Artykuł 109

1. Zarząd powołuje urzędnika ds. praw podstawowych na podstawie listy trzech kandydatów, po zasięgnięciu opinii forum konsultacyjnego. Urzędnik ds. praw podstawowych musi posiadać niezbędne kwalifikacje, wiedzę ekspercką i doświadczenie zawodowe w dziedzinie praw podstawowych.

2. Urzędnik ds. praw podstawowych wykonuje następujące zadania:

a) uczestniczenie w tworzeniu strategii Agencji w zakresie praw podstawowych i powiązanego z nią planu działania, w tym poprzez wydawanie zaleceń dotyczących ich udoskonalenia;

b) monitorowanie przestrzegania przez Agencję praw podstawowych, w tym poprzez prowadzenie postępowań wyjaśniających dotyczących jej działalności;

c) propagowanie przestrzegania praw podstawowych przez Agencję;

d) doradzanie Agencji, jeżeli urzędnik ds. praw podstawowych uzna to za konieczne lub jeżeli zwrócono się o to do niego, w sprawie wszelkich jej działań, bez opóźniania tych działań;

e) opiniowanie planów operacyjnych przygotowywanych dla działań operacyjnych Agencji, projektów pilotażowych i projektów pomocy technicznej w państwach trzecich;

f) opiniowanie porozumień roboczych;

g) przeprowadzanie wizyt w miejscach prowadzenia wspólnych operacji, szybkich interwencji na granicy, projektów pilotażowych, rozmieszczenia zespołów wspierających zarządzanie migracjami, operacji powrotowych lub interwencji powrotowych, w tym w państwach trzecich;

h) udostępnianie sekretariatu na potrzeby forum konsultacyjnego;

i) informowanie dyrektora wykonawczego o ewentualnych naruszeniach praw podstawowych podczas działań prowadzonych przez Agencję;

j) wybieranie obserwatorów praw podstawowych i kierowanie nimi;

k) wykonywanie wszelkich innych zadań, jeżeli niniejsze rozporządzenie tak stanowi.

Sekretariat, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. h), otrzymuje instrukcje bezpośrednio od forum konsultacyjnego.

3. Do celów ust. 2 akapit pierwszy lit. j urzędnik ds. praw podstawowych wykonuje w szczególności następujące zadania:

a) powołuje obserwatorów praw podstawowych;

b) kieruje obserwatorów praw podstawowych do operacji i działań zgodnie z art. 110 ust. 3;

c) wyznacza obserwatorów praw podstawowych do pełnienia roli obserwatorów przymusowych powrotów na potrzeby zasobu, o którym mowa w art. 51;

d) zapewnia odpowiednie przeszkolenie obserwatorów praw podstawowych;

e) informuje dyrektora wykonawczego o ewentualnych naruszeniach praw podstawowych zgłaszanych mu przez obserwatorów praw podstawowych, jeżeli urzędnik ds. praw podstawowych uzna to za konieczne.

Dyrektor wykonawczy udziela urzędnikowi ds. praw podstawowych odpowiedzi na temat tego, w jaki sposób zareagowano na ewentualne naruszenia praw podstawowych, o których mowa w akapicie pierwszym lit. e).

Urzędnik ds. praw podstawowych może powierzyć którekolwiek z zadań, o których mowa w ust. 2 akapit pierwszy lit. a)– i) oraz k), jednemu z obserwatorów praw podstawowych.

4. Zarząd określa specjalne zasady mające zastosowanie do urzędnika ds. praw podstawowych w celu zagwarantowania niezależności urzędnika ds. praw podstawowych i jego personelu w wykonywaniu swoich obowiązków. Urzędnik ds. praw podstawowych podlega bezpośrednio zarządowi i współpracuje z forum konsultacyjnym. Zarząd zapewnia podejmowanie działań w odniesieniu do zaleceń urzędnika ds. praw podstawowych. Ponadto urzędnik ds. praw podstawowych publikuje roczne sprawozdania dotyczące jego działalności oraz informację, w jakim stopniu w działaniach Agencji przestrzegane są prawa podstawowe. Sprawozdania te zawierają informacje na temat mechanizmu skargowego i wdrażania strategii w zakresie praw podstawowych.

5. Agencja zapewnia, aby urzędnik ds. praw podstawowych mógł działać samodzielnie i być niezależnym podczas pełnienia swoich obowiązków. Urzędnik ds. praw podstawowych musi dysponować wystarczającymi i odpowiednimi zasobami kadrowymi i finansowymi niezbędnymi do realizacji swoich zadań.

Urzędnik ds. praw podstawowych sam wybiera swój personel; personel ten podlega wyłącznie urzędnikowi ds. praw podstawowych.

6. Urzędnika ds. praw podstawowych wspomaga jego zastępca. Zastępcę urzędnika ds. praw podstawowych powołuje zarząd z listy zawierającej co najmniej trzech kandydatów przedstawionych przez urzędnika ds. praw podstawowych. Zastępca urzędnika ds. praw podstawowych musi posiadać niezbędne kwalifikacje i doświadczenie w dziedzinie praw podstawowych i musi być niezależny podczas pełnienia swoich obowiązków. Jeżeli urzędnik ds. praw podstawowych jest nieobecny lub niezdolny do pracy, obowiązki urzędnika ds. praw podstawowych przejmuje jego zastępca.

7. Urzędnik ds. praw podstawowych ma dostęp do wszystkich informacji dotyczących przestrzegania praw podstawowych w odniesieniu do wszystkich działań Agencji.