Artykuł 55

1. Co najmniej co dwa lata wszyscy operatorzy systemów przesyłowych i operatorzy sieci przesyłowych wodorowych przedstawiają właściwemu organowi regulacyjnemu dziesięcioletni plan rozwoju sieci oparty na istniejącej i prognozowanej podaży i istniejącym i prognozowanym popycie, po konsultacji ze wszystkimi właściwymi zainteresowanymi stronami zgodnie z ust. 2 lit. f). W każdym państwie członkowskim przygotowuje się jeden jednolity plan rozwoju sieci dla gazu ziemnego i jeden jednolity plan rozwoju sieci dla wodoru lub jeden wspólny plan dla gazu ziemnego i wodoru.

Państwa członkowskie zezwalające na jeden wspólny plan zapewniają, by był on wystarczająco przejrzysty i w związku z tym pozwalał organowi regulacyjnemu jednoznacznie zidentyfikować objęte tym planem szczególne potrzeby sektora gazu ziemnego oraz szczególne potrzeby sektora wodoru. Należy przeprowadzić odrębne modelowanie dla każdego nośnika energii z przygotowaniem osobnych rozdziałów przedstawiających mapy sieci gazu ziemnego i mapy sieci wodorowych.

Państwa członkowskie, w których przygotowuje się odrębne plany dla gazu ziemnego i dla wodoru zapewniają ścisłą współpracę między operatorami systemu przesyłowego i operatorami sieci przesyłowej wodorowej w sytuacjach, w których konieczne jest podjęcie decyzji w celu zapewnienia – zdefiniowanej w art. 2 pkt 4 dyrektywy (UE) 2023/1791 – efektywności systemu z uwzględnieniem wszystkich nośników energii, na przykład decyzji dotyczących przekształcenia infrastruktury.

Operatorzy sieci przesyłowych wodorowych, w stosownych przypadkach, ściśle współpracują z operatorami systemów przesyłowych energii elektrycznej i operatorami systemów dystrybucyjnych energii elektrycznej z myślą o koordynacji wspólnych wymogów dotyczących infrastruktury, takich jak lokalizacja elektrolizerów i odpowiedniej infrastruktury przesyłowej, oraz w jak największym stopniu uwzględniają opinie tych operatorów.

Państwa członkowskie dążą do zapewnienia skoordynowanych etapów planowania odpowiednich dziesięcioletnich planów rozwoju sieci gazu ziemnego, sieci wodoru i sieci energii elektrycznej.

Operatorzy infrastruktury, w tym operatorzy terminali LNG, operatorzy systemów magazynowania gazu ziemnego, operatorzy systemów dystrybucyjnych, operatorzy sieci dystrybucyjnych wodorowych, operatorzy terminali wodorowych, operatorzy magazynowania wodoru, operatorzy infrastruktury ciepłowniczej oraz operatorzy energii elektrycznej są zobowiązani do zapewnienia wszystkich istotnych informacji operatorom systemów przesyłowych i operatorom sieci dystrybucyjnych wodorowych i do wymiany tych informacji z tymi operatorami –dotyczących dziesięcioletniego planu rozwoju sieci. Dziesięcioletni plan rozwoju sieci w odniesieniu do gazu ziemnego zawiera skuteczne środki w celu zagwarantowania wystarczalności systemu gazu ziemnego i bezpieczeństwa dostaw, w szczególności zapewnia zgodność ze standardami w zakresie infrastruktury określonymi w rozporządzeniu (UE) 2017/1938. Dziesięcioletnie plany rozwoju sieci są publikowane i dostępne na stronie internetowej wraz z wynikami konsultacji z zainteresowanymi stronami. Strona ta jest regularnie aktualizowana w celu zapewnienia, aby wszystkie zainteresowane strony były informowane o terminach, sposobie i zakresie konsultacji.

2. Dziesięcioletni plan rozwoju sieci, o którym mowa w ust. 1, w szczególności:

a) zawiera kompleksowe i szczegółowe informacje o najważniejszej infrastrukturze, którą należy zbudować lub zmodernizować w ciągu następnych dziesięciu lat, z uwzględnieniem wszelkiego wzmocnienia infrastruktury niezbędnego do przyłączenia instalacji gazów odnawialnych i gazów niskoemisyjnych oraz z uwzględnieniem infrastruktury, która powstała w celu umożliwienia przepływów zwrotnych do sieci przesyłowej;

b) zawiera informacje na temat wszelkich inwestycji, o których już zadecydowano i określa nowe inwestycje oraz rozwiązania po stronie popytu niewymagające nowych inwestycji w infrastrukturę, które muszą być zrealizowane w ciągu najbliższych trzech lat;

c) w przypadku gazu ziemnego zawiera kompleksowe i szczegółowe informacje o infrastrukturze, która może zostać lub zostanie wycofana z eksploatacji;

d) w przypadku wodoru zawiera kompleksowe i szczegółowe informacje o infrastrukturze, która może zostać lub zostanie przekształcona na potrzeby przesyłu wodoru, w szczególności w celu dostarczania wodoru odbiorcom końcowym w sektorach trudnych do dekarbonizacji, z uwzględnieniem potencjału redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz efektywności energetycznej i racjonalności pod względem kosztów w odniesieniu do innych wariantów;

e) określa ramy czasowe dla wszystkich projektów w zakresie inwestycji i wycofania z eksploatacji;

f) opiera się na wspólnym scenariuszu opracowywanym co dwa lata w gronie odpowiednich operatorów infrastruktury, obejmującym odpowiednich operatorów systemów dystrybucyjnych co najmniej z obszarów gazu ziemnego, wodoru, energii elektrycznej, a w stosownych przypadkach, z obszaru systemów ciepłowniczych;

g) w przypadku gazu ziemnego jest spójny z wynikami wspólnych i krajowych ocen ryzyka zgodnie z art. 7 rozporządzenia (UE) 2017/1938;

h) jest zgodny ze zintegrowanym krajowym planem w zakresie energii i klimatu oraz jego aktualizacjami, uwzględnia aktualną sytuację przedstawioną w zintegrowanych sprawozdaniach w dziedzinie energii i klimatu przedkładanymi zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1999, jest spójny z celami ustanowionymi dyrektywą (UE) 2018/2001 i wspiera realizację celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119;

i) jest spójny – w stosownych przypadkach – z ogólnounijnym dziesięcioletnim planem rozwoju sieci w odniesieniu do gazu ziemnego, o którym mowa w art. 32 rozporządzenia (UE) 2024/1789 i ogólnounijnym dziesięcioletnim planem rozwoju sieci w odniesieniu do wodoru, o którym mowa w art. 60 tego rozporządzenia;

j) uwzględnia plan rozwoju dystrybucyjnej sieci wodorowej, o którym mowa w art. 56 i plany w zakresie wycofania z eksploatacji sieci gazu ziemnego, o których mowa w art. 57.

Wspólne scenariusze, o których mowa w akapicie pierwszym lit. f), opierają się na rozsądnych założeniach dotyczących rozwoju produkcji, dostaw i zużycia, w szczególności w zakresie potrzeb sektorów trudnych do dekarbonizacji, z uwzględnieniem potencjału redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz efektywności energetycznej i racjonalności pod względem kosztów w odniesieniu do innych wariantów oraz uwzględniają rozwiązania po stronie popytu niewymagające nowych inwestycji w infrastrukturę. Uwzględniają one również wymianę transgraniczną, w tym z państwami trzecimi, oraz rolę magazynowania wodoru i integracji terminali wodorowych. Operatorzy infrastruktury przeprowadzają szeroko zakrojone konsultacje na temat takich scenariuszy otwarte dla odpowiednich zainteresowanych stron, w tym dla operatorów systemów dystrybucyjnych gazu ziemnego i energii elektrycznej, operatorów dystrybucyjnych sieci wodorowych, stowarzyszeń działających na rynkach energii elektrycznej, gazu ziemnego i wodoru, ogrzewania i chłodzenia, przedsiębiorstw zajmujących się dostawami i produkcją, niezależnych koncentratorów, operatorów właściwych do reagowania na zapotrzebowanie, organizacji zajmujących się rozwiązaniami w zakresie efektywności energetycznej, stowarzyszeń konsumentów energii oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Konsultacje prowadzi się na wczesnym etapie przed opracowaniem dziesięcioletniego planu rozwoju sieci – w sposób otwarty, inkluzywny i przejrzysty. Wszystkie dokumenty dostarczone przez operatorów infrastruktury w celu ułatwienia konsultacji podaje się do wiadomości publicznej, podobnie jak wyniki konsultacji z zainteresowanymi stronami. Odpowiednią stronę aktualizuje się terminowo po udostępnieniu tych dokumentów, tak by odpowiednie zainteresowane strony zostały wystarczająco poinformowane w stopniu umożliwiającym im efektywny udział w konsultacjach.

Wspólne scenariusze, o których mowa w akapicie pierwszym lit. f) niniejszego ustępu, muszą być zgodne z ogólnounijnymi scenariuszami przewidzianymi w art. 12 rozporządzenia (UE) 2022/869 i ze zintegrowanym krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu oraz jego aktualizacjami przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) 2018/1999, a także wspierać cel neutralności klimatycznej określony w art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119. Takie wspólne scenariusze są zatwierdzane przez właściwy organ krajowy. Europejski Naukowy Komitet Doradczy ds. Zmiany Klimatu ustanowiony na podstawie art. 10a rozporządzenia (WE) nr 401/2009 może z własnej inicjatywy wydać opinię na temat zgodności wspólnych scenariuszy z unijnymi celami w dziedzinie energii i klimatu na rok 2030 i z celem polegającym na osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2050 r. Opinia ta musi być uwzględniona przez właściwy organ krajowy.

3. Przy opracowywaniu dziesięcioletnich planów rozwoju sieci operator systemu przesyłowego oraz operator sieci przesyłowej wodorowej w pełni uwzględniają potencjał rozwiązań alternatywnych do rozbudowy systemu, np. wykorzystanie odpowiedzi odbioru, oraz przewidywane zużycie w efekcie zastosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” zgodnie z art. 27 dyrektywy (UE) 2023/1791, handel z innymi krajami i ogólnounijne plany rozwoju sieci. Mając na uwadze integrację systemu energetycznego, operator systemu przesyłowego i operator sieci przesyłowej wodorowej oceniają, w miarę możliwości, w jaki sposób zaspokoić potrzebę występującą w ramach całych systemów energii elektrycznej, w stosownych przypadkach systemów ciepłowniczych oraz systemów gazu ziemnego i wodoru, z uwzględnieniem informacji dotyczących optymalnej lokalizacji i rozmiaru aktywów w zakresie magazynowania energii i przetwarzania energii elektrycznej w gaz, a także na temat wspólnej lokalizacji produkcji i wykorzystania wodoru. Operator sieci przesyłowej wodorowej podaje informacje na temat lokalizacji odbiorców końcowych w sektorach trudnych do dekarbonizacji z myślą o ukierunkowaniu stosowania wodoru odnawialnego i niskoemisyjnego w tych sektorach.

4. Organ regulacyjny konsultuje się w sprawie dziesięcioletniego planu rozwoju sieci ze wszystkimi obecnymi lub potencjalnymi użytkownikami systemu w sposób otwarty i przejrzysty. Od osób lub przedsiębiorstw, które twierdzą, że są potencjalnymi użytkownikami systemu, można wymagać uzasadnienia tych twierdzeń. Organ regulacyjny podaje do publicznej wiadomości wyniki procesu konsultacji, w tym ewentualne potrzeby inwestycyjne, potrzeby w zakresie wycofania aktywów z eksploatacji oraz rozwiązań po stronie popytu niewymagających nowych inwestycji w infrastrukturę.

5. Organ regulacyjny bada, czy dziesięcioletni plan rozwoju sieci jest zgodny z ust. 1, 2 i 3 niniejszego artykułu, czy obejmuje wszystkie potrzeby inwestycyjne określone w procesie konsultacji oraz, w stosownych przypadkach, czy jest spójny z najnowszą ogólnounijną symulacją scenariuszy zakłócenia dostaw przeprowadzoną przez europejską sieć operatorów systemów przesyłowych gazu (ENTSO gazu) zgodnie z art. 7 rozporządzenia (UE) 2017/1938, z regionalnymi i krajowymi ocenami ryzyka zgodnie z art. 7 rozporządzenia (UE) 2017/1938, a także z niewiążącymi ogólnounijnymi dziesięcioletnimi planami rozwoju sieci o zasięgu unijnym („ogólnounijne plany rozwoju sieci”), o których mowa w art. 30 ust. 1, lit. b) rozporządzenia (UE) 2019/943, jak również, czy jest zgodny z art. 32 i art. 60 rozporządzenia (UE) 2024/1789. Jeżeli pojawią się jakiekolwiek wątpliwości co do spójności z ogólnounijnym planem rozwoju sieci, organ regulacyjny konsultuje się z ACER. Organ regulacyjny może zwrócić się do operatora systemu przesyłowego, aby zmienił swój dziesięcioletni plan rozwoju sieci.

Właściwe organy krajowe oceniają, czy dziesięcioletni plan rozwoju sieci jest spójny z celem w neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119, z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu i z jego aktualizacjami oraz ze zintegrowanymi sprawozdaniami w dziedzinie energii i klimatu przedkładanymi zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1999, oraz – w przypadku niespójności – mogą przedstawić organowi regulacyjnemu uzasadnioną opinię opisującą przedmiotową niespójność, która to opinia musi zostać należycie uwzględniona.

6. Organ regulacyjny monitoruje i ocenia wdrażanie dziesięcioletniego planu rozwoju sieci.

7. W przypadku gdy niezależny operator systemu lub niezależny operator przesyłu lub zintegrowany operator sieci przesyłowej wodorowej lub niezależny operator sieci przesyłowej wodorowej – z przyczyn innych niż nadrzędne przyczyny niezależne od niego – nie zrealizują inwestycji, która – zgodnie z dziesięcioletnim planem rozwoju sieci – miała być zrealizowana w ciągu najbliższych trzech lat, państwa członkowskie zapewniają, aby organ regulacyjny został zobowiązany do podjęcia co najmniej jednego z następujących środków w celu zapewnienia realizacji danej inwestycji, jeżeli inwestycja ta jest w dalszym ciągu istotna w oparciu o najnowszy dziesięcioletni plan rozwoju sieci:

a) zobowiązanie operatora systemu przesyłowego lub operatora sieci przesyłowej wodorowej do zrealizowania danej inwestycji;

b) zorganizowanie otwartej dla wszystkich inwestorów procedury przetargowej na daną inwestycję;

c) zobowiązanie operatora systemu przesyłowego lub operatora sieci przesyłowej wodorowej do zaakceptowania podwyższenia kapitału, aby sfinansować niezbędną inwestycję i umożliwić niezależnym inwestorom udział w kapitale.

W przypadku gdy organ regulacyjny wykonuje swoje uprawnienia na podstawie lit. b) akapitu pierwszego, może on zobowiązać operatora systemu przesyłowego lub operatora sieci przesyłowej wodorowej do zaakceptowania jednego lub większej liczby poniższych warunków:

a) finansowania przez jakąkolwiek stronę trzecią;

b) budowy, przekształcenia lub wycofania z eksploatacji przez jakąkolwiek stronę trzecią;

c) samodzielnej budowy odpowiedniego składnika aktywów;

d) samodzielnej eksploatacji odpowiedniego składnika aktywów.

Operator systemu przesyłowego lub operator sieci przesyłowej wodorowej udziela inwestorom wszystkich informacji niezbędnych do realizacji inwestycji, przyłącza nowe aktywa do systemu przesyłowego lub do sieci przesyłowej wodorowej oraz ogólnie dokłada wszelkich starań, aby ułatwić realizację projektu tej inwestycji.

Stosowne uzgodnienia dotyczące finansowania podlegają zatwierdzeniu przez organ regulacyjny.

8. W przypadku gdy organ regulacyjny wykonywał swoje uprawnienia na podstawie ust. 7, odpowiednie taryfy dostępu do sieci określone lub zatwierdzone przez organ regulacyjny uwzględniają koszty danej inwestycji.