Artykuł 1

Celem ustalenia, czy istnieje znaczący problem w dziedzinie ochrony inwestorów lub zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania i integralności rynków kryptoaktywów bądź dla stabilności całego systemu finansowego Unii lub jego części, ESMA uwzględnia następujące czynniki i kryteria:

a) stopień złożoności kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź rodzaju działalności lub praktyki związanej z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem w stosunku do rodzaju klienta, ocenionego zgodnie z lit. c), zaangażowanego w daną działalność lub praktykę, lub któremu kryptoaktywo inne niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem jest oferowane lub sprzedawane, uwzględniając w szczególności:

(i) stopień przejrzystości kosztów i opłat związanych z kryptoaktywem innym niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem, działalnością lub praktyką związaną z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem, oraz, w szczególności, brak przejrzystości wynikający z wielowarstwowości kosztów i opłat;

(ii) charakter i skalę ewentualnego ryzyka;

(iii) kwestię, czy kryptoaktywo inne niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem lub usługa są połączone z innymi produktami lub usługami;

(iv) złożoność ewentualnych warunków;

b) skalę potencjalnych negatywnych skutków, uwzględniając, co następuje:

(i) liczbę zaangażowanych klientów, posiadaczy tokenów lub uczestników rynku;

(ii) względny udział produktu w portfelach inwestorów;

(iii) prawdopodobieństwo, skalę i charakter ewentualnej szkody, w tym kwotę potencjalnie poniesionych strat;

(iv) przewidywany czas trwania negatywnych skutków;

(v) wolumen emisji;

(vi) liczbę zaangażowanych pośredników;

(vii) wzrost rynku lub sprzedaży;

(viii) średnią kwotę zainwestowaną przez każdego z klientów w kryptoaktywo inne niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem;

c) rodzaj klientów zaangażowanych w działalność lub praktykę związaną z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem lub którym kryptoaktywo inne niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem jest oferowane lub sprzedawane, biorąc pod uwagę:

(i) kwestię, czy klient jest posiadaczem detalicznym czy też inwestorem kwalifikowanym;

(ii) umiejętności i zdolności klientów, w tym poziom wykształcenia, doświadczenie w zakresie podobnych kryptoaktywów innych niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem lub praktyk sprzedaży;

(iii) sytuację ekonomiczną klientów, w tym ich dochody i majątek;

(iv) główne cele finansowe klientów, w tym oszczędzanie na emeryturę i finansowanie własności nieruchomości na własne potrzeby mieszkaniowe;

d) stopień przejrzystości kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź rodzaju działalności lub praktyki związanej z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem, uwzględniając, co następuje:

(i) wszelkie ukryte koszty i opłaty;

(ii) stosowanie technik przyciągających uwagę klientów, lecz niekoniecznie odzwierciedlających adekwatność lub ogólną jakość produktu lub usługi;

(iii) rodzaj i przejrzystość ryzyka;

(iv) stosowanie nazw produktów, terminologii lub innych informacji, które wprowadzają w błąd, sugerując wyższy stopień bezpieczeństwa lub rentowności niż faktycznie możliwy lub prawdopodobny, lub które sugerują nieistniejące cechy produktu;

(v) wykorzystywanie w komunikacji nieuczciwych, niejasnych lub wprowadzających w błąd informacji;

e) konkretne cechy lub składowe kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź działalności lub praktyki związanej z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem;

f) istnienie i stopień rozbieżności między spodziewaną rentownością lub spodziewanym zyskiem dla inwestorów a ryzykiem straty w związku z kryptoaktywem innym niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź działalnością lub praktyką związaną z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem, uwzględniając w szczególności:

(i) koszty strukturyzowania takich kryptoaktywów innych niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem, takiej działalności lub praktyki oraz inne koszty;

(ii) rozbieżność w stosunku do ryzyka emitenta, które zachowuje emitent; lub

(iii) profil ryzyka i zysku lub profil ryzyka i korzyści;

g) łatwość, z jaką inwestorzy mogą dokonać sprzedaży odpowiedniego kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem lub jego zamiany na inne kryptoaktywo bądź produkt, oraz związany z tym koszt, uwzględniając w szczególności:

(i) różnicę pomiędzy ceną ofertową kupna a ceną sprzedaży;

(ii) częstotliwość możliwości obrotu;

(iii) wielkość emisji i wielkość rynku wtórnego;

(iv) obecność lub brak obecności dostawców płynności lub animatorów rynku wtórnego;

(v) właściwości systemu obrotu;

(vi) ewentualne inne bariery wyjścia;

h) kształtowanie ceny i powiązane koszty kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź działalności lub praktyki związanej z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem, uwzględniając w szczególności jeden z następujących elementów:

(i) stosowanie ukrytych lub wtórnych opłat;

(ii) opłaty, które nie odzwierciedlają poziomu świadczonej usługi;

i) praktyki sprzedaży związane z kryptoaktywem innym niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem, uwzględniając w szczególności:

(i) wykorzystywane kanały komunikacji i dystrybucji;

(ii) materiały informacyjne, marketingowe lub inne materiały promocyjne związane z inwestycją;

(iii) zakładane cele inwestycyjne;

(iv) kwestię, czy decyzja o kupnie jest decyzją drugorzędną lub trzeciorzędną podejmowaną w następstwie wcześniejszego zakupu;

j) sytuację finansową i biznesową emitenta kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź dostawcy usług w zakresie takiego kryptoaktywa, uwzględniając w szczególności jeden z następujących elementów:

(i) sytuację finansową emitenta kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź dostawcy usług w zakresie takiego kryptoaktywa;

(ii) przejrzystość sytuacji biznesowej emitenta kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź dostawcy usług w zakresie takiego kryptoaktywa;

k) kwestię, czy informacje dotyczące kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem, dostarczane albo przez emitenta, albo oferującego albo dostawcę usług, są niewystarczające lub niewiarygodne, aby umożliwić uczestnikom rynku, do których są skierowane, podjęcie świadomej decyzji, przy uwzględnieniu charakteru i rodzaju kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem;

l) kwestię, czy kryptoaktywo inne niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź działalność lub praktyka związana z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem stwarzają istotne zagrożenie dla wyniku transakcji zawieranych przez uczestników lub inwestorów na danym rynku;

m) kwestię, czy działalność lub praktyka związana z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem mogłyby znacząco zagrozić integralności procesu kształtowania cen na danym rynku w taki sposób, że cena lub wartość przedmiotowego kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem nie byłaby już ustalana w wyniku działania usankcjonowanych rynkowych praw podaży i popytu lub uczestnicy rynku nie byliby już w stanie podejmować decyzji inwestycyjnych w oparciu o ceny ukształtowane na takim rynku lub wolumen obrotów;

n) kwestię, czy charakterystyka kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem sprawia, że jest ono szczególnie podatne na wykorzystywanie do celów przestępstw finansowych, a także w szczególności, czy taka charakterystyka może potencjalnie sprzyjać wykorzystywaniu kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem do celów:

(i) oszustwa lub nieuczciwego zachowania;

(ii) nadużyć na rynku finansowym lub niewłaściwego wykorzystania informacji w odniesieniu do rynku finansowego;

(iii) rozporządzania dochodami z przestępstwa;

(iv) finansowania terroryzmu; lub

(v) ułatwiania prania pieniędzy;

o) kwestię, czy działalność lub praktyka związana z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem stwarza szczególnie istotne zagrożenie dla odporności lub sprawnego funkcjonowania rynków i związanej z nimi infrastruktury;

p) kwestię, czy kryptoaktywo inne niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź działalność lub praktyka związana z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem stwarzają istotne ryzyko zakłócenia działalności instytucji finansowych, które uznaje się za istotne dla systemu finansowego Unii;

q) znaczenie dystrybucji kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem jako źródła finansowania emitenta;

r) kwestię, czy kryptoaktywo inne niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź działalność lub praktyka związana z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem stwarzają zagrożenie dla rynku lub jego infrastruktury bazowej, w tym sieci DLT wykorzystywanych do ich emisji, przechowywania i transferu;

s) kwestię, czy kryptoaktywo inne niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem bądź działalność lub praktyka związana z kryptoaktywami innymi niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem mogą naruszyć zaufanie inwestorów do systemu finansowego.