Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/2782 z dnia 14 grudnia 2023 r. ustanawiające metody pobierania próbek i przeprowadzania analiz do celów kontroli poziomów mikotoksyn w żywności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 401/2006

Załącznik II

W mocy

Kryteria przygotowywania próbek i metod analizy stosowanych do celów kontroli poziomów mikotoksyn w żywności

1. WPROWADZENIE

1.1.

Środki ostrożności

Ponieważ na ogół rozmieszczenie mikotoksyn jest niejednorodne, próbki są przygotowywane, a w szczególności homogenizowane, ze szczególną starannością.

W przypadku gdy homogenizacja dokonywana jest przez laboratorium, cała próbka otrzymana przez laboratorium jest homogenizowana.

W przypadku analizy aflatoksyn w trakcie przeprowadzania wszystkich czynności procedury należy, na ile jest to możliwe, unikać światła dziennego, ponieważ pod wpływem promieni ultrafioletowych aflatoksyny ulegają stopniowemu rozkładowi.

1.2.

Obliczanie stosunku łupiny do jądra całych orzechów/nasion oleistych (orzechów arachidowych i innych)

Najwyższe dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniu (UE) 2023/915 mają zastosowanie do części jadalnej. Poziom mikotoksyn w części jadalnej może zostać oznaczony w następujący sposób:

— próbki orzechów i nasion oleistych „w łupinach” mogą zostać pozbawione łupin, a poziom mikotoksyn oznacza się w części jadalnej,

— orzechy i nasiona oleiste „w łupinach” mogą zostać poddane procedurze przygotowywania próbki. Metoda pobierania próbek i analizy obejmuje oszacowanie masy jądra w próbce zbiorczej. Masa jądra w próbce zbiorczej jest szacowana po ustaleniu odpowiedniego współczynnika stosunku łupiny orzecha do jądra w całych orzechach i nasionach oleistych. Wartość tego stosunku wykorzystywana jest do ustalenia masy jądra w próbce zbiorczej, która została poddana procedurom przygotowywania i analizy próbki.

Około 100 całych orzechów/nasion oleistych pobieranych jest oddzielnie, losowo z partii lub odkładanych jest na bok z każdej próbki zbiorczej. W przypadku każdej próbki laboratoryjnej wartość tego stosunku może zostać określona poprzez zważenie całych orzechów i nasion oleistych, pozbawienie ich łupin i zważenie oddzielnie części składającej się z łupin i części składającej się z jąder.

Jednakże wartość stosunku łupiny do jądra może zostać ustalona przez laboratorium na podstawie szeregu próbek, a następnie przyjęta do celów dalszych prac analitycznych. Jednak w przypadku stwierdzenia, że dana próbka laboratoryjna przekracza najwyższy dopuszczalny poziom, wartość stosunku, o którym mowa, zostaje ustalona dla tej próbki przy wykorzystaniu około 100 orzechów/nasion oleistych, które zostały odłożone.

2. OBRÓBKA PRÓBKI OTRZYMANEJ PRZEZ LABORATORIUM

Każda próbka laboratoryjna jest dokładnie mieszana w procesie, który w razie potrzeby obejmuje mielenie na drobno i co do którego wykazano, że prowadzi do całkowitej homogenizacji, z wyjątkiem próbek do kontroli obecności sklerot sporyszu.

W przypadku gdy próbka laboratoryjna musi zostać poddana analizie pod kątem sklerot sporyszu i mikotoksyn, część próbki wykorzystywaną do oznaczenia sklerot sporyszu pobiera się z próbki laboratoryjnej przed jej zmieleniem.

W przypadku gdy najwyższy dopuszczalny poziom ma zastosowanie do suchej masy, zawartość suchej masy produktu oznaczana jest na podstawie części próbki zhomogenizowanej, z zastosowaniem metody, co do której wykazano, że zapewnia dokładne oznaczenie zawartości suchej masy.

3. KONTRPRÓBKI

Kontrpróbki do celów egzekwowania przepisów, obrony praw i arbitrażu pobiera się ze zhomogenizowanej próbki zbiorczej, o ile nie jest to sprzeczne z przepisami państw członkowskich w zakresie praw podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze.

4. METODA ANALIZY, KTÓRĄ ZOBOWIĄZANE SĄ STOSOWAĆ LABORATORIA, I WYMAGANIA DOTYCZĄCE KONTROLI LABORATORYJNEJ

4.1.

Wymagania ogólne

Metody potwierdzające stosowane w analizie do celów kontroli żywności muszą być zgodne z przepisami pkt 1 i 2 załącznika III do rozporządzenia (UE) 2017/625.

W miarę możliwości poprawność metody powinna być weryfikowana poprzez analizę certyfikowanego materiału odniesienia lub poprzez regularny udział w badaniach biegłości z pomyślnym wynikiem.

4.2.

Wymagania szczególne

4.2.1.

Wymagania szczególne dotyczące metod potwierdzających

4.2.1.1. Kryteria wydajności

W przypadku metod potwierdzających stosuje się następujące kryteria wydajności:

Odzysk: średni poziom odzysku powinien wynosić 70–120 %.

Średni poziom odzysku jest średnią wartością uzyskaną z kontrpróbek podczas walidacji przy ustalaniu parametrów precyzji RSDr oraz RSDwR Kryterium to stosuje się do wszystkich stężeń i poszczególnych toksyn, z wyjątkiem alkaloidów sporyszu.

W przypadku alkaloidów sporyszu kryterium stosuje się do sumy każdej pary epimerów.

W wyjątkowych przypadkach średnie poziomy odzysku wykraczające poza powyższy zakres mogą być dopuszczalne, ale muszą mieścić się w granicach 50–130 % i tylko wtedy, gdy spełnione są kryteria precyzji dla RSDr i RSDwR.

Precyzja

RSDr

wynosi ≤ 20 %

RSDwR

wynosi ≤ 20 %

RSDR

powinno wynosić ≤ 25 %

Kryteria te mają zastosowanie do wszystkich stężeń.

Jeżeli laboratorium przedstawi dowody świadczące o tym, że zapewniono zgodność z kryterium RSDwR, nie ma potrzeby przedstawiania takich dowodów w odniesieniu do kryterium RSDr, gdyż zgodność z RSDwR automatycznie gwarantuje zgodność z kryterium RSDr.

W przypadku gdy najwyższy dopuszczalny poziom ma zastosowanie do sumy toksyn, wówczas kryteria precyzji mają zastosowanie zarówno do sumy, jak i do poszczególnych toksyn. W przypadku alkaloidów sporyszu kryteria dotyczące poszczególnych toksyn stosuje się do sumy każdej pary epimerów.

Granica oznaczalności

Jeżeli w tabeli 1 poniżej określono wymóg szczególny dotyczący granicy oznaczalności (LOQ) mikotoksyny, wartość LOQ metody nie może być wyższa od tej wartości.

Tabela 1

Wymagania dotyczące LOQ dla niektórych mikotoksyn

Mikotoksyna

Żywność

Wymóg dotyczący LOQ (μg/kg)

Aflatoksyny

Aflatoksyna B1

Żywność dla dzieci i przetworzona żywność na bazie zbóż dla niemowląt i małych dzieci, a także żywność specjalnego przeznaczenia medycznego przeznaczona

dla niemowląt i małych dzieci

≤ 0,1

Aflatoksyna B1, B2, G1, G2, każda z aflatoksyn

Wszystkie pozostałe środki spożywcze

≤ 1

Ochratoksyna A

Wyroby cukiernicze z lukrecji zawierające < 97 % ekstraktu z lukrecji

≤ 10,0

Proszek kakaowy

≤ 3,0

Alkaloidy sporyszu (każdy z 12 epimerów objętych definicją sumy NDP)

Zboża i żywność na bazie zbóż

≤ 4

Przetworzona żywność na bazie zbóż dla niemowląt i małych dzieci

≤ 2

We wszystkich pozostałych przypadkach stosuje się następujące zasady:

LOQ: wynosi ≤ 0,5*NDP i powinna być w miarę możliwości niższa (≤ 0,2*NDP).

W przypadku gdy najwyższy dopuszczalny poziom ma zastosowanie do sumy toksyn, wówczas LOQ poszczególnych toksyn wynosi ≤ 0,5*NDP/n, gdzie n oznacza liczbę toksyn objętych definicją NDP.

Identyfikacja

Do celów identyfikacji stosuje się kryteria określone w wytycznych dotyczących identyfikacji mikotoksyn i toksyn roślinnych w żywności i paszy (

4.2.1.2. Rozszerzenie zakresu stosowania metody

4.2.1.2.1.

Rozszerzenie zakresu na inne mikotoksyny:

Gdy do zakresu istniejącej metody potwierdzającej dodaje się dodatkowe anality, wymagana jest pełna walidacja, aby wykazać przydatność danej metody.

4.2.1.2.2.

Rozszerzenie na inne produkty:

Jeśli metoda potwierdzająca ma – zgodnie z wiedzą lub oczekiwaniami – zastosowanie do innych produktów, należy zweryfikować jej trafność w odniesieniu do tych innych produktów. Jeśli nowy produkt należy do grupy produktów (zob. tabela 2 w niniejszym załączniku), dla których przeprowadzono już wstępną walidację, wystarczająca jest dodatkowa walidacja o ograniczonym zakresie.

4.2.2.

Wymagania szczególne dotyczące półilościowych metod przesiewowych

4.2.2.1. Zakres

Niniejsza sekcja odnosi się do metod bioanalitycznych opartych na rozpoznaniu immunologicznym lub wiązaniu z receptorem (np. test ELISA, testy paskowe, metody wykorzystujące paski z przepływem bocznym (LFD), immunoczujniki) i metod fizykochemicznych opartych na chromatografii lub bezpośrednim wykrywaniu metodą spektrometrii mas (np. spektrometrii mas pod ciśnieniem atmosferycznym). Inne metody (np. chromatografia cienkowarstwowa) nie są wykluczone, pod warunkiem że generowane sygnały odnoszą się bezpośrednio do danych mikotoksyn i pozwalają na zastosowanie zasady opisanej poniżej.

Wymagania szczególne mają zastosowanie do metod, których wynikiem jest wartość numeryczna, np. (względna) odpowiedź z czytnika testu paskowego, sygnał z chromatografii cieczowej sprzężonej ze spektrometrią mas itp., oraz przy zastosowaniu normalnych zasad statystycznych.

Wymagania te nie mają zastosowania do metod, które nie dają wartości numerycznych (np. jedynie linię, która jest obecna albo nie) i wymagają innego podejścia do walidacji. Wymagania szczególne dotyczące tych metod są określone w pkt 4.2.3.

Niniejszy dokument opisuje procedury walidacji metod przesiewowych za pomocą walidacji międzylaboratoryjnej, kontroli wydajności metody zwalidowanej za pomocą procedury międzylaboratoryjnej oraz walidacji metod przesiewowych przez jedno laboratorium.

4.2.2.2. Procedura walidacji

Celem walidacji jest wykazanie adekwatności metody przesiewowej. Robi się to poprzez określenie wartości granicznej oraz określenie odsetka wyników fałszywie negatywnych i fałszywie podejrzanych. W tych dwóch parametrach uwzględnione są parametry wydajności, takie jak zdolność wykrywania, selektywność i precyzja.

Metody przesiewowe mogą być walidowane za pomocą walidacji międzylaboratoryjnej lub walidacji przez jedno laboratorium. Jeżeli dla określonej kombinacji mikotoksyna/matryca/STC dostępne są już dane z walidacji międzylaboratoryjnej, wystarczające jest zweryfikowanie wydajności tej metody w laboratorium ją stosującym.

4.2.2.2.1.

Wstępna walidacja przez jedno laboratorium

Mikotoksyny:

Walidację przeprowadza się dla każdej indywidualnej mikotoksyny objętej zakresem. W przypadku metod bioanalitycznych, które dają łączną odpowiedź dla pewnej grupy mikotoksyn (np. aflatoksyn B1, B2, G1 i G2; fumonizyn B1 i B2), wykazuje się możliwość ich zastosowania oraz wspomina o ograniczeniach badania w zakresie metody. Uznaje się, że niepożądana reaktywność krzyżowa (np. DON-3-glikozyd, 3- lub 15-acetylo-DON przy metodach immunologicznych w odniesieniu do DON) nie zwiększa odsetka wyników fałszywie negatywnych dla docelowych mikotoksyn, ale może zwiększać odsetek wyników fałszywie podejrzanych. Ten niepożądany wzrost zmniejsza się przy pomocy analizy potwierdzającej w celu jednoznacznej identyfikacji i oznaczania ilościowego mikotoksyn.

Matryce:

Dla każdego produktu lub – jeżeli o danej metodzie wiadomo, że ma zastosowanie do wielu produktów – dla każdej grupy produktów przeprowadza się wstępną walidację. W tym drugim przypadku z danej grupy wybiera się jeden reprezentatywny i odpowiedni produkt (zob. Tabela 2).

Zestaw próbek:

Minimalna liczba różnych próbek wymaganych do walidacji wynosi 20 jednorodnych próbek kontrolnych negatywnych i 20 jednorodnych próbek kontrolnych pozytywnych, które zawierają mikotoksynę w stężeniu STC, poddanych w warunkach precyzji pośredniej (RSDRi) analizie rozłożonej na 5 różnych dni. Do zestawu walidacyjnego można dodać dodatkowe zestawy 20 próbek zawierających mikotoksynę w innych ilościach, aby dowiedzieć się, do jakiego stopnia dana metoda umożliwia rozróżnienie między różnymi stężeniami mikotoksyn.

Stężenie:

Dla każdego STC, które ma być wykorzystane do rutynowego zastosowania, przeprowadza się walidację.

4.2.2.2.2.

Wstępna walidacja w drodze porównania międzylaboratoryjnego

Walidację w drodze porównania międzylaboratoryjnego przeprowadza się zgodnie z normą ISO 5725:1994, międzynarodowym zharmonizowanym protokołem IUPAC lub innym uznanym na szczeblu międzynarodowym protokołem dotyczącym porównania międzylaboratoryjnego, który wymaga uwzględnienia ważnych danych z co najmniej ośmiu różnych laboratoriów. Jedyną inną różnicą w porównaniu z walidacją przez jedno laboratorium jest fakt, że ≥ 20 próbek na produkt/poziom może zostać równomiernie rozdzielonych pomiędzy uczestniczące laboratoria, przy czym na jedno laboratorium przypadają przynajmniej dwie próbki.

4.2.2.3. Określanie wartości granicznej i odsetka wyników fałszywie podejrzanych próbki ślepej

(Względne) odpowiedzi próbki kontrolnej negatywnej i próbki kontrolnej pozytywnej przyjmuje się za podstawę obliczenia wymaganych parametrów.

Metody przesiewowe o odpowiedzi proporcjonalnej do stężenia mikotoksyn

Do metod przesiewowych o odpowiedzi proporcjonalnej do stężenia mikotoksyn zastosowanie ma, co następuje:

wartość graniczna = RSTC - wartość t0,05 *SDSTC

RSTC = średnia odpowiedź próbki kontrolnej pozytywnej(przy STC)

wartość t: = jednostronna wartość t dla odsetka wyników fałszywie negatywnych na poziomie 5 % (zob. tabela 3)

SDSTC = odchylenie standardowe

Metody przesiewowe o odpowiedzi odwrotnie proporcjonalnej do stężenia mikotoksyn

Podobnie dla metod przesiewowych o odpowiedzi odwrotnie proporcjonalnej do stężenia mikotoksyn wartość graniczną określa się jako:

wartość graniczna = RSTC + wartość t0,05 *SDSTC

Przy stosowaniu tej szczególnej wartości t do określenia wartości granicznej odsetek wyników fałszywie negatywnych jest domyślnie ustalony na poziomie 5 %.

Ocena adekwatności

Wyniki z próbki kontrolnej negatywnej wykorzystuje się do oszacowania odpowiadającego odsetka wyników fałszywie podejrzanych. Wartość t oblicza się tak, by odpowiadała sytuacji, gdy wynik z próbki kontrolnej negatywnej jest powyżej wartości granicznej, a zatem jest błędnie klasyfikowany jako podejrzany.

wartość t = (wartość graniczna - średniaślepa próbka)/SDślepa próbka

dla metod przesiewowych o odpowiedzi proporcjonalnej do stężenia mikotoksyn

lub

wartość t = (średniaślepa próbka

– wartość graniczna)/SDślepa próbka

dla metod przesiewowych o odpowiedzi odwrotnie proporcjonalnej do stężenia mikotoksyn.

Z uzyskanej wartości t, na podstawie stopni swobody obliczonych z szeregu eksperymentów, prawdopodobieństwo próbek fałszywie podejrzanych przy jednostronnej dystrybucji może zostać obliczone (np. funkcja TDIST w arkuszu kalkulacyjnym) lub uzyskane z tabeli dystrybucji t (zob. tabela 3).

Odpowiednia wartość jednostronnej dystrybucji t określa odsetek wyników fałszywie podejrzanych.

Koncepcja ta jest szczegółowo opisana wraz z przykładem w „Analytical and Bioanalytical Chemistry” DOI 10.1007/s00216 -013-6922-1.

4.2.2.4. Rozszerzenie zakresu stosowania metody

4.2.2.4.1.

Rozszerzenie zakresu na inne mikotoksyny:

Gdy do zakresu istniejącej metody przesiewowej dodaje się dodatkowe anality, wymagana jest pełna walidacja, aby wykazać przydatność danej metody.

4.2.2.4.2.

Rozszerzenie na inne produkty:

Jeśli metoda przesiewowa ma – zgodnie z wiedzą lub oczekiwaniami – zastosowanie do innych produktów, należy zweryfikować jej trafność w odniesieniu do tych innych produktów. Jeśli nowy produkt należy do grupy produktów (zob. tabela 2 w niniejszym załączniku), dla których przeprowadzono już wstępną walidację, wystarczająca jest dodatkowa walidacja o ograniczonym zakresie. W tym celu poddaje się analizie, w warunkach precyzji pośredniej, co najmniej 10 jednorodnych próbek kontrolnych negatywnych i 10 jednorodnych próbek kontrolnych pozytywnych (przy STC). Wszystkie próbki kontrolne pozytywne muszą być powyżej wartości granicznej. Jeśli kryterium to nie zostało spełnione, wymagana jest pełna walidacja.

4.2.2.5. Weryfikacja metod już zwalidowanych za pomocą porównania międzylaboratoryjnego

W przypadku metod przesiewowych, które zostały już pomyślnie zwalidowane w drodze porównania międzylaboratoryjnego, weryfikowana jest wydajność metody. W tym celu poddaje się analizie, w warunkach precyzji pośredniej, co najmniej 6 próbek kontrolnych negatywnych i 6 próbek kontrolnych pozytywnych (przy STC). Wszystkie próbki kontrolne pozytywne muszą być powyżej wartości granicznej. Jeśli kryterium to nie zostało spełnione, laboratorium musi przeprowadzić analizę przyczyn w celu określenia, dlaczego nie może osiągnąć specyfikacji uzyskanej w ramach porównania międzylaboratoryjnego. Dopiero po podjęciu działań naprawczych przeprowadza ono ponowną weryfikację wydajności metody w laboratorium. Jeśli laboratorium nie jest w stanie zweryfikować wyników z porównania międzylaboratoryjnego, będzie musiało ustalić własną wartość graniczną w ramach pełnej walidacji w jednym laboratorium.

4.2.2.6. Ciągła weryfikacja metody/bieżąca walidacja metody

Po wstępnej walidacji uzyskuje się dodatkowe dane walidacyjne poprzez włączenie przynajmniej dwóch próbek kontrolnych pozytywnych dla każdej partii próbek poddawanych badaniu przesiewowemu. Jedna próbka kontrolna pozytywna jest próbką znaną (np. wykorzystaną podczas wstępnej walidacji), a druga jest innym produktem z tej samej grupy produktów (jeśli analizowany jest tylko jeden produkt, wykorzystuje się zamiast tego inną próbkę tego produktu). Włączenie próbki kontrolnej negatywnej jest fakultatywne. Wyniki uzyskane dla dwóch próbek kontrolnych pozytywnych dodaje się do istniejącego zestawu walidacyjnego.

Co najmniej raz do roku wartość graniczną ustala się od nowa, a trafność metody poddaje się ponownej ocenie (ponowna ocena dostępnych danych z zakresu zapewnienia i kontroli jakości uzyskanych w poprzednim roku). Ciągła weryfikacja metody ma kilka celów, w tym:

— kontrolę jakości partii próbek poddanej badaniu przesiewowemu,

— dostarczenie informacji na temat odporności metody w warunkach laboratorium, które ją stosuje,

— uzasadnienie możliwości zastosowania metody do różnych produktów,

— możliwość dostosowania wartości granicznych w przypadku stopniowych przesunięć wraz z upływem czasu.

4.2.2.7. Sprawozdanie z walidacji

Sprawozdanie z walidacji zawiera:

— informację dotyczącą STC,

— informację dotyczącą określonej wartości granicznej,

Uwaga: Wartość graniczna ma tyle samo znaczących cyfr co STC. Wartości liczbowe wykorzystane do obliczenia wartości granicznej muszą mieć co najmniej jedną znaczącą cyfrę więcej niż STC.

— informację dotyczącą obliczonego odsetka wyników fałszywie podejrzanych,

— informację dotyczącą, w jaki sposób obliczono odsetek wyników fałszywie podejrzanych.

Uwaga: Informacja dotycząca obliczonego odsetka wyników fałszywie podejrzanych pokazuje, czy metoda jest adekwatna, ponieważ określa liczbę ślepych próbek (lub próbek o niskim poziomie zanieczyszczenia), które będą podlegały weryfikacji.

Tabela 2

Grupy produktów do walidacji metod potwierdzających i przesiewowych

Grupy produktów

Kategorie produktów

Typowe reprezentatywne produkty włączone do tej kategorii

Wysoka zawartość wody

Soki owocowe

Napoje alkoholowe

Warzywa korzeniowe i bulwiaste

Przeciery na bazie zbóż lub owoców

Sok jabłkowy, sok winogronowy

Wino, piwo, cydr

Świeży imbir, herbatki ziołowe (w płynie)

Przeciery przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci

Wysoka zawartość oleju

Orzechy z drzew orzechowych

Nasiona oleiste i produkty z nich uzyskane

Owoce oleiste i produkty z nich uzyskane

Orzechy włoskie, orzechy laskowe, kasztany jadalne Rzepak, słonecznik, nasiona bawełny, nasiona soi, orzechy arachidowe, sezam itp.

Oleje i pasty (np. masło orzechowe, tahina)

Wysoka zawartość skrobi lub białka i niska zawartość wody i tłuszczu

Ziarna zbóż i produkty z nich uzyskane

Produkty dietetyczne

Pszenica, żyto, jęczmień, kukurydza, ryż, owies

Chleb pełnoziarnisty, chleb biały, krakersy, śniadaniowe przetwory zbożowe, makarony

Suche proszki do przygotowywania żywności dla niemowląt i małych dzieci

Wysoka zawartość kwasu i wysoka zawartość wody (*1)

Produkty cytrusowe

„Trudne lub szczególne produkty” (*2)

Ziarna kakaowe i produkty z nich, kopra i produkty z niej, Kawa, herbata (produkt suszony)

Przyprawy, korzeń lukrecji, herbatki ziołowe (produkt suszony), suplementy diety, pyłek i produkty z pyłku

Wysoka zawartość cukru i niska zawartość wody

Owoce suszone

Figi, rodzynki, koryntki, sułtanki

Mleko i przetwory

mleczne

Mleko

Ser

Produkty mleczarskie (np. mleko w proszku)

Mleko krowie, kozie i bawole

Ser krowi i kozi

Jogurt, śmietana

Mięso (tkanka)

Podroby jadalne

Mięśnie, przetworzone produkty mięsne

Nerki, wątroba

szynka

(*1)

Jeżeli do stabilizacji zmian pH na etapie ekstrakcji stosowany jest bufor, ta grupa produktów może zostać połączona w jedną grupę produktów „Wysoka zawartość wody”.

(*2)

„Trudne lub szczególne produkty” powinny być w pełni walidowane jedynie w przypadku, gdy są często poddawane analizie. Jeśli są one jedynie okazjonalnie poddawane analizie, walidacja może zostać ograniczona do sprawdzenia poziomów zgłaszania z zastosowaniem ekstraktu ślepej próbki wzbogaconej.

Tabela 3

Jednostronna wartość t dla odsetka wyników fałszywie negatywnych wynoszącego 5 %

Stopnie swobody

Liczba kontrpróbek

Wartość t (5 %)

1,812

1,796

1,782

1,771

1,761

1,753

1,746

1,74

1,734

1,729

1,725

1,721

1,717

1,714

1,711

1,708

1,706

1,703

1,701

1,699

1,697

1,684

1,671

120

121

1,658

∞

1,645

4.2.3.

Wymagania dotyczące jakościowych metod przesiewowych (metod, które nie dają wartości numerycznych)

Opracowaniem wytycznych walidacyjnych dla metod testów binarnych zajmują się obecnie różne organy normalizacyjne (np. AOAC, ISO). AOAC opracowało wytyczne w sprawie walidacji metod testów binarnych. Można uznać, że dokument ten przedstawia aktualny stan wiedzy w dziedzinie walidacji metod testów binarnych. Zatem metody, które dają binarne wyniki (np. ocena wizualna testów paskowych), powinny być walidowane zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi AOAC w sprawie walidacji jakościowych binarnych metod chemicznych (

Można jednak zastosować inne uznane wytyczne dotyczące walidacji, takie jak podejście przewidziane w normie ISO/TS 23758:2021 | IDF/RM 251 Wytyczne dotyczące walidacji jakościowych metod przesiewowych w celu wykrywania pozostałości leków weterynaryjnych w mleku i przetworach mlecznych.

4.2.4.

Ilościowe oznaczanie sklerot sporyszu

Obecność sklerot sporyszu w zbożach ustala się na podstawie wizualnej (makroskopowej/mikroskopowej) identyfikacji sklerot i fragmentów sporyszu. Kwantyfikację przeprowadza się poprzez zważenie ilości zidentyfikowanych sklerot sporyszu i fragmentów sklerot sporyszu o wielkości cząstek > 0,5 mm.

4.3.

Szacowanie niepewności pomiaru, obliczanie odzysku i podawanie wyników (

)

4.3.1.

Metody potwierdzające

Wynik analizy podaje się w następujący sposób:

a) skorygowany o odzysk, w stosownych przypadkach, wraz z informacją o korekcie, jeśli miała ona miejsce. Należy podać stopień odzysku, chyba że wewnętrzna korekta o błąd metody jest częścią procedury. Korekta o wartość odzysku nie jest konieczna, jeśli stopień odzysku wynosi 90–110 %;

b) jako x +/– U, gdzie x oznacza wynik analizy, a U niepewność rozszerzoną pomiaru analitycznego, przy zastosowaniu współczynnika rozszerzenia 2, który daje wynik w przedziale ufności ok. 95 %.

Jako możliwość można podać domyślną niepewność pomiaru rozszerzoną wynoszącą 50 %, pod warunkiem że laboratorium spełnia wszystkie wymagania dotyczące precyzji określone w pkt 4.2. Dane laboratorium może to wykazać, spełniając kryteria powtarzalności (RSDr) i wewnątrzlaboratoryjnej odtwarzalności (RSDwR), uzupełnione pomyślnym uczestnictwem w programach badań biegłości (chyba że nie jest dostępny odpowiedni program badań biegłości), ze średnią wartością z-score na poziomie |z| ≤ 2 wykazującym, że spełniono wymóg odtwarzalności RSDR (w oparciu o docelowe odchylenie standardowe wynoszące 25 %).

W przypadku gdy ustalono najwyższy dopuszczalny poziom dla sumy toksyn (np. aflatoksyn, toksyny T-2/HT-2, fumonizyn, alkaloidów sporyszu), należy podać wyniki analizy wszystkich poszczególnych toksyn. W przypadku alkaloidów sporyszu można również zgłaszać sumę każdej z sześciu par epimerów zamiast 12 pojedynczych epimerów.

W stosownych przypadkach przeprowadza się korektę odzysku dla każdej z poszczególnych toksyn przed sumowaniem stężeń. W przypadku alkaloidów sporyszu korektę można również przeprowadzić na podstawie odzysku uzyskanego dla każdej pary epimerów.

Do celów weryfikacji zgodności z sumą NDP stosuje się metodę zerową, co oznacza, że wyniki dla poszczególnych toksyn, które są < LOQ, zastępuje się wartością zerową przy obliczaniu sumy.

Obowiązujące zasady interpretacji wyników analizy pod kątem przyjęcia lub odrzucenia partii mają zastosowanie do wyniku analizy otrzymanego w przypadku próbki do celów urzędowej kontroli. W przypadku analizy do celów obrony lub arbitrażu zastosowanie mają przepisy krajowe. W szczególności, jeżeli:

wynik analizy próbki z kontroli urzędowej wskazuje na niezgodność ponad wszelką wątpliwość, biorąc pod uwagę niepewność rozszerzoną pomiaru oraz

wynik analizy próbki do celów obrony praw wskazuje na niezgodność, jednak nie stwierdza jej istnienia ponad wszelką wątpliwość, a niepewność rozszerzona pomiaru jest większa niż niepewność kontroli urzędowej,

wówczas wynik analizy próbki do celów obrony praw nie może przeważyć w stosunku do niezgodności stwierdzonej dla próbki objętej kontrolą urzędową.

4.3.2.

Metody przesiewowe

Wynik badań przesiewowych wyrażany jest jako zgodny lub podejrzewany o niezgodność.

„Podejrzewany o niezgodność” oznacza, że próbka przekracza wartość graniczną i może zawierać mikotoksyny na poziomie wyższym niż STC. Każdy podejrzany wynik powoduje zastosowanie analizy potwierdzającej w celu jednoznacznej identyfikacji i oznaczenia ilościowego mikotoksyny.

„Zgodny” oznacza, że zawartość mikotoksyny w próbce jest < STC przy poziomie ufności wynoszącym 95 % (tj. istnieje 5 % prawdopodobieństwa, że próbki będą niewłaściwie zgłaszane jako negatywne). Wynik analizy przedstawia się jako „< poziom STC” wraz z określeniem poziomu STC.

4.4.

Laboratoryjne normy jakości

Laboratorium przestrzega przepisów art. 37 ust. 4 i 5 rozporządzenia (UE) 2017/625.

(

) W przypadku oceny ryzyka przydatne granice oznaczalności są na ogół niższe w porównaniu z poziomem wymaganym w przypadku kontroli urzędowej na potrzeby sprawdzenia zgodności z NDP, ponieważ celem jest wygenerowanie danych liczbowych dla większości analizowanych próbek (tj. uniknięcie danych uciętych lewostronnie) w celu umożliwienia przeprowadzenia dokładnych ocen narażenia. Do celów monitorowania dopuszczalne jest zgłaszanie poziomów poniżej LOQ zdefiniowanej w kontekście niniejszego rozporządzenia.

(

) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 333/2007 z dnia 28 marca 2007 r. ustanawiające metody pobierania próbek i analizy do celów kontroli poziomów pierwiastków śladowych i zanieczyszczeń procesowych w środkach spożywczych (Dz.U. L 88 z 29.3.2007, s. 29).

(

) Wytyczne dla właściwych organów dotyczące kontroli zgodności z przepisami UE w zakresie aflatoksyn są dostępne pod adresem: https://food.ec.europa.eu/document/download/5e7138d9-26c5-4f38-900c-9933fe605a92_en?filename=cs_contaminants_sampling_analysis-guidance-2010_en.pdf Wytyczne zawierają dodatkowe wskazówki praktyczne, ale informacje w nich zawarte są podporządkowane przepisom niniejszego rozporządzenia.

(

) Pobieranie próbek z takich partii przeprowadza się zgodnie z zasadami określonymi w części N. Wytyczne dotyczące pobierania próbek z dużych partii są określone w dokumencie dostępnym na stronie internetowej: https://food.ec.europa.eu/system/files/2016-10/cs_contaminants_sampling_guidance-sampling-final_en.pdf

(