Artykuł 5

1. Oprócz zasad ustanowionych w art. 4, w okresie stopniowego uruchamiania EES mają również zastosowanie zasady określone w niniejszym artykule niezależnie od sposobu, w jaki państwa członkowskie zdecydują się na stopniowe uruchamianie EES.

2. Służby graniczne systematycznie stemplują dokumenty podróży obywateli państw trzecich, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) 2017/2226, przy ich wjeździe i wyjeździe.

Obowiązek stemplowania, o którym mowa w art. 42a ust. 1 akapit drugi oraz art. 42a ust. 2, 5 i 6 rozporządzenia (UE) 2016/399, stosuje się odpowiednio w państwach członkowskich stosujących EES.

3. Na potrzeby wprowadzania, zmieniania, usuwania i przeglądania danych w EES organy krajowe, które są właściwe do celów określonych w art. 23–29, 31, 32, 34 i 35 rozporządzenia (UE) 2017/2226:

a) uznają stemple za nadrzędne w razie braku odpowiednich danych EES;

b) uznają dane EES za nadrzędne:

(i) w razie rozbieżności między rejestrem indywidualnym zawierającym dane biometryczne i stemplem; lub

(ii) gdy brakuje stempla;

c) postanawiają w poszczególnych przypadkach, czy uznać za nadrzędne stemple czy dane EES:

(i) w razie rozbieżności między rejestrem indywidualnym niezawierającym danych biometrycznych i stemplem zamieszczonym zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu; lub

(ii) w przypadkach, o których mowa w art. 16 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2017/2226.

Organy krajowe i Europol nie podejmują decyzji mających negatywny wpływ na osoby fizyczne wyłącznie na podstawie tego, że w EES brakuje wpisu dotyczącego potencjalnego wjazdu lub wyjazdu.

4. W przypadku, gdy w dokumencie podróży nie zamieszczono stempla, a w EES nie utworzono rejestru indywidualnego obywatela państwa trzeciego, który przebywa na terytorium państwa członkowskiego, organy krajowe mogą domniemywać, że dany obywatel państwa trzeciego nie spełnia warunków wjazdu lub pobytu w państwach członkowskich lub przestał spełniać te warunki.

Domniemanie, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie ma zastosowania do obywateli państw trzecich, którzy przedstawią, w dowolny sposób, wiarygodne dowody, że korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy prawa Unii lub że posiadają dokument pobytowy lub wizę długoterminową.

Domniemanie, o którym mowa w akapicie pierwszym, może zostać obalone, jeżeli obywatele państw trzecich przedstawią, w dowolny sposób, wiarygodne dowody – takie jak bilety na podróż lub dowód potwierdzający obecność poza terytorium państw członkowskich lub datę upływu ważności poprzedniego dokumentu pobytowego lub wizy długoterminowej – że spełniają warunki dotyczące czasu trwania pobytu krótkoterminowego.

W przypadku obalenia domniemania, o którym mowa w akapicie pierwszym, organy krajowe korzystające z EES wykonują co najmniej jedno z następujących zadań w zakresie dozwolonym niniejszym rozporządzeniem:

a) w razie potrzeby tworzą w EES rejestr indywidualny danego obywatela państwa trzeciego;

b) aktualizują ostatni wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu tego obywatela państwa trzeciego, wprowadzając brakujące dane;

c) usuwają istniejący rejestr indywidualny dotyczący tego obywatela państwa trzeciego, jeżeli art. 35 rozporządzenia (UE) 2017/2226 przewiduje takie usunięcie.

5. Służby graniczne korzystają z interoperacyjności między EES a VIS, o której mowa w art. 8 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2017/2226, wyłącznie na przejściach granicznych, na których działa EES. Służby graniczne nadal korzystają z bezpośredniego dostępu do VIS:

a) na przejściach granicznych, na których nie działa EES;

b) w przypadku zawieszenia stosowania EES zgodnie z art. 7 niniejszego rozporządzenia.

6. Organy krajowe i Europol nie uwzględniają:

a) wyników dostarczonych przez automatyczny kalkulator, który wskazuje maksymalny okres dozwolonego pobytu, o którym to kalkulatorze mowa w art. 11 rozporządzenia (UE) 2017/2226;

b) automatycznie wygenerowanego wykazu osób przekraczających okres dozwolonego pobytu i konsekwencji tego wykazu, w szczególności zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c) i h), art. 12 ust. 3, art. 16 ust. 4, art. 34 ust. 3, art. 50 ust. 1 lit. i) i k) oraz art. 63 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) 2017/2226.

7. Na potrzeby art. 45 i 48 rozporządzenia (UE) 2017/2226 operacji przetwarzania danych EES prowadzonych przez państwa członkowskie na mocy niniejszego rozporządzenia nie uznaje się za niezgodne z prawem lub za niezgodne z rozporządzeniem (UE) 2017/2226.

8. Weryfikacji tożsamości i wcześniejszej rejestracji obywateli państw trzecich zgodnie z art. 23 rozporządzenia (UE) 2017/2226 dokonuje się w odniesieniu do obywateli państw trzecich, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, na przejściach granicznych, na których działa EES z funkcjami biometrycznymi, w tym za pośrednictwem systemów samoobsługi, jeżeli są one dostępne.

9. Oprócz szczegółowych informacji, o których mowa w art. 50 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2017/2226 i które państwa członkowskie dodają do szablonu, aby przekazać obywatelom państw trzecich, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, informacje o przetwarzaniu danych osobowych tych obywateli w EES, państwa członkowskie uzupełniają ten szablon w chwili tworzenia rejestru indywidualnego danej osoby o następujące informacje:

„Informujemy, że trwa stopniowe wdrażanie systemu wjazdu/wyjazdu. W okresie [od dnia…] Państwa dane osobowe, w tym dane biometryczne, mogą nie być gromadzone na potrzeby systemu wjazdu/wyjazdu na wszystkich granicach zewnętrznych państw członkowskich. Jeśli gromadzenie tych informacji jest obowiązkowe, a Państwo odmówią ich podania, otrzymają Państwo odmowę wjazdu. Podczas stopniowego wdrażania systemu Państwa dane nie będą automatycznie dodawane do wykazu osób przekraczających okres dozwolonego pobytu. Ponadto nie będą Państwo mogli sprawdzić, korzystając ze strony internetowej EES lub sprzętu dostępnego na przejściach granicznych, pozostającego Państwu do wykorzystania okresu dozwolonego pobytu. Okres Państwa dozwolonego pobytu mogą Państwo sprawdzić za pomocą narzędzia służącego do obliczania okresu pobytu krótkoterminowego, dostępnego na stronie internetowej Komisji Europejskiej pod adresem https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/border-crossing/short-stay-calculator_en?prefLang=pl.

Po zakończeniu okresu stopniowego wdrażania systemu wjazdu/wyjazdu Państwa dane osobowe będą przetwarzane w sposób określony w niniejszym formularzu.”.

10. Komisja dostosowuje informacje na stronie internetowej EES, o której mowa w art. 50 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/2226, aby odzwierciedlały one stopniowe uruchamianie EES.

11. W kampanii informacyjnej towarzyszącej uruchamianiu EES, o której mowa w art. 51 rozporządzenia (UE) 2017/2226, odzwierciedla się szczegółowe warunki na przejściach granicznych. W kampanii informacyjnej zapewnia się, aby odpowiednie informacje przekazywano osobom, których one dotyczą, oraz uwzględnia się progi i wymogi określone w art. 4 tego rozporządzenia. Komisja, z udziałem Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, dostosowuje w rozsądnym terminie materiały na potrzeby tej kampanii informacyjnej przed stopniowym uruchamianiem EES. Ponadto Komisja nadal wspiera państwa członkowskie w przygotowywaniu tych materiałów.

12. Zawiesza się stosowanie art. 11 ust. 3, art. 12 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1 i 2, art. 20 i art. 21 rozporządzenia (UE) 2017/2226 oraz stosowanie art. 8 ust. 9 rozporządzenia (UE) 2016/399.

13. Na zasadzie odstępstwa od art. 22 rozporządzenia (UE) 2017/2226 i art. 12a rozporządzenia (UE) 2016/399 okres przejściowy i środki przejściowe określone w tych artykułach stosuje się od pierwszego dnia po zakończeniu stopniowego uruchamiania EES.

14. Na przejściach granicznych, na których nie stosuje się EES, odprawę graniczną przeprowadza się zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/399 w brzmieniu mającym zastosowanie w dniu poprzedzającym dzień uruchomienia EES zgodnie z decyzją Komisji przyjętą na podstawie art. 66 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/2226.

Na przejściach granicznych, na których stosuje się EES, odprawę graniczną przeprowadza się zgodnie z rozporządzeniami (UE) 2017/2226 i (UE) 2016/399.

Na zasadzie odstępstwa od akapitu drugiego niniejszego ustępu na przejściach granicznych, na których stosuje się EES bez funkcji biometrycznych, nie stosuje się art. 6 ust. 1 lit. f) ppkt (i) rozporządzenia (UE) 2016/399 ani – wyłącznie na potrzeby EES – przepisów dotyczących weryfikacji obywateli państw trzecich w oparciu o dane biometryczne, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. f) ppkt (ii) i art. 8 ust. 3 lit. a) i g) tego rozporządzenia.

Na potrzeby niniejszego rozporządzenia zawiesza się stosowanie art. 9 ust. 3 i art. 12 rozporządzenia (UE) 2016/399.

15. Na zasadzie odstępstwa od art. 37 rozporządzenia (UE) 2017/2226 Komisja ds. Zarządzania Programem eu-LISA kontynuuje swoją działalność do zakończenia stopniowego uruchamiania EES. W szczególności Komisja ds. Zarządzania Programem eu-LISA monitoruje stopniowe uruchamianie EES, w tym stabilność systemu centralnego EES, i w stosownych przypadkach zaleca dodatkowe działania.