Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/805 z dnia 30 marca 2026 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2000/60/WE ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, dyrektywy 2006/118/WE w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu oraz dyrektywy 2008/105/WE w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej
Artykuł 8b
W mocyLista obserwacyjna
1. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów wykonawczych w celu sporządzenia – z uwzględnieniem sprawozdań naukowych przygotowanych zgodnie z ust. 1a niniejszego artykułu przez Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA) – listy obserwacyjnej substancji, w odniesieniu do których konieczne jest gromadzenie pochodzących z państw członkowskich danych w ramach monitorowania obejmującego całą Unię do celów wsparcia przeglądów w przyszłości zgodnie z art. 16 ust. 2 dyrektywy 2000/60/WE oraz w celu ustanowienia formatów, które mają być stosowane przez państwa członkowskie do przekazywania Komisji wyników tego monitorowania i powiązanych informacji. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 9 ust. 2.
Lista obserwacyjna obejmuje jednocześnie maksymalnie 10 substancji, grup substancji lub wskaźników zanieczyszczenia i wskazuje matryce monitorowania oraz możliwe metody analizy dla poszczególnych substancji. Te matryce i metody monitorowania nie mogą pociągać za sobą nadmiernych kosztów dla właściwych organów. Substancje, które mają zostać umieszczone na liście obserwacyjnej, są wybierane spośród tych substancji, w przypadku których dostępne informacje wskazują, że mogłyby one stwarzać na poziomie Unii znaczące ryzyko dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem, i w przypadku których dane z monitorowania są niewystarczające. Lista obserwacyjna obejmuje substancje wzbudzające rosnące obawy.
Na podstawie sprawozdań naukowych przygotowanych przez ECHA zgodnie z ust. 1a Komisja umieszcza na liście obserwacyjnej mikrodrobiny plastiku i odpowiednie wskaźniki dotyczące występowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, jej rozwoju lub przenoszenia (»wskaźniki oporności przeciwdrobnoustrojowej«), pod warunkiem że dostępne są metody pobierania próbek i metody analityczne, które są wiarygodne i nie pociągają za sobą nadmiernych kosztów. Komisja wskaże takie metody pobierania próbek i metody analityczne do dnia 1 grudnia 2027 r.
1a. ECHA przygotowuje sprawozdania naukowe w ramach wsparcia Komisji w wyborze substancji i wskaźników do umieszczenia na liście obserwacyjnej, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, uwzględniając następujące informacje:
a) załącznik I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/118/WE (*40) oraz wyniki najnowszego przeglądu tego załącznika, a także wyniki najnowszego przeglądu załącznika I do niniejszej dyrektywy;
b) listy obserwacyjne sporządzone zgodnie z dyrektywami 2006/118/WE i (UE) 2020/2184;
c) zalecenia zainteresowanych stron;
d) charakterystykę obszarów dorzeczy sporządzoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 5 dyrektywy 2000/60/WE oraz wyniki programów monitorowania ustanowionych zgodnie z art. 8 tej dyrektywy;
e) informacje na temat wielkości produkcji, sposobów użytkowania, swoistych właściwości (w tym, w stosownych przypadkach, wielkości cząsteczek), stężeń w środowisku oraz powodowanych przez daną substancję niepożądanych skutków dla zdrowia człowieka i środowiska wodnego, w tym informacje zebrane zgodnie z dyrektywą 2001/83/WE, rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (*41), rozporządzeniem (WE) nr 1107/2009, dyrektywą 2009/128/WE, rozporządzeniem (UE) nr 528/2012 i rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2379 (*42);
f) projekty badawcze i publikacje naukowe, w tym informacje o trendach i prognozach opartych na modelowaniu lub innych ocenach prognostycznych, a także informacjach i danych zebranych dzięki technologiom teledetekcji, obserwacji Ziemi, takim jak usługi programu Copernicus, czujnikom i urządzeniom in-situ lub danych uzyskanych dzięki badaniom metodą obywatelską, przy wykorzystaniu możliwości oferowanych przez sztuczną inteligencję oraz zaawansowaną analizę i przetwarzanie danych;
g) zalecenia grup roboczych ustanowionych na podstawie wspólnej strategii wdrażania dyrektywy 2000/60/WE;
h) informacje na temat emisji, zrzutów i strat dostępne w Portalu Emisji Przemysłowych ustanowionym rozporządzeniem (UE) 2024/1244, a także wszelkie dostępne dodatkowe informacje dotyczące substancji objętych pozwoleniami na podstawie dyrektywy 2010/75/UE.
1b. Sprawozdania naukowe przygotowane przez ECHA zgodnie z ust. 1a zawierają wykaz substancji, grup substancji lub wskaźników, zalecaną matrycę monitorowania, orientacyjną metodę analityczną i maksymalną dopuszczalną granicę oznaczalności dla każdej z nich wraz z uzupełniającym odesłaniem do literatury naukowej lub wytycznych.
1c. Do dnia 1 lutego 2028 r., a następnie co trzy lata ECHA przygotowuje sprawozdanie podsumowujące ustalenia sprawozdań naukowych przygotowanych zgodnie z ust. 1a i podaje to sprawozdanie do wiadomości publicznej.
2. Komisja aktualizuje listę obserwacyjną, o której mowa w ust. 1, do dnia 1 maja 2028 r., a następnie co trzy lata.
Podczas aktualizowania listy obserwacyjnej Komisja usuwa z listy obserwacyjnej każdą substancję lub wskaźnik, w odniesieniu do których ocenę ryzyka, o której mowa w art. 16 ust. 2 dyrektywy 2000/60/WE, można przeprowadzić bez dodatkowych danych z monitorowania. Określona substancja, grupa substancji lub wskaźnik mogą jednak zostać utrzymane na liście obserwacyjnej maksymalnie przez kolejny okres trzech lat, w przypadku gdy do przeprowadzenia oceny ryzyka dla środowiska wodnego potrzebne są dodatkowe dane z monitorowania.
Każda zaktualizowana lista obserwacyjna zawiera również jedną lub kilka dodatkowych substancji, grup substancji lub wskaźników, w odniesieniu do których – w świetle sprawozdań naukowych ECHA – Komisja uzna, że może występować powszechne ryzyko dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem, przy zastrzeżeniu, że zaktualizowana lista obserwacyjna może zawierać maksymalnie 10 substancji, grup substancji lub wskaźników zgodnie z ust. 1.
Mikrodrobiny plastiku i wskaźniki oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe nie mogą zostać utrzymane na liście przez drugi kolejny okres trzech lat, chyba że dostępna jest zharmonizowana i wiarygodna metodyka oceny ryzyka, która po zastosowaniu wykazuje, że dane z monitorowania zebrane w pierwszym okresie monitorowania są niewystarczające do oceny ryzyka, jakie te substancje, grupy substancji lub wskaźniki stwarzają dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem.
3. W przypadku każdej substancji, grupy substancji oraz wskaźników znajdujących się na liście obserwacyjnej, o której mowa w ust. 1, państwa członkowskie prowadzą przez okres 24 miesięcy monitorowanie w wybranych reprezentatywnych stacjach monitorowania. Okres monitorowania rozpoczyna się w ciągu sześciu miesięcy od umieszczenia substancji na liście, ale pobieranie próbek i analiza nie muszą rozpoczynać się wraz z rozpoczęciem tego okresu.
Każde państwo członkowskie wybiera co najmniej jedną stację monitorowania oraz dodatkowo jedną stację, jeżeli liczba jego mieszkańców przekracza milion oraz dodatkowo liczbę stacji równą jego obszarowi geograficznemu wyrażonemu w km2 podzielonemu przez 60 000 po zaokrągleniu do najbliższej liczby całkowitej oraz dodatkowo liczbę stacji równą liczbie jego ludności podzielonej przez pięć milionów po zaokrągleniu do najbliższej liczby całkowitej.
Wybierając reprezentatywne stacje monitorowania, częstotliwość i harmonogram monitorowania dla każdej substancji, grupy substancji lub wskaźnika, państwa członkowskie biorą pod uwagę sezonowe zmiany pod względem opadów deszczu, poziomów wody, sposobów wykorzystania i możliwości wystąpienia danej substancji, grupy substancji lub wskaźnika. Częstotliwość monitorowania jest nie niższa niż dwa razy w roku, jeżeli monitorowanie dotyczy wody, oraz nie niższa niż raz w roku, jeżeli monitorowanie dotyczy osadów lub fauny i flory. W przypadku gdy wymagana jest większa częstotliwość, jak w przypadku substancji wrażliwych na zmiany klimatyczne lub sezonowe, zwiększenie częstotliwości określa się i uzasadnia technicznie w akcie wykonawczym ustanawiającym listę obserwacyjną przyjętym na podstawie ust. 1.
W przypadku gdy państwo członkowskie na podstawie istniejących programów monitorowania lub badań jest w stanie wytworzyć i przedstawić Komisji wystarczające, porównywalne, reprezentatywne i aktualne dane z monitorowania danej substancji, grupy substancji lub wskaźników, może zdecydować, że dla tej substancji, grupy substancji lub wskaźnika nie będzie prowadzić dodatkowego monitorowania w ramach mechanizmu listy obserwacyjnej, pod warunkiem że ta substancja, grupa substancji lub wskaźnik były monitorowane przy użyciu metod zgodnych z matrycami monitorowania i metodami analizy, o których mowa w akcie wykonawczym ustanawiającym listę obserwacyjną, jak również zgodnych z dyrektywą Komisji 2009/90/WE (*43).
4. Państwa członkowskie udostępniają wyniki monitorowania, o którym mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, rocznie zgodnie z art. 8 ust. 4 dyrektywy 2000/60/WE oraz z aktem wykonawczym ustanawiającym listę obserwacyjną przyjętym na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu. Udostępniają również informacje na temat reprezentatywności stacji monitorowania oraz na temat strategii monitorowania.
5. Na zakończenie 24-miesięcznego okresu, o którym mowa w ust. 3, ECHA dokonuje przeglądu wyników monitorowania i ocenia, które substancje, grupy substancji lub wskaźniki wymagają monitorowania przez okres kolejnych 24 miesięcy i w związku z tym należy utrzymać je na liście obserwacyjnej, a które substancje, grupy substancji lub wskaźniki mogą zostać z listy obserwacyjnej usunięte.
W przypadku gdy Komisja stwierdzi, biorąc pod uwagę ocenę ECHA, o której mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, że do celów dalszej oceny ryzyka dla środowiska wodnego nie jest wymagane dalsze monitorowanie, tę ocenę ECHA uwzględnia się w przeglądzie wykazów substancji umieszczonych w załączniku I lub w części C załącznika II do niniejszej dyrektywy, zgodnie z art. 16 dyrektywy 2000/60/WE.
(*40) Dyrektywa 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie zapobiegania zanieczyszczeniu wód podziemnych i jego kontroli (Dz.U. L 372 z 27.12.2006, s. 19, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2006/118/oj)."
(*40) Dyrektywa 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie zapobiegania zanieczyszczeniu wód podziemnych i jego kontroli (Dz.U. L 372 z 27.12.2006, s. 19, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2006/118/oj)."
(*41) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.U. L 353 z 31.12.2008, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2008/1272/oj)."
(*42) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2379 z dnia 23 listopada 2022 r. w sprawie statystyk dotyczących nakładów i produkcji w rolnictwie, zmiany rozporządzenia Komisji (WE) nr 617/2008 oraz uchylenia rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1165/2008, (WE) nr 543/2009 i (WE) nr 1185/2009 oraz dyrektywy Rady 96/16/WE (Dz.U. L 315 z 7.12.2022, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2022/2379/oj)."
(*43) Dyrektywa Komisji 2009/90/WE z dnia 31 lipca 2009 r. ustanawiająca, na mocy dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, specyfikacje techniczne w zakresie analizy i monitorowania stanu chemicznego wód (Dz.U. L 201 z 1.8.2009, s. 36, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2009/90/oj).”;"
7) dodaje się artykuł w brzmieniu:
„Artykuł 8d
Substancje zanieczyszczające specyficzne dla dorzeczy
1. Państwa członkowskie zgodnie z procedurą określoną w części B załącznika II do niniejszej dyrektywy określają i stosują środowiskowe normy jakości dla substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy należących do kategorii wymienionych w części A załącznika II do niniejszej dyrektywy, w przypadku gdy w świetle analiz i przeglądów, o których mowa w art. 5 dyrektywy 2000/60/WE, stwierdzą, że substancje te stwarzają ryzyko dla jednolitych części wód co najmniej na jednym obszarze dorzecza.
Do dnia 22 grudnia 2027 r. państwa członkowskie poinformują Komisję swoim wykazie substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy i o środowiskowych normach jakości ustalonych zgodnie z akapitem pierwszym niniejszego ustępu. Komisja zapewnia, by informacje te zostały podane do wiadomości publicznej.
Kolejne aktualizacje wykazu substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy zidentyfikowanych przez państwa członkowskie zgodnie z akapitem pierwszym niniejszego ustępu oraz środowiskowych norm jakości odpowiadających tym substancjom umieszcza się w planach gospodarowania wodami w dorzeczu, które mają zostać opracowane na podstawie art. 13 dyrektywy 2000/60/WE.
2. W przypadku gdy środowiskowe normy jakości dla substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy zostały ustalone na poziomie Unii zgodnie z art. 16 ust. 4 dyrektywy 2000/60/WE i wymienione w części C załącznika II do niniejszej dyrektywy, normy te mają pierwszeństwo przed środowiskowymi normami jakości dla substancji zanieczyszczających specyficznych dla dorzeczy ustalonymi na poziomie krajowym zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu. Te środowiskowe normy jakości ustalone na poziomie Unii są również stosowane przez państwa członkowskie do ustalenia, czy substancje zanieczyszczające specyficzne dla dorzeczy wymienione w części C załącznika II do niniejszej dyrektywy stwarzają ryzyko.
3. Aby dana jednolita część wód osiągnęła dobry stan chemiczny wód powierzchniowych zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 24 dyrektywy 2000/60/WE, wymagana jest zgodność z mającymi zastosowanie krajowymi środowiskowymi normami jakości lub – w stosownych przypadkach – ze środowiskowymi normami jakości ustalonymi na poziomie Unii.”
;
8) w art. 9a wprowadza się następujące zmiany:
a) ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:
„2. Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 3 ust. 8 i art. 8 ust. 3, powierza się Komisji na okres sześciu lat od dnia 10 maja 2026 r. Komisja sporządza sprawozdanie dotyczące przekazania uprawnień najpóźniej dziewięć miesięcy przed końcem okresu sześciu lat. Przekazanie uprawnień zostaje automatycznie przedłużone na takie same okresy, chyba że Parlament Europejski lub Rada sprzeciwią się takiemu przedłużeniu nie później niż trzy miesiące przed końcem każdego okresu.
3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 3 ust. 8 i art. 8 ust. 3, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.
3a. Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa.”
;
b) ust. 5 otrzymuje brzmienie:
„5. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 3 ust. 8 lub art. 8 ust. 3 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.”
;
9) uchyla się art. 10;
10) w załączniku I wprowadza się zmiany zgodnie z załącznikiem VI do niniejszej dyrektywy;
11) tekst znajdujący się w załączniku VII do niniejszej dyrektywy dodaje się jako załącznik II;
12) tekst znajdujący się w załączniku VIII do niniejszej dyrektywy dodaje się jako załącznik III.
Tekst urzędowy w EUR-Lex. Lexeva pokazuje treść przepisu, nie udziela porad prawnych. Moc prawną ma wyłącznie tekst opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.