Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2853 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie odpowiedzialności za produkty wadliwe i uchylenia dyrektywy Rady 85/374/EWG

Artykuł 1

Przedmiot i cel

W niniejszej dyrektywie określa się wspólne zasady dotyczące odpowiedzialności podmiotów gospodarczych za szkody wyrządzone osobom fizycznym i spowodowane przez produkty wadliwe oraz wspólne zasady dotyczące odszkodowania za te szkody.

Celem niniejszej dyrektywy jest przyczynienie się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów i innych osób fizycznych.

Artykuł 2

Zakres stosowania

1. Niniejszą dyrektywę stosuje się do produktów wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku po dniu 8 grudnia 2026 r.

2. Niniejszej dyrektywy nie stosuje się do darmowego i otwartego oprogramowania opracowanego lub dostarczonego poza działalnością handlową.

3. Niniejszej dyrektywy nie stosuje się do szkód powstałych w wyniku awarii jądrowych, o ile odpowiedzialność za takie szkody jest objęta konwencjami międzynarodowymi ratyfikowanymi przez państwa członkowskie.

4. Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na:

a) stosowanie prawa Unii dotyczącego ochrony danych osobowych, w szczególności rozporządzenia (UE) 2016/679 oraz dyrektyw 2002/58/WE i (UE) 2016/680;

b) żadne prawo przysługujące osobie poszkodowanej na mocy przepisów krajowych dotyczących odpowiedzialności umownej lub odpowiedzialności pozaumownej opartej na innych podstawach niż wadliwość produktu zgodnie z niniejszą dyrektywą, w tym przepisów krajowych wdrażających prawo Unii;

c) żadne prawo przysługujące osobie poszkodowanej w ramach wszelkich szczególnych systemów odpowiedzialności, które istniały w prawie krajowym w dniu 30 lipca 1985 r.

Artykuł 3

Poziom harmonizacji

Państwa członkowskie nie mogą utrzymywać w swoim prawie krajowym ani wprowadzać do swojego prawa krajowego przepisów odbiegających od tych, które zostały ustanowione w niniejszej dyrektywie, w tym przepisów surowszych lub łagodniejszych, w celu osiągnięcia innego poziomu ochrony konsumentów i innych osób fizycznych, chyba że niniejsza dyrektywa stanowi inaczej.

Artykuł 4

Definicje

Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

1) „produkt” oznacza rzecz ruchomą, nawet jeżeli jest ona zintegrowana lub wzajemnie połączona z inną rzeczą ruchomą lub nieruchomą; obejmuje to energię elektryczną, cyfrowe pliki produkcyjne, surowce i oprogramowanie;

2) „cyfrowy plik produkcyjny” oznacza wersję cyfrową lub cyfrowy szablon rzeczy ruchomej, które zawierają informacje funkcjonalne niezbędne do wytworzenia rzeczy materialnej poprzez umożliwienie zautomatyzowanego sterowania maszynami lub narzędziami;

3) „powiązana usługa” oznacza usługę cyfrową, która jest zintegrowana z produktem lub wzajemnie z nim połączona w taki sposób, że jej brak uniemożliwiłby realizację przez produkt co najmniej jednej z jego funkcji;

4) „część składowa” oznacza przedmiot materialny lub niematerialny, surowiec lub powiązaną usługę, które są zintegrowane z produktem lub wzajemnie z nim połączone;

5) „kontrola producenta” oznacza, że:

a) producent produktu realizuje lub, w odniesieniu do działań strony trzeciej, zezwala lub wyraża zgodę na:

(i) integrację, wzajemne połączenie lub dostawę części składowej, w tym aktualizacje lub modernizacje oprogramowania; lub

(ii) modyfikację produktu, w tym znaczące modyfikacje;

b) producent produktu ma możliwość dostarczania aktualizacji lub modernizacji oprogramowania samodzielnie lub za pośrednictwem strony trzeciej;

6) „dane” oznaczają dane zdefiniowane w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/868 (

1

);

7) „udostępnienie na rynku” oznacza dostarczenie produktu w ramach działalności handlowej na rynek Unii w celu jego dystrybucji, konsumpcji lub używania, odpłatnie lub nieodpłatnie;

8) „wprowadzenie do obrotu” oznacza udostępnienie produktu na rynku Unii po raz pierwszy;

9) „oddanie do użytku” oznacza pierwsze wykorzystanie produktu w Unii w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie, w okolicznościach, w których produkt nie został wprowadzony do obrotu przed jego pierwszym użyciem;

10) „producent” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która:

a) opracowuje, wytwarza lub produkuje produkt;

b) zleca zaprojektowanie lub wytworzenie produktu lub która, umieszczając swoją nazwę, znak towarowy lub inne odróżniające cechy na tym produkcie, przedstawia się jako jego producent; lub

c) opracowuje, wytwarza lub produkuje produkt na swój własny użytek;

11) „upoważniony przedstawiciel” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii i otrzymała od producenta pisemne upoważnienie do występowania w imieniu tego producenta w zakresie określonych zadań;

12) „importer” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która wprowadza do obrotu w Unii produkt pochodzący z państwa trzeciego;

13) „dostawca usług realizacji zamówień” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która świadczy, w ramach działalności handlowej, co najmniej dwie z następujących usług: magazynowanie, pakowanie, adresowanie i wysyłanie produktu, nie będąc jego właścicielem, z wyłączeniem usług pocztowych zdefiniowanych w art. 2 pkt 1 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (

2

), usług doręczania paczek zdefiniowanych w art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/644 (

3

) oraz wszelkich innych usług pocztowych lub usług transportu towarów;

14) „dystrybutor” oznacza osobę fizyczną lub prawną w łańcuchu dostaw, która udostępnia produkt na rynku, inną niż producent lub importer tego produktu;

15) „podmiot gospodarczy” oznacza producenta produktu lub części składowej, dostawcę powiązanej usługi, upoważnionego przedstawiciela, importera, dostawcę usług realizacji zamówień lub dystrybutora;

16) „platforma internetowa” oznacza platformę internetową zdefiniowaną w art. 3 lit. i) rozporządzenia (UE) 2022/2065;

17) „tajemnica przedsiębiorstwa” oznacza tajemnicę przedsiębiorstwa zdefiniowaną w art. 2 pkt 1 dyrektywy (UE) 2016/943;

18) „znacząca modyfikacja” oznacza modyfikację produktu po jego wprowadzeniu do obrotu lub oddaniu do użytku:

a) która jest uznawana za znaczącą na podstawie odpowiednich unijnych lub krajowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa produktów; lub

b) która – jeżeli odpowiednie przepisy unijne lub krajowe dotyczące bezpieczeństwa produktów nie ustanawiają progu tego, co należy uznać za znaczącą modyfikację:

(i) zmienia pierwotny sposób działania, pierwotny cel lub rodzaj produktu, a zmiana ta nie została przewidziana w pierwotnej ocenie ryzyka producenta; oraz

(ii) zmienia charakter zagrożenia, tworzy nowe zagrożenie lub zwiększa poziom ryzyka.

Artykuł 5

Prawo do odszkodowania

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby każda osoba fizyczna, która poniosła szkodę spowodowaną przez produkt wadliwy (zwana dalej „osobą poszkodowaną”), była uprawniona do odszkodowania zgodnie z niniejszą dyrektywą.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby roszczenia odszkodowawcze na podstawie ust. 1 mogły być również wniesione przez:

a) osobę, która na mocy prawa Unii lub prawa krajowego lub umowy przejęła lub wstąpiła w prawa osoby poszkodowanej, lub

b) osobę działającą w imieniu co najmniej jednej osoby poszkodowanej na mocy prawa Unii lub prawa krajowego.

Artykuł 6

Szkoda

1. Prawo do odszkodowania na podstawie art. 5 ma zastosowanie tylko w odniesieniu do następujących rodzajów szkody:

a) śmierci lub innych szkód na osobie, w tym uznawanej w naukach medycznych szkody na zdrowiu psychicznym;

b) uszkodzenia lub zniszczenia mienia, z wyjątkiem:

(i) samego produktu wadliwego;

(ii) produktu uszkodzonego przez wadliwą część składową, która jest zintegrowana z produktem lub wzajemnie z połączona z produktem przez producenta tego produktu lub pod kontrolą tego producenta;

(iii) mienia wykorzystywanego wyłącznie do celów zawodowych;

c) zniszczenia lub uszkodzenia danych, które nie są wykorzystywane do celów zawodowych.

2. Prawo do odszkodowania zgodnie z art. 5 obejmuje wszystkie uszczerbki majątkowe wynikające ze szkody, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu. Prawo do odszkodowania obejmuje również uszczerbki niemajątkowe wynikające ze szkody, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, w zakresie, w jakim za takie szkody można otrzymać odszkodowanie na mocy prawa krajowego.

3. Niniejszy artykuł nie ma wpływu na prawo krajowe dotyczące odszkodowania za szkody w ramach innych systemów odpowiedzialności.

Artykuł 7

Wadliwość

1. Produkt uznaje się za wadliwy, jeżeli nie zapewnia on bezpieczeństwa, którego osoba ma prawo oczekiwać lub które jest wymagane na mocy prawa Unii lub prawa krajowego.

2. Przy ocenie wadliwości produktu uwzględnia się wszystkie okoliczności, w tym:

a) prezentację i właściwości produktu, w tym jego etykietę, projekt, cechy techniczne, skład i opakowanie oraz instrukcje montażu produktu, jego instalacji, użytkowania i konserwacji;

b) dające się racjonalnie przewidzieć zastosowanie produktu;

c) wpływ na produkt wszelkich zdolności do dalszego uczenia się lub nabywania nowych cech po wprowadzeniu go do obrotu lub oddaniu do użytku;

d) dający się racjonalnie przewidzieć wpływ na produkt innych produktów, co do których można oczekiwać, że będą stosowane razem z produktem, w tym w drodze wzajemnego połączenia;

e) moment, w którym produkt został wprowadzony do obrotu lub oddany do użytku, lub, w przypadku gdy producent zachowuje kontrolę nad produktem po tym momencie, moment, w którym produkt przestał podlegać kontroli producenta;

f) właściwe wymogi bezpieczeństwa produktów, w tym wymogi w zakresie cyberbezpieczeństwa istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa produktu;

g) wszelkie nakazy wycofania produktu od konsumentów lub inne odpowiednie interwencje dotyczące bezpieczeństwa produktów ze strony właściwego organu lub podmiotu gospodarczego, o którym mowa w art. 8;

h) szczególne potrzeby grupy użytkowników, dla których produkt jest przeznaczony;

i) w przypadku produktu, którego funkcją jest zapobieganie szkodzie – niespełnianie przez produkt tej funkcji.

3. Dany produkt nie może być uważany za wadliwy wyłącznie dlatego, że w obrocie lub w użytku znajduje się już lub został w późniejszym czasie wprowadzony do obrotu lub oddany do użytku lepszy produkt, co obejmuje aktualizacje i modernizacje produktu.

Artykuł 8

Podmioty gospodarcze odpowiedzialne za produkty wadliwe

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby następujące podmioty gospodarcze ponosiły odpowiedzialność za szkody zgodnie z niniejszą dyrektywą:

a) producent wadliwego produktu;

b) producent wadliwej części składowej, w przypadku gdy część ta została zintegrowana lub wzajemnie połączona z produktem pod kontrolą producenta i spowodowała wadliwość tego produktu, bez uszczerbku dla odpowiedzialności producenta, o którym mowa w lit. a); oraz

c) w przypadku producenta produktu lub części składowej mającego siedzibę poza Unią i bez uszczerbku dla odpowiedzialności tego producenta:

(i) importer wadliwego produktu lub wadliwej części składowej;

(ii) upoważniony przedstawiciel producenta; oraz

(iii) w przypadku gdy nie ma importera mającego siedzibę w Unii ani upoważnionego przedstawiciela – dostawca usług realizacji zamówień.

Odpowiedzialność producenta, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. a), obejmuje również wszelkie szkody spowodowane przez wadliwą część składową, w przypadku gdy została ona zintegrowana lub wzajemnie połączona z produktem pod kontrolą tego producenta.

2. Każdą osobę fizyczną lub prawną, która znacząco modyfikuje produkt poza kontrolą producenta, a następnie udostępnia go na rynku lub oddaje do użytku, uznaje się za producenta produktu do celów ust. 1.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku, gdy nie można zidentyfikować podmiotu gospodarczego spośród podmiotów, o których mowa w ust. 1 i mających siedzibę w Unii, odpowiedzialność ponosił każdy dystrybutor wadliwego produktu, jeżeli:

a) osoba poszkodowana zwróci się do tego dystrybutora z wnioskiem o wskazanie podmiotu gospodarczego spośród wymienionych w ust. 1 i mającego siedzibę w Unii, lub jego własnego dystrybutora, który dostarczył mu ten produkt; oraz

b) dystrybutor ten nie wskaże podmiotu gospodarczego lub swojego własnego dystrybutora, o których mowa w lit. a), w terminie jednego miesiąca od otrzymania wniosku, o którym mowa w lit. a).

4. Ust. 3 niniejszego artykułu stosuje się również do wszelkich dostawców platformy internetowej, która umożliwia konsumentom zawieranie umów na odległość z przedsiębiorcami, niebędących podmiotami gospodarczymi, o ile spełnione są warunki określone w art. 6 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2022/2065.

5. W przypadku gdy poszkodowani nie uzyskają odszkodowania, ponieważ żadna z osób, o których mowa w ust. 1–4, nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności na mocy niniejszej dyrektywy lub ponieważ odpowiedzialne osoby są niewypłacalne lub przestały istnieć, państwa członkowskie mogą korzystać z istniejących krajowych sektorowych mechanizmów kompensacyjnych lub ustanowić nowe na mocy prawa krajowego w celu zapewnienia odpowiedniego odszkodowania osobom poszkodowanym, które poniosły szkodę spowodowaną przez produkty wadliwe, przy czym te systemy w miarę możliwości nie powinny być finansowane z dochodów publicznych.

Artykuł 9

Ujawnianie dowodów

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby na wniosek osoby, która dochodzi odszkodowania w postępowaniu przed sądem krajowym za szkodę spowodowaną przez produkt wadliwy (zwanej dalej „powodem”) i która przedstawiła fakty i dowody wystarczające do wykazania wiarygodności roszczenia o odszkodowanie, pozwany miał obowiązek ujawnienia odpowiednich dowodów, którymi dysponuje, zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym artykule.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby na wniosek pozwanego, który przedstawił fakty i dowody wystarczające do wykazania, że pozwany potrzebuje dowodów w celu odparcia roszczenia o odszkodowanie, powód był zobowiązany, zgodnie z prawem krajowym, do ujawnienia odpowiednich dowodów, którymi dysponuje.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby ujawnianie dowodów zgodnie z ust. 1 i 2 oraz zgodnie z prawem krajowym ograniczało się do tego, co jest konieczne i proporcjonalne.

4. Państwa członkowskie zapewniają, aby przy ustalaniu, czy ujawnienie dowodów, o które wystąpiła strona, jest konieczne i proporcjonalne, sądy krajowe uwzględniały uzasadnione interesy wszystkich zainteresowanych stron, w tym osób trzecich, w szczególności w odniesieniu do ochrony informacji poufnych i tajemnic przedsiębiorstwa.

5. Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku, gdy pozwany jest zobowiązany do ujawnienia informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa lub informacji, które pozwany uważa za tajemnicę przedsiębiorstwa, sądy krajowe były uprawnione, na należycie uzasadniony wniosek strony lub z urzędu, do zastosowania szczególnych środków niezbędnych do ochrony poufności tych informacji, gdy są one wykorzystywane lub przywoływane w toku postępowania sądowego lub po jego zakończeniu.

6. Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy strona jest zobowiązana do ujawnienia dowodów, sądy krajowe były uprawnione, na należycie uzasadniony wniosek strony przeciwnej lub w przypadku gdy dany sąd krajowy uzna to za stosowne i zgodne z prawem krajowym, do wymagania przedstawienia takich dowodów w łatwo dostępny i zrozumiały sposób, jeżeli sąd krajowy uzna takie przedstawienie za proporcjonalne pod względem kosztów i wysiłku strony zobowiązanej.

7. Niniejszy artykuł nie ma wpływu na przepisy prawa krajowego dotyczące przedprocesowego ujawniania dowodów, jeżeli takie przepisy istnieją.

Artykuł 10

Ciężar dowodu

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby powód miał obowiązek udowodnienia wadliwości produktu, poniesionej szkody oraz związku przyczynowego między tą wadliwością a tą szkodą.

2. Wadliwości produktu domniemywa się, jeżeli spełniony jest którykolwiek z następujących warunków:

a) pozwany nie ujawnia odpowiednich dowodów zgodnie z art. 9 ust. 1;

b) powód wykaże, że produkt nie spełnia obowiązkowych wymogów bezpieczeństwa produktów określonych w prawie Unii lub prawie krajowym, które mają na celu ochronę przed ryzykiem poniesienia takiej szkody, jakiej doznała osoba poszkodowana; lub

c) powód wykaże, że szkoda została spowodowana oczywistym nieprawidłowym działaniem produktu podczas dającego się racjonalnie przewidzieć używania lub w zwykłych okolicznościach.

3. Związku przyczynowego pomiędzy wadliwością produktu a szkodą domniemywa się w przypadku ustalenia, że produkt jest wadliwy, a spowodowana przezeń szkoda jest takiego rodzaju, jaki zwykle odpowiada tej postaci wady.

4. Sąd krajowy domniemywa wadliwość produktu lub związek przyczynowy pomiędzy jego wadliwością a szkodą jeżeli pomimo ujawnienia dowodów zgodnie z art. 9 i z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności danej sprawy:

a) powód napotyka nadmierne trudności, w szczególności ze względu na złożoność techniczną lub naukową, w udowodnieniu wadliwości produktu lub związku przyczynowego pomiędzy jego wadliwością a szkodą; oraz

b) powód wykaże prawdopodobieństwo wadliwości produktu lub związku przyczynowego między wadliwością produktu a szkodą.

5. Pozwany ma prawo do obalenia wszelkich domniemań, o których mowa w ust. 2, 3 i 4.

Artykuł 11

Wyłączenie odpowiedzialności

1. Podmiot gospodarczy, o którym mowa w art. 8, nie ponosi odpowiedzialności za szkodę spowodowaną przez produkt wadliwy, jeżeli udowodni którąkolwiek z poniższych okoliczności:

a) w przypadku producenta lub importera – że nie wprowadził produktu do obrotu ani nie oddał go do użytku;

b) w przypadku dystrybutora – że nie udostępnił produktu na rynku;

c) że jest prawdopodobne, iż wadliwość, która spowodowała szkodę, nie występowała w momencie wprowadzenia produktu do obrotu, oddania do użytku lub, w odniesieniu do dystrybutora, udostępnienia na rynku, lub że wadliwość ta powstała po tym momencie;

d) że wadliwość, która spowodowała szkodę, wynika z zapewnienia zgodności produktu z wymogami prawnymi;

e) że obiektywny stan wiedzy naukowej i technicznej w momencie wprowadzenia produktu do obrotu lub oddania do użytku, lub w okresie, w którym produkt pozostawał pod kontrolą producenta, nie pozwalał na wykrycie wadliwości;

f) w przypadku producenta wadliwej części składowej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 akapit pierwszy lit. b) – że wadliwość produktu, z którym część składowa została zintegrowana, wynika z projektu tego produktu lub instrukcji udzielonych przez producenta tego produktu producentowi tej części składowej;

g) w przypadku osoby dokonującej modyfikacji produktu, o której to osobie mowa w art. 8 ust. 2 – że wadliwość, która spowodowała szkodę, dotyczy części produktu, na którą modyfikacja nie miała wpływu.

2. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 lit. c) odpowiedzialność podmiotu gospodarczego nie jest wyłączona, jeżeli wadliwość produktu wynika z któregokolwiek z poniższych czynników, o ile pozostaje on pod kontrolą producenta:

a) powiązanej usługi;

b) oprogramowania, w tym aktualizacji lub modernizacji oprogramowania;

c) braku aktualizacji lub modernizacji oprogramowania niezbędnych do utrzymania bezpieczeństwa;

d) znaczącej modyfikacji produktu.

Artykuł 12

Odpowiedzialność wielu podmiotów gospodarczych

1. Bez uszczerbku dla prawa krajowego dotyczącego roszczeń zwrotnych państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku, gdy za tę samą szkodę odpowiedzialne są zgodnie z niniejszą dyrektywą co najmniej dwa podmioty gospodarcze, odpowiadały one solidarnie.

2. Producent, który zintegrował oprogramowanie jako część składową produktu, nie ma roszczenia zwrotnego do producenta wadliwej części składowej w postaci oprogramowania powodującej szkodę, jeżeli:

a) producent wadliwej części składowej w postaci oprogramowania w momencie jej wprowadzania do obrotu był mikroprzedsiębiorstwem lub małym przedsiębiorstwem, co oznacza przedsiębiorstwo, które wraz ze wszystkimi swoimi przedsiębiorstwami partnerskimi zdefiniowanymi w art. 3 ust. 2 załącznika do zalecenia Komisji 2003/361/WE (

4

) oraz przedsiębiorstwami powiązanymi zdefiniowanymi w art. 3 ust. 3 tego załącznika, jeżeli takie istnieją, jest mikroprzedsiębiorstwem zdefiniowanym w art. 2 ust. 3 tego załącznika lub małym przedsiębiorstwem zdefiniowanym w art. 2 ust. 2 tego załącznika; oraz

b) producent, który zintegrował wadliwą część składową w postaci oprogramowania z produktem, zgodził się na podstawie umowy z producentem wadliwej części składowej w postaci oprogramowania na zrzeczenie się tego roszczenia.

Artykuł 13

Zmniejszanie odpowiedzialności

1. Bez uszczerbku dla prawa krajowego dotyczącego roszczeń zwrotnych państwa członkowskie zapewniają, aby odpowiedzialność podmiotu gospodarczego nie była zmniejszona ani wyłączona, jeżeli szkoda jest spowodowana zarówno wadliwością produktu, jak i działaniem lub zaniechaniem osoby trzeciej.

2. Odpowiedzialność podmiotu gospodarczego może zostać zmniejszona lub wyłączona, jeżeli szkoda jest spowodowana zarówno wadliwością produktu, jak i winą osoby poszkodowanej lub innej osoby, za którą osoba poszkodowana ponosi odpowiedzialność.

Artykuł 14

Roszczenia zwrotne

W przypadku gdy za tę samą szkodę odpowiada więcej niż jeden podmiot gospodarczy, podmiot gospodarczy, który naprawił szkodę osobie poszkodowanej, ma prawo do podjęcia środków prawnych przeciwko innym podmiotom gospodarczym ponoszącym odpowiedzialność na mocy art. 8 zgodnie z prawem krajowym.

Artykuł 15

Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności

Państwa członkowskie zapewniają, aby odpowiedzialność podmiotu gospodarczego na mocy niniejszej dyrektywy w stosunku do osoby poszkodowanej nie mogła zostać ograniczona ani wyłączona na mocy postanowień umownych lub prawa krajowego.

Artykuł 16

Termin przedawnienia

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby do wszczęcia postępowania o odszkodowanie za szkody objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy miał zastosowanie trzyletni termin przedawnienia. Termin przedawnienia zaczyna biec od dnia, w którym osoba poszkodowana dowiedziała się lub można w sposób racjonalny oczekiwać, że powinna była się dowiedzieć o wszystkich poniższych okolicznościach:

a) szkodzie;

b) wadliwości;

c) tożsamości odpowiedniego podmiotu gospodarczego, który może ponosić odpowiedzialność za tę szkodę na mocy art. 8.

2. Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na prawo krajowe regulujące zawieszenie lub przerwanie biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 1.

Artykuł 17

Termin wygaśnięcia

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby osoba poszkodowana nie była już uprawniona do odszkodowania zgodnie z niniejszą dyrektywą po upływie okresu 10 lat, chyba że w międzyczasie ta osoba poszkodowana wszczęła postępowanie przeciwko podmiotowi gospodarczemu, który może ponosić odpowiedzialność zgodnie z art. 8. Termin ten zaczyna biec od:

a) dnia wprowadzenia do obrotu lub oddania do użytku produktu wadliwego, który spowodował szkodę; lub

b) w przypadku znacząco zmodyfikowanego produktu – dnia, w którym produkt ten został udostępniony na rynku lub oddany do użytku po jego znaczącej modyfikacji.

2. W drodze wyjątku od ust. 1, w przypadku gdy osoba poszkodowana nie była w stanie wszcząć postępowania w terminie 10 lat od dat, o których mowa w ust. 1, z powodu utajonego charakteru szkód na osobie, osoba poszkodowana nie jest uprawniona do odszkodowania zgodnie z niniejszą dyrektywą po upływie okresu 25 lat, chyba że w międzyczasie ta osoba poszkodowana wszczęła postępowanie przeciwko podmiotowi gospodarczemu, który może ponosić odpowiedzialność zgodnie z art. 8.

Artykuł 18

Odstępstwo od zarzutu ryzyka rozwoju

1. W drodze odstępstwa od art. 11 ust. 1 lit. e) państwa członkowskie mogą utrzymać w mocy w swoich systemach prawnych istniejące przepisy, na mocy których podmioty gospodarcze ponoszą odpowiedzialność, nawet jeżeli udowodnią, że obiektywny stan wiedzy naukowej i technicznej w momencie wprowadzenia produktu do obrotu lub oddania go do użytku lub w okresie, w którym produkt pozostawał pod kontrolą producenta, nie pozwalał na wykrycie wadliwości.

Każde państwo członkowskie, które zamierza utrzymać przepisy w mocy zgodnie z niniejszym ustępem, powiadamia o tekście przepisów Komisję nie później niż dnia 9 grudnia 2026 r. Komisja informuje o tym pozostałe państwa członkowskie.

2. W drodze odstępstwa od art. 11 ust. 1 lit. e) państwa członkowskie mogą wprowadzić lub zmienić przepisy w ich systemach prawnych, na mocy których podmioty gospodarcze ponoszą odpowiedzialność, nawet jeżeli udowodnią, że obiektywny stan wiedzy naukowej i technicznej w momencie wprowadzenia produktu do obrotu lub oddania do użytku lub w okresie, w którym produkt pozostawał pod kontrolą producenta, nie pozwalał na wykrycie wadliwości.

3. Przepisy, o których mowa w ust. 2 muszą być:

a) ograniczone do określonych kategorii produktów;

b) uzasadnione celami interesu publicznego; oraz

c) proporcjonalne pod tym względem, że są odpowiednie dla zapewnienia osiągnięcia wyznaczonych celów i nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

4. Każde państwo członkowskie, które zamierza wprowadzić lub zmienić przepisy, o których mowa w ust. 2, powiadamia o tekście proponowanych przepisów Komisję i przedstawia uzasadnienie zgodności tych przepisów z ust. 3. Komisja informuje o tym pozostałe państwa członkowskie.

5. W terminie sześciu miesięcy od otrzymania powiadomienia zgodnie z ust. 4 Komisja może wydać opinię na temat tekstu proponowanych przepisów i uzasadnienia tych przepisów, uwzględniając wszelkie uwagi otrzymane od innych państw członkowskich. Państwo członkowskie, które zamierza wprowadzić lub zmienić te przepisy, zawiesza stosowanie tych przepisów na okres sześciu miesięcy od powiadomienia o nich Komisji, chyba że Komisja wyda wcześniej swoją opinię.

Artykuł 19

Przejrzystość

1. Państwa członkowskie publikują, w łatwo dostępnym formacie elektronicznym, wszelkie prawomocne orzeczenia wydane przez ich krajowe sądy apelacyjne lub krajowe sądy najwyższej instancji w postępowaniach wszczętych na mocy niniejszej dyrektywy. Publikacji takich orzeczeń dokonuje się zgodnie z prawem krajowym.

2. Komisja tworzy i prowadzi łatwo i publicznie dostępną bazę danych zawierającą orzeczenia, o których mowa w ust. 1.

Artykuł 20

Ewaluacja

Do dnia 9 grudnia 2030 r., a następnie co pięć lat, Komisja dokonuje ewaluacji stosowania niniejszej dyrektywy i przedkłada sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu. Sprawozdania te zawierają informacje na temat kosztów i korzyści transpozycji niniejszej dyrektywy, porównania z państwami OECD oraz informacje na temat dostępności ubezpieczenia od odpowiedzialności za produkt.

Artykuł 21

Uchylenie i przepis przejściowy

Dyrektywa 85/374/EWG traci moc ze skutkiem od dnia 9 grudnia 2026 r. Dyrektywę tę stosuje się jednak nadal w odniesieniu do produktów wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku przed tym dniem.

Odesłania do uchylonej dyrektywy odczytuje się jako odesłania do niniejszej dyrektywy, zgodnie z tabelą korelacji znajdującą się w załączniku.

Artykuł 22

Transpozycja

1. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy w terminie do dnia 9 grudnia 2026 r. Niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Sposób dokonywania takiego odniesienia określany jest przez państwa członkowskie.

2. Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 23

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 24

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Załącznik

Tabela korelacji

Dyrektywa 85/374/EWG

Niniejsza dyrektywa

art. 1

art. 1

— art. 2 ust. 2

— art. 3

art. 2

art. 4 pkt 1

— art. 4 pkt 2–9, 11 oraz 13–18

art. 3 ust. 1

art. 4 pkt 10 oraz art. 8 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) i b)

art. 3 ust. 2

art. 4 pkt 12 oraz art. 8 ust. 1 akapit pierwszy lit. c) pkt (i)

— art. 5

art. 3 ust. 3

art. 8 ust. 3

— art. 8 ust. 1 akapit pierwszy lit. c) pkt (ii) i (iii) oraz akapit drugi oraz ust. 2, 4 i 5

— art. 9

art. 4

art. 10 ust. 1

— art. 10 ust. 2–5

art. 5

art. 12 ust. 1

— art. 12 ust. 2

art. 6

art. 7

art. 7

art. 11

art. 8

art. 13

— art. 14

art. 9 akapit pierwszy lit. a)

art. 6 ust. 1 lit. a)

art. 9 akapit pierwszy lit. b)

art. 6 ust. 1 lit. b)

— art. 6 ust. 1 lit. c)

— art. 6 ust. 2

art. 9 akapit drugi

art. 6 ust. 3

art. 10

art. 16

art. 11

art. 17 ust. 1

— art. 17 ust. 2

art. 12

art. 15

— art. 19

art. 13

art. 2 ust. 5 lit. b) i c)

— art. 2 ust. 5 lit. a)

art. 14

art. 2 ust. 3

— art. 18 ust. 1

art. 15 ust. 1 lit. b)

art. 18 ust. 2.

art. 15 ust. 2 i 3

art. 18 ust. 3 i 4 oraz 5

art. 16

— art. 17

art. 2 ust. 1

— art. 20

— art. 21

art. 18

— art. 19

art. 22 ust. 1

art. 20

art. 22 ust. 2

art. 21

art. 20

— art. 23

art. 22

art. 24

(

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/868 z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie europejskiego zarządzania danymi i zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/1724 (akt w sprawie zarządzania danymi) (Dz.U. L 152 z 3.6.2022, s. 1).

(

) Dyrektywa 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz.U. L 15 z 21.1.1998, s. 14).

(

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/644 z dnia 18 kwietnia 2018 r. w sprawie transgranicznych usług doręczania paczek (Dz.U. L 112 z 2.5.2018, s. 19).

(

) Zalecenie Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczące definicji mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (Dz.U. L 124 z 20.5.2003, p. 36).