Załącznik II

Pomoc może być przeznaczona, stosownie do przypadku, na następujące priorytety tematyczne:

a) Utworzenie i wspieranie od początkowego etapu prawidłowego funkcjonowania instytucji niezbędnych do zapewnienia praworządności oraz dalsze umacnianie instytucji demokratycznych. Interwencje w tym obszarze mają na celu: utworzenie niezależnych, rozliczalnych, bezstronnych, profesjonalnych, odpolitycznionych i skutecznych systemów sądowych, w tym poprzez przejrzyste i oparte na kryteriach merytorycznych systemy rekrutacji, oceny i awansu oraz skuteczne procedury dyscyplinarne w przypadku nadużyć, oraz wspieranie systemów współpracy sądowej; zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości; propagowanie współpracy policyjnej i wymiany informacji; opracowanie skutecznych narzędzi zapobiegania przestępczości zorganizowanej, handlowi ludźmi oraz nielegalnemu handlowi bronią strzelecką i lekką, przemytowi migrantów, handlowi narkotykami, praniu pieniędzy/finansowaniu terroryzmu, korupcji oraz zwalczanie tych zjawisk; wspieranie zaangażowania w działania Unii mające na celu zwalczanie terroryzmu i zapobieganie radykalizacji; oraz propagowanie i ochronę praw człowieka, w tym niedyskryminacji i równości płci, praw dziecka, praw osób należących do mniejszości, w tym mniejszości narodowych i Romów, oraz praw lesbijek, gejów, osób biseksualnych, transpłciowych i interseksualnych, a także podstawowych wolności, w tym wolności wypowiedzi, wolności mediów, wolności zgromadzeń i zrzeszania się oraz ochrony danych.

b) Wzmocnienie zdolności do radzenia sobie z wyzwaniami związanymi z migracją na poziomie regionalnym i międzynarodowym. Interwencje w tym obszarze mają na celu: wymianę istotnych informacji, dalsze wzmacnianie zdolności w zakresie zarządzania granicami i migracjami, zapewnienie dostępu do ochrony międzynarodowej, wzmocnienie kontroli granicznych i wysiłków służących radzeniu sobie z migracją nieuregulowaną oraz przeciwdziałanie przymusowym wysiedleniom.

c) Wzmocnienie zdolności w zakresie komunikacji strategicznej, w tym informowania społeczeństwa o reformach niezbędnych do spełnienia kryteriów członkostwa w Unii. Wysiłki w tym obszarze mają na celu wspieranie dalszego rozwijania niezależnych i pluralistycznych mediów oraz umiejętności korzystania z mediów i służą między innymi jako środek budowania zdolności w dziedzinie cyberbezpieczeństwa oraz zwiększania odporności państwa i społeczeństwa na dezinformację i inne formy zagrożeń hybrydowych.

d) Wzmocnienie dobrego rządzenia i reformowanie administracji publicznej zgodnie z zasadami administracji publicznej. Interwencje mają na celu: wzmocnienie ram w zakresie reform administracji publicznej, w tym w dziedzinie zamówień publicznych, poprawę planowania strategicznego, służącej włączeniu społecznemu i opartej na dowodach polityki oraz procesu legislacyjnego; większą profesjonalizację i odpolitycznienie służby cywilnej poprzez zakorzenienie zasad merytokracji; propagowanie przejrzystości i rozliczalności; udoskonalenie jakości i sposobu świadczenia usług, w tym wprowadzenie odpowiednich procedur administracyjnych oraz stosowanie administracji elektronicznej ukierunkowanej na obywateli; udoskonalenie zarządzania finansami publicznymi i poprawę opracowywania statystyk dobrej jakości.

e) Wzmocnienie zarządzania budżetem i gospodarką. Interwencje mają na celu: wspieranie realizacji programów reform gospodarczych i systematycznej współpracy z międzynarodowymi instytucjami finansowymi w odniesieniu do podstawowych kwestii polityki gospodarczej oraz wzmocnienie instytucji gospodarczych; zwiększenie zdolności w zakresie umacniania stabilności makroekonomicznej i spójności społecznej; wspieranie zrównoważonego rozwoju i postępów w kierunku stworzenia funkcjonującej gospodarki rynkowej, która poradzi sobie z presją konkurencyjną i siłami rynkowymi wewnątrz Unii; oraz czynienie postępów na drodze do realizacji wspólnego rynku regionalnego.

f) Wzmocnienie wszystkich aspektów stosunków dobrosąsiedzkich, stabilności regionalnej i wzajemnej współpracy.

g) Wzmocnienie zdolności Unii i jej partnerów w zakresie zapobiegania konfliktom, budowania pokoju oraz reagowania na potrzeby przedkryzysowe i pokryzysowe, w tym poprzez: wczesne ostrzeganie oraz analizy ryzyka wystąpienia konfliktu; zachęcanie do tworzenia sieci kontaktów między ludźmi, środków na rzecz pojednania, budowania pokoju i zaufania, inicjatyw promujących pojednanie, sprawiedliwości okresu przejściowego, poszukiwania prawdy, reparacji i gwarancji niepowtórzenia (takich jak RECOM); oraz wspieranie budowania zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju zgodnie z art. 9 rozporządzenia (UE) 2021/947.

h) Zwiększenie zdolności, niezależności i pluralizmu organizacji społeczeństwa obywatelskiego i organizacji partnerów społecznych, w tym samorządów zawodowych, u beneficjentów wymienionych w załączniku I, oraz zachęcanie do tworzenia sieci kontaktów na wszystkich szczeblach między organizacjami mającymi siedzibę w Unii a organizacjami beneficjentów wymienionych w załączniku I, co umożliwi ich zaangażowanie w skuteczny dialog z podmiotami publicznymi i prywatnymi.

i) Propagowanie dostosowania przepisów, norm, polityk i praktyk beneficjentów do tych obowiązujących w Unii, w tym w obszarze zamówień publicznych i pomocy państwa.

j) Wspieranie równości płci i wzmacniania pozycji kobiet i dziewcząt. Interwencje w tym obszarze mają na celu: stworzenie warunków, które w większym stopniu ułatwiają kobietom i dziewczętom korzystanie z przysługujących im praw oraz uzyskanie rzeczywistej i wymiernej poprawy w zakresie równości płci w strategicznych obszarach polityki, takich jak wolność od wszelkich form przemocy ze względu na płeć; zdrowie seksualne i reprodukcyjne oraz prawa w tej dziedzinie; prawa gospodarcze i społeczne oraz wzmocnienie pozycji kobiet i dziewcząt; równe uczestnictwo i równe przywództwo; kobiety, pokój i bezpieczeństwo; oraz aspekt płci w transformacji ekologicznej i cyfrowej, w tym poprzez wspieranie sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci.

k) Zwiększenie dostępu do kształcenia, szkolenia i uczenia się przez całe życie – oraz podniesienie ich jakości – na wszystkich szczeblach, wsparcie sektora kultury i sektora kreatywnego oraz sportu. Interwencje w tym obszarze mają na celu: propagowanie równego dostępu do wysokiej jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem oraz kształcenia podstawowego i średniego; poprawę przekazywania umiejętności podstawowych; podwyższanie poziomu wykształcenia; przeciwdziałanie drenażowi mózgów; ograniczenie wczesnego kończenia nauki; poprawę kształcenia nauczycieli; wzmocnienie pozycji dzieci i młodzieży oraz umożliwienie im pełnego wykorzystania ich potencjału; rozwój systemów kształcenia i szkolenia zawodowego oraz propagowanie systemów uczenia się poprzez praktyki w miejscu pracy w celu ułatwienia wchodzenia na rynek pracy, także w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami; poprawę jakości i znaczenia szkolnictwa wyższego i badań; zachęcanie do działalności w ramach stowarzyszeń absolwentów; oraz poprawę dostępu do uczenia się przez całe życie oraz wspieranie inwestycji w kształcenie oraz łatwo dostępną infrastrukturę szkoleniową, w szczególności z myślą o zmniejszeniu dysproporcji terytorialnych i sprzyjaniu kształceniu służącemu włączeniu społecznemu, wolnemu od segregacji, w tym za pomocą dostępnych technologii cyfrowych.

l) Sprzyjanie tworzeniu zatrudnienia o wysokiej jakości i dostępu do rynku pracy. Interwencje w tym obszarze mają na celu zaradzenie wysokiej stopie bezrobocia i bierności przez wspieranie zrównoważonej integracji na rynku pracy, w szczególności ludzi młodych (zwłaszcza tych niepracujących, niekształcących się ani nieszkolących się), kobiet, osób długotrwale bezrobotnych i wszystkich słabo reprezentowanych grup. Środki powinny przyczyniać się do tworzenia miejsc pracy o dobrej jakości i wspierać skuteczne egzekwowanie przepisów i standardów prawa pracy na całym terytorium zgodnie z podstawowymi zasadami i prawami, o których mowa w Europejskim filarze praw socjalnych. Inne kluczowe obszary interwencji to: wspieranie równości płci i młodzieży oraz propagowanie zdolności do zatrudnienia i wydajności, wspierania zdolności do przystosowywania się pracowników i przedsiębiorstw do zmian, ustanowienia zrównoważonego dialogu społecznego, modernizacji i wzmocnienia instytucji rynku pracy, takich jak publiczne służby zatrudnienia i inspektoraty pracy.

m) Propagowanie ochrony socjalnej i włączenia społecznego oraz walka z ubóstwem. Interwencje w tym obszarze mają na celu zmodernizowanie systemów ochrony socjalnej w celu zapewnienia wydajnej, skutecznej i odpowiedniej ochrony na wszystkich etapach życia jednostki, propagowanie przechodzenia od opieki instytucjonalnej do opieki rodzinnej i środowiskowej, sprzyjanie włączeniu społecznemu, propagowanie równych szans oraz eliminowanie nierówności i ubóstwa. Interwencje w tym obszarze koncentrują się również na poniższych zagadnieniach: integrowanie społeczności marginalizowanych, na przykład Romów; zwalczanie dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, opinie polityczne lub wszelkie inne opinie, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną; oraz ułatwienie dostępu do przystępnych cenowo, zrównoważonych usług wysokiej jakości, takich jak wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem, mieszkalnictwo, opieka zdrowotna i podstawowe usługi socjalne oraz opieka długoterminowa, w tym poprzez modernizację systemów ochrony socjalnej.

n) Propagowanie inteligentnego, zrównoważonego, sprzyjającego włączeniu społecznemu i bezpiecznego transportu, usuwanie niedoborów przepustowości w działaniu najważniejszych infrastruktur sieciowych, a także zwiększanie bezpieczeństwa energetycznego i dywersyfikacji źródeł energii poprzez inwestowanie w projekty o dużej europejskiej wartości dodanej. Inwestycje powinny być uszeregowane pod względem ważności wedle ich istotności dla połączeń TEN-T z Unią, połączeń transgranicznych, tworzenia miejsc pracy, wkładu w zakresie mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, ograniczenia emisji, oddziaływania na środowisko i bezpiecznej mobilności, w synergii z reformami propagowanymi przez Traktat o Wspólnocie Transportowej. Interwencje w obszarze energii mają na celu zwiększenie efektywności energetycznej i zrównoważonej produkcji energii, a także dywersyfikację krajów dostarczających energię i tras dostaw.

o) Poprawa otoczenia sektora prywatnego i konkurencyjności przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, w tym poprzez inteligentną specjalizację, jako kluczowe czynniki wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i zapewniania spójności. Priorytet należy nadać zrównoważonym projektom służącym poprawie otoczenia biznesowego.

p) Poprawa dostępu do technologii i usług cyfrowych oraz zintensyfikowanie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji poprzez inwestowanie w łączność cyfrową, zaufanie i bezpieczeństwo cyfrowe, umiejętności cyfrowe oraz przedsiębiorczość w zakresie cyfryzacji, w tworzenie zdolności w ramach systemów badań i innowacji, w mobilność, infrastrukturę badawczą oraz w tworzenie sprzyjającego środowiska oraz poprzez propagowanie tworzenia sieci kontaktów i współpracy.

q) Przyczynianie się do bezpieczeństwa dostaw żywności i wody oraz zachowania różnorodnych i opłacalnych systemów rolniczych w dynamicznych społecznościach wiejskich i na terenach wiejskich.

r) Ochrona środowiska i poprawa jakości środowiska, zajęcie się problemem degradacji środowiska i powstrzymanie utraty różnorodności biologicznej, propagowanie ochrony ekosystemów lądowych i morskich i odnawialnych zasobów naturalnych oraz zrównoważonego zarządzania nimi, inwestycje w jakość powietrza oraz inwestycje w zakresie gospodarowania zasobami wodnymi i odpadami oraz zrównoważonego zarządzania chemikaliami, propagowanie efektywnego gospodarowania zasobami, zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz wspieranie przejścia na zieloną gospodarkę i gospodarkę o obiegu zamkniętym, przyczynianie się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, zwiększenie odporności na zmianę klimatu oraz wspieranie zarządzania działaniami w dziedzinie klimatu i informowanie o nich, a także propagowanie efektywności energetycznej. IPA III powinna wspierać polityki sprzyjające przejściu do zasobooszczędnej, bezpiecznej i zrównoważonej gospodarki niskoemisyjnej oraz wzmocnieniu odporności na klęski żywiołowe, a także zapobiegania im oraz gotowości i reagowania na nie.

s) Współpraca z beneficjentami wymienionymi w załączniku I w zakresie pokojowego wykorzystywania energii jądrowej w obszarze zdrowia, rolnictwa i bezpieczeństwa żywności, z zapewnieniem pełnego przestrzegania najwyższych standardów międzynarodowych, oraz wspieranie działań mających na celu zaradzenie skutkom narażenia społeczności lokalnych na jakiekolwiek wypadki radiologiczne oraz służących poprawie ich warunków życia, oraz propagowanie zarządzania wiedzą, szkoleń i kształcenia w dziedzinach związanych z energią jądrową. W stosownych przypadkach działania te muszą być spójne z działaniami realizowanymi w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Bezpieczeństwa Jądrowego oraz zgodne z rozporządzeniem (UE) 2021/947.

t) Zwiększenie zdolności sektora rolno-spożywczego i sektora rybołówstwa do radzenia sobie z presją konkurencyjną i siłami rynkowymi, a także do stopniowego dostosowywania się do przepisów i norm unijnych, przy jednoczesnej realizacji celów gospodarczych, społecznych i środowiskowych w zakresie zrównoważonego rozwoju terytorialnego obszarów wiejskich i przybrzeżnych.