Artykuł 13

1. Działania, wydatki i środki wspierające potencjał ukraińskiego przemysłu obronnego dotyczące produktów związanych z obronnością oraz innych produktów do celów obronnych kwalifikują się do pomocy, pod warunkiem że spełniają warunki kwalifikowalności określone w niniejszym artykule.

2. Produkty związane z obronnością muszą należeć do jednej z następujących kategorii:

a) kategoria pierwsza: amunicja i pociski; systemy artyleryjskie, w tym zdolności do precyzyjnych głębokich uderzeń; zdolności w zakresie walki naziemnej i ich systemy wsparcia, w tym wyposażenie żołnierzy i broń piechoty; małe drony (klasa NATO 1) i powiązane systemy antydronowe; ochrona infrastruktury krytycznej; cyberbezpieczeństwo; oraz mobilność wojskowa, w tym kontrmobilność;

b) kategoria druga: systemy obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej; morskie zdolności nawodne i podwodne; drony inne niż małe (klasy NATO 2 i 3) oraz powiązane systemy antydronowe; czynniki warunkujące potencjał sił, takie jak między innymi strategiczny transport powietrzny, tankowanie w powietrzu, systemy C4ISTAR, a także aktywa kosmiczne i usługi kosmiczne; ochrona aktywów kosmicznych; sztuczna inteligencja i walka elektroniczna.

3. Działania, wydatki i środki wspierające potencjał ukraińskiego przemysłu obronnego dotyczące produktów związanych z obronnością lub innych produktów do celów obronnych nie mogą być sprzeczne z interesami Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony ustalonymi w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) na podstawie tytułu V TUE, w tym nie mogą być sprzeczne z poszanowaniem zasady stosunków dobrosąsiedzkich ani z celami określonymi w art. 2 niniejszego rozporządzenia.

4. Produkty związane z obronnością są produkowane zgodnie z następującymi warunkami:

a) producenci i podwykonawcy zaangażowani w produkcję produktów związanych z obronnością muszą mieć siedzibę i posiadać zarządcze struktury wykonawcze w Unii, w państwie EOG–EFTA lub w Ukrainie. Nie mogą podlegać kontroli ze strony państwa trzeciego, które nie jest państwem EOG–EFTA lub Ukrainą, ani innego podmiotu z państwa trzeciego, który nie ma siedziby w Unii, w państwie EOG–EFTA ani Ukrainie;

b) na zasadzie odstępstwa od lit. a), w celu uwzględnienia współpracy przemysłowej z partnerami spoza UE, do pomocy kwalifikują się produkty związane z obronnością, w których produkcji uczestniczy podwykonawca, któremu przydzielono od 15 % do 35 % wartości zamówienia i który nie ma siedziby lub nie posiada zarządczych struktur wykonawczych w Unii, państwie EOG–EFTA lub w Ukrainie, pod warunkiem że spełniony jest co najmniej jeden z następujących warunków:

(i) między producentem a tym podwykonawcą przed dniem 28 maja 2025 r. ustanowiono bezpośredni stosunek umowny dotyczący produktu związanego z obronnością; lub

(ii) producent zobowiązuje się do zbadania, w ciągu dwóch lat, wykonalności zastąpienia wkładu dostarczonego przez tego podwykonawcę alternatywnym, wolnym od ograniczeń oraz spełniającym wymogi techniczne i czasowe wkładem pochodzącym z Unii, państwa EOG–EFTA lub Ukrainy;

c) na zasadzie odstępstwa od lit. a) niniejszego ustępu kwalifikują się do pomocy produkty związane z obronnością, w których produkcji uczestniczą producenci lub podwykonawcy mający siedzibę w Unii i kontrolowani przez inne państwo trzecie niebędące państwem EOG–EFTA ani Ukrainą lub inny podmiot z państwa trzeciego niemający siedziby w Unii, państwie EOG–EFTA ani Ukrainie, jeżeli ten producent lub podwykonawca został poddany monitorowaniu w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/452 (

1

) oraz, w razie potrzeby, odpowiednim środkom ograniczającym ryzyko lub jeżeli ten producent lub podwykonawca zapewnia gwarancje zgodnie z lit. d) niniejszego ustępu, zweryfikowane przez państwo członkowskie, w którym ma on siedzibę;

d) gwarancje, o których mowa w lit. c) niniejszego ustępu, muszą zapewniać, aby uczestnictwo wykonawcy lub podwykonawcy w produkcji produktu związanego z obronnością nie było sprzeczne z interesami Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony ustalonymi w ramach WPZiB na podstawie tytułu V TUE. W szczególności gwarancje te muszą potwierdzać, że do celów działań, wydatków i środków istnieją środki zapewniające, aby:

(i) kontrola nad producentem lub podwykonawcą nie była sprawowana w sposób ograniczający lub zawężający jego zdolność do prowadzenia wspieranych działań, wydatków i środków; oraz

(ii) dostęp niestowarzyszonego państwa trzeciego lub podmiotu z niestowarzyszonego państwa trzeciego do informacji niejawnych lub szczególnie chronionych dotyczących wytwarzanego produktu związanego z obronnością był uniemożliwiony, a pracownicy lub inne osoby biorące udział w produkcji produktu związanego z obronnością posiadali krajowe poświadczenie bezpieczeństwa wydane przez państwo członkowskie, w stosownych przypadkach, zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi;

e) infrastruktura, obiekty, aktywa oraz zasoby producentów i podwykonawców biorących udział w produkcji produktów związanych z obronnością muszą znajdować się na terytorium państwa członkowskiego, państwa EOG–EFTA lub Ukrainy. W przypadku gdy producenci lub podwykonawcy biorący udział w produkcji produktów związanych z obronnością nie mają łatwo dostępnej alternatywy ani odpowiedniej infrastruktury, obiektów, aktywów i zasobów na terytorium państwa członkowskiego, państwa EOG–EFTA lub Ukrainy, mogą korzystać ze swojej infrastruktury, obiektów, aktywów i zasobów znajdujących się lub przechowywanych poza tymi terytoriami, pod warunkiem że takie wykorzystanie nie narusza interesów Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony;

f) producentów i podwykonawców biorących udział w produkcji produktów związanych z obronnością można uznać za spełniających warunki kwalifikowalności, o których mowa w niniejszym ustępie, w przypadku gdy spełnili równoważne warunki na mocy rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1092 (

2

), (UE) 2021/697 (

3

), (UE) 2023/1525 (

4

) lub (UE) 2023/2418 (

5

) lub na mocy rozporządzenia (UE) 2025/1106 oraz pod warunkiem że żadne późniejsze zmiany nie podważają spełnienia tych warunków;

g) koszt komponentów pochodzących spoza Unii, państw EOG–EFTA oraz Ukrainy nie może przekraczać 35 % szacowanych kosztów komponentów produktu związanego z obronnością. Żaden komponent nie może być pozyskiwany z państwa trzeciego naruszającego interesy Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony;

h) w przypadku produktów związanych z obronnością należących do kategorii drugiej, o których mowa w ust. 2 lit. b) niniejszego artykułu, producenci mają możliwość decydowania, bez ograniczeń nałożonych przez państwa trzecie lub podmioty z państw trzecich, o określeniu, dostosowaniu i rozwoju projektu zamawianego produktu związanego z obronnością, z uwzględnieniem prawnej możliwości zastąpienia lub usunięcia komponentów podlegających ograniczeniom nałożonym przez państwa trzecie lub podmioty z państw trzecich.

Na potrzeby akapitu pierwszego niniejszego ustępu termin „podwykonawcy biorący udział w produkcji produktów związanych z obronnością” oznacza dowolny podmiot prawny, który dostarcza kluczowych czynników produkcji, posiadających unikalne cechy niezbędne do działania produktu związanego z obronnością, któremu przydzielono co najmniej 15 % wartości zamówienia, i który potrzebuje dostępu do informacji niejawnych w celu wykonania umowy.

5. Na zasadzie odstępstwa od ust. 2 i 4 oraz przy zapewnieniu pełnej zgodności z ust. 3, w przypadku gdy istnieje pilna potrzeba dostawy danego produktu związanego z obronnością wynikająca z rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie, zamówienie na produkt związany z obronnością, który nie spełnia jednego lub większej liczby warunków określonych w ust. 2 i 4, kwalifikuje się do pomocy finansowej na podstawie niniejszego rozdziału, jeżeli:

a) nie istnieje równoważny produkt odpowiadający tej pilnej potrzebie, który spełnia warunki określone w ust. 2 i 4, lub nie jest on dostępny w wymaganej skali, a czas realizacji dostawy tego produktu nie jest adekwatny w związku z pilnym charakterem sytuacji i najpilniejszymi potrzebami operacyjnymi Ukrainy; lub

b) czas realizacji dostawy takiego produktu związanego z obronnością jest znacznie krótszy niż w przypadku produktu związanego z obronnością, który spełniałby warunki określone w ust. 2 i 4 niniejszego artykułu, nawet gdyby ten produkt związany z obronnością był przedmiotem wniosku priorytetowego, o którym mowa w art. 19.

W takim przypadku Ukraina przekazuje informacje, do których ma racjonalny dostęp, aby wykazać, że warunki stosowania tego odstępstwa są spełnione. Komisja po konsultacji z grupą ekspertów, o której mowa w art. 15, sprawdza te informacje bez zbędnej zwłoki.

Zamówień na produkty związane z obronnością od producentów mających siedzibę w państwach trzecich innych niż państwa EOG–EFTA i Ukraina udziela się wyłącznie w przypadku, gdy w Unii, państwach EOG–EFTA i Ukrainie nie są dostępne alternatywy, na warunkach określonych w akapicie pierwszym lit. a) i b). W kontekście akapitu pierwszego lit. a) i b) informacje te obejmują zobowiązanie prawne do przestrzegania czasu realizacji dostawy.

Komisja zatwierdza odstępstwa, o których mowa w niniejszym ustępie, w drodze aktów wykonawczych, działając zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 27 ust. 3.

6. W stosownych przypadkach uczestniczące państwa członkowskie zapewniają, aby postępowania o udzielenie zamówienia i zamówienia na inne produkty do celów obronnych wynikające z zamówień otrzymujących wsparcie w ramach pożyczki na potrzeby wsparcia Ukrainy zawierały odpowiednie warunki kwalifikowalności w celu ochrony interesów Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony.

7. Na zasadzie odstępstwa od ust. 4 wkłady zgodnie z ust. 8 lit. e) wykorzystuje się zgodnie z warunkami kwalifikowalności danego programu unijnego.

8. Działania, wydatki i środki dotyczące produktów związanych z obronnością lub innymi produktami do celów obronnych realizuje się zgodnie z jedną z następujących metod realizacji:

a) zamówienia udzielane przez Ukrainę, z zastrzeżeniem zatwierdzenia zamówienia i dostawy przez Komisję lub uczestniczące państwa członkowskie. Ukraina jest odpowiedzialna za takie zamówienia zgodnie z prawem ukraińskim, przy czym zatwierdzenia dokonywane przez Komisję lub uczestniczące państwa członkowskie obejmują wyrywkowe kontrole dokumentacji umownej, faktur i świadectw dostawy, kontrole fizyczne u dostawców oraz fizyczną weryfikację dostaw;

b) zamówienia udzielane przez Ukrainę, które są zamówieniami realizowanymi na zasadzie współpracy zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2025/1106;

c) umowy między Ukrainą a państwami członkowskimi lub Europejską Agencją Obrony (EDA);

d) umowy w sprawie zamówień publicznych między Ukrainą a organizacjami międzynarodowymi lub międzyrządowymi; lub

e) wkłady Ukrainy do Instrumentu Wsparcia Ukrainy ustanowionego rozporządzeniem (UE) 2025/2643, ram inwestycyjnych dla Ukrainy ustanowionych rozporządzeniem (UE) 2024/792 w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania lub innych programów unijnych.

Działania, wydatki i środki związane z innymi produktami do celów obronnych mogą być również realizowane w drodze zamówień udzielanych przez Ukrainę w przypadku zamówień o wartości poniżej 7 000 000 EUR, pod warunkiem zapewnienia należytego zarządzania finansami i ochrony interesów finansowych Unii.

9. Umowy zawierane przez Ukrainę dotyczące zamówień, umów lub wkładów, o których mowa w ust. 8, są kwalifikowalne, jeżeli zostały podpisane po dniu 14 stycznia 2026 r., pod warunkiem że są one zgodne z niniejszym artykułem.

10. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 26 w celu uzupełnienia niniejszego rozporządzenia przez rozszerzenie kwalifikowalności na państwa trzecie – inne niż państwa EOG–EFTA i Ukraina – które nie naruszają interesów Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony, pod warunkiem że te państwa trzecie zawarły z Unią umowę zgodnie z art. 17 rozporządzenia (UE) 2025/1106. Każdy akt delegowany określa, w odniesieniu do każdego z danych państw trzecich, do których produktów związanych z bezpieczeństwem ma zastosowanie niniejszy przepis. Po wejściu w życie takiego aktu delegowanego uznaje się, że dane państwo trzecie zostało ujęte wśród państw EOG-EFTA i Ukrainy na potrzeby art. 13 ust. 4 w odniesieniu do tych produktów związanych z obronnością.

11. Niezależnie od ust. 10 Rada, działając na podstawie wniosku Komisji, może przyjąć akt wykonawczy w celu stwierdzenia, że dane państwo trzecie inne niż państwa EOG–EFTA i Ukraina, które nie narusza interesów Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony i które nie zawarło umowy z Unią zgodnie z art. 17 rozporządzenia (UE) 2025/1106, spełnia następujące łączne warunki:

a) zobowiązało się do wniesienia sprawiedliwego i proporcjonalnego wkładu finansowego na poczet kosztów finansowania zewnętrznego pożyczki, współmiernego do wartości zamówień udzielonych podmiotom mającym siedzibę w tym państwie trzecim. Taki wkład ma formę środków pieniężnych wnoszonych na poczet dotacji na pokrycie kosztów finansowania zewnętrznego na podstawie umowy o przyznanie wkładu między tym państwem trzecim a Unią. Stanowi on zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel zgodnie z art. 21 ust. 2 lit. e) rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509;

b) zawarło z Unią partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony; oraz

c) udziela Ukrainie znacznego wsparcia finansowego i wojskowego.

W akcie wykonawczym Rady precyzuje się – w odniesieniu do każdego z takich państw trzecich – do których produktów związanych z obronnością ma mieć zastosowanie niniejszy przepis, z uwzględnieniem warunków określonych w niniejszym ustępie.

Po wejściu w życie aktu wykonawczego Rady uznaje się, że dane państwo trzecie zostało ujęte wśród państw EOG-EFTA i Ukrainy na potrzeby art. 13 ust. 4 w odniesieniu do tych produktów związanych z obronnością.

Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, może zmienić wniosek Komisji i przyjąć zmieniony tekst w drodze decyzji wykonawczej.