Artykuł 12b

1. Gigafabrykę AI umieszcza się w państwie uczestniczącym będącym państwem członkowskim. Gigafabryka AI uzyskuje wsparcie finansowe w ramach partnerstwa między Unią i co najmniej jednym państwem uczestniczącym, reprezentowanymi przez Wspólne Przedsięwzięcie, a konsorcjum gigafabryki AI, w którego skład może wchodzić jeden dostawca infrastruktury technologicznej lub większa liczba takich dostawców, prawnie reprezentowanym przez koordynatora gigafabryki AI. Takie partnerstwo między Wspólnym Przedsięwzięciem a koordynatorem gigafabryki AI ma postać umowy o przyjęcie. Każde państwo uczestniczące w partnerstwie dotyczącym gigafabryki AI zawiera ze Wspólnym Przedsięwzięciem porozumienie administracyjne ustanawiające mechanizm koordynacji w zakresie wpłacania wkładów na rzecz wnioskodawców mających siedzibę w tym państwie uczestniczącym oraz składania sprawozdań na temat tych wkładów. Porozumienie to określa uzgodniony czas dostępu państwa uczestniczącego, harmonogram dostępu, warunki płatności, wymogi w zakresie sprawozdawczości i audytu.

2. Gigafabryki AI działające w wielu obiektach są eksploatowane przez jedno konsorcjum gigafabryki AI i funkcjonują jako zintegrowany podmiot techniczny. Obiekty wchodzące w skład gigafabryki AI działającej w wielu obiektach muszą być wzajemnie połączone za pomocą bardzo szybkich sieci o dużej przepustowości. W gigafabryce AI działającej w wielu obiektach w jednym kraju co najmniej jeden obiekt składowy musi odpowiadać skali gigafabryki AI. Konsorcjum gigafabryki AI działającej w wielu obiektach w różnych państwach składa się z co najmniej jednej jednostki przyjmującej z każdego przyjmującego państwa członkowskiego, a co najmniej jeden obiekt składowy z uczestniczących państw członkowskich musi odpowiadać skali gigafabryki AI. Każda jednostka przyjmująca gigafabrykę AI działającą w wielu obiektach w różnych państwach ponosi solidarną odpowiedzialność wobec Unii za otrzymany od niej wkład. W umowie konsorcjum dotyczącej gigafabryki AI działającej w wielu obiektach w różnych państwach określa się podział odpowiedzialności między jednostkami przyjmującymi, a także obowiązki techniczne, operacyjne, regulacyjne i finansowe każdej jednostki przyjmującej.

3. Udział w konsorcjum gigafabryki AI osób prawnych z państw nieuczestniczących podlega ograniczeniom lub wykluczeniu, jeżeli taki udział uznaje się za zagrażający aktywom strategicznym Unii lub sprzeczny z interesami strategicznymi, autonomią strategiczną lub bezpieczeństwem strategicznym Unii. Zgodnie z rozporządzeniami (UE) 2021/694, (UE) 2021/695 i (UE) 2021/1153 w zaproszeniu do wyrażenia zainteresowania w odniesieniu do wyboru konsorcjum gigafabryki AI ogranicza się udział w tym konsorcjum gigafabryki AI do osób prawnych mających siedzibę w państwach uczestniczących lub do osób prawnych mających siedzibę w określonych państwach stowarzyszonych w ramach programu »Horyzont Europa«, programu »Cyfrowa Europa« i wszelkich kolejnych odpowiednich unijnych programów finansowania lub w innych państwach trzecich oprócz państw uczestniczących, które nie naruszają interesów Unii lub jej państw członkowskich dotyczących bezpieczeństwa i obrony. Ograniczenia i wykluczenia, o których mowa w niniejszym ustępie, co do zasady nie mają zastosowania do podmiotów prawnych mających siedzibę w państwach trzecich, które podpisały z Unią umowę o współpracy dotyczącą gigafabryki AI lub podobną umowę. W zaproszeniu do wyrażenia zainteresowania w odniesieniu do wyboru konsorcjum gigafabryki AI można wskazać, że podmioty prawne mające siedzibę w innych państwach trzecich kwalifikują się, pod warunkiem że spełniają one mające do nich zastosowanie wymogi mające na celu zagwarantowanie ochrony interesów Unii i państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa oraz zapewnienie ochrony informacji niejawnych. Wymogi te określa się w programie prac.

4. Gigafabryki AI wybiera się na podstawie wspólnych zamówień Wspólnego Przedsięwzięcia i co najmniej jednej instytucji zamawiającej z państw uczestniczących. Konsorcjum gigafabryki AI korzysta z wyraźnego, podjętego na rzecz Wspólnego Przedsięwzięcia zobowiązania państwa członkowskiego do sfinansowania swojego udziału w gigafabryce AI, która ma zostać ustanowiona na terytorium tego państwa członkowskiego, po tym, jak została ona wybrana zgodnie z ust. 19. Państwa członkowskie podejmują to zobowiązanie przed ogłoszeniem zaproszenia do wyrażenia zainteresowania.

5. Wkład finansowy Unii, o którym mowa w art. 5, pokrywa maksymalnie 17 % nakładów inwestycyjnych w ogólną infrastrukturę obliczeniową gigafabryki AI. Alternatywnie wkład Unii można wnieść w formie uzgodnionego wcześniej gwarantowanego zakupu czasu dostępu do gigafabryki AI – o wartości odpowiadającej maksymalnie 17 % nakładów inwestycyjnych na ogólną infrastrukturę obliczeniową tej gigafabryki AI. Co najmniej jedno państwo uczestniczące musi wnieść wkład o wartości co najmniej równej wkładowi Unii. Pozostałe nakłady inwestycyjne oraz wydatki operacyjne gigafabryki AI pokrywa konsorcjum gigafabryki AI. W przypadku gigafabryk AI działających w wielu obiektach w jednym kraju pełny wkład Unii wraz z odpowiednimi prawami dostępu do infrastruktury obliczeniowej można przydzielić największemu obiektowi składowemu danego obiektu. W przypadku gigafabryk AI działających w wielu obiektach w różnych państwach wkład Unii można przydzielić gigafabrykom AI, które osiągają wymaganą skalę, oraz jednej gigafabryce AI na uczestniczące państwo członkowskie.

6. Wybrana fabryka AI może znacznie zwiększyć swoją skalę, aby stać się gigafabryką AI. W takim przypadku wsparcie finansowe Unii już przyznane tej fabryce AI jest wliczane do wkładu Unii w nakłady inwestycyjne na infrastrukturę obliczeniową gigafabryki AI, o których mowa w ust. 5 niniejszego artykułu. Te same przepisy stosuje się do państw uczestniczących. W stosownych przypadkach odpowiednio zmienia się umowę o przyjęcie fabryki AI, o której mowa w art. 10. Dodatkowe inwestycje w fabrykę AI, która stanie się gigafabryką AI, oraz wydatki operacyjne gigafabryki AI pokrywa konsorcjum gigafabryki AI.

7. Państwo członkowskie może wnieść swój wkład na rzecz gigafabryki AI bezpośrednio za pomocą krajowych mechanizmów finansowania lub pośrednio za pośrednictwem innych źródeł. Państwo członkowskie, na podstawie porozumienia administracyjnego ze Wspólnym Przedsięwzięciem, przekazuje swoje odpowiednie wkłady, w tym wkłady, o których mowa w ust. 5 niniejszego artykułu, oraz wszelkie inne dodatkowe wkłady, w całości lub w części, za pośrednictwem Wspólnego Przedsięwzięcia, które następnie zarządza tymi środkami finansowymi i wypłaca je wskazanej gigafabryce AI w imieniu tego państwa członkowskiego. Dobrowolny wkład finansowy może składać się, w całości lub w części, ze środków finansowych otrzymanych przez państwo członkowskie na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (

4

) lub rozporządzenia (UE) 2021/1060 (

5

).

8. Państwo członkowskie może podjąć decyzję o przydzieleniu części wkładu finansowego otrzymanego na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/241 (»środki z RRF«) na sfinansowanie, w całości lub w części, swojego dobrowolnego wkładu finansowego na rzecz gigafabryki AI zgodnie z ust. 7 niniejszego artykułu, w tym na pokrycie swojego wkładu w przypadku, gdy dana gigafabryka AI nie zostanie wybrana do finansowania przez Unię. Państwa członkowskie mogą również podjąć decyzję o wykorzystaniu pozostałych środków z RRF do finansowania swoich wkładów krajowych na rzecz fabryk AI, superkomputerów lub komputerów kwantowych lub innych inwestycji w AI, technologie kwantowe lub HPC związanych z celami Wspólnego Przedsięwzięcia i wskazanych przez dane państwo członkowskie w RRP. Państwa członkowskie przekazują takie wkłady za pośrednictwem Wspólnego Przedsięwzięcia zgodnie z ust. 7 niniejszego artykułu. Podpisanie umowy o przyznanie wkładu oraz pełne i nieodwołalne przydzielenie wyznaczonych środków z RRF do Wspólnego Przedsięwzięcia najpóźniej do dnia 31 sierpnia 2026 r. uznaje się za dotrzymanie przez państwo członkowskie nieprzekraczalnego terminu określonego w rozporządzeniu (UE) 2021/241.

9. Państwo członkowskie może podjąć decyzję o przydzieleniu części wkładu finansowego otrzymanego na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/241 lub (UE) 2021/1060 lub innego programu finansowania na finansowanie nabywania i eksploatowania nowej, zaawansowanej, najnowocześniejszej infrastruktury danych i usług na potrzeby sztucznej inteligencji, HPC i obliczeń kwantowych na swoim terytorium. Takie państwo członkowskie może, na podstawie porozumienia administracyjnego ze Wspólnym Przedsięwzięciem, przekazywać środki na takie inwestycje za pośrednictwem Wspólnego Przedsięwzięcia, które następnie zarządza tymi środkami finansowymi i wypłaca je na rzecz wskazanej inwestycji w jego imieniu. Podpisanie umowy o przyznanie wkładu oraz pełne i nieodwołalne przydzielenie wyznaczonych środków z RRF do Wspólnego Przedsięwzięcia najpóźniej do dnia 31 sierpnia 2026 r. uznaje się za dotrzymanie przez państwo członkowskie nieprzekraczalnego terminu określonego w rozporządzeniu (UE) 2021/241.

Na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego Wspólne Przedsięwzięcie przyznaje takiej zaawansowanej najnowocześniejszej infrastruktury, o której mowa w akapicie pierwszym, pieczęć infrastruktury EuroHPC w dziedzinie AI i technologii obliczeniowych, pod warunkiem że osiągnie ona poziom wydajności co najmniej równoważny poziomowi wydajności któregokolwiek z dotychczasowych superkomputerów EuroHPC, w tym fabryk AI.

Wspólne Przedsięwzięcie tworzy federacje i sieci kontaktów infrastruktur, którym przyznano pieczęć infrastruktury EuroHPC w dziedzinie AI i technologii obliczeniowych, z – odpowiednio – infrastrukturami EuroHPC w dziedzinie AI, technologii obliczeniowych lub technologii kwantowych.

Państwo członkowskie może podjąć decyzję o zapewnieniu Wspólnemu Przedsięwzięciu czasu dostępu do infrastruktury finansowanej zgodnie z niniejszym ustępem. Wkładów takich nie uwzględnia się przy obliczaniu wkładu, o którym mowa w art. 5 ust. 1. Takim czasem dostępu udostępnionym przez państwo członkowskie zarządza Wspólne Przedsięwzięcie w ramach czasu dostępu przynależnemu Unii.

10. Państwa członkowskie mogą zapewnić Wspólnemu Przedsięwzięciu czas dostępu do jednego lub większej liczby swoich superkomputerów EuroHPC, fabryk AI lub gigafabryk AI w drodze porozumienia administracyjnego, w którym określa się udział w przyznanym czasie dostępu i czas jego trwania. Taki czas dostępu staje się czasem dostępu przynależnym Unii i jest wykorzystywany przede wszystkim do przyznania dostępu przedsiębiorstwom typu start-up i MŚP na ich działalność badawczą lub innowacyjną. Taki czas dostępu nie jest to uwzględniany jako wkład niepieniężny państw członkowskich.

11. Przynależny Unii czas dostępu do co najmniej jednej fabryki AI EuroHPC lub gigafabryki AI EuroHPC państw członkowskich można wykorzystać do przyznania swobodnego dostępu na rzecz europejskich projektów, w ramach których rozwijane są otwarte pionierskie modele AI stanowiące główne czynniki napędzające innowacje; projekty te zostaną wybrane w drodze ogólnounijnego otwartego konkursu zorganizowanego przez Wspólne Przedsięwzięcie. Takie otwarte modele muszą być szeroko dostępne dla organów publicznych w całej Europie, a także dla europejskich środowisk naukowych i biznesowych. Państwa członkowskie mogą uzupełniać te wysiłki, zapewniając Wspólnemu Przedsięwzięciu dodatkowy czas dostępu na rzecz takich projektów o unijnej wartości dodanej. Taki czas dostępu nie jest uwzględniany jako wkład niepieniężny państw członkowskich.

12. Wspólne Przedsięwzięcie jest właścicielem części infrastruktury obliczeniowej gigafabryki AI odpowiadającej wkładowi Unii w nakłady inwestycyjne, o którym mowa w ust. 5 i 6, przez okres nie krótszy niż pięć lat od momentu rozpoczęcia eksploatacji gigafabryki AI, co stanowi przedmiot szczegółowego określenia w umowie o przyjęcie dotyczącej gigafabryki AI. Alternatywnie, jeżeli wkład Unii jest wnoszony w formie uzgodnionego wcześniej gwarantowanego zakupu czasu dostępu do gigafabryki AI, o którym mowa w ust. 5, okres ten wynosi co najmniej pięć lat, co stanowi przedmiot szczegółowego określenia w umowie o przyjęcie dotyczącej gigafabryki AI. W każdym z tych przypadków okres ten przedłuża się w razie znacznej modernizacji infrastruktury obliczeniowej gigafabryki AI. Bez uszczerbku dla likwidacji Wspólnego Przedsięwzięcia, o której mowa w art. 23 ust. 4 statutu, własność zostaje przeniesiona zgodnie z umową o przyjęcie gigafabryki AI lub przedłużona na uzgodniony okres na warunkach określonych w umowie o przyjęcie gigafabryki AI. W przypadku przeniesienia własności na konsorcjum gigafabryki AI wartość końcowa infrastruktury obliczeniowej gigafabryki AI jest przeliczana na równoważny czas dostępu dla Unii. Jeśli nie dokonuje się przeniesienia własności na konsorcjum gigafabryki AI zgodnie z umową o przyjęcie oraz podjęto decyzję o wycofaniu z eksploatacji, stosowne koszty ponosi konsorcjum gigafabryki AI.

13. Przynależny Unii i państwom uczestniczącym czas dostępu do gigafabryki AI jest bezpośrednio proporcjonalny do ich odpowiednich wkładów finansowych w nakłady inwestycyjne na infrastrukturę obliczeniową gigafabryki AI lub odpowiada wcześniej uzgodnionemu gwarantowanemu zakupowi czasu dostępu do gigafabryki AI.

14. Rada Zarządzająca Wspólnego Przedsięwzięcia określa:

a) warunki dotyczące przynależnego Unii czasu dostępu do gigafabryk AI;

b) zasady szczególne w zakresie warunków dostępu do gigafabryk AI, które dotyczą przydzielania przynależnego Unii czasu dostępu na potrzeby projektów i działań uznawanych za strategiczne dla Unii;

c) zasady szczególne w zakresie warunków dostępu do gigafabryk AI, które dotyczą przydzielania przynależnego Unii czasu dostępu na potrzeby projektów i działań związanych z bezpieczeństwem.

15. Określając warunki dotyczące przynależnego Unii czasu dostępu zgodnie z ust. 14, Rada Zarządzająca zapewnia, aby dostęp:

a) był udzielany użytkownikom mającym miejsce zamieszkania bądź siedzibę lub znajdującym się w państwie członkowskim lub państwie trzecim, stowarzyszonym w ramach programu »Cyfrowa Europa«, programu »Horyzont Europa« lub instrumentu »Łącząc Europę«;

b) był bezpłatny: dla użytkowników z podmiotów prawa publicznego; dla użytkowników z sektora przemysłowego dla zastosowań związanych z działalnością w zakresie badań naukowych i innowacji finansowaną z budżetu programu »Horyzont Europa«, programu »Cyfrowa Europa« lub instrumentu »Łącząc Europę« oraz tych, którym przyznano »pieczęć doskonałości« w ramach programu »Horyzont Europa« lub programu »Cyfrowa Europa«;, oraz na potrzeby prywatnej innowacyjnej działalności MŚP i przedsiębiorstw typu scale-up;

c) obejmował zarezerwowane zasoby obliczeniowe przeznaczone specjalnie na projekty badawcze i innowacyjne finansowane ze środków unijnych, zapewniając gwarantowaną dostępność i priorytet w harmonogramowaniu.

16. Rada Zarządzająca monitoruje udział w przynależnym Unii czasie dostępu dla poszczególnych rodzajów użytkowników, o których mowa w ust. 15 lit. a). W przypadku wystąpienia znaczącej nierównowagi w zakresie udziału w czasie dostępu między poszczególnymi rodzajami użytkowników a zapotrzebowaniem, Rada Zarządzająca podejmuje odpowiednie działania naprawcze w celu zaradzenia temu brakowi równowagi.

17. Wkłady Unii i państw uczestniczących podlegają warunkom zapewniającym ochronę strategicznych interesów Unii. Szczegółowe warunki, o których mowa w niniejszym ustępie, określa się w specjalnej umowie o przyjęcie gigafabryki AI. Umowa o przyjęcie gigafabryki AI podlega prawu Unii, uzupełnianemu w kwestiach nieuregulowanych w niniejszym rozporządzeniu ani w innych aktach prawnych Unii prawem państwa członkowskiego, w którym jednostka przyjmująca ma siedzibę. Umowa o przyjęcie gigafabryki AI:

a) szczegółowo określa strukturę własności i zarządzania gigafabryki AI;

b) zawiera postanowienia zapewniające skuteczny i proporcjonalny nadzór oraz skuteczną i proporcjonalną kontrolę gigafabryki AI przez Unię w celu ochrony unijnych aktywów strategicznych, strategicznych interesów, autonomii lub bezpieczeństwa Unii;

c) określa wkłady finansowe Unii, państw uczestniczących oraz partnerów publicznych lub prywatnych konsorcjum gigafabryki AI, w tym gwarantowany czas dostępu do gigafabryki AI, o którym mowa w ust. 13, oraz, stosownie do przypadku, czas trwania takiego dostępu;

d) określa, w stosownych przypadkach, wszelkie inne interesy Unii wynikające z inwestycji unijnych regulowanych szczegółowymi umowami inwestycyjnymi między konsorcjum gigafabryki AI a InvestEU;

e) określa warunki kwalifikowalności w przypadku użytkowników gigafabryki AI spoza Unii, które mają być takie same jak warunki kwalifikowalności określone w ust. 3;

f) określa szczegółowe warunki dostępu dla użytkowników unijnych gigafabryki AI oraz zasady rozliczania czasu dostępu do usług gigafabryki AI;

g) określa jakość usług oferowanych użytkownikom Wspólnego Przedsięwzięcia podczas eksploatacji gigafabryki AI, zgodnie z tym, co wskazano w umowie o gwarantowanym poziomie usług będącej częścią umowy o przyjęcie gigafabryki AI;

h) określa zasady nabywania, eksploatacji i wykorzystywania infrastruktury danych i infrastruktury obliczeniowej gigafabryki AI, w tym, w stosownych przypadkach, wymogi użytkowników z sektora publicznego; oraz w przypadku gdy w skład konsorcjum gigafabryki AI wchodzi co najmniej jeden dostawca infrastruktury technologicznej, zawiera postanowienie dotyczące zapewnienia wzmocnionych zabezpieczeń przed konfliktami interesów w odniesieniu do tych dostawców;

i) określa warunki przeniesienia własności, o którym mowa w ust. 12, w stosownych przypadkach;

j) szczegółowo określa warunki przedłużenia własności lub uzgodnionego wcześniej gwarantowanego wykupionego czasu dostępu oraz, w stosownych przypadkach, warunki stopniowego wycofywania gigafabryki AI;

k) w stosownych przypadkach określa warunki dotyczące odpowiedzialności z tytułu eksploatacji gigafabryki AI;

l) określa obowiązek przedłożenia Radzie Zarządzającej przez jednostkę przyjmującą gigafabrykę AI, do dnia 31 stycznia każdego roku, sprawozdania z audytu i danych dotyczących wykorzystania przynależnego Unii czasu dostępu w poprzednim roku budżetowym;

m) zawiera klauzulę arbitrażową w rozumieniu art. 272 TFUE przyznającą Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej jurysdykcję we wszystkich kwestiach regulowanych umową o przyjęcie.

18. Gigafabryka AI posiada publiczny organ zarządzający składający się z przedstawicieli Komisji i państw uczestniczących zapewniających finansowanie publiczne na rzecz danej gigafabryki AI. Skład i zasady pracy takiego publicznego organu zarządzającego określa się w umowie o przyjęcie gigafabryki AI. Bez uszczerbku dla autonomii zarządczej i operacyjnej konsorcjum gigafabryki AI wyraźnej uprzedniej zgody wyznaczonego publicznego organu zarządzającego wymagają:

a) zaproponowane umowy o dostęp z podmiotami z państw trzecich, które mogą budzić obawy dotyczące unijnych aktywów strategicznych, interesów strategicznych, autonomii strategicznej lub bezpieczeństwa Unii;

b) istotne zmiany w strukturze lub kontroli prawnej i finansowej gigafabryki AI mające wpływ na interesy Unii lub państw uczestniczących, takie jak zmiana jej ostatecznej struktury własności lub sprawowanej nad nią kontroli, przeniesienie aktywów krytycznych poza Unię lub istotne decyzje dotyczące restrukturyzacji finansowej;

c) istotna zmiana strategicznego celu gigafabryki AI.

19. W następstwie zaproszenia do wyrażenia zainteresowania Rada Zarządzająca Wspólnego Przedsięwzięcia wybiera konsorcjum gigafabryki AI w drodze sprawiedliwej i przejrzystej procedury, przy wsparciu zespołu niezależnych ekspertów i akredytowanej instytucji finansowej wyznaczonej przez Radę Zarządzającą do dokonania oceny, w oparciu między innymi o następujące kryteria:

a) ocena techniczna:

(i) cele i jakość techniczna wniosku;

(ii) jakość planu prac;

(iii) jakość infrastruktury fizycznej, informatycznej i sieciowej;

(iv) jakość usług, w tym bezpieczeństwo i wiarygodność;

(v) zrównoważoność i efektywność energetyczna;

(vi) doświadczenie i wiedza fachowa konsorcjum w zakresie tworzenia podobnych wielkoskalowych ośrodków;

b) potencjalne oddziaływanie:

(i) wpływ na europejski ekosystem AI, w tym na jego konkurencyjność i pulę talentów;

(ii) unijna wartość dodana, w tym wkład w strategiczną autonomię i suwerenność technologiczną;

c) wykonalność finansowa:

(i) zobowiązanie inwestycyjne konsorcjum gigafabryki AI;

(ii) jakość i rentowność zaproponowanego modelu biznesowego, w tym badanie due diligence przeprowadzane przez wyznaczoną akredytowaną instytucję finansową.

20. W przypadku gdy konsorcjum nie obejmuje co najmniej jednego dostawcy infrastruktury technologicznej, dostawcy gigafabryki AI są wybierani przez konsorcjum gigafabryki AI na podstawie sprawiedliwych i przejrzystych specyfikacji istotnych warunków zamówienia, które uwzględniają ogólne specyfikacje systemu, a w szczególności wymogi użytkowników z sektora publicznego, przedstawione przez Wspólne Przedsięwzięcie w zaproszeniu do wyrażenia zainteresowania i szczegółowo określone w umowie o przyjęcie gigafabryki AI. Wybór opiera się na sprawiedliwych, otwartych i przejrzystych kryteriach, a także zapewnia unijną wartość dodaną i uwzględnia bezpieczeństwo i odporność łańcucha dostaw. Wybrani oferenci muszą spełniać warunki kwalifikowalności określone w ust. 3.

21. Wspólne Przedsięwzięcie może zawierać umowy ramowe na dostarczanie niezbędnych komponentów, na które istnieje wysokie zapotrzebowanie, takich jak zaawansowane procesory AI. Konsorcja gigafabryk AI mogą wykorzystywać umowy ramowe, o których mowa w niniejszym ustępie, w celu realizacji swoich zakupów.