Artykuł 8

1. Program InvestEU jest prowadzony w ramach następujących czterech segmentów polityki, które – w ich ściśle określonym zakresie – służą korygowaniu niedoskonałości rynku lub niedostatecznego poziomu inwestycji na rynku:

a) segment polityki dotyczący zrównoważonej infrastruktury, który obejmuje zrównoważone inwestycje w dziedzinie transportu, w tym transportu multimodalnego, bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym zgodnie z celem Unii w postaci eliminacji śmiertelnych i powodujących poważne obrażenia wypadków drogowych do 2050 r., remontów i utrzymania infrastruktury kolejowej i drogowej, energii, w szczególności energii ze źródeł odnawialnych, efektywności energetycznej zgodnie z ramami polityki energetycznej do roku 2030, projektów renowacji budynków pod kątem oszczędności energii i pod kątem włączenia budynków do połączonego systemu energetycznego, magazynowego, cyfrowego i transportowego, poprawy połączeń międzysystemowych, łączności cyfrowej i dostępu do niej, w tym na obszarach wiejskich, dostaw i przetwarzania surowców, przestrzeni kosmicznej, oceanów, wód, w tym śródlądowych dróg wodnych, gospodarowania odpadami zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami i koncepcją gospodarki o obiegu zamkniętym, przyrody i innej infrastruktury środowiskowej, dziedzictwa kulturowego, turystyki, sprzętu, aktywów ruchomych i wdrażania innowacyjnych technologii, które przyczyniają się do realizacji celów Unii dotyczących odporności środowiska lub odporności na zmianę klimatu lub zrównoważonego rozwoju społecznego i które spełniają normy Unii dotyczące zrównoważenia środowiskowego lub zrównoważonego rozwoju społecznego;

b) segment polityki dotyczący badań naukowych, innowacji i cyfryzacji, który obejmuje działania w zakresie badań naukowych, rozwoju produktów i innowacji, transfer technologii i wyników badań naukowych na rynek celem wspierania czynników rozwoju rynkowego i współpracy między przedsiębiorstwami, demonstrację i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań oraz wspieranie rozwoju działalności innowacyjnych przedsiębiorstw, a także cyfryzację przemysłu unijnego;

c) segment polityki dotyczący MŚP, który obejmuje dostęp do finansowania i jego dostępność przede wszystkim dla MŚP, w tym dla MŚP innowacyjnych i działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym, a także dla małych spółek o średniej kapitalizacji;

d) segment polityki dotyczący inwestycji społecznych i umiejętności, który obejmuje mikrofinansowanie, finansowanie przedsiębiorstw społecznych, gospodarkę społeczną oraz działania promujące równouprawnienie płci, umiejętności, kształcenie, szkolenie i powiązane usługi, infrastrukturę społeczną, w tym infrastrukturę ochrony zdrowia i edukacyjną oraz mieszkania socjalne i studenckie, innowacje społeczne, opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową, włączenie społeczne i dostępność, działalność kulturalną i twórczą o celu społecznym oraz integrację osób wymagających szczególnego traktowania, w tym obywateli państw trzecich.

2. Należy ustanowić system sprawiedliwej transformacji horyzontalnie we wszystkich segmentach polityki. System ten obejmuje inwestycje ukierunkowane na wyzwania społeczne, gospodarcze i środowiskowe wynikające z procesu transformacji w kierunku osiągnięcia celu klimatycznego Unii na 2030 r. oraz jej celu neutralności klimatycznej do 2050 r., a także inwestycje korzystne dla terytoriów określonych w planie sprawiedliwej transformacji przygotowywanym przez państwo członkowskie zgodnie z odpowiednimi przepisami rozporządzenia w sprawie Funduszu na rzecz Sprawiedliwiej Transformacji.

3. Wszystkie segmenty polityki mogą obejmować inwestycje strategiczne, w tym ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania, w celu wsparcia odbiorców końcowych, których działalność ma strategiczne znaczenie dla Unii, w szczególności z punktu widzenia zielonej transformacji i transformacji cyfrowej, zwiększonej odporności i wzmocnienia strategicznych łańcuchów wartości.

W przypadku strategicznych inwestycji w sektor obrony i sektor kosmiczny oraz cyberbezpieczeństwo, jak również w konkretne rodzaje projektów o rzeczywistych i bezpośrednich skutkach dla bezpieczeństwa w sektorach krytycznych, w wytycznych inwestycyjnych przyjętych zgodnie z ust. 9 niniejszego artykułu (zwanych dalej „wytycznymi inwestycyjnymi”), określa się ograniczenia w odniesieniu do odbiorców końcowych podlegających kontroli państwa trzeciego lub podmiotów z państwa trzeciego i odbiorców końcowych posiadających swoje zarządcze struktury wykonawcze poza Unią w celu ochrony bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich. Ograniczenia te określa się zgodnie z zasadami dotyczącymi kwalifikujących się podmiotów określonych w odpowiednich przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Obronny i uchylającego rozporządzenie (UE) 2018/1092 oraz w odpowiednich przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Unijny program kosmiczny i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 912/2010, (UE) nr 1285/2013 i (UE) nr 377/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE.

W wytycznych inwestycyjnych ustanawiane są wszelkie konieczne wymogi odnoszące się do kontroli i zarządu wykonawczego odbiorców końcowych w innych obszarach oraz do kontroli pośredników, w świetle wszelkich mających zastosowanie względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa. Rada Kierownicza, biorąc pod uwagę te wymogi, określa wszelkie konieczne wymogi dodatkowe.

4. W przypadku gdy operacja z zakresu finansowania lub inwestycji zaproponowana Komitetowi Inwestycyjnemu wchodzi w zakres więcej niż jednego segmentu polityki, przydziela się ją do segmentu polityki, w którego zakres wchodzi główny cel tej operacji lub główny cel większości z jej podprojektów, chyba że w wytycznych inwestycyjnych określono inaczej.

5. Operacje z zakresu finansowania i inwestycji poddaje się analizie, by sprawdzić, czy mają oddziaływanie na środowisko i klimat lub oddziaływanie społeczne. Jeśli operacje te mają takie oddziaływanie, podlegają kontroli zrównoważonego charakteru pod względem klimatycznym, środowiskowym i społecznym z myślą o zminimalizowaniu negatywnego oddziaływania i zmaksymalizowaniu korzyści w wymiarze klimatycznym, środowiskowym i społecznym. W tym celu promotorzy wnioskujący o finansowanie przekazują odpowiednie informacje w oparciu o wytyczne, o których mowa w ust. 6. Projekty poniżej pewnej wielkości określonej w wytycznych są wyłączone z tej kontroli. Projekty, które są niezgodne z celami klimatycznymi, nie kwalifikują się do wsparcia na mocy niniejszego rozporządzenia. W przypadku, gdy partner wykonawczy stwierdzi, że nie zachodzi konieczność przeprowadzenia kontroli zrównoważonego charakteru, przedstawia uzasadnienie Komitetowi Inwestycyjnemu.

6. Komisja opracowuje wytyczne dotyczące zrównoważonego rozwoju, które – zgodnie z unijnymi celami i normami środowiskowymi i społecznymi oraz z należytym uwzględnieniem zasady „nie czyń poważnych szkód” – umożliwiają:

a) w odniesieniu do przystosowania się do zmiany klimatu – zapewnianie odporności na potencjalne negatywne oddziaływanie zmiany klimatu poprzez ocenę ryzyka i wrażliwości na zmiany klimatu, w tym poprzez odpowiednie działania przystosowawcze, a w odniesieniu do łagodzenia zmiany klimatu – uwzględnianie w analizie kosztów i korzyści kosztów emisji gazów cieplarnianych i pozytywnych skutków działań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu;

b) uwzględnienie całościowego oddziaływania projektów pod względem kluczowych składników kapitału naturalnego, a mianowicie powietrza, wody, gruntów i różnorodności biologicznej;

c) oszacowanie oddziaływania społecznego projektów, w tym wpływu na równouprawnienie płci, włączenie społeczne niektórych obszarów lub populacji oraz rozwój gospodarczy obszarów i sektorów dotkniętych wyzwaniami strukturalnymi, takimi jak konieczność dekarbonizacji gospodarki;

d) identyfikację projektów, które są niezgodne z realizacją celów klimatycznych;

e) zapewnianie partnerom wykonawczym wytycznych na potrzeby analizy przewidzianej w ust. 5.

7. Partnerzy wykonawczy przekazują informacje konieczne do umożliwienia monitorowania przebiegu inwestycji, która przyczynia się do realizacji celów Unii w dziedzinie klimatu i środowiska, na podstawie wytycznych, które przedstawi Komisja.

8. Partnerzy wykonawczy zapewniają, aby docelowo co najmniej 60 % inwestycji w ramach segmentu polityki dotyczącego zrównoważonej infrastruktury przyczyniało się do realizacji unijnych celów w dziedzinie klimatu i środowiska.

Komisja wraz z partnerami wykonawczymi dąży do zapewnienia, aby część gwarancji UE w ramach modułu unijnego wykorzystywanej na segment polityki dotyczący zrównoważonej infrastruktury rozdzielano w taki sposób, aby zachować równowagę między poszczególnymi obszarami, o których mowa w ust. 1 lit. a).

9. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 34 w celu uzupełnienia niniejszego rozporządzenia poprzez określenie wytycznych inwestycyjnych dla każdego z segmentów polityki. W wytycznych inwestycyjnych określa się również zasady wdrażania systemu sprawiedliwej transformacji, o którym mowa w ust. 2 niniejszego artykułu. Wytyczne inwestycyjne przygotowuje się w ścisłym dialogu z Grupą EBI i innymi potencjalnymi partnerami wykonawczymi.

10. W odniesieniu do strategicznych operacji z zakresu finansowania i inwestycji w sektorze obrony i sektorze kosmicznym oraz w cyberbezpieczeństwie w wytycznych inwestycyjnych można określić ograniczenia w odniesieniu do przenoszenia praw własności intelektualnej dotyczących technologii o znaczeniu krytycznym i technologii mających kluczowe znaczenie dla ochrony bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich, a także w odniesieniu do udzielania licencji na takie prawa, przy jednoczesnym poszanowaniu kompetencji państw członkowskich w zakresie kontroli wywozu.

11. Komisja udostępnia partnerom wykonawczym, Komitetowi Inwestycyjnemu i partnerom doradczym informacje na temat stosowania i interpretacji wytycznych inwestycyjnych.