Artykuł 48

1. Instrument „Akcelerator” ma na celu zasadniczo wspieranie innowacji tworzących nowe rynki. Wspiera on wyłącznie indywidualnych beneficjentów i zapewnia głównie finansowanie mieszane. Na określonych warunkach może on również udzielać wsparcia w postaci wyłącznie dotacji i wyłącznie kapitału.

Instrument „Akcelerator” zapewnia następujące rodzaje wsparcia:

a) wsparcie w postaci finansowania mieszanego na rzecz MŚP, w tym przedsiębiorstw typu start-up, oraz, w wyjątkowych przypadkach, małych spółek o średniej kapitalizacji, realizujących przełomowe i radykalne innowacje, które nie są zdolne do pozyskania finansowania;

b) wsparcie w postaci wyłącznie dotacji na rzecz MŚP, w tym przedsiębiorstw typu start-up, realizujących dowolnego rodzaju innowacje, począwszy od innowacji stopniowych po innowacje przełomowe i radykalne, i dążących do zwiększenia skali działalności;

c) można również udzielić wsparcia w postaci wyłącznie kapitału na rzecz MŚP niezdolnych do pozyskania finansowania, w tym przedsiębiorstw typu start-up, realizujących przełomowe i radykalne innowacje, które nie są zdolne do pozyskania finansowania;

d) wsparcie w postaci wyłącznie kapitału wymagane do zwiększenia skali działalności na rzecz MŚP niezdolnych do pozyskania finansowania, w tym przedsiębiorstw typu start-up, oraz małych spółek o średniej kapitalizacji niezdolnych do pozyskania finansowania, w tym podmiotów, które otrzymały już wsparcie zgodnie z lit. a)–c), realizujących przełomowe i radykalne innowacje, które nie są zdolne do pozyskania finansowania, w zakresie technologii krytycznych, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/795 (

8

).

Na zasadzie odstępstwa od art. 7 ust. 1 wsparcie, o którym mowa w akapicie drugim lit. a), b) i c) niniejszego ustępu, może obejmować potencjalne podwójne zastosowania, a jednocześnie wspierać zastosowania cywilne.

Na zasadzie odstępstwa od art. 7 ust. 1 wsparcie, o którym mowa w akapicie drugim lit. d) niniejszego ustępu, może obejmować innowacje w zakresie krytycznych technologii obronnych, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. a) pkt (iv) rozporządzenia w sprawie STEP, a jednocześnie w stosownych przypadkach wspierać innowacje o potencjale podwójnego zastosowania.

Wsparcie w postaci wyłącznie dotacji w ramach instrumentu „Akcelerator” jest udzielane tylko jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

a) projekt zawiera informacje dotyczące zdolności i gotowości wnioskodawcy do zwiększenia skali działalności;

b) beneficjentem jest przedsiębiorstwo typu start-up lub MŚP;

c) wsparcie w postaci wyłącznie dotacji w ramach instrumentu „Akcelerator” jest udzielane beneficjentowi tylko raz w okresie realizacji Programu i nie może przekroczyć kwoty 2,5 mln EUR.

Przy zapewnianiu wsparcia kapitałowego EIC dąży do przyciągnięcia innych inwestorów. W celu skutecznego wspierania innowacji, które nie są zdolne do pozyskania finansowania, można jednak udzielać wsparcia kapitałowego bez przyciągania innych inwestorów, w szczególności w odniesieniu do przełomowych i radykalnych innowacji, które nie są zdolne do pozyskania finansowania, w zakresie technologii, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) 2024/795.

1a. W monitorowaniu programu przez Komisję zgodnie z art. 50 uwzględnia się stosowanie odstępstw od art. 7 ust. 1 przewidzianych w ust. 1 niniejszego artykułu.

2. Beneficjent instrumentu „Akcelerator” musi być podmiotem prawnym kwalifikującym się jako przedsiębiorstwo typu start-up, MŚP lub, w wyjątkowych przypadkach, jako mała spółka o średniej kapitalizacji, zamierzającym zwiększyć skalę działalności, z siedzibą w państwie członkowskim lub w państwie stowarzyszonym.

W odniesieniu do wsparcia innowacji w krytycznych technologiach obronnych na podstawie ust. 1 akapit drugi lit. d) niniejszego artykułu uczestnictwo jest ograniczone do podmiotów prawnych mających siedzibę w Unii, w Ukrainie lub w państwie członkowskim EOG stowarzyszonym z programem „Horyzont Europa”. Z uczestnictwa wyklucza się podmioty prawne, które są bezpośrednio lub pośrednio kontrolowane przez państwo trzecie inne niż Ukraina lub państwo członkowskie EOG stowarzyszone z programem „Horyzont Europa” lub przez podmioty prawne z takiego państwa trzeciego.

Na zasadzie odstępstwa od akapitu drugiego podmiot prawny mający siedzibę w Unii lub w państwie członkowskim EOG stowarzyszonym z programem „Horyzont Europa” i kontrolowany przez państwo trzecie inne niż Ukraina lub państwo członkowskie EOG stowarzyszone z programem „Horyzont Europa” lub przez podmiot prawny z państwa trzeciego innego niż Ukraina lub państwo członkowskie EOG stowarzyszone z programem „Horyzont Europa” kwalifikuje się jako beneficjent na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że Komisji zostaną udostępnione gwarancje. Takie gwarancje zatwierdza się zgodnie z procedurami krajowymi państwa członkowskiego lub państwa członkowskiego EOG stowarzyszonego z programem „Horyzont Europa”, w którym podmiot prawny ma siedzibę, takimi jak odpowiednie środki przyjęte na podstawie monitorowania zdefiniowanego w art. 2 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/452 (

9

).

Gwarancje te muszą dawać pewność, że wsparcie dla podmiotu prawnego nie jest sprzeczne z interesami Unii i jej państw członkowskich w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony określonymi w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa zgodnie z tytułem V TUE, w tym z poszanowaniem zasady stosunków dobrosąsiedzkich.

W odniesieniu do wsparcia o potencjale podwójnego zastosowania na podstawie ust. 1 akapit drugi lit. a), b) lub c) niniejszego artykułu program prac może przewidywać możliwość ograniczenia uczestnictwa do podmiotów prawnych mających siedzibę wyłącznie w państwach członkowskich lub do podmiotów prawnych mających siedzibę w określonych państwach stowarzyszonych oprócz państw członkowskich. Ograniczenie uczestnictwa podmiotów prawnych mających siedzibę w państwach stowarzyszonych, które są państwami członkowskimi EOG, musi być zgodne z warunkami określonymi w Porozumieniu o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Z należycie uzasadnionych i wyjątkowych przyczyn, aby zagwarantować ochronę strategicznych interesów Unii i jej państw członkowskich, program prac może również wykluczać z uczestnictwa w poszczególnych zaproszeniach do składania wniosków podmioty prawne mające siedzibę w Unii lub w państwach stowarzyszonych, bezpośrednio lub pośrednio kontrolowane przez niestowarzyszone państwa trzecie lub przez podmioty prawne z niestowarzyszonych państw trzecich, lub uzależnić ich uczestnictwo od warunków określonych w programie prac.

Wniosek może zostać złożony przez beneficjenta albo, z zastrzeżeniem uprzedniej zgody beneficjenta, przez osobę fizyczną lub podmiot prawny lub większą liczbę takich osób lub podmiotów, które zamierzają ustanowić lub wesprzeć tego beneficjenta. W tym drugim przypadku umowę o finansowaniu podpisuje się wyłącznie z beneficjentem.

3. Jedną decyzją o przyznaniu finansowania obejmuje się wszystkie postaci wkładu Unii wnoszone w ramach finansowania mieszanego z EIC i tą samą decyzją zapewnia się ich finansowanie.

4. Wnioski poddawane są indywidualnej ocenie merytorycznej przez niezależnych ekspertów zewnętrznych i kwalifikowane do finansowania w drodze otwartego zaproszenia do składania wniosków z datami granicznymi, na podstawie art. 27, 28 i 29, z zastrzeżeniem ust. 5 niniejszego artykułu.

5. Oceny złożonych wniosków dokonuje się w oparciu o następujące kryteria wyboru:

a) doskonałość;

b) oddziaływanie;

c) poziom związanego z działaniem ryzyka uniemożliwiającego inwestycje, jakość i skuteczność realizacji oraz zapotrzebowanie na wsparcie ze strony Unii.

6. Za zgodą zainteresowanych wnioskodawców wniosek dotyczący działania w zakresie innowacji i wprowadzania na rynek, który spełnia już kryteria wyboru, o których mowa w ust. 5 lit. a) i b), może zostać przez Komisję lub organy finansujące realizujące Program (w tym WWiI utworzone przez EIT) przedłożony bezpośrednio do oceny pod kątem kryterium wyboru, o którym mowa w ust. 5 lit. c), z zastrzeżeniem spełnienia łącznie następujących warunków:

a) wniosek ten wynika z dowolnego innego działania finansowanego w ramach programu „Horyzont 2020”, z Programu lub, z zastrzeżeniem rozpoznawczej fazy programu pilotażowego, który ma zostać uruchomiony w ramach pierwszego programu prac, z krajowych lub regionalnych programów, rozpoczynając od określenia zapotrzebowania na taki system, którego zasady szczegółowe zostaną określone w programie szczegółowym, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a);

b) wniosek oparty jest na przeglądzie projektu przeprowadzonym w ciągu poprzednich dwóch lat, w ramach którego oceniono doskonałość i oddziaływanie wniosku, z zastrzeżeniem warunków i procesów szczegółowo określonych w programie prac.

7. „Pieczęć doskonałości” można przyznać, jeżeli spełnione zostały łącznie następujące warunki:

a) beneficjent jest przedsiębiorstwem typu start-up, MŚP lub małą spółką o średniej kapitalizacji;

b) wniosek kwalifikował się i przekroczył stosowne progi w przypadku kryteriów wyboru, o których mowa w ust. 5 lit. a) i b);

c) dana działalność kwalifikowałaby się w ramach działania w zakresie innowacji.

8. W przypadku wniosku, który przeszedł ocenę pozytywnie, niezależni eksperci zewnętrzni przedstawiają propozycję odpowiedniego wsparcia instrumentu „Akcelerator”, w oparciu o poniesione ryzyko oraz zasoby i czas niezbędne do wprowadzenia innowacji na rynek i jej wdrożenia.

Komisja może, z uzasadnionych względów, odrzucić wniosek wskazany przez niezależnych ekspertów zewnętrznych, w tym ze względu na brak zgodności z celami polityki Unii. O powodach takiego odrzucenia informuje się Komitet programowy.

9. Dotacja lub zaliczka zwrotna będące komponentami wsparcia instrumentu „Akcelerator” nie mogą przekraczać 70 % łącznych kosztów kwalifikowalnych zakwalifikowanego działania w zakresie innowacji.

10. Warunki realizacji kapitałowych i podlegających spłacie komponentów wsparcia instrumentu „Akcelerator” określa się w decyzji (UE) 2021/764.

11. W umowie dotyczącej zakwalifikowanego działania ustanawia się szczegółowe mierzalne cele pośrednie i określa odpowiadające im płatności zaliczkowe i płatności w ratach w ramach wsparcia instrumentu „Akcelerator”.

W przypadku finansowania mieszanego z EIC działalność odpowiadającą działaniu w zakresie innowacji można rozpocząć, a pierwszą płatność zaliczkową w ramach dotacji lub zaliczkę zwrotną wypłacić jeszcze przed realizacją innych komponentów przyznanego finansowania mieszanego z EIC. Komponenty te realizuje się pod warunkiem osiągnięcia szczegółowych celów pośrednich ustanowionych w umowie.

12. Zgodnie z umową, jeżeli nie osiągnięto mierzalnych celów pośrednich, działanie zostaje zawieszone, zmienione lub, w należycie uzasadnionym przypadku, zakończone. Działanie może również zostać zakończone, jeżeli nie można osiągnąć zamierzonego wprowadzenia na rynek, zwłaszcza w Unii.

W wyjątkowych przypadkach i na podstawie opinii zarządu EIC Komisja może podjąć decyzję o zwiększeniu wsparcia z instrumentu „Akcelerator”, z zastrzeżeniem przeglądu projektu przez niezależnych ekspertów zewnętrznych. Komitet programowy jest informowany o takich przypadkach.