Artykuł 19

1. Wyłącznie na potrzeby niniejszego rozporządzenia i w przypadku, gdy Ukraina napotyka poważne trudności z zawarciem lub wykonaniem umowy na dostawy produktów związanych z obronnością, które są pilnie potrzebne i spełniają wymogi kwalifikowalności określone w art. 13 ust. 4 lub 5, dany podmiot gospodarczy może, wspólnie z uczestniczącym państwem członkowskim, na którego terytorium znajduje się zakład produkcyjny tego podmiotu, zwrócić się do Komisji z wnioskiem o zastosowanie działania priorytetyzującego w celu priorytetowego potraktowania określonego zamówienia takich produktów wytwarzanych przez ten podmiot gospodarczy.

2. Wspólny wniosek, o którym mowa w ust. 1, obejmuje następujące elementy:

a) pierwotny wniosek Ukrainy;

b) wykaz produktów, które mają być objęte działaniem priorytetyzującym, ich specyfikacje oraz ilości, w jakich mają być dostarczone;

c) terminy, w których zakończona ma zostać dostawa produktów związanych z obronnością;

d) dowody na to, że dany podmiot gospodarczy nie może zrealizować wniosku Ukrainy, o którym mowa w lit. a), o ile nie zostanie zastosowane działanie priorytetyzujące; oraz

e) wskazanie uczciwej i rozsądnej ceny, przy której można zastosować działanie priorytetyzujące, a także elementów uzasadniających tę cenę.

3. Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w ust. 1, Komisja ocenia go bez zbędnej zwłoki.

4. Komisja opiera ocenę, o której mowa w ust. 3, na obiektywnych, rzeczowych, wymiernych i uzasadnionych danych w celu ustalenia, czy takie priorytetowe traktowanie jest niezbędne do zaradzenia poważnym trudnościom, o których mowa w ust. 1.

5. Jeżeli z oceny, o której mowa w ust. 3, wynika, że priorytetowe traktowanie jest niezbędne, Komisja przyjmuje w drodze aktu wykonawczego działanie priorytetyzujące, określające:

a) podstawę prawną wniosku priorytetowego, do której musi zastosować się podmiot gospodarczy;

b) wykaz produktów będących przedmiotem wniosku priorytetowego, ich specyfikacje oraz ilości, w jakich mają być dostarczone;

c) terminy, w których ma zostać zrealizowany wniosek priorytetowy;

d) beneficjentów wniosku priorytetowego;

e) zakres zobowiązań umownych, względem których dany wniosek priorytetowy ma pierwszeństwo;

f) wyłączenie odpowiedzialności umownej na warunkach określonych w ust. 7; oraz

g) kary przewidziane w ust. 12–18 za niewypełnienie obowiązków wynikających ze tego aktu wykonawczego.

Akt wykonawczy, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 27 ust. 3.

6. Działanie priorytetyzujące, o którym mowa w ust. 5:

a) jest realizowane po uczciwej i rozsądnej cenie, która odpowiednio uwzględnia koszty utraconych korzyści ponoszone przez podmiot gospodarczy ze względu na realizację działania priorytetyzującego, w stosunku do istniejących zobowiązań umownych; oraz

b) ma pierwszeństwo przed wszelkimi zobowiązaniami umownymi wynikającymi z prawa prywatnego lub publicznego dotyczącymi produktów związanych z obronnością objętych działaniem priorytetyzującym, na warunkach określonych w akcie wykonawczym, o którym mowa w ust. 5.

7. Podmiot gospodarczy, w odniesieniu do którego zastosowano działanie priorytetyzujące zgodnie z ust. 5, nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek naruszenie zobowiązania umownego, które podlega prawu danego uczestniczącego państwa członkowskiego, pod warunkiem że:

a) naruszenie zobowiązania umownego jest absolutnie niezbędne do zapewnienia zgodności z wymaganym priorytetowym traktowaniem;

b) zastosowano się do aktu wykonawczego, o którym mowa w ust. 5; oraz

c) wyłącznym celem wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie było uniknięcie w sposób nieuzasadniony wcześniejszego zobowiązania do wykonania świadczenia na podstawie prawa prywatnego lub publicznego.

8. Podmiot gospodarczy, w odniesieniu do którego zastosowano działanie priorytetyzujące, może zwrócić się do Komisji o zmianę aktu wykonawczego, o którym mowa w ust. 5, jeżeli uzna to za należycie uzasadnione ze względu na jedną z następujących podstaw:

a) podmiot gospodarczy nie jest w stanie zrealizować działania priorytetyzującego z powodu niewystarczającego potencjału produkcyjnego lub niewystarczających zdolności produkcyjnych, również w sytuacji preferencyjnego traktowania wniosku;

b) realizacja działania priorytetyzującego stanowiłaby nadmierne obciążenie ekonomiczne dla podmiotu gospodarczego i narażałaby go na szczególne trudności.

9. Podmiot gospodarczy przekazuje wszelkie istotne i uzasadnione informacje, aby umożliwić Komisji ocenę zasadności wniosku o zmianę, o którym mowa w ust. 8.

10. Na podstawie analizy przyczyn i dowodów przedstawionych przez podmiot gospodarczy Komisja może, po przeprowadzeniu konsultacji z uczestniczącym państwem członkowskim, na którego terytorium znajduje się odpowiedni zakład produkcyjny danego podmiotu gospodarczego, oraz po uzyskaniu uprzedniej zgody tego państwa, zmienić swój akt wykonawczy w celu częściowego lub całkowitego zwolnienia danego podmiotu gospodarczego z obowiązków wynikających z niniejszego artykułu.

11. Jeżeli podmiot gospodarczy, po wyraźnym wyrażeniu zgody na priorytetowe traktowanie zamówień, o które zwróciła się Komisja, umyślnie lub w wyniku rażącego zaniedbania nie wywiązuje się z obowiązku priorytetowego traktowania tych zamówień, podlega on karze pieniężnej określonej w ust. 12–18, z wyjątkiem sytuacji, gdy:

a) podmiot gospodarczy nie jest w stanie wykonać wniosku priorytetowego z powodu niewystarczającego potencjału produkcyjnego lub niewystarczającej zdolności produkcyjnej, bądź ze względów technicznych; lub

b) wykonanie lub zakończenie zlecenia stanowiłoby nadmierne obciążenie ekonomiczne dla podmiotu gospodarczego i narażałoby go na szczególne trudności, w tym na znaczne ryzyko dla ciągłości działania.

Dochody z kar pieniężnych stanowią zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel w rozumieniu art. 21 ust. 5 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 na rzecz programu pomocy zewnętrznej, do którego kwalifikuje się Ukraina.

12. Jeżeli Komisja uzna to za konieczne i proporcjonalne, może – w drodze aktów wykonawczych – nakładać na podmioty gospodarcze kary pieniężne w wysokości nieprzekraczającej 300 000 EUR, jeżeli podmiot gospodarczy umyślnie lub w wyniku rażącego zaniedbania nie wywiązuje się z obowiązku realizacji wniosku priorytetowego na podstawie niniejszego artykułu.

Akty wykonawcze, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 27 ust. 3.

13. Przed podjęciem decyzji na podstawie ust. 12 Komisja zapewnia danemu podmiotowi gospodarczemu możliwość złożenia wyjaśnień zgodnie z ust. 15. Komisja uwzględnia wszelkie należyte uzasadnienia przedstawione przez podmiot gospodarczy w celu ustalenia, czy nałożenie kary pieniężnej jest konieczne i proporcjonalne.

14. Ustalając kwotę kary pieniężnej, Komisja bierze pod uwagę charakter, wagę i czas trwania naruszenia, w tym to, czy podmiot gospodarczy częściowo zrealizował zamówienie priorytetowe lub wniosek priorytetowy.

15. Przed podjęciem decyzji na podstawie ust. 12 Komisja zapewnia, aby dane podmioty gospodarcze miały możliwość przedstawienia uwag dotyczących:

a) wstępnych ustaleń Komisji, w tym w każdej kwestii, w której Komisja zgłosiła zastrzeżenia;

b) środków, które Komisja może zamierzać wprowadzić w świetle wstępnych ustaleń zgodnie z lit. a) niniejszego ustępu.

16. Dane podmioty gospodarcze mogą przedstawić Komisji swoje uwagi do jej wstępnych ustaleń w terminie wyznaczonym przez Komisję we wstępnych ustaleniach, przy czym termin ten nie może być krótszy niż 14 dni roboczych.

17. Podstawą nałożenia przez Komisję kar pieniężnych mogą być wyłącznie zastrzeżenia, co do których dane podmioty gospodarcze mogły przedstawić swoje uwagi.

18. Jeżeli Komisja poinformowała dane podmioty gospodarcze o swoich wstępnych ustaleniach, o których mowa w ust. 15, udziela ona, na wniosek, dostępu do akt Komisji na warunkach wynegocjowanego ujawnienia, z zastrzeżeniem uzasadnionego interesu podmiotów gospodarczych w zakresie ochrony ich tajemnic handlowych lub w celu zachowania tajemnic handlowych lub innych informacji poufnych jakiejkolwiek osoby. Prawo dostępu do akt sprawy nie obejmuje informacji poufnych i dokumentów wewnętrznych Komisji ani organów uczestniczących państw członkowskich, w szczególności korespondencji między Komisją a organami uczestniczących państw członkowskich. Niniejszy ustęp nie uniemożliwia Komisji ujawnienia i wykorzystania informacji koniecznych do udowodnienia naruszenia.

19. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla praw uczestniczących państw członkowskich do ochrony ich podstawowych interesów bezpieczeństwa zgodnie z art. 346 ust. 1 lit. b) TFUE.