Artykuł 21

1. Wdrażając Instrument, Komisja i Mołdawia wprowadzają wszelkie odpowiednie środki w celu ochrony interesów finansowych Unii, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i szczególnych warunków, na jakich funkcjonuje Instrument, warunków wstępnych określonych w art. 5 ust. 1 oraz warunków określonych w umowie dotyczącej Instrumentu, zwłaszcza w odniesieniu do zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji, konfliktom interesów i nieprawidłowościom oraz wykrywania i eliminowania tych zjawisk, a także prowadzenia dochodzeń i ścigania przestępstw mających wpływ na środki finansowe z Instrumentu. Mołdawia zobowiązuje się do postępów w zapewnianiu skutecznych i wydajnych systemów zarządzania i kontroli oraz do zapewnienia możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych.

2. W umowie dotyczącej Instrumentu przewiduje się następujące obowiązki Mołdawii:

a) regularne sprawdzanie, czy zapewnione finansowanie wykorzystano zgodnie z obowiązującymi przepisami, przede wszystkim w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji, konfliktom interesów i nieprawidłowościom oraz wykrywania i eliminowania tych zjawisk;

b) ochrona sygnalistów;

c) stosowanie odpowiednich środków w celu zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji, konfliktom interesów i nieprawidłowościom oraz wykrywania i eliminowania tych zjawisk, a także prowadzenia dochodzeń i ścigania przestępstw mających wpływ na interesy finansowe Unii, wykrywania i unikania podwójnego finansowania oraz podejmowania działań prawnych w celu odzyskania środków finansowych, które zostały sprzeniewierzone, w tym w odniesieniu do wszelkich środków służących realizacji reform i projektów lub programów inwestycyjnych przewidzianych w programie reform, oraz niezwłoczne podejmowanie, w stosownych przypadkach, odpowiednich kroków w celu rozpatrywania wniosków o wzajemną pomoc prawną złożonych przez EPPO i właściwe organy państw członkowskich w związku z przestępstwami, które mają wpływ na środki finansowe wypłacane z Instrumentu;

d) na potrzeby ust. 1, przede wszystkim w odniesieniu do kontroli wykorzystania środków finansowych w związku z realizacją reform przewidzianych w programie reform – zapewnienie gromadzenia, zgodnie z unijnymi zasadami ochrony danych i mającymi zastosowanie przepisami dotyczącymi ochrony danych, odpowiednich danych dotyczących osób i podmiotów otrzymujących finansowanie na realizację środków programu reform na podstawie rozdziału III, w tym informacji o beneficjentach rzeczywistych, oraz zapewnianie dostępu do tych danych;

e) wyraźne upoważnienie Komisji, OLAF-u, Trybunału Obrachunkowego oraz, w stosownych przypadkach, EPPO do wykonywania przysługujących im praw przewidzianych w art. 129 rozporządzenia finansowego.

3. Umowa dotycząca Instrumentu przewiduje również prawo Komisji do proporcjonalnego zmniejszenia kwoty bezzwrotnego wsparcia finansowego udzielanego w ramach Instrumentu i do odzyskania od Mołdawii – w tym przez potrącenie – wszelkich kwot wydatkowanych na osiągnięcie celów Instrumentu i do zmniejszenia kwoty pożyczki, która ma zostać wypłacona Mołdawii, lub do żądania przedterminowej spłaty pożyczki zgodnie z umową pożyczki, w przypadku kwot nienależnie wypłaconych, zidentyfikowanych przypadków – lub poważnych obaw co do – nieprawidłowości, nadużyć finansowych, korupcji i konfliktu interesów mających wpływ na interesy finansowe Unii, które to zjawiska nie zostały wyeliminowane przez Mołdawię, lub w przypadku stwierdzenia przez Komisję, po dokonaniu płatności, że etapy nie zostały osiągnięte w zadowalający sposób, lub w przypadku poważnego naruszenia zobowiązania wynikającego z umowy dotyczącej Instrumentu lub umowy pożyczki. Podejmując decyzję w sprawie kwoty odzyskiwanych środków i zmniejszenia wsparcia lub kwoty podlegającej przedterminowej spłacie, Komisja przestrzega zasady proporcjonalności i uwzględnia wagę nieprawidłowości, nadużycia finansowego, korupcji lub konfliktu interesów naruszających interesy finansowe Unii lub też wagę naruszenia zobowiązania. Przed zmniejszeniem wsparcia lub zwróceniem się o przedterminową spłatę, umożliwia się Mołdawii przedstawienie uwag.

4. Osoby i podmioty wdrażające środki finansowe w ramach Instrumentu niezwłocznie zgłaszają Komisji i OLAF-owi wszelkie podejrzewane przypadki nadużyć finansowych, korupcji, konfliktu interesów i nieprawidłowości mających wpływ na interesy finansowe Unii.