Załącznik IV

Podstawę osiągnięcia synergii z innymi programami unijnymi stanowią komplementarność między koncepcją programu a jego celami oraz zgodność – na poziomie wdrażania – zasad finansowania i odnośnych procesów.

Finansowanie z Programu jest wykorzystywane wyłącznie do finansowania działalności w zakresie badań naukowych i innowacji. Planowanie strategiczne pozwala dostosować priorytety różnych programów unijnych i zapewniać spójne możliwości finansowania na różnych etapach cyklu badań naukowych i innowacji. Misje i partnerstwa europejskie korzystają między innymi z synergii z pozostałymi programami unijnymi i politykami Unii.

Wdrażanie rezultatów badań naukowych i innowacyjnych rozwiązań opracowanych w Programie korzysta ze wsparcia ze strony innych programów unijnych, w szczególności poprzez strategie upowszechniania i wykorzystywania, transfer wiedzy, uzupełniające i skumulowane źródła finansowania oraz stosowne środki w zakresie polityki. Finansowanie działalności w zakresie badań naukowych i innowacji opiera się na zharmonizowanych przepisach, które mają zapewnić unijną wartość dodaną, unikać powielania działań w ramach różnych programów unijnych oraz dążyć do jak największej wydajności i uproszczenia procedur administracyjnych.

W poniższych punktach przedstawiono bardziej szczegółowo, na czym mają polegać synergie między Programem a różnymi programami unijnymi:

1. Synergia z Europejskim Funduszem Rolniczym Gwarancji (EFRG) oraz Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) zapewnia, by:

a) potrzeby sektora rolnego i obszarów wiejskich w Unii związane z badaniami naukowymi i innowacjami były identyfikowane na przykład w ramach „europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa” oraz by były uwzględniane zarówno w planowaniu strategicznym Programu, jak i w programach prac;

b) w WPR w jak najlepszy sposób wykorzystywano rezultaty badań naukowych i innowacji oraz propagowano wykorzystanie, wdrażanie i wprowadzanie na rynek innowacyjnych rozwiązań, w tym rozwiązań pochodzących z projektów finansowanych ze środków programów ramowych w zakresie badań naukowych i innowacji, ze środków „europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa” oraz odpowiednich WWiI utworzonych przez EIT;

c) EFRROW wspierał absorpcję i upowszechnianie wiedzy i rozwiązań będących pochodnymi rezultatów Programu, prowadzących do bardziej dynamicznego sektora rolnictwa oraz nowych możliwości rozwoju obszarów wiejskich.

2. Synergia z Europejskim Funduszem Morskim, Rybackim i Akwakultury (EFMRA) zapewnia, by:

a) Program i EFMRA były ściśle ze sobą powiązane, ponieważ potrzeby Unii w zakresie badań naukowych i innowacji w dziedzinie polityki morskiej i zintegrowanej polityki morskiej są uwzględniane w planowaniu strategicznym Programu;

b) EFMRA wspierała wdrażanie nowatorskich technologii i innowacyjnych produktów, procesów i usług, w szczególności tych będących rezultatem Programu z dziedziny zintegrowanej polityki morskiej; EFMRA propaguje również gromadzenie danych w terenie, przetwarzanie i monitorowanie danych oraz upowszechniał odpowiednie działania wspierane w ramach Programu, co z kolei przyczynia się do realizacji wspólnej polityki rybołówstwa, zintegrowanej polityki morskiej UE, międzynarodowego zarządzania oceanami i zobowiązań międzynarodowych.

3. Synergia z Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego (EFRR) zapewnia, by:

a) w celu wzmocnienia EPB oraz przyczynienia się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju ustalenia dotyczące finansowania alternatywnego i skumulowanego ze środków EFRR i Programu wspierały rodzaje działalności stanowiące pomost, w szczególności między strategiami inteligentnej specjalizacji a doskonałością w zakresie badań naukowych i innowacji, w tym wspólnymi programami transregionalnymi i ponadnarodowymi oraz paneuropejskimi infrastrukturami badawczymi;

b) EFRR skupiał się między innymi na rozwoju i wzmacnianiu regionalnych i lokalnych ekosystemów badań naukowych i innowacji, sieci oraz na rozwoju i wzmacnianiu transformacji przemysłowej, w tym na wspieraniu budowania zdolności w zakresie badań naukowych i innowacji, jak i na wspieraniu – za pośrednictwem EFRR – absorpcji rezultatów i wdrażania nowatorskich technologii oraz innowacyjnych i przyjaznych dla klimatu rozwiązań z programów ramowych w zakresie badań naukowych i innowacji.

4. Synergia z Europejskim Funduszem Społecznym Plus (EFS+) zapewnia, by:

a) poprzez programy krajowe lub regionalne EFS+ mógł przyczynić się do włączenia innowacyjnych programów nauczania, wspieranych przez Program, do głównego nurtu kształcenia i zwiększyć ich skalę, aby wyposażyć obywateli w umiejętności i kompetencje potrzebne do zaspokojenia zmieniających się potrzeb rynku pracy;

b) ustalenia dotyczące finansowania alternatywnego i łączonego z EFS+ mogły być stosowane do wspierania działalności Programu, która propaguje rozwój kapitału ludzkiego w sektorze badań naukowych i innowacji w celu wzmocnienia EPB;

c) EFS+ powszechniej uwzględniał innowacyjne technologie oraz nowe modele i rozwiązania biznesowe, w szczególności te będące rezultatem Programu, aby przyczynić się do tworzenia innowacyjnych, wydajnych i zrównoważonych systemów opieki zdrowotnej oraz ułatwić obywatelom Europy dostęp do lepszej i bezpieczniejszej opieki zdrowotnej.

5. Synergia z Programem UE dla zdrowia zapewnia, by:

a) potrzeby Unii w zakresie badań naukowych i innowacji w obszarze zdrowia były określane i ustalane w planowaniu strategicznym Programu;

b) Program UE dla zdrowia przyczyniał się do zapewnienia jak najlepszego wykorzystania rezultatów badań naukowych, w szczególności tych będących rezultatem Programu.

6. Synergia z instrumentem „Łącząc Europę” zapewnia, by:

a) potrzeby w zakresie badań naukowych i innowacji w obszarach transportu, energetyki i w sektorze cyfrowym w obrębie Unii były identyfikowane i ustalane w drodze planowania strategicznego Programu;

b) w ramach instrumentu „Łącząc Europę” wspierano zakrojone na szeroką skalę wdrażanie i wprowadzanie na rynek innowacyjnych nowych technologii i rozwiązań w dziedzinie transportu, energetyki i cyfrowej infrastruktury fizycznej, w szczególności tych będących rezultatem programów ramowych w zakresie badań naukowych i innowacji;

c) ułatwiano wymianę informacji i danych między Programem a projektami w ramach instrumentu „Łącząc Europę”, na przykład poprzez wskazywanie pochodzących z Programu technologii o wysokiej gotowości rynkowej, które mogłyby być szerzej wdrażane za pośrednictwem instrumentu „Łącząc Europę”.

7. Synergia z programem „Cyfrowa Europa” zapewnia, by:

a) pomimo pokrywania się kilku obszarów tematycznych podejmowanych w Programie i w programie „Cyfrowa Europa”, rodzaje działań, które mają być wspierane, ich oczekiwane rezultaty i ich logika interwencji były odmienne i uzupełniały się;

b) potrzeby w zakresie badań naukowych i innowacji związane z aspektami cyfrowymi Programu były identyfikowane i ustalane w drodze jego planowania strategicznego; obejmuje to na przykład badania naukowe i innowacje na potrzeby obliczeń wielkiej skali oraz w zakresie sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwa, technologii rozproszonego rejestru, technologii kwantowych, łączenie technologii cyfrowych z innymi technologiami prorozwojowymi i innowacjami nietechnologicznymi; wspieranie zwiększania skali działalności przedsiębiorstw wprowadzających innowacje przełomowe (które w wielu przypadkach łączą technologie cyfrowe z fizycznymi); oraz wsparcie dla cyfrowych infrastruktur badawczych;

c) w programie „Cyfrowa Europa” skoncentrowano się na budowaniu na dużą skalę zdolności cyfrowych i infrastruktury w zakresie, na przykład, obliczeń wielkiej skali, sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa, technologii rozproszonego rejestru, technologii kwantowych i zaawansowanych umiejętności cyfrowych, dążąc do szerokiej absorpcji i stosowania w całej Unii kluczowych istniejących lub przetestowanych innowacyjnych rozwiązań cyfrowych w ramach Unii w obszarach służących interesowi publicznemu (takich jak zdrowie, administracja publiczna, wymiar sprawiedliwości i edukacja) lub w obszarach niedoskonałości rynku (takich jak kwestia cyfryzacji przedsiębiorstw, w szczególności MŚP); program „Cyfrowa Europa” jest realizowany głównie przy użyciu dokonywanych wraz z państwami członkowskimi, w szczególności poprzez wspólne zamówienia publiczne, skoordynowanych i strategicznych inwestycji w zdolności cyfrowe, które mają być wspólnie wykorzystywane w całej Unii, oraz w działania ogólnounijne, które wspierają interoperacyjność i normalizację jako elementy rozwoju jednolitego rynku cyfrowego;

d) zdolności i infrastruktury programu „Cyfrowa Europa” były udostępniane społeczności badawczo-innowacyjnej, w tym na potrzeby działalności wspieranej w ramach Programu, obejmującej między innymi testowanie, eksperymentowanie i demonstracje we wszystkich sektorach i dyscyplinach;

e) nowatorskie technologie cyfrowe opracowane przy wsparciu Programu były stopniowo przejmowane i wdrażane przez program „Cyfrowa Europa”;

f) podejmowane w Programie inicjatywy na rzecz programów nauczania ukierunkowanych na rozwój umiejętności i kompetencji, w tym inicjatywy realizowane w odpowiednich WWiI utworzonych przez EIT, były uzupełniane budowaniem zdolności w zakresie zaawansowanych umiejętności cyfrowych wspieranym w ramach programu „Cyfrowa Europa”;

g) w odniesieniu do obu programów istniały silne mechanizmy koordynacji w zakresie programowania strategicznego, procedur operacyjnych i struktur zarządzania.

8. Synergia z Programem na rzecz jednolitego rynku zapewnia, by:

a) w Programie na rzecz jednolitego rynku zajęto się niedoskonałościami rynku, które mają wpływ na MŚP, a także promowano przedsiębiorczość oraz tworzenie i rozwój przedsiębiorstw oraz zapewniono komplementarność między Programem na rzecz jednolitego rynku a działaniami zarówno EIT, jak i EIC w odniesieniu do innowacyjnych przedsiębiorstw, jak również w obszarze usług wsparcia dla MŚP, w szczególności w przypadkach gdy rynek nie zapewnia realnego finansowania;

b) Europejska Sieć Przedsiębiorczości mogła, podobnie jak inne istniejące struktury wspierania MŚP (np. krajowe punkty kontaktowe, agencje ds. innowacji, ośrodki innowacji cyfrowych, centra kompetencji, inkubatory), służyć świadczeniu usług wsparcia w ramach Programu, w tym Europejskiej Rady ds. Innowacji.

9. Synergia z Programem działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) zapewnia, by:

a) potrzeby w zakresie badań naukowych i innowacji związane z pokonywaniem wyzwań dotyczących środowiska, klimatu i energii w obrębie Unii były identyfikowane i ustalane w drodze planowania strategicznego Programu;

b) LIFE w dalszym ciągu pełni rolę katalizatora w realizacji polityki i wdrażaniu przepisów Unii w zakresie środowiska, klimatu i odpowiednich zagadnień energetyki, w tym poprzez przejmowanie i stosowanie pochodzących z Programu rezultatów badań naukowych i innowacji oraz pomoc we wprowadzaniu ich w skali krajowej, międzyregionalnej i regionalnej, w przypadku gdy może to pomóc w rozwiązywaniu kwestii transformacji w zakresie środowiska, klimatu lub czystej energii. W szczególności LIFE w dalszym ciągu stwarza zachęty do synergii z Programem poprzez przyznawanie premii w ramach oceny wniosków, które obejmują absorpcję rezultatów Programu;

c) projekty LIFE w ramach standardowych działań wspierały opracowywanie, testowanie lub demonstrację odpowiednich technologii lub metodologii realizacji polityki Unii w zakresie środowiska i klimatu, które mogą być następnie wdrażane na dużą skalę i finansowane z innych źródeł, w tym ze środków Programu. EIT, jak również EIC mogą wspierać zwiększanie skali i komercjalizację nowych przełomowych rozwiązań, które mogą być rezultatem realizacji projektów LIFE.

10. Synergia z programem „Erasmus+” zapewnia, by:

a) połączone zasoby Programu, w tym EIT, i programu „Erasmus+” były wykorzystywane do wspierania działalności na rzecz wzmocnienia, modernizacji i transformacji europejskich instytucji szkolnictwa wyższego. W stosownych przypadkach Program uzupełnia wsparcie udzielane ze środków programu „Erasmus+” na rzecz inicjatywy dotyczącej europejskich szkół wyższych, w dziedzinie badań naukowych, stanowiąc część opracowywania nowych, wspólnych i zintegrowanych długoterminowych i zrównoważonych strategii w dziedzinie edukacji, badań naukowych i innowacji, opartych na podejściu transdyscyplinarnym i międzysektorowym w celu urzeczywistnienia trójkąta wiedzy. Działalność EIT może stanowić uzupełnienie strategii, które mają zostać realizowane w ramach inicjatywy dotyczącej europejskich szkół wyższych;

b) Program i program „Erasmus+” wspierały integrację edukacji i badań naukowych poprzez udzielanie pomocy instytucjom szkolnictwa wyższego w opracowywaniu i przyjmowaniu wspólnych strategii i sieci w zakresie edukacji, badań naukowych i innowacji, poprzez dostarczanie informacji systemom kształcenia, nauczycielom i osobom prowadzącym szkolenia o najnowszych ustaleniach i praktykach w zakresie badań naukowych i oferowanie wszystkim studentom i pracownikom szkolnictwa wyższego, a przede wszystkim naukowcom, możliwości aktywnego udziału w badaniach, a także wspierania innego rodzaju działalności służącej integracji szkolnictwa wyższego, badań naukowych i innowacji.

11. Synergia z Unijnym programem kosmicznym zapewnia, by:

a) potrzeby w zakresie badań naukowych i innowacji Unijnego programu kosmicznego oraz potrzeby sektora kosmicznego w segmencie kosmicznym (upstream) i w segmencie wykorzystania danych satelitarnych (downstream) w obrębie Unii były określane i ustalane w ramach planowania strategicznego Programu; a działania w zakresie badań kosmicznych w ramach Programu były realizowane zgodnie z Unijnym programem kosmicznym w odniesieniu do zamówień i kwalifikowalności podmiotów prawnych, w stosownych przypadkach;

b) dane i usługi związane z przestrzenią kosmiczną udostępniane w ramach Unijnego programu kosmicznego jako dobro publiczne były wykorzystywane do opracowywania przełomowych rozwiązań w ramach badań naukowych i innowacji, w tym za pośrednictwem Programu, w szczególności w zakresie zrównoważonej żywności i zasobów naturalnych, monitorowania klimatu, atmosfery, środowiska lądowego, przybrzeżnego i morskiego, inteligentnych miast, mobilności opartej na sieci i zautomatyzowanej, bezpieczeństwa i zarządzania klęskami żywiołowymi i katastrofami;

c) usługi w zakresie dostępu do danych i informacji z systemu Copernicus przyczyniały się do rozwoju EOSC, a tym samym ułatwiały badaczom, naukowcom i innowatorom dostęp do danych z systemu Copernicus; a infrastruktury badawcze, w szczególności sieci obserwacji in situ stanowiły zasadnicze elementy infrastruktury obserwacji in situ umożliwiającej świadczenie usług systemu Copernicus, a same z kolei korzystały z informacji wygenerowanych przez usługi systemu Copernicus.

12. Synergia z Instrumentem Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej (ISWMR) oraz Instrumentem Pomocy Przedakcesyjnej (IPA III) zapewnia, by:

a) potrzeby w zakresie badań naukowych i innowacji w obszarach ISWMR i IPA III były identyfikowane w drodze planowania strategicznego Programu, zgodnie z celami zrównoważonego rozwoju;

b) prowadzona w ramach Programu działalność w zakresie badań naukowych i innowacji z udziałem państw trzecich oraz działania w zakresie ukierunkowanej współpracy międzynarodowej dążyły do dostosowania i spójności z aspektami równoległych działań w zakresie absorpcji rynkowej i budowania zdolności w ramach ISWMR i IPA III, w oparciu o wspólną definicję potrzeb i obszarów interwencji.

13. Synergia z Funduszem Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz instrumentem na rzecz zarządzania granicami, będącym elementem Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, zapewnia, by:

a) potrzeby w zakresie badań naukowych i innowacji w obszarach bezpieczeństwa i zintegrowanego zarządzania granicami były określane i ustalane w drodze planowania strategicznego Programu;

b) Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami wspierały wdrażanie innowacyjnych nowych technologii i rozwiązań, w szczególności tych będących rezultatem programów ramowych w zakresie badań naukowych i innowacji z dziedziny badań nad bezpieczeństwem.

14. Synergia z Programem InvestEU zapewnia, by:

a) Program zapewniał finansowanie mieszane z programu „Horyzont Europa” oraz finansowanie mieszane z EIC na potrzeby innowatorów, których działalność charakteryzuje się wysokim stopniem ryzyka i na którą rynek nie zapewnia wystarczającego i realnego finansowania; jednocześnie Program wspiera skuteczną realizację prywatnej części finansowania mieszanego i jego zarządzanie za pośrednictwem funduszy i pośredników wspieranych przez Program InvestEU i inne podmioty;

b) instrumenty finansowe na potrzeby badań naukowych i innowacji oraz MŚP zostały zgrupowane w ramach Programu InvestEU, w szczególności za pośrednictwem segmentu tematycznego poświęconego badaniom naukowym i innowacjom, a także poprzez produkty realizowane w ramach segmentu MŚP, przyczyniając się tym samym również do realizacji celów obu programów i ustanawiając silne uzupełniające powiązania między tymi dwoma programami;

c) Program udzielał, w stosownych przypadkach, odpowiedniego wsparcia w zakresie zmiany przeznaczenia projektów, które zostały uznane za zdolne do pozyskania finansowania, lecz nie są odpowiednie do finansowania ze środków EIC, na rzecz Programu InvestEU.

15. Synergia z funduszem innowacyjnym w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji (zwanym dalej „funduszem innowacyjnym”) zapewnia, by:

a) Fundusz innowacyjny był wyraźnie ukierunkowany na innowacje w zakresie technologii i procesów niskoemisyjnych, w tym bezpiecznego dla środowiska wychwytywania i utylizacji dwutlenku węgla, które przyczyniają się znacząco do łagodzenia zmiany klimatu, oraz na produkty zastępujące produkty wysokoemisyjne, a także by pomagał w pobudzaniu budowy i eksploatacji projektów dotyczących bezpiecznego dla środowiska wychwytywania i geologicznego składowania CO2 oraz dotyczących innowacyjnych technologii w zakresie energii odnawialnej i magazynowania energii, jak również by umożliwiać i stymulować rozwój bardziej ekologicznych produktów;

b) ze środków Programu finansowano opracowywanie i demonstrację technologii, w tym przełomowych rozwiązań, które mogą przyczynić się do osiągnięcia unijnych celów w zakresie neutralności klimatycznej, energetyki i transformacji przemysłowej, w szczególności poprzez działalność w ramach filarów II i III;

c) Fundusz innowacyjny mógł, z zastrzeżeniem spełnienia kryteriów kwalifikacji i wyboru, wspierać fazę demonstracyjną kwalifikowalnych projektów, które mogły otrzymać już wsparcie w ramach Programu, oraz by ustanowione zostały silne uzupełniające powiązania między tymi dwoma programami.

16. Synergia z mechanizmem sprawiedliwej transformacji zapewnia, by:

a) potrzeby w zakresie badań naukowych i innowacji były określone w planowaniu strategicznym Programu, tak by wspierać sprawiedliwą i uczciwą transformację ku neutralności klimatycznej;

b) propagowane były absorpcja i wdrażanie innowacyjnych i przyjaznych dla klimatu rozwiązań, w szczególności rozwiązań będących rezultatem Programu.

17. Synergia z programem badawczo-szkoleniowym Euratomu zapewni, by:

a) w Programie i programie badawczo-szkoleniowym Euratomu opracowano kompleksowe działania wspierające kształcenie i szkolenie (w tym MSCA) w celu utrzymania i rozwoju odpowiednich umiejętności w Europie;

b) w Programie i w programie badawczo-szkoleniowym Euratomu opracowano wspólne działania badawcze ukierunkowane na przekrojowe aspekty bezpiecznego korzystania z zastosowań promieniowania jonizującego niezwiązanych z wytwarzaniem energii, w obszarach, takich jak medycyna, przemysł, rolnictwo, przestrzeń kosmiczna, zmiana klimatu, bezpieczeństwo i gotowość na wypadek sytuacji wyjątkowej oraz wkład nauki w dziedzinie jądrowej.

18. Potencjalna synergia z Europejskim Funduszem Obronnym przynosi korzyści cywilnym badaniom naukowym i badaniom naukowym w dziedzinie obronności, tak by unikać zbędnego dublowania wysiłków i zgodnie z art. 5 i art. 7 ust. 1.

19. Wspiera się synergię z programem „Kreatywna Europa” poprzez określenie potrzeb w zakresie badań naukowych i innowacji w dziedzinie polityki kulturalnej i kreatywnej w planowaniu strategicznym Programu.

20. Synergia z Instrumentem na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia, by:

a) potrzeby w zakresie badań naukowych i innowacji w ramach wsparcia zwiększania odporności gospodarek i społeczeństw państw członkowskich oraz lepszego przygotowania ich na przyszłość były określane w planowaniu strategicznym Programu;

b) wspierane były absorpcja i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań, w szczególności rozwiązań będących rezultatem Programu.