Załącznik VI

„ZAŁĄCZNIK VIIa

INSTALACJE POMIAROWE DO ODMIERZACZY SPRĘŻONEGO GAZU (MI-012)

Odpowiednie wymagania załącznika I, wymagania szczegółowe niniejszego załącznika oraz procedury oceny zgodności wymienione w niniejszym załączniku mają zastosowanie do instalacji pomiarowych przeznaczonych do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości (masy i, w stosownych przypadkach, energii) sprężonych gazów.

Takich instalacji pomiarowych nie uznaje się za przyrządy pomiarowe do mediów komunalnych, o których mowa w załączniku I.

DEFINICJE

Licznik

Przyrząd przeznaczony do ciągłego pomiaru oraz zapewnienia zapamiętywania i wyświetlania ilości gazu, w warunkach pomiaru, przepływającego przez przetwornik pomiarowy w zamkniętym, całkowicie wypełnionym rurociągu.

Liczydło

Część licznika otrzymująca sygnały zewnętrzne z przetworników pomiarowych, i ewentualnie także od współpracujących przyrządów pomiarowych, oraz przedstawiająca wyniki pomiaru.

Współpracujący przyrząd pomiarowy

Przyrząd podłączony do liczydła w celu pomiaru określonych wielkości, które charakteryzują gaz z przeznaczeniem dokonania poprawek lub przeliczenia.

Przelicznik

Część liczydła, która, uwzględniając wielkości charakteryzujące gaz, automatycznie przelicza masę gazu na ilość energii dostarczonej lub otrzymanej.

Instalacja pomiarowa

Instalacja, która oprócz samego licznika obejmuje poziom odniesienia, orurowanie gazowe i wszystkie urządzenia niezbędne do zapewnienia poprawnego pomiaru lub przeznaczone do ułatwienia czynności pomiarowych.

Odmierzacz sprężonego gazu

Urządzenie przeznaczone do tankowania pojazdów (takich jak pojazdy silnikowe, lokomotywy, łodzie, statki i statki powietrzne) sprężonym paliwem gazowym.

Poziom odniesienia

Fizyczne miejsce, w którym gaz definiuje się jako dostarczany lub odbierany.

Układ samoobsługowy

Układ pozwalający klientom na używanie instalacji pomiarowej w celu nabywania gazu do własnego użytkowania.

Urządzenie samoobsługowe

Określone urządzenie, które jest częścią układu samoobsługowego i które pozwala jednej lub więcej instalacji pomiarowych działać w tym układzie samoobsługowym.

Dawka minimalna (»Vmin«)

Najmniejsza ilość gazu, której pomiar jest metrologicznie akceptowany dla instalacji pomiarowej.

Wskazanie bezpośrednie

Wskazanie masy oraz, w stosownych przypadkach, energii odpowiadające pomiarowi, który licznik jest w stanie fizycznie przeprowadzić.

Uwaga:

Wskazanie bezpośrednie może być przeliczone na inną ilość z zastosowaniem przelicznika.

Przerywalna

Instalacja pomiarowa jest określona jako przerywalna, gdy przepływ gazu może być łatwo i szybko zatrzymany.

Nieprzerywalna

Instalacja pomiarowa jest określona jako nieprzerywalna, gdy przepływ gazu nie może być łatwo i szybko zatrzymany.

Zakres strumienia

Zakres pomiędzy minimalnym strumieniem (Qmin) i maksymalnym strumieniem (Qmax).

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

1. Znamionowe warunki użytkowania

Producent określa znamionowe warunki użytkowania instalacji pomiarowej, w szczególności:

1.1.

Zakres strumienia

Zakres strumienia podlega następującym warunkom:

a) zakres strumienia instalacji pomiarowej jest zawarty w zakresie strumienia każdego elementu tej instalacji, w szczególności licznika; oraz

b) stosunek między maksymalnym i minimalnym strumieniem nie może być mniejszy niż 10.

1.2.

Właściwości gazu mierzonego za pomocą przyrządu poprzez określenie nazwy, typu lub następujących istotnych właściwości tego gazu, takich jak:

a) zakres temperatury;

b) zakres ciśnienia;

c) wartość opałowa gazu;

d) charakter i właściwości mierzonego gazu.

1.3.

Nominalna wartość napięcia zasilającego prądu przemiennego i/lub granice napięcia zasilającego prądu stałego.

2. Klasyfikacja dokładności i błędy graniczne dopuszczalne (MPE)

2.1.

Błąd graniczny dopuszczalny (MPE) we wskazaniu zmierzonych lub przeliczonych ilości przesłanych w poziomie odniesienia przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1

Typ instalacji pomiarowych sprężonego gazu

Klasa dokładności (błąd graniczny dopuszczalny (MPE) [% zmierzonej wartości])

Instalacje pomiarowe sprężonego wodoru

2,0

Pozostałe instalacje pomiarowe sprężonego gazu

1,5

Błąd graniczny dopuszczalny (MPE) dla Vmin jest równy dwukrotności wartości podanej w tabeli 1.

2.2.

Vmin instalacji pomiarowej ma postać 1 × 10n, 2 × 10n lub 5 × 10n dozwolonych jednostek masy lub energii, gdzie n jest dodatnią bądź ujemną liczbą całkowitą lub wynosi zero.

Vmin musi spełniać warunki użytkowania instalacji pomiarowej; poza wyjątkowymi przypadkami instalacja pomiarowa nie może być wykorzystywana do pomiaru wielkości mniejszych niż Vmin.

2.3.

Instalacja pomiarowa nie może wykorzystywać błędów granicznych dopuszczalnych (MPE) ani systematycznie faworyzować jednej ze stron.

3. Maksymalne dopuszczalne skutki spowodowane zaburzeniami

3.1.

Skutki zaburzenia elektromagnetycznego instalacji pomiarowej muszą spełniać jedno z poniższych kryteriów:

a) zmiana wyniku pomiaru nie jest większa niż wartość zmiany krytycznej według pkt 3.2;

b) wskazanie wyniku pomiaru przedstawia chwilową zmianę, która nie może być zinterpretowana, zapamiętana ani przekazana jako wynik pomiaru; ponadto w przypadku instalacji przerywalnej może to również oznaczać brak możliwości dokonania jakiegokolwiek pomiaru; lub

c) zmiana wyniku pomiaru jest większa niż wartość zmiany krytycznej według pkt 3.2, w którym to przypadku instalacja pomiarowa umożliwia przywrócenie wyniku pomiaru tuż przed wystąpieniem wartości zmiany krytycznej i zamyka przepływ.

3.2.

Wartość zmiany krytycznej jest większą spośród wartości:

— 10 % błędu granicznego dopuszczalnego (MPE),

— 3 % dawki minimalnej; w przypadku awarii głównego źródła zasilania wartość zmiany krytycznej zwiększa się o 5 % dawki minimalnej.

4. Trwałość

W przypadku instalacji wyposażonych w liczniki z częściami ruchomymi po przeprowadzeniu odpowiedniego badania trwałości, z uwzględnieniem czasu oszacowanego przez producenta, spełnione musi być następujące kryterium:

zmiana wyniku pomiaru po takim badaniu trwałości w porównaniu z pierwotnym wynikiem pomiaru nie przekracza dwóch piątych błędu granicznego dopuszczalnego (MPE).

5. Przydatność

5.1.

Dla każdej zmierzonej ilości odnoszącej się do tego samego pomiaru wskazania oraz – w stosownych przypadkach – wydruki dostarczone przez różne urządzenia, w tym urządzenia będące częścią układu samoobsługowego, muszą mieć tę samą działkę elementarną, a wyniki nie mogą różnić się od siebie.

Działka elementarna instalacji pomiarowej do sprężonego gazu nie może przekraczać 1,5 % dawki minimalnej.

5.2.

Nie ma możliwości zmiany ilości mierzonej w normalnych warunkach użytkowania z wyjątkiem, gdy jest ona wyraźnie zauważalna.

5.3.

W czasie rozgrzewania instalacji pomiarowej do sprężonego gazu nie przeprowadza się pomiarów.

5.4. Przyrządy do sprzedaży bezpośredniej

5.4.1.

Instalacja pomiarowa do sprzedaży bezpośredniej jest wyposażona w urządzenie do zerowania wskazań.

Podczas napełniania nie ma możliwości przekierowania zmierzonego gazu za licznikiem.

5.4.2.

Przedstawienie ilości będącej podstawą transakcji pozostaje wyświetlane do momentu akceptacji wyniku pomiaru przez strony biorące udział w transakcji.

5.4.3.

Instalacje pomiarowe do sprzedaży bezpośredniej są przerywalne.

5.4.4.

Instalacje pomiarowe do sprzedaży bezpośredniej wyświetlają wyniki pomiarów w jednostkach masy oraz, w stosownych przypadkach, energii.

5.5. Dodatkowe wymagania dotyczące wyświetlania

5.5.1.

Podczas pomiaru nie ma możliwości zerowania wyświetlaczy w instalacji pomiarowej.

5.5.2.

Rozpoczęcie nowego pomiaru jest zablokowane do czasu wyzerowania wskazania.

5.5.3.

W przypadku gdy instalacja pomiarowa wyposażona jest w wyświetlacz należności, różnica między należnością wskazaną a należnością obliczoną z ceny jednostkowej i wskazanej ilości nie może być większa niż należność odpowiadająca najmniejszej jednostce monetarnej. Jednakże różnica ta nie musi być mniejsza od najmniejszej wartości monetarnej.

6. Awaria napięcia zasilania

Instalacja pomiarowa musi być wyposażona w awaryjne urządzenie zasilające, które zabezpieczy wszystkie funkcje pomiarowe w czasie awarii głównego urządzenia zasilającego, lub w urządzenia do zabezpieczenia i przedstawiania aktualnych danych w sposób pozwalający na zakończenie trwającej transakcji i w urządzenia zatrzymujące przepływ gazu w momencie awarii głównego urządzenia zasilającego.

7. Jednostki miary

Mierzoną wielkość podaje się w kilogramach lub ich dziesiętnych wielokrotnościach lub podwielokrotnościach oraz, w stosownych przypadkach, w dżulach lub w watogodzinach, lub ich dziesiętnych wielokrotnościach.

OCENA ZGODNOŚCI

Procedury oceny zgodności, o których mowa w art. 17, spośród których producent może dokonać wyboru, są następujące:

B + F, lub B + D, lub H1, lub G.”.