Artykuł 5

1. Urząd wykonuje następujące zadania w odniesieniu do ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, na jakie narażony jest rynek wewnętrzny:

a) monitorowanie rozwoju sytuacji na rynku wewnętrznym oraz ocena zagrożeń, podatności na zagrożenia oraz ocena ryzyka w odniesieniu do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;

b) monitorowanie rozwoju sytuacji w państwach trzecich i ocena zagrożeń, podatności na zagrożenia oraz ocena ryzyka w odniesieniu do ich systemów przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, które mają lub mogą mieć wpływ na rynek wewnętrzny;

c) gromadzenie i analizowanie informacji pochodzących z własnych działań nadzorczych oraz działań podmiotów sprawujących nadzór i organów nadzorczych na temat niedociągnięć stwierdzonych w stosowaniu przepisów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu przez podmioty zobowiązane, ekspozycji podmiotów zobowiązanych na ryzyko, nałożonych kar i działań zaradczych;

d) utworzenie i aktualizowanie centralnej bazy danych dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu zawierającej informacje zebrane od organów nadzorczych lub uzyskane w ramach działalności Urzędu;

e) analizowanie informacji zgromadzonych w centralnej bazie danych i udostępnianie tych analiz podmiotom sprawującym nadzór, organom nadzorczym oraz organom spoza obszaru przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu na zasadzie ograniczonego dostępu i poufności;

f) wspieranie analizy ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz niewdrażania ukierunkowanych sankcji finansowych i uchylania się od nich, mających wpływ na rynek wewnętrzny, o których mowa w art. 7 dyrektywy (UE) 2024/1640;

g) wspieranie, ułatwianie i wzmacnianie współpracy i wymiany informacji między podmiotami zobowiązanymi a podmiotami sprawującymi nadzór, organami nadzorczymi i organami spoza obszaru przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w celu wypracowania wspólnego rozumienia ryzyka i zagrożeń związanych z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, przed którymi stoi rynek wewnętrzny, w tym przez udział w partnerstwach na rzecz wymiany informacji w dziedzinie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

h) wydawanie publikacji oraz zapewnianie szkoleń i innych usług na żądanie w celu podnoszenia świadomości na temat ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz przeciwdziałania temu ryzyku;

i) zgłaszanie Komisji przypadków, w których Urząd, wykonując swoje zadania, odkrył, że państwo członkowskie dokonało nieprawidłowej lub niepełnej transpozycji dyrektywy (UE) 2024/1640;

j) podejmowanie innych szczególnych zadań określonych w niniejszym rozporządzeniu oraz w innych aktach ustawodawczych, o których mowa w art. 1 ust. 2;

k) wspieranie Komisji przy dokonywaniu przeglądu stosowania odpowiednich regulacyjnych standardów technicznych i wykonawczych standardów technicznych przyjmowanych przez Komisję, przeglądu stosowania wytycznych i zaleceń wydawanych przez Urząd, oraz, w stosownych przypadkach, proponowanie zmian, w tym zmian w celu:

(i) usunięcia zbędnych lub nieaktualnych wymogów sprawozdawczych oraz minimalizowania kosztów, przy jednoczesnym zachowaniu użyteczności i jakości danych;

(ii) zapewnienia proporcjonalnych i spójnych wymogów sprawozdawczych; oraz

(iii) wyeliminowania luk regulacyjnych związanych z wymogami sprawozdawczymi.

2. Urząd wykonuje następujące zadania w odniesieniu do wybranych podmiotów zobowiązanych:

a) zapewnienie przestrzegania przez wybrane podmioty zobowiązane wymogów mających do nich zastosowanie na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1624 i rozporządzenia (UE) 2023/1113, w tym obowiązków związanych z wdrażaniem ukierunkowanych sankcji finansowych;

b) przeprowadzanie przeglądów i ocen nadzorczych na poziomie poszczególnych podmiotów i całej grupy w celu ustalenia, czy wewnętrzne zasady, procedury i mechanizmy kontroli wdrożone przez wybrane podmioty zobowiązane są odpowiednie do spełnienia wymogów mających do nich zastosowanie, oraz nakładanie na podstawie tych przeglądów i ocen nadzorczych szczególnych wymogów, stosowanie środków administracyjnych, oraz nakładanie kar pieniężnych i okresowych kar pieniężnych zgodnie z art. 21, 22 i 23;

c) uczestniczenie w nadzorze na poziomie grupy, w szczególności w kolegiach organów nadzoru ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, na przykład kiedy wybrany podmiot zobowiązany jest częścią grupy, której siedziba główna, jednostki zależne lub oddziały znajdują się poza Unią;

d) opracowanie i aktualizowanie systemu oceny ryzyka i podatności na zagrożenia wybranych podmiotów zobowiązanych w celu wsparcia działań nadzorczych Urzędu i organów nadzorczych, na przykład poprzez zbieranie danych od tych podmiotów za pomocą ustrukturyzowanych kwestionariuszy i innych narzędzi dostępnych online lub offline.

3. Urząd wykonuje następujące zadania w odniesieniu do podmiotów sprawujących nadzór finansowy:

a) prowadzenie aktualnego wykazu podmiotów sprawujących nadzór finansowy w Unii;

b) przeprowadzanie okresowych ocen w celu zapewnienia, by wszystkie podmioty sprawujące nadzór finansowy posiadały odpowiednie zasoby, uprawnienia i strategie niezbędne do wykonywania zadań w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, oraz udostępnianie wyników takich ocen;

c) podejmowanie – w odpowiedzi na wniosek podmiotów sprawujących nadzór finansowy o przejęcie przez Urząd bezpośredniego nadzoru lub z inicjatywy własnej Urzędu – odpowiednich środków w wyjątkowych okolicznościach wymagających interwencji Urzędu i związanych z przestrzeganiem przepisów przez niewybrane podmioty zobowiązane lub z ich narażeniem na ryzyko;

d) ułatwianie funkcjonowania kolegiów organów nadzoru ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w sektorze finansowym;

e) przyczynianie się, we współpracy z podmiotami sprawującymi nadzór finansowy, do konwergencji praktyk nadzorczych i promowania wysokich standardów nadzoru w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w tym w odniesieniu do weryfikacji zgodności z wymogami w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu związanymi z ukierunkowanymi sankcjami finansowymi;

f) koordynowanie wymiany personelu i informacji między podmiotami sprawującymi nadzór finansowy w Unii w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

g) udzielanie pomocy w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu podmiotom sprawującym nadzór finansowy na ich konkretny wniosek, w tym w odpowiedzi na wniosek o mediację między podmiotami sprawującymi nadzór finansowy;

h) rozstrzyganie ze skutkiem wiążącym sporów między podmiotami sprawującymi nadzór finansowy dotyczących środków, które należy podjąć w odniesieniu do podmiotu zobowiązanego, na przykład w kontekście kolegiów organów nadzoru ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, na konkretny wniosek, o którym mowa w lit. g);

4. Urząd wykonuje następujące zadania w odniesieniu do podmiotów sprawujących nadzór niefinansowy:

a) prowadzenie aktualnego wykazu podmiotów sprawujących nadzór niefinansowy w Unii;

b) koordynowanie wzajemnych ocen standardów i praktyk nadzorczych w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

c) w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – badanie potencjalnych naruszeń lub niestosowania prawa Unii przez podmioty sprawujące nadzór niefinansowy i organy publiczne nadzorujące organy samorządu zawodowego, wydawanie zaleceń dotyczących sposobu zaradzenia stwierdzonym naruszeniom oraz, w przypadku gdy podmioty sprawujące nadzór lub organy publiczne nie stosują się do tych zaleceń, wydawanie ostrzeżeń określających środki, które należy wdrożyć, by złagodzić skutki naruszenia;

d) przeprowadzanie okresowych przeglądów w celu zapewnienia, by wszystkie podmioty sprawujące nadzór niefinansowy posiadały odpowiednie zasoby i uprawnienia niezbędne do wykonywania swoich zadań w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

e) przyczynianie się do konwergencji praktyk nadzorczych i promowanie wysokich standardów nadzoru w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

f) ułatwianie funkcjonowania kolegiów organów nadzoru ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w sektorze niefinansowym;

g) udzielanie pomocy podmiotom sprawującym nadzór niefinansowy na ich konkretny wniosek, taki jak wniosek o mediację między podmiotami sprawującymi nadzór niefinansowy w sporach dotyczących środków, które należy zastosować w odniesieniu do podmiotu zobowiązanego, w tym w kontekście kolegiów organów nadzoru ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

W przypadku przekazania nadzoru nad określonymi sektorami organom samorządu zawodowego na szczeblu krajowym Urząd wykonuje zadania określone w akapicie pierwszym w odniesieniu do organów nadzorczych nadzorujących działalność organów samorządu zawodowego.

5. Urząd wykonuje następujące zadania w odniesieniu do jednostek analityki finansowej i ich działalności w państwach członkowskich:

a) prowadzenie aktualnego wykazu jednostek analityki finansowej w Unii;

b) monitorowanie zmian w ramach prawnych i organizacji jednostek analityki finansowej ze szczególnym uwzględnieniem zasobów niezbędnych do wykonywania ich zadań;

c) wspieranie prac jednostek analityki finansowej oraz przyczynianie się do poprawy współpracy i koordynacji działań między nimi;

d) przyczynianie się do identyfikacji i wyboru odpowiednich przypadków, które mogłyby być przedmiotem wspólnych analiz prowadzonych przez jednostki analityki finansowej;

e) opracowanie odpowiednich metod i procedur przeprowadzania przez jednostki analityki finansowej wspólnych analiz przypadków transgranicznych;

f) tworzenie, koordynacja, organizacja i ułatwianie wspólnych analiz prowadzonych przez jednostki analityki finansowej;

g) udzielanie pomocy jednostkom analityki finansowej na ich konkretny wniosek, taki jak wniosek o mediację w sporze między jednostkami analityki finansowej;

h) przeprowadzanie wzajemnych ocen działań jednostek analityki finansowej w celu zwiększenia ich spójności i skuteczności oraz wskazania najlepszych praktyk;

i) opracowywanie i udostępnianie jednostkom analityki finansowej narzędzi i usług służących zwiększaniu ich zdolności analitycznych, a także usług i narzędzi informatycznych oraz usług i narzędzi w zakresie sztucznej inteligencji służących bezpiecznej wymianie informacji, w tym poprzez hosting systemu FIU.net;

j) opracowywanie, udostępnianie i promowanie wiedzy eksperckiej na temat metod wykrywania, analizy i rozpowszechniania informacji o podejrzanych transakcjach;

k) na wniosek jednostek analityki finansowej, zapewnianie im specjalistycznych szkoleń i pomocy, w tym poprzez udzielanie wsparcia finansowego, w zakresie celów Urzędu oraz zgodnie z dostępnymi zasobami kadrowymi i budżetowymi;

l) wspieranie na wniosek jednostek analityki finansowej ich kontaktów z podmiotami zobowiązanymi poprzez zapewnianie podmiotom zobowiązanym wiedzy eksperckiej, w tym poprzez podnoszenie ich świadomości i usprawnianie procedur wykrywania podejrzanych działań i transakcji oraz ich zgłaszania jednostkom analityki finansowej;

m) przygotowywanie i koordynowanie ocen zagrożeń oraz analiz strategicznych dotyczących zagrożeń, ryzyka i metod związanych z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, zidentyfikowanych przez jednostki analityki finansowej.

6. Na potrzeby wykonywania zadań powierzonych na mocy niniejszego rozporządzenia Urząd stosuje wszelkie odpowiednie przepisy prawa Unii, a w przypadku gdy takie przepisy prawa Unii ustanowiono w dyrektywach – przepisy krajowe transponujące te dyrektywy. W przypadku gdy mające zastosowanie przepisy prawa ustanowiono w rozporządzeniach, a w rozporządzeniach tych w obecnym ich brzmieniu wyraźnie przyznano państwom członkowskim możliwość wyboru opcji, Urząd stosuje również przepisy krajowe realizujące tę możliwość wyboru.