Artykuł 13b

1. Z zastrzeżeniem spełnienia celu Unii, o którym mowa w art. 4 ust. 2, w rejestrze Unii ustanawia się mechanizm użytkowania gruntów odpowiadający maksymalnej ilości 178 mln ton ekwiwalentu CO2. Mechanizm użytkowania gruntów udostępnia się dodatkowo obok elastyczności przewidzianych w art. 12.

2. W przypadku gdy, w latach 2026–2030, po tym, jak dane państwo członkowskie dołożyło wszelkich starań, aby uwzględnić wszelkie opinie Komisji skierowane do niego na podstawie art. 13d, różnica między sumą emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych na terytorium danego państwa członkowskiego i we wszystkich kategoriach sprawozdawczych dotyczących gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a)–j), a odpowiadającym jej celem ustalonym dla tego państwa członkowskiego zgodnie z art. 4 ust. 3 lub pulą ustaloną dla tego państwa członkowskiego zgodnie z art. 4 ust. 4 jest dodatnia, rozliczona i zgłoszona zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, to państwo członkowskie może skorzystać z mechanizmu określonego w niniejszym artykule, aby osiągnąć swój cel określony zgodnie z art. 4 ust. 3 lub swoją pulę określoną zgodnie z art. 4 ust. 4.

3. W przypadku gdy, w latach 2026–2030, wynik jednego lub obydwu obliczeń, o których mowa w ust. 2, jest dodatni, państwo członkowskie jest uprawnione do skorzystania z mechanizmu określonego w niniejszym artykule w celu kompensacji emisji netto lub pochłaniania netto, lub obu tych kategorii, rozliczanych jako emisje w stosunku do celu określonego dla tego państwa członkowskiego zgodnie z art. 4 ust. 3 lub w stosunku do puli określonej dla tego państwa członkowskiego zgodnie z art. 4 ust. 4, lub obu tych kategorii, pod warunkiem że spełnione są następujące warunki:

a) dane państwo członkowskie uwzględniło w swoim zaktualizowanym zintegrowanym krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu przedłożonym zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) 2018/1999 trwające lub planowane szczególne środki mające na celu zapewnienie ochrony lub zwiększenia, stosownie do okoliczności, wszystkich lądowych pochłaniaczy i rezerwuarów oraz mające zmniejszyć podatność gruntów na zjawiska katastrofalne;

b) dane państwo członkowskie wyczerpało elastyczność dostępną zgodnie z art. 12 ust. 1 niniejszego rozporządzenia;

c) różnica w Unii między roczną sumą wszystkich emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych na jej terytorium we wszystkich kategoriach sprawozdawczych dotyczących gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a)–j), a celem Unii wynoszącym 310 mln ton ekwiwalentu CO2 pochłaniania netto jest ujemna w 2030 r.

Oceniając, czy w Unii spełniono warunek, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. c) niniejszego ustępu, Komisja uwzględnia maksymalnie 30 % – ale nie więcej niż 20 mln ton ekwiwalentu CO2 – niewykorzystanej nadwyżki na zobowiązania państw członkowskich na podstawie art. 4 ust. 1 w okresie od 2021 do 2025 r., pod warunkiem że co najmniej jedno państwo członkowskie przedstawi Komisji dowody dotyczące wpływu zjawisk katastrofalnych zgodnie z ust. 5 niniejszego artykułu. Komisja zapewnia również, aby państwa członkowskie unikały podwójnego liczenia, w szczególności przy korzystaniu z elastyczności określonych w art. 12 niniejszego rozporządzenia i w art. 7 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/842.

4. Kwota kompensacji, o której mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, w okresie od 2026 do 2030 r., nie może przekraczać 50 % maksymalnej kwoty kompensacji dla danego państwa członkowskiego określonej w załączniku VII.

5. Państwa członkowskie przedkładają Komisji dowody dotyczące wpływu zjawisk katastrofalnych obliczonego zgodnie z załącznikiem VI, aby kwalifikować się do uzyskania kompensacji emisji netto lub pochłaniania netto, lub obu tych kategorii, rozliczanych jako emisje w stosunku do celów określonych dla tych państw członkowskich zgodnie z art. 4 ust. 3 lub w stosunku do puli określonej dla tych państw członkowskich zgodnie z art. 4 ust. 4, do wysokości kwoty kompensacji za okres od 2026 do 2030 r. niewykorzystanej przez inne państwa członkowskie, określonej w załączniku VII. W przypadku gdy wniosek o kompensację przekracza kwotę dostępnej niewykorzystanej kompensacji, ta niewykorzystana kompensacja jest rozdzielana proporcjonalnie między zainteresowane państwa członkowskie.

6. Państwa członkowskie są uprawnione do kompensowania emisji netto lub pochłaniania netto, lub obu tych kategorii, rozliczanych jako emisje w odniesieniu do celów określonych dla tych państw członkowskich zgodnie z art. 4 ust. 3 lub w stosunku do puli określonej dla tych państw członkowskich zgodnie z art. 4 ust. 4, do wysokości kwoty kompensacji za okres od 2021 do 2030 r. niewykorzystanej przez inne państwa członkowskie określonej w załączniku VII, po uwzględnieniu art. 13 ust. 4 i ust. 5 niniejszego artykułu, pod warunkiem że te państwa członkowskie:

a) wyczerpały elastyczności dostępne zgodnie z art. 12 ust. 1 oraz ust. 3 i 5 niniejszego artykułu; oraz

b) przedłożyły Komisji dowody dotyczące:

(i) długoterminowego wpływu zmiany klimatu skutkującego nadwyżką emisji lub zmniejszeniem pochłaniaczy pozostających poza ich kontrolą; albo

(ii) skutków wyjątkowo wysokiego odsetka gleb organicznych na zarządzanych przez nie gruntach, w porównaniu ze średnią unijną, powodującego nadwyżkę emisji, pod warunkiem że skutki te można przypisać praktykom gospodarowania gruntami, które były stosowane przed wejściem w życie decyzji nr 529/2013/UE;

c) uwzględniły w swoich najnowszych zaktualizowanych zintegrowanych krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu, przedłożonych zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) 2018/1999, szczególne środki mające na celu zapewnienie ochrony lub zwiększenia, stosownie do okoliczności, wszystkich lądowych pochłaniaczy i rezerwuarów oraz mające na celu zmniejszenie podatności gruntów na zjawiska katastrofalne spowodowane zmianą klimatu.

7. Kwota kompensacji, o której mowa w ust. 6, nie może przekraczać 50 mln ton ekwiwalentu CO2 dla całej Unii. W przypadku gdy wniosek o kompensację przekracza maksymalną kwotę dostępnej kompensacji, kompensacja ta jest rozdzielana proporcjonalnie między zainteresowane państwa członkowskie.

8. Dowody, o których mowa w ust. 6 lit. b) ppkt (ii), obejmują ilościową ocenę skutków dla emisji netto lub pochłaniania netto, wyrażoną w milionach ton ekwiwalentu CO2 dla dotkniętego nimi obszaru, i opierają się na porównywalnych i rzetelnych wskaźnikach ilościowych, jednoznacznych geograficznie danych oraz na najlepszych dostępnych dowodach naukowych. Te wskaźniki i dane oraz te dowody opierają się na zaobserwowanych zmianach obejmujących co najmniej lata 2001–2025 oraz na zweryfikowanych naukowo prognozach i obserwacjach na lata 2026–2030. Te wskaźniki i dane oraz te dowody odzwierciedlają podstawowe średnio- lub długoterminowe zmiany cech klimatycznych istotnych dla sektora LULUCF, takich jak suchość klimatu, średnie temperatury, średnie opady, liczba dni mrozu oraz czas trwania suszy atmosferycznej lub suszy glebowej.

9. Dowody, o których mowa w ust. 6 lit. b) ppkt (ii), obejmują uzasadnienie stwierdzające, że odsetek gleb organicznych w zarządzanej powierzchni gruntów w danym państwie członkowskim przekracza średnią unijną w roku 2030. Dowody te obejmują analizę ilościową, wyrażoną w milionach ton ekwiwalentu CO2, zgłoszonych emisji wynikających ze skutków odziedziczonych dla zarządzanych gleb organicznych, w oparciu o zweryfikowane obserwacje dla okresu od 2026 do 2030 r., porównywalne, rzetelne i jednoznaczne geograficznie dane oraz najlepsze dostępne dowody naukowe, w szczególności te dotyczące podobnych terenów w danym państwie członkowskim. Do dowodów tych dołącza się również opis obecnie wdrażanych środków z zakresu polityki, które minimalizują negatywny wpływ skutków odziedziczonych dla zarządzanych gleb organicznych.

10. Do dnia 12 maja 2024 r. Komisja w drodze aktów wykonawczych określi strukturę, format, szczegóły techniczne i procedurę przedkładania dowodów, o których mowa w ust. 6 lit. b) niniejszego artykułu. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 16a.

11. Komisja udostępnia publicznie dowody przedłożone przez państwa członkowskie, o których mowa w ust. 6 lit. b), i może zażądać od państwa członkowskiego przedstawienia dodatkowych dowodów, jeżeli po sprawdzeniu informacji otrzymanych od tego państwa członkowskiego uzna je za niewystarczająco uzasadnione lub nieproporcjonalne.