Artykuł 29

1. Państwa członkowskie zapewniają możliwość wniesienia środka odwoławczego od decyzji w sprawie przyznania, cofnięcia lub ograniczenia świadczeń wynikających z niniejszej dyrektywy, decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia, o którym mowa w art. 8 ust. 5 akapit pierwszy, lub decyzji podjętych na podstawie art. 9, które indywidualnie wpływają na sytuację osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, w ramach procedur ustanowionych w prawie krajowym. Przynajmniej w ostatniej instancji musi istnieć możliwość wniesienia środka odwoławczego lub innego środka zaskarżenia, co do prawa i co do faktów, do organu sądowego.

2. W przypadku wniesienia do organu sądowego, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, środka odwoławczego lub innego środka zaskarżenia, a także w przypadku kontroli sądowej, o której mowa w art. 11 ust. 3 i 5, państwa członkowskie zapewniają bezpłatną pomoc prawną i bezpłatne zastępstwo prawne, o ile jest to niezbędne dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Taka pomoc prawna i zastępstwo prawne obejmują przygotowanie środka odwoławczego lub innego środka zaskarżenia, w tym co najmniej przygotowanie wymaganych dokumentów procesowych oraz udział w rozprawie przed organami sądowymi w imieniu osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową.

Bezpłatna pomoc prawna i bezpłatne zastępstwo prawne zapewniane są przez doradców prawnych lub inne odpowiednio wykwalifikowane osoby – dopuszczone lub upoważniona na podstawie prawa krajowego – których interesy nie są sprzeczne lub nie mogłyby być potencjalnie sprzeczne z interesem osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową.

3. Państwa członkowskie mogą także zadecydować, że nie przyznają bezpłatnej pomocy prawnej i bezpłatnego zastępstwa prawnego, w przypadku gdy:

a) osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową dysponuje wystarczającymi zasobami; lub

b) uznaje się, że środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia nie ma wymiernych szans powodzenia, w szczególności jeżeli jest wniesiony do drugiej lub wyższej instancji odwoławczej.

W przypadku gdy decyzję o odmowie przyznania bezpłatnej pomocy prawnej i bezpłatnego zastępstwa prawnego podejmuje organ, który nie jest sądem ani trybunałem, na tej podstawie, że środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia nie ma wymiernych szans powodzenia, osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową ma prawo do skutecznego środka zaskarżenia tej decyzji przed sądem lub trybunałem i w tym celu ma prawo do wnoszenia o bezpłatną pomoc prawną i bezpłatne zastępstwo prawne.

Państwa członkowskie mogą również zadecydować, że bezpłatna pomoc prawna i bezpłatne zastępstwo prawne udzielane są wyłącznie przez doradców prawnych lub innych doradców specjalnie wyznaczonych na podstawie prawa krajowego do udzielania pomocy osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową i reprezentowania ich lub przez organizacje pozarządowe uprawnione na podstawie prawa krajowego do zapewniania bezpłatnej pomocy prawnej i bezpłatnego zastępstwa prawnego.

4. Państwa członkowskie mogą także:

a) nałożyć limity – pieniężne lub czasowe – w odniesieniu do zapewniania bezpłatnej pomocy prawnej i bezpłatnego zastępstwa prawnego, pod warunkiem że takie limity nie ograniczają w sposób arbitralny dostępu do bezpłatnej pomocy prawnej i do bezpłatnego zastępstwa prawnego;

b) postanowić, że w odniesieniu do opłat oraz innych kosztów i zwrotów traktowanie osób ubiegających się o ochronę międzynarodową ma być jednakowe, lecz nie korzystniejsze niż traktowanie na ogół przyznawane ich obywatelom w kwestiach związanych z pomocą prawną.

5. Bez uszczerbku dla art. 19 ust. 2 niniejszej dyrektywy państwa członkowskie mogą żądać całkowitego lub częściowego zwrotu wszelkich poniesionych kosztów, w przypadku gdy sytuacja finansowa osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową znacznie się poprawiła w trakcie procedury udzielania ochrony międzynarodowej zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1348 lub w przypadku gdy decyzja o przyznaniu bezpłatnej pomocy prawnej i bezpłatnego zastępstwa prawnego została podjęta na podstawie nieprawdziwych informacji dostarczonych przez osobę ubiegającą się o ochronę międzynarodową.

6. Państwa członkowskie ustanawiają szczególne przepisy proceduralne regulujące sposób składania i rozpatrywania wniosków o zapewnienie bezpłatnej pomocy prawnej i bezpłatnego zastępstwa prawnego lub stosują istniejące przepisy dotyczące krajowych roszczeń o podobnym charakterze, pod warunkiem że przepisy te nie uniemożliwiają ani nie utrudniają nadmiernie dostępu do bezpłatnej pomocy prawnej i do bezpłatnego zastępstwa prawnego.