Artykuł 15

1. Jeżeli państwo członkowskie przewiduje wymianę prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie posiadaczowi prawa jazdy, który ustanowił miejsce zamieszkania na jego terytorium, to państwo członkowskie dokonuje wymiany tego prawa jazdy zgodnie z niniejszym artykułem.

2. W przypadku gdy państwo członkowskie dokonuje wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie nieobjęte aktem wykonawczym przyjętym zgodnie z ust. 7 niniejszego artykułu, taka wymiana, jak również każde kolejne przedłużenie okresu ważności lub wydanie wtórnika prawa jazdy, zostaje odnotowane w prawie jazdy wydanym przez to państwo członkowskie poprzez użycie odpowiedniego kodu określonego w załączniku I część E. Jeżeli posiadacz takiego prawa jazdy przenosi następnie swoje miejsce zamieszkania do innego państwa członkowskiego, państwo to może postanowić, że nie stosuje zasady wzajemnego uznawania określonej w art. 3 ust. 6.

W odniesieniu do takiej wymiany państwa członkowskie stosują swoje prawo krajowe zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym ustępie.

3. W przypadku gdy prawo jazdy jest wydawane dla kategorii i przez państwo trzecie objęte aktem wykonawczym przyjętym zgodnie z ust. 7, tego rodzaju wymianę odnotowuje się w prawie jazdy wydanym przez dane państwo członkowskie poprzez użycie odpowiedniego kodu określonego w załączniku I część E. W takich przypadkach państwa członkowskie dokonują wymiany prawa jazdy zgodnie z warunkami określonymi w odpowiednim akcie wykonawczym.

4. Jeżeli prawo jazdy wydane przez państwo członkowskie zostało wymienione na prawo jazdy wydane przez państwo trzecie, państwa członkowskie nie wymagają spełnienia żadnych dodatkowych warunków innych niż warunki określone w art. 10 ust. 3 lit. a) ani nie odnotowują dodatkowych informacji dotyczących wymiany tego prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie, w odniesieniu do kategorii pierwotnego prawa jazdy.

W sytuacji, o której mowa w akapicie pierwszym, gdy wnioskodawca składa wniosek o wymianę prawa jazdy ważnego również dla kategorii, w odniesieniu do których nabył uprawnienia do kierowania pojazdami w państwie trzecim, stosuje się następujące zasady:

a) jeżeli prawo jazdy zostało wydane dla kategorii i przez państwo trzecie objęte aktem wykonawczym przyjętym zgodnie z ust. 7, zastosowanie ma ust. 3;

b) w przypadku braku aktu wykonawczego przyjętego zgodnie z ust. 7, zastosowanie ma ust. 2.

5. Wymiany, o których mowa w ust. 2, 3 i 4, następują tylko wówczas, gdy prawo jazdy wydane przez państwo trzecie zostało zwrócone właściwym organom państwa członkowskiego, w którym złożono wniosek o wymianę.

6. Komisja może stwierdzić, że ramy transportu drogowego w państwie trzecim gwarantują w całości lub w części poziom bezpieczeństwa ruchu drogowego porównywalny z poziomem w Unii, co umożliwia wymianę praw jazdy wydanych przez to państwo trzecie, w razie potrzeby po spełnieniu konkretnych, wcześniej określonych warunków, zgodnie z ust. 3.

W przypadku, gdy Komisja dokonuje stwierdzenia, o którym mowa w akapicie pierwszym, może – we współpracy z państwami członkowskimi – ocenić ramy transportu drogowego państwa trzeciego. Państwa członkowskie przekazują swoją opinię na temat obowiązujących ram transportu drogowego w określonym państwie trzecim w okresie wyznaczonym przez Komisję. Okres ten wynosi co najmniej 6 miesięcy i nie więcej niż 18 miesięcy. Komisja przystępuje do przeprowadzenia oceny po otrzymaniu opinii od wszystkich państw członkowskich lub po upływie terminu na przesłanie opinii, w zależności od tego, które z tych zdarzeń nastąpi wcześniej.

Przeprowadzając ocenę ram transportu drogowego obowiązujących w państwie trzecim, Komisja bierze pod uwagę co najmniej następujące elementy:

a) obowiązujące wymogi w zakresie wydawania praw jazdy, takie jak klasyfikacja kategorii prawa jazdy, wymogi w odniesieniu do dolnej granicy wieku, wymogi i warunki szkolenia oraz egzaminów na prawo jazdy, a także standardy dotyczące stanu zdrowia na potrzeby wydania prawa jazdy;

b) kwestię, czy państwo trzecie wydaje elektroniczne prawa jazdy, a jeśli tak, to mające zastosowanie techniczne i strukturalne zasady funkcjonowania systemu;

c) poziom występowania w obiegu sfałszowanych praw jazdy oraz środki przyjmowane w celu zapobiegania fałszerstwom praw jazdy i korupcji z nimi związanej;

d) administracyjny okres ważności praw jazdy wydanych przez państwo trzecie;

e) warunki ruchu drogowego w państwie trzecim oraz kwestię, czy są one porównywalne z warunkami ruchu drogowego w sieciach drogowych w Unii;

f) poziom bezpieczeństwa ruchu drogowego w państwie trzecim;

g) obowiązującą w państwie trzecim praktykę i ramy prawne wymiany praw jazdy wydawanych przez państwa członkowskie.

7. Po przeprowadzeniu oceny, o której mowa w ust. 6, i w drodze aktu wykonawczego Komisja może uznać, że w danym państwie trzecim obowiązują ramy transportu drogowego, które w całości lub w części gwarantują poziom bezpieczeństwa ruchu drogowego porównywalny z poziomem w Unii, z myślą o tym, by prawa jazdy wydane przez to państwo trzecie mogły być wymieniane zgodnie z ust. 3.

Akt wykonawczy, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, obejmuje co najmniej:

a) kategorie prawa jazdy, o których mowa w art. 6, w odniesieniu do których można dokonywać wymiany zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu;

b) daty wydania praw jazdy przez państwa trzecie, od których to dat można dokonywać wymiany zgodnie z ust. 3;

c) ogólne warunki, których należy przestrzegać w celu weryfikacji autentyczności dokumentu urzędowego podlegającego wymianie;

d) ogólne warunki, jakie wnioskodawca musi spełnić – przed dokonaniem wymiany – w celu wykazania, że spełnia minimalne standardy fizycznej i psychicznej zdolności określone w załączniku III.

W przypadku gdy prawo jazdy wnioskodawcy nie umożliwia zachowania zgodności z akapitem drugim lit. a) lub b) niniejszego ustępu, państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o wymianie prawa jazdy zgodnie z ust. 2. Jeżeli wnioskodawca nie jest w stanie spełnić warunków określonych w akapicie drugim lit. c) lub d) niniejszego ustępu, państwa członkowskie odmawiają dokonania wymiany prawa jazdy.

Wszelkie dodatkowe warunki określone w akcie wykonawczym, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, przewidują albo możliwość zastosowania przepisów krajowych państwa członkowskiego zgodnie z ust. 2, albo odmowę dokonania wymiany prawa jazdy, jeżeli wnioskodawca nie spełnia takich warunków.

Akty wykonawcze, o których mowa w niniejszym ustępie, przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 26 ust. 2.

8. Akt wykonawczy przyjęty zgodnie z ust. 7 przewiduje okresowy przegląd sytuacji bezpieczeństwa ruchu drogowego w danym państwie trzecim przeprowadzany przez Komisję co najmniej raz na cztery lata. Państwa członkowskie mają możliwość przedstawienia swoich opinii. W zależności od wyników przeglądu Komisja utrzymuje w mocy, zmienia lub zawiesza – w niezbędnym zakresie – bądź uchyla ten akt wykonawczy.

9. Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i na swojej stronie internetowej wykaz państw trzecich, które są objęte aktem wykonawczym przyjętym zgodnie z ust. 7, a także publikuje wszelkie istotne zmiany dokonane zgodnie z ust. 8.

10. Aby wspierać integrację kierowców zawodowych z państw trzecich na unijnym rynku wewnętrznym Komisja promuje w ramach grupy ekspertów wymianę najlepszych praktyk dotyczących kwalifikacji i szkolenia kierowców niektórych pojazdów drogowych, która to grupa została ustanowiona zgodnie z wymogami określonymi w art. 13 ust. 4 dyrektywy (UE) 2022/2561.