Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Dział III — Wyłączenie sędziego
Art. 48
ObowiązujeSprawdź, czy ten artykuł nie został zmieniony
Treść pochodzi z tekstu jednolitego Dz.U. 2026 poz. 468 z 7 kwietnia 2026. Później ustawę zmieniały akty, których nie umiemy przypisać do artykułów: Dz.U. 2026 poz. 1003 . Pozostałe późniejsze nowelizacje (3) według swojej treści tego artykułu nie zmieniają.
§ 1. Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy:
1) w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;
2) w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
3) w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4) w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej ze stron;
5) w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6) w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu tego orzeczenia.
§ 2. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.
§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie lub skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.
Jak powołać ten przepis
art. 48 k.p.c.
art. 48 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.)
Orzeczenia powołujące ten przepis (93)
Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny: najpierw uchwały, potem najnowsze wyroki. Pokazujemy treść orzeczenia, nie wnioski z niego. Zbiór kończy się na 22 czerwca 2016 — nowszych orzeczeń tu nie ma.
-
Sąd Najwyższy Uchwała · 13 maja 2015
III CZP 10/15
…h strony, w tym jako pełnomocnik procesowy, jest wyłączony z mocy ustawy na podstawie art. 48 § 1 pkt 4 k.p.c. w sprawie, w której ta strona jest interwenientem ubocznym?" podjął uchwałę: Sędzia jest wyłączony z mocy ustawy tylko w sprawach, w których - będąc …
-
Sąd Najwyższy Uchwała · 26 listopada 2014
III CZP 80/14
…cyjnym ustawodawca – obok instytucji wyłączenia sędziego z mocy ustawy uregulowanej w art. 48 k.p.c. – przewidział obowiązek rozpoznania sprawy „w innym składzie”. Zgodnie z art. 386 § 5 k.p.c., w razie uchylenia zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji…
-
Sąd Najwyższy Uchwała · 11 września 2014
III CZP 66/14
…ne tylko wtedy, gdy wszyscy sędziowie określonego sądu zostali wyłączeni na podstawie art. 48 lub 49 k.p.c. Należy przy tym podkreślić, że instytucja wyłączenia sędziego - po korekturach spowodowanych orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego …
-
Trybunał Konstytucyjny Wyrok · 22 września 2015
SK 21/14
…cyjną w 2008 r., zasiadał sędzia D.Z., który był wyłączony z orzekania z mocy ustawy (art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.). Wyrok ETPC potwierdził zaś naruszenie prawa skarżącej do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny i niezawisły sąd. Postanowieniem z 28 sierpnia 201…
-
Sąd Najwyższy Wyrok · 29 kwietnia 2015
V CSK 453/14
…go zawierają enumeratywnie wymienione przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Z art. 48 § 1 k.p.c. wynika, że w rozpoznawanej sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła. Z kolei, w art. 48 § 6 k.p.c. odnoszącym się do spraw o odszkodowanie z tytułu sz…
Wszystkie orzeczenia powołujące Art. 48 (93) — można w nich szukać słów.
Treść według tekstu jednolitego
Ustawa była zmieniana. Obecne brzmienie ogłoszono jako tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 468, 7 kwietnia 2026.
Po ogłoszeniu tego tekstu ustawę zmieniono jeszcze 4 razy. Tych zmian poniższa treść nie zawiera — sprawdź akty zmieniające na stronie aktu.
Zmiany, których ta treść nie zawiera (4)
- Dz.U. 2026 poz. 830 · w życiu od 8 lipca 2026 — zmienia art. 4¹
- Dz.U. 2026 poz. 1003 · w życiu od 11 sierpnia 2026 — nie umiemy wskazać zmienionych przepisów
- Dz.U. 2026 poz. 1046 · wejdzie w życie 5 listopada 2026 — zmienia art. 47, 461, 477⁶
- Dz.U. 2026 poz. 1296 · wejdzie w życie 6 listopada 2026 — zmienia art. 17
Lexeva pokazuje treść przepisu, nie udziela porad prawnych. Moc prawną ma wyłącznie tekst ogłoszony w dzienniku urzędowym.