oddzielnej serii, zawiadamiający przy użyciu standardowego formularza do podawania warunków panujących na nawierzchni, o zaistnieniu lub ustaniu istnienia warunków niebezpiecznych w obrębie pola naziemnego ruchu lotniczego, spowodowanych przez: śnieg, lód, topniejący śnieg, szadź, stojącą wodę lub wodę powiązaną ze śniegiem, topniejącym śniegiem, lodem lub szadzią;

232) „znaczący punkt nawigacyjny (ang. significant point)” oznacza ustalone miejsce geograficzne wykorzystywane do określania przebiegu trasy ATS lub toru lotu statku powietrznego albo do innych celów nawigacyjnych i służb ruchu lotniczego;

233) „wyświetlacz sytuacji (ang. situation display)” oznacza wyświetlacz elektroniczny przedstawiający pozycję i ruch statku powietrznego oraz inne wymagane informacje;

234) „standardowy dolot według wskazań przyrządów (ang. standard instrument arrival, STAR)” oznacza wyznaczoną trasę dolotu zgodnie z przepisami wykonywania lotów według wskazań przyrządów (IFR), która łączy znaczący punkt, zwykle na trasie ATS, z punktem, z którego można rozpocząć wykonywanie opublikowanej procedury podejścia według wskazań przyrządów;

235) „standardowy odlot według wskazań przyrządów (ang. standard instrument departure, SID)” oznacza wyznaczoną trasę odlotu zgodnie z przepisami wykonywania lotów według wskazań przyrządów (IFR), która łączy lotnisko lub określoną drogę startową lotniska z określonym znaczącym punktem nawigacyjnym, zwykle na wyznaczonej trasie ATS, od którego zaczyna się faza lotu po trasie;

236) „lot specjalny VFR (ang. special VFR flight)” oznacza lot wykonywany według przepisów dla lotów VFR na podstawie zezwolenia ATC w strefie kontrolowanej lotniska, w warunkach meteorologicznych gorszych niż VMC;

237) „kołowanie (ang. taxiing)” oznacza ruch statku powietrznego po powierzchni lotniska lub w miejscu operacji lotniczej przy użyciu mocy własnej, wyłączając start i lądowanie;

238) „droga kołowania (ang. taxiway)” oznacza określoną drogę na lotnisku lądowym, wyznaczoną do kołowania statków powietrznych i zapewniającą połączenie między poszczególnymi częściami lotniska;

239) „rejon kontrolowany lotniska (ang. terminal control area, TMA)” oznacza obszar kontrolowany ustanowiony zazwyczaj u zbiegu dróg lotniczych w pobliżu jednego dużego lotniska lub kilku dużych lotnisk;

240) „czasowość (ang. timeliness)” oznacza, w odniesieniu do danych, stopień pewności, że dane są właściwie przyporządkowane do okresu ich zamierzonego stosowania;

241) „identyfikowalność (ang. traceability)” oznacza stopień pewności, że system lub produkt uzyskany z danych pozwala uzyskać zapis dokonanych w nim zmian, umożliwiając poprowadzenie ścieżki audytu od użytkownika końcowego do twórcy danych;

242) „linia drogi (ang. track)” oznacza rzut toru lotu statku powietrznego na powierzchnię ziemi, którego kierunek w każdym jego punkcie jest wyrażony zwykle w stopniach w odniesieniu do północnego kierunku południka (geograficznego, magnetycznego lub siatki);

243) „informacja o ruchu (ang. traffic information)” oznacza informację podaną przez organ służb ruchu lotniczego celem ostrzeżenia pilota o innym znanym lub zaobserwowanym ruchu lotniczym, który może znajdować się w pobliżu jego pozycji lub zamierzonej trasy lotu, i udzielenia mu pomocy w celu zapobieżenia kolizji;

244) „punkt przekazania kontroli (ang. transfer of control point)” oznacza określony punkt na torze lotu statku powietrznego, gdzie odpowiedzialność za zapewnienie statkowi służby kontroli ruchu lotniczego jest przekazywana z jednego organu kontroli lub stanowiska kontroli do następnego;

245) „organ przekazujący (ang. transferring unit)” oznacza organ kontroli ruchu lotniczego w procesie przekazywania kolejnemu organowi kontroli ruchu lotniczego lub kontrolerowi ruchu lotniczego odpowiedzialności za zapewnienie statkowi powietrznemu służby kontroli ruchu lotniczego na trasie lotu;

246) „wysokość bezwzględna przejściowa (ang. transition altitude)” oznacza wysokość bezwzględną, na której lub poniżej której pozycja statku powietrznego w płaszczyźnie pionowej jest określana w odniesieniu do wysokości bezwzględnych;

247) „warstwa przejściowa (ang. transition layer)” oznacza przestrzeń powietrzną między wysokością bezwzględną przejściową a poziomem przejściowym;

248) „poziom przejściowy (ang. transition level)” oznacza najniższy poziom lotu, jaki można wykorzystać powyżej wysokości bezwzględnej przejściowej;

249) „walidacja (ang. validation)” oznacza, w odniesieniu do danych, potwierdzenie, że spełniono wymagania dotyczące konkretnego zamierzonego użycia lub zastosowania;

250) „weryfikacja (ang. verification)” oznacza, w odniesieniu do danych, ocenę wyników przetwarzania danych lotniczych mającą zapewnić poprawność i spójność, z uwzględnieniem danych wejściowych oraz odpowiednich norm, reguł i konwencji zastosowanych w tym działaniu, odnoszących się do tych danych;

251) „faza niepewności (ang. uncertainty phase)” oznacza sytuację, w której istnieje niepewność co do bezpieczeństwa statku powietrznego i osób znajdujących się na jego pokładzie;

252) „balon wolny bezzałogowy (ang. unmanned free balloon)” oznacza statek powietrzny lżejszy od powietrza, bez napędu i załogi, w locie swobodnym;

253) „wektorowanie (ang. vectoring)” oznacza zapewnianie statkom powietrznym wytycznych nawigacyjnych w formie określonych kursów w oparciu o zastosowanie systemu dozorowania ATS;

254) „lot według przepisów wykonywania lotu z widocznością (ang. visual flight rules flight)” lub „lot VFR (ang. VFR flight)” oznacza lot wykonywany zgodnie z przepisami wykonywania lotu z widocznością;

255) „podejście z widocznością (ang. visual approach)” oznacza podejście do lądowania lotu IFR, gdy niewykonana jest część lub całość procedury podejścia według wskazań przyrządów i podejście wykonuje się na podstawie obserwacji terenu;

256) „warunki meteorologiczne dla lotów z widocznością (ang. visual meteorological conditions, VMC)” oznaczają warunki meteorologiczne wyrażone za pomocą widzialności, odległości od chmur i pułapu chmur co najmniej równych ustalonym minimom;

257) „VOLMET” oznacza informację meteorologiczną dla statków powietrznych w locie;

258) „rozgłaszanie VOLMET (ang. VOLMET broadcast)” oznacza dostarczanie, w stosownych przypadkach, aktualnych komunikatów METAR, SPECI, TAF oraz SIGMET, poprzez ciągłe i powtarzalne przekazywanie informacji fonicznej;

259) „punkt drogi (ang. waypoint)” oznacza ustalone położenie geograficzne wykorzystywane do określania przebiegu trasy nawigacji obszarowej lub toru lotu statku powietrznego z zastosowaniem nawigacji obszarowej. Punktami drogi mogą być:

a) punkt drogi „fly-by” – punkt drogi, który wymaga zastosowania zakrętu z wyprzedzeniem, w celu wejścia po stycznej na następny segment trasy lub wykonania następnej procedury, albo

b) punkt drogi „fly-over” – punkt, w którym rozpoczyna się zakręt w celu wejścia na następny segment trasy lub wykonania następnej procedury;

260) „przestrzeń powietrzna U-space” oznacza wyznaczoną przez państwa członkowskie strefę geograficzną dla systemów bezzałogowych statków powietrznych, w której operacje z użyciem systemów bezzałogowych statków powietrznych mogą być prowadzone wyłącznie przy wsparciu usług U-space;

261) „usługa U-space” oznacza usługę opartą na usługach cyfrowych i automatyzacji funkcji, przeznaczoną do wspierania bezpiecznego, pewnego i skutecznego dostępu dużej liczby systemów bezzałogowych statków powietrznych do przestrzeni powietrznej U-space;

262) „centralna usługa informacyjna” oznacza usługę polegającą na rozpowszechnianiu statycznych i dynamicznych danych w celu umożliwienia świadczenia usług U-space na potrzeby zarządzania ruchem bezzałogowych statków powietrznych;

263) „dynamiczna rekonfiguracja przestrzeni powietrznej” oznacza tymczasową modyfikację przestrzeni powietrznej U-space w celu uwzględnienia krótkoterminowych zmian zapotrzebowania na załogowy ruch lotniczy poprzez dostosowanie granic geograficznych tej przestrzeni powietrznej U-space;

264) „obserwatorium wulkanów” oznacza wybrany przez właściwy organ podmiot, który obserwuje aktywność wulkanu lub grupy wulkanów i udostępnia swoje obserwacje odbiorcom z sektora lotnictwa figurującym na uzgodnionej liście takich odbiorców;

265) „język znaczników geograficznych (GML)” oznacza standard kodowania opracowany przez Open Geospatial Consortium (OGC);

266) „centrum ds. pogody kosmicznej (SWXC)” oznacza centrum wyznaczone do celów monitorowania i dostarczania informacji doradczych na temat zjawisk pogody kosmicznej, które mogą mieć wpływ na łączność radiową na wysokich częstotliwościach, łączność satelitarną, systemy nawigacji i dozorowania oparte na GNSS lub stwarzać zagrożenie związane z promieniowaniem dla osób znajdujących się na pokładzie statku powietrznego.