Artykuł 26

1. W terminie dwóch lat od dnia wejścia w życie aktu wykonawczego, o którym mowa w ust. 7, każde państwo członkowskie przyjmuje i wdraża krajowe programy, które zawierają lub do których zostaną włączone środki mające na celu:

a) sprzyjanie postępowi technologicznemu i efektywnemu gospodarowaniu zasobami, aby złagodzić spodziewany wzrost zużycia surowców krytycznych w Unii;

b) propagowanie zapobiegania powstawaniu odpadów oraz większego ponownego użycia i naprawiania produktów i komponentów o znacznym potencjale odzysku surowców krytycznych;

c) zwiększenie skali zbierania, sortowania i przetwarzania odpadów o znacznym potencjale odzysku surowców krytycznych, w tym złomu, i zapewnienie wprowadzenia tych odpadów do odpowiedniego systemu recyklingu, by zmaksymalizować dostępność i jakość materiału nadającego się jako wsad do recyklingu w zakładach recyklingu surowców krytycznych;

d) zwiększenie wykorzystania wtórnych surowców krytycznych, w tym za pomocą takich środków jak uwzględnianie zawartości materiałów z recyklingu w kryteriach udzielania zamówień publicznych lub zachęty finansowe do stosowania wtórnych surowców krytycznych;

e) zwiększenie dojrzałości technologicznej technologii recyklingu surowców krytycznych oraz propagowanie projektowania pod kątem obiegu zamkniętego, efektywności materiałowej i zastępowania surowców krytycznych w produktach i zastosowaniach, przynajmniej przez włączenie działań wspierających w tym zakresie do krajowych programów badań i innowacji;

f) zapewnienie wdrożenia środków dających pracownikom państw członkowskich umiejętności potrzebne do wspierania obiegu zamkniętego łańcucha wartości surowców krytycznych, w tym środków dotyczących podnoszenia i zmiany kwalifikacji;

g) w przypadku gdy wkłady finansowe wnoszone są przez producenta zgodnie z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta na mocy prawa krajowego zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy 2008/98/WE – promowanie elastyczności takich wkładów finansowych w celu stworzenia zachęt do zwiększenia odsetka wtórnych surowców krytycznych odzyskanych z odpadów poddanych recyklingowi zgodnie z odpowiednimi unijnymi normami środowiskowymi;

h) podejmowanie środków niezbędnych do zapewnienia, by wywożone surowce krytyczne, które przestały być odpadami, spełniały odpowiednie warunki zgodnie z dyrektywą 2008/98/WE i innymi odpowiednimi przepisami prawa Unii;

i) w stosownych przypadkach wspieranie stosowania unijnych norm jakości do procesów recyklingu strumieni odpadów zawierających surowce krytyczne.

2. Programy, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, można włączyć do nowych lub istniejących planów gospodarki odpadami i programów zapobiegania powstawaniu odpadów przyjętych na podstawie art. 28 i 29 dyrektywy 2008/98/WE.

Programy krajowe, o których mowa w akapicie pierwszym, poddaje się przeglądowi najpóźniej pięć lat po ich przyjęciu; w razie potrzeby są one aktualizowane.

3. Programy, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności produkty i odpady nieobjęte żadnymi szczególnymi wymogami dotyczącymi zbierania, przetwarzania, recyklingu lub ponownego użycia na mocy prawa Unii. W przypadku innych produktów i odpadów wdraża się środki zgodnie z prawem Unii.

W odniesieniu do ust. 1 lit. b), c) i d) programy, o których mowa w tych literach, mogą obejmować, bez uszczerbku dla art. 107 i 108 TFUE, wprowadzenie zachęt finansowych, takich jak zniżki, korzyści pieniężne lub systemy zwrotu kaucji, by zachęcać do przygotowywania do ponownego użycia produktów o znacznym potencjale odzysku surowców krytycznych, do ponownego użycia takich produktów oraz do zbierania i przetwarzania odpadów pochodzących z takich produktów.

4. Krajowe środki, o których mowa w ust. 1 i 2, opracowuje się tak, by uniknąć barier w handlu i zakłóceń konkurencji zgodnie z TFUE.

5. Państwa członkowskie określają i zgłaszają oddzielnie ilości komponentów zawierających odpowiednie ilości surowców krytycznych wymontowanych ze zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz ilości surowców krytycznych odzyskanych z takiego sprzętu.

Komisja przyjmuje akty wykonawcze określające format i szczegóły takich sprawozdań. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 39 ust. 3.

Pierwszy okres sprawozdawczy obejmuje pierwszy pełny rok kalendarzowy po przyjęciu tych aktów wykonawczych. Państwa członkowskie przedkładają te dane, zgłaszając Komisji dane o ilości zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego poddanego recyklingowi zgodnie z art. 16 ust. 6 dyrektywy 2012/19/UE.

6. W sprawozdaniach złożonych zgodnie z art. 45 państwa członkowskie przekazują informacje o przyjęciu krajowych programów, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz o postępach w skutecznej realizacji środków wprowadzonych na mocy ust. 1 i 2 niniejszego artykułu.

7. Do dnia 24 maja 2025 r. Komisja przyjmuje akty wykonawcze określające wykaz produktów, komponentów i strumieni odpadów, które uznaje się co najmniej za mające znaczny potencjał odzysku surowców krytycznych w rozumieniu ust. 1 lit. b) i c).

Sporządzając taki wykaz, Komisja uwzględnia:

a) łączną ilość surowców krytycznych możliwych do odzyskania z tych produktów, komponentów i strumieni odpadów;

b) na ile te produkty, komponenty i strumienie odpadów są objęte prawem Unii;

c) luki regulacyjne;

d) szczególne wyzwania dotyczące zbierania produktów, komponentów i strumieni odpadów, a także przetwarzania odpadów z produktów, komponentów i strumieni odpadów;

e) istniejące systemy zbierania i przetwarzania odpadów mające zastosowanie do produktów, komponentów i strumieni odpadów.

Akty wykonawcze, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 39 ust. 3.