Artykuł 35

1. Wdrażając Instrument, Komisja i Ukraina podejmują wszelkie odpowiednie działania w celu ochrony interesów finansowych Unii, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i szczególnych warunków, na jakich Instrument będzie funkcjonował, warunku wstępnego określonego w art. 5 ust. 1 oraz warunków określonych w umowie ramowej i szczegółowych umowach w sprawie finansowania lub umowach pożyczki, w szczególności w odniesieniu do zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji lub wszelkim innym nielegalnym działaniom naruszającym interesy finansowe Unii, konfliktom interesów i nieprawidłowościom oraz wykrywania i eliminowania tych zjawisk, a także prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń w sprawie przestępstw mających wpływ na środki finansowe udostępnione w ramach Instrumentu. Ukraina zobowiązuje się do czynienia postępów w zapewnianiu skutecznych i efektywnych systemów kontroli wewnętrznej oraz do zadbania o możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych. Ukraina zobowiązuje się również do zapewnienia, aby właściwe organy ukraińskie bezzwłocznie rozpatrywały wnioski o wzajemną pomoc prawną i wnioski o ekstradycję złożone przez Prokuraturę Europejską i właściwe organy państw członkowskich w związku z przestępstwami mającymi wpływ na środki finansowe w ramach Instrumentu.

2. W umowach, o których mowa w art. 9, 10 i 22, na Ukrainę nakłada się następujące obowiązki:

a) regularne sprawdzanie, czy zapewnione finansowanie wykorzystano zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami, w szczególności w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji, konfliktom interesów i nieprawidłowościom lub wszelkim innym nielegalnym działaniom naruszającym interesy finansowe Unii oraz wykrywania i eliminowania tych zjawisk;

b) ochrona sygnalistów;

c) stosowanie odpowiednich środków w celu zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji, konfliktom interesów i nieprawidłowościom oraz wykrywania i eliminowania tych zjawisk, a także prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń w sprawie przestępstw naruszających interesy finansowe Unii, wykrywania i unikania podwójnego finansowania oraz podejmowania działań prawnych w celu odzyskania środków finansowych, które zostały sprzeniewierzone, w tym w odniesieniu do wszelkich środków służących realizacji reform i projektów inwestycyjnych przewidzianych w Planie Ukrainy, oraz stosowanie odpowiednich środków w celu bezzwłocznego rozpatrywania wniosków o wzajemną pomoc prawną złożonych przez Prokuraturę Europejską i właściwe organy państw członkowskich w związku z przestępstwami mającymi wpływ na środki finansowe udostępnione w ramach Instrumentu;

d) dołączanie do wniosków o płatność, określonych w rozdziale III, poświadczenia wiarygodności, że środki finansowe wykorzystano zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami i zgodnie z ich przeznaczeniem oraz odpowiednio nimi zarządzano, w szczególności zgodnie z ukraińskimi przepisami uzupełnionymi o międzynarodowe standardy w zakresie zapobiegania nieprawidłowościom, nadużyciom finansowym, korupcji i konfliktom interesów oraz wykrywania i eliminowania tych zjawisk;

e) do celów ust. 1, w szczególności w odniesieniu do kontroli wykorzystania środków finansowych w związku z realizacją reform i inwestycji przewidzianych w Planie Ukrainy – zapewnienie gromadzenia i dostępu, zgodnie z unijnymi zasadami ochrony danych i mającymi zastosowanie przepisami dotyczącymi ochrony danych, do odpowiednich danych dotyczących osób i podmiotów otrzymujących finansowanie na wdrażanie środków przewidzianych w Planie Ukrainy, w tym informacji na temat własności rzeczywistej;

f) wyraźne upoważnienie Komisji, OLAF-u i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego do wykonywania przysługujących im praw przewidzianych w art. 129 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) 2018/1046, zgodnie z zasadą proporcjonalności;

g) zapewnienie, aby właściwe organy ukraińskie zgłaszały Prokuraturze Europejskiej wszelkie czyny zabronione mające wpływ na środki finansowe udostępnione w ramach Instrumentu, które mogą wchodzić w zakres jej właściwości.

3. Komisja dąży do udostępnienia Ukrainie zintegrowanego i interoperacyjnego systemu informacji i monitorowania, w tym jednego narzędzia eksploracji danych i punktowej oceny ryzyka na potrzeby uzyskania dostępu do odpowiednich danych, w tym danych wymienionych w ust. 2 lit. e), i ich analizowania, zgodnie z unijnymi zasadami ochrony danych i mającymi zastosowanie przepisami dotyczącymi ochrony danych. Jeżeli taki system jest dostępny, Ukraina wykorzystuje go i wprowadza do niego odpowiednie dane, w tym przy pomocy przyznanej na podstawie rozdziału V.

4. Umowy, o których mowa w art. 9, 10 i 22, przewidują również prawo Komisji do proporcjonalnego zmniejszenia wsparcia udzielanego w ramach Instrumentu i odzyskania wszelkich kwot wydatkowanych na osiągnięcie celów Instrumentu lub do żądania wcześniejszej spłaty pożyczki w przypadkach nieprawidłowości, nadużyć finansowych, korupcji lub konfliktów interesów naruszających interesy finansowe Unii, które to przypadki nie zostały wyeliminowane przez Ukrainę, lub w przypadkach poważnego naruszenia obowiązku wynikającego z takich umów. Podejmując decyzję w sprawie kwoty odzyskiwanych środków i zmniejszenia wsparcia lub w sprawie kwoty podlegającej wcześniejszej spłacie, Komisja przestrzega zasady proporcjonalności i uwzględnia wagę danego przypadku nieprawidłowości, nadużycia finansowego, korupcji lub konfliktu interesów naruszającego interesy finansowe Unii lub też wagę danego naruszenia obowiązku. Zanim dojdzie do zmniejszenia wsparcia lub zwrócenia się o wcześniejszą spłatę umożliwia się Ukrainie przedstawienie uwag.

5. Osoby i podmioty wykonujące środki finansowe udostępnione w ramach Instrumentu niezwłocznie zgłaszają Radzie Audytowej, o której mowa w art. 36, Komisji, OLAF-owi oraz, stosownie do sytuacji, Prokuraturze Europejskiej wszelkie podejrzewane lub faktyczne przypadki nadużyć finansowych, korupcji, konfliktu interesów i nieprawidłowości lub wszelkich innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii. Osoby i podmioty te muszą być w stanie skutecznie zgłaszać te przypadki za pośrednictwem odpowiednich kanałów.