Artykuł 42

1. Komisja dokonuje ewaluacji skutków i skuteczności swoich działań w poszczególnych obszarach interwencji oraz skuteczności programowania, w stosownych przypadkach za pomocą niezależnych ewaluacji zewnętrznych. Komisja odpowiednio uwzględnia propozycje Parlamentu Europejskiego lub Rady dotyczące przeprowadzenia niezależnych ewaluacji zewnętrznych. W stosownych przypadkach w ewaluacjach korzysta się z zasad dobrych praktyk Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD z myślą o ustaleniu, czy osiągnięte zostały cele szczegółowe, oraz o sformułowaniu zaleceń mających usprawnić przyszłe działania.

Komisja przesyła Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i państwom członkowskim swoje ustalenia i wnioski z ewaluacji, wraz ze swoimi uwagami i działaniami następczymi. Ewaluacje mogą być przedmiotem dyskusji na wniosek państw członkowskich zgodnie z art. 45 ust. 7. Rezultaty uwzględnia się przy przygotowaniu programów i działań oraz przydziale zasobów. Ewaluacje te i działania następcze są podawane do wiadomości publicznej.

W proces ewaluacji unijnego finansowania udzielanego w ramach Instrumentu Komisja włącza w odpowiednim stopniu wszystkie odnośne zainteresowane podmioty, w tym beneficjentów, podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie i władze lokalne, a w stosownych przypadkach może dążyć do przeprowadzenia wspólnych ewaluacji z państwami członkowskimi i innymi partnerami w ścisłej współpracy z krajami partnerskimi.

2. Do dnia 31 grudnia 2024 r. Komisja przedstawi ewaluację śródokresową Instrumentu. Będzie ona obejmować okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do momentu rozpoczęcia tej ewaluacji. Do ewaluacji śródokresowej dołącza się, w stosownych przypadkach, wnioski ustawodawcze określające niezbędne zmiany do niniejszego rozporządzenia.

3. Komisja przeprowadzi końcową ewaluację Instrumentu w ramach śródokresowego przeglądu następnego okresu finansowego. W ewaluacji tej zostanie przeanalizowany i oceniony wkład Unii w osiąganie celów Instrumentu, z uwzględnieniem wskaźników pozwalających zmierzyć osiągnięte rezultaty, a także wszelkich ustaleń i wniosków dotyczących wpływu Instrumentu.

4. W ewaluacji śródokresowej i ewaluacji końcowej uwzględnia się wydajność, efektywność, wpływ, zrównoważoność, wartość dodaną, możliwości uproszczenia, wewnętrzną i zewnętrzną spójność, w tym komplementarność i synergie, oraz dalszą zasadność celów Instrumentu. W ewaluacjach wskazuje się wdrożone doświadczenia i wnioski. Ocenia się w nich maksymalną kwotę gwarancji na działania zewnętrzne określoną w art. 31 ust. 4 i uwzględnia informacje na temat wartości dodanej wynikającej z połączenia instrumentów, które były uprzednio odrębne, w jeden udoskonalony instrument.

Ewaluacja śródokresowa i ewaluacja końcowa zawierają ponadto skonsolidowane informacje z wszystkich sprawozdań rocznych na temat wszystkich rodzajów finansowania regulowanego niniejszym rozporządzeniem, w tym zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel i wkładów na rzecz funduszy powierniczych, przedstawiających wydatki w podziale na kraje beneficjentów, formy finansowania unijnego i zaangażowanie państw członkowskich i stosownych partnerów, zobowiązania i płatności, a także podział na poszczególne programy geograficzne, programy tematyczne i działania szybkiego reagowania, w tym wykorzystanie środków finansowych uruchomionych z rezerwy na nowe wyzwania i priorytety, zgodnie z art. 6.

Ewaluację śródokresową i ewaluację końcową przygotowuje się w konkretnym celu, jakim jest udoskonalenie finansowania unijnego. Ewaluacje te mają stanowić podstawę decyzji w zakresie przedłużania, zmiany lub zawieszania różnych rodzajów działań wdrażanych w ramach Instrumentu.

5. Zgodnie ze szczegółowymi przepisami rozporządzenia finansowego dotyczącymi sprawozdawczości do dnia 31 grudnia 2024 r., a następnie co trzy lata, Komisja – na podstawie ewaluacji zewnętrznej – przeprowadza ewaluację korzystania z gwarancji na działania zewnętrzne i jej funkcjonowania, zwłaszcza jej wkładu w realizację ogólnych celów, osiągnięte rezultaty i zapewnienie dodatkowości. Komisja przedkłada to sprawozdanie oceniające Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Do tego sprawozdania oceniającego dołączana jest opinia Trybunału Obrachunkowego. Sprawozdanie oceniające i opinia Trybunału Obrachunkowego są podawane do wiadomości publicznej.