II PK 168/12

Sygn. akt II PK 168/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa E. O. i innych, przeciwko Izbie Celnej w W.

o wynagrodzenie i zapłatę równoważnika pieniężnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 lutego 2013 r.,

skarg kasacyjnych powodów U. D. i D. M. od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 20 grudnia 2011 r.,

1) uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej roszczeń U.

D. i D. M. o zapłatę równoważnika pieniężnego i przekazuje

sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego;

2) oddala skargi kasacyjne w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

2

Powodowie: E. O., B. B., B. W., U. D., I. Ł., E. K., J. T., D. M. w pozwach

skierowanych przeciwko Izbie Celnej w W. wnieśli o zasądzenie wskazanych kwot

tytułem równoważnika pieniężnego za nieprzyznanie im lokalu mieszkalnego lub

kwatery tymczasowej w związku z przeniesieniem do pełnienia służby celnej w

innej miejscowości, za okres od 14 czerwca 2004 r. do dnia zapłaty i dalej na

przyszłość, domagali się również zwrotu kosztów dojazdów, do i z miejsca pełnienia

służby, potrąconych im z wynagrodzenia za pracę na pokrycie kosztów dojazdów

autokarem pracodawcy do i z miejsca zamieszkania za okres od 1 marca 2005 r.

do 1 grudnia 2007 r. wraz z ustawowymi odsetkami.

Sąd Rejonowy ustalił, że powodowie pełnili służbę jako funkcjonariusze celni

w Urzędzie Celnym w L., z wyjątkiem powódki U. D., która pełniła służbę w Izbie

Celnej w Ł. Decyzjami Prezesa Głównego Urzędu Ceł wydanymi na podstawie art.

18 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (jednolity tekst: Dz.U.

2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.; dalej jako: „ustawa o Służbie Celnej z 1999 r.”)

każdy z powodów, na przestrzeni czasu od kwietnia 2001 r. do września 2002 r., za

uprzednio wyrażoną przez siebie zgodą, został przeniesiony do pełnienia służby w

Urzędzie Celnym w W. Powódki po ich przeniesieniu do pełnienia służby celnej w

W. zamieszkiwały w L., zaś powód D. M. mieszkał w miejscowości Lu. Po

przeniesieniu żaden z powodów nie otrzymał lokalu mieszkalnego lub kwatery

tymczasowej w W. lub w miejscowości pobliskiej. Od 2001 r. dyrektor Izby Celnej w

W. zapewniał funkcjonariuszom tej Izby bezpłatny dojazd służbowym autokarem z

ich miejsca zamieszkania do miejsca służby na trasie od L. do W. i z powrotem.

Jednakże od 1 marca 2005 r. ze względów ekonomicznych dyrektor podjął decyzję

o częściowym partycypowaniu pracowników w kosztach dowozu. Zostali oni tylko

częściowo obciążeni kosztami dowozu po około 100 zł miesięcznie, co odpowiadało

kosztom paliwa. Wszyscy powodowie wyrazili zgodę na comiesięczne potrącanie

im z wynagrodzenia kosztów dojazdów do pracy autobusem służbowym na trasie L.

– W. i W. – L. Na przestrzeni czasu od października 2007 r. do lutego 2008 r.

powodowie złożyli stronie pozwanej oświadczenia mieszkaniowe, w których

wskazali, że nie posiadają lokalu mieszkalnego położonego w miejscu pełnienia

służby, bądź w miejscowości pobliskiej, a także, że żaden z członków ich rodziny

nie posiada takiego lokalu mieszkalnego. Zwrócili się o przydział lokalu

3

mieszkalnego lub tymczasowej kwatery, a także o zaprzestanie potrącania z

pobieranego przez nich wynagrodzenia kosztów korzystania z autobusu

służbowego oraz o zwrot kosztów dojazdu bezpodstawnie potrącanych z

wynagrodzenia od 1 marca 2005 r. Po złożeniu powyższych oświadczeń strona

pozwana zaprzestała potrąceń z wynagrodzeń powodów, z wyjątkiem potrąceń w

wysokości 146 zł za miesiące listopad i grudzień 2007 r. z wynagrodzenia I. Ł., J.

T., E. O., B. B., B. W. i tylko za miesiąc grudzień 2007 r. z wynagrodzenia E. K.

Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne, Sąd Rejonowy uznał

powództwa za niezasługujące na uwzględnienie co do zasady. Sąd wskazał, że w

myśl art. 231 ust. 1 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o

Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), która weszła w życie 31

października 2009 r., w sprawach ze stosunku służbowego, zaistniałych przed

dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Do oceny

prawnej roszczeń powodów o zasądzenie równoważników pieniężnych

zastosowanie znajdują zatem przepisy poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie

Celnej z 1999 r. Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 tej ustawy, przeniesienie

funkcjonariusza celnego do innej miejscowości, z której dojazd był znacznie

utrudniony, wymagało zapewnienia funkcjonariuszowi odpowiednich warunków

mieszkaniowych, z uwzględnieniem jego sytuacji rodzinnej. W takich wypadkach

funkcjonariuszowi przysługiwał zwrot kosztów przeniesienia, w tym zwrot kosztów

podróży. Ustawą z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo

Celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623), która weszła w życie 1 maja 2004 r., wprowadzono

do ustawy o Służbie Celnej art. 20a, stanowiący w ust. 1, że: „w wypadku, o którym

mowa w art. 20 ust. 1, jeżeli zapewnienie funkcjonariuszowi odpowiednich

warunków mieszkaniowych jest niemożliwe lub utrudnione oraz jeżeli on sam lub

członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia

służby lub w miejscowości pobliskiej, funkcjonariuszowi celnemu przysługuje

równoważnik pieniężny”. W ust. 2 art. 20a ustawy zawarto delegację ustawową dla

Ministra Finansów do określenia w drodze rozporządzenia wysokości i warunków

przyznawania równoważnika pieniężnego. Na podstawie tego przepisu Minister

Finansów wydał rozporządzenie z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie świadczeń

związanych z przeniesieniem funkcjonariusza celnego do pełnienia służby w innej

4

miejscowości (Dz.U. Nr 120, poz. 1254 ze zm.; dalej jako: „rozporządzenie z

2004 r.”), które w § 2 stanowiło, że funkcjonariuszowi celnemu przeniesionemu do

pełnienia służby w innej miejscowości przyznawało się lokal mieszkalny lub

tymczasową kwaterę w miejscowości, w której stale lub czasowo pełnił służbę, lub

w miejscowości pobliskiej, albo równoważnik pieniężny. Za miejscowość pobliską

uznawana była miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi środkami

transportu, przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami, nie

przekraczał w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) najbliższej

miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania,

bez uwzględnienia dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z

której funkcjonariusz dojeżdżał, oraz miejscowości, w której wykonywał obowiązki

służbowe. W ocenie Sądu, przepis art. 20a ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. miał

zastosowanie wyłącznie do tych funkcjonariuszy, którzy zostali przeniesieni do

pełnienia służby w innej miejscowości od dnia jego wejścia w życie, tj. 1 maja

2004 r., z uwzględnieniem jednak przepisu § 25 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r.,

zgodnie z którym przepisy dotyczące równoważnika pieniężnego mają

zastosowanie również do funkcjonariuszy przeniesionych do pełnienia służby w

innej miejscowości po dniu 31 października 2003 r. Powodowie zostali zaś

przeniesieni do pełnienia służby w Izbie Celnej w W. przed tym dniem, wobec

czego nie mają prawa do spornego równoważnika. Ponadto według Sądu, w

przypadku powodów nie można mówić o „utrudnionym dojeździe”, pomimo że

powodowie zostali przeniesieni do pełnienia służby w Izbie Celnej w W. i

zamieszkiwali na stałe poza miejscem pełnienia tej służby, bo strona pozwana

zapewniła im dojazd do pracy i z pracy do domu.

Przechodząc do oceny zasadności żądania powodów zasądzenia kwot

potrącanych powodom z wynagrodzenia od 1 marca 2005 r., tj. częściowych

kosztów eksploatacji autobusu służbowego, Sąd uwzględnił je jedynie w części.

Według Sądu, potrącenia z wynagrodzeń powodów dokonywane przez stronę

pozwaną były zgodne z art. 87 k.p., gdyż miały miejsce za zgodą pracownika

wyrażoną na piśmie, ze wskazaniem kwoty potrącenia, a także zawierały

stwierdzenia, że oświadczenia te są ważne do odwołania. Jednak po złożeniu w

miesiącu październiku 2007 r. przez powodów I. Ł., J. T., E. O., B. B., B. W.

5

oświadczeń mieszkaniowych, w których powodowie ci wnieśli o zaprzestanie

dokonywania potrąceń z ich wynagrodzeń, strona pozwana dokonała potrąceń z ich

wynagrodzeń jeszcze za miesiące listopad i grudzień 2007 r. kwot po 146 zł.

Podobnie strona pozwana dokonała jeszcze potrącenia z wynagrodzenia powódki

E. K. za miesiąc grudzień 2007 r. kwoty 146 zł. Potrącenia te miały miejsce po

odwołaniu zgody na potrącenia z wynagrodzeń, a zatem z naruszeniem przepisu

art. 87 k.p. Kierując się powyższymi przesłankami, Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia

18 kwietnia 2011 r. zasądził na rzecz powódek: I. Ł., J. T., E. O., B. B., B. W. kwoty

po 292 zł i na rzecz E. K. kwotę 146 zł, a dalej idące powództwa oddalił.

Rozpoznając apelacje powodów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy wyrokiem z

dnia 20 grudnia 2011 r. oddalił je jako bezzasadne.

Sąd odwoławczy uznał ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez Sąd

pierwszej instancji za prawidłowe i przyjął je za własne, podzielając również ocenę

prawną tego Sądu. Wskazał, że do rozstrzygnięcia żądań powodów w zakresie

równoważników pieniężnych zastosowanie miały przepisy poprzednio

obowiązującej ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. oraz wydane na jej podstawie akty

wykonawcze. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował do oceny tych

roszczeń art. 20 i art. 20a ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. oraz § 25

rozporządzenia z 2004 r., a zatem wobec ustalenia, że powodowie zostali

przeniesieni do pełnienia służby w Urzędzie Celnym w W. przed 31 października

2003 r., brak było podstaw do zasądzenia dochodzonego przez nich równoważnika

pieniężnego zarówno za okres przeszły, jak i na przyszłość. Prawo do

równoważnika pieniężnego mieli jedynie funkcjonariusze celni przeniesieni do

pełnienia służby w innej miejscowości po 31 października 2003 r., a zatem nie

powodowie, którzy przeniesieni zostali w 2001 roku.

W ocenie Sądu, nie doszło również do naruszenia art. 87 k.p. Pomimo, że w

ustawie o Służbie Celnej nie została bezpośrednio uregulowana kwestia potrąceń z

uposażenia funkcjonariuszy, to nie ulega wątpliwości, że ustawa ta odsyła do

stosowania przepisów szczególnych, przez które należy rozumieć przepisy

Kodeksu pracy, prawidłowo zastosowane przez Sąd Rejonowy,

Sąd odwoławczy stwierdził następnie, że nie doszło także do naruszenia art.

65 § 1 i 2 k.c. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że nieodpłatne dowozy

6

pracowników do końca lutego 2005 r. wynikały z dobrej woli pracodawcy, podobnie

jak transport po tej dacie, jedynie za pokryciem kosztów paliwa. Pracodawca nie

ma obowiązku zapewnienia pracownikom transportu do miejsca pełnienia służby, a

tym bardziej transportu bezpłatnego. Powodowie wyrazili zgodę na dokonywanie

potrąceń i nie sposób stwierdzić, aby znajdowali się pod presją ze strony

pracodawcy. Dlatego, zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji

prawidłowo uznał, że nie było podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz powodów

równoważnika pieniężnego oraz do zapewnienia im bezpłatnych dojazdów do

pracy, a w konsekwencji zwrotu kosztów dojazdów służbowym autobusem z

miejsca ich zamieszkania do miejsca pełnienia służby.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli powodowie U. D. i D. M.,

zaskarżając wyrok w części odnoszącej się do rozstrzygnięcia ich żądań w całości i

wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postepowania.

Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 20a ust.

1 i 2 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. w związku z § 25 ust. 1 rozporządzenia z

2004 r., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że „prawo do

równoważnika pieniężnego mieli funkcjonariusze celni przeniesieni do pełnienia

służby w innej miejscowości po 31 października 2003 r.”, podczas gdy kontrola

przez Sąd drugiej instancji wskazanych przepisów, przeprowadzona zgodnie z art.

178 ust. 1 Konstytucji RP, powinna była doprowadzić do odstąpienia od

zastosowania § 25 ust. 1 powołanego rozporządzenia.

Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego w

sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 233 § 1 w związku z art. 382 i w związku z art. 391 § 1 k.p.c., polegające na:

nieuwzględnieniu wiarygodnych i mających dla sprawy znaczenie dowodów: z pism

pozwanego z 20 stycznia 2009 r., pism pozwanego z 16 stycznia 2008 r. oraz z 24

stycznia 2008 r., jak również z treści wyjaśnień dyrektora strony pozwanej D. S., a

także wobec nierozważenia wbrew treści w/w dowodów, że dla stron niniejszego

postępowania okolicznością bezsporną było, że W. jest miejscowością, z której

dojazd jest znacznie utrudniony, jak również, że skarżący znajdowali się pod presją

7

ze strony pozwanego oraz że żądali zwrotu kwot potrącanych z ich uposażenia, jak

również, że twierdzili, że potrącanie jest bezprawne (świadczenie nienależne);

- art. 378 § 1 i 382 w związku z art. 391 k.p.c., przez nierozpoznanie sprawy, co do

meritum i całkowite pominięcie zarzutów zgłoszonych w apelacji;

- art. 382 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez:

pominięcie znacznej części zebranego w sprawie materiału dowodowego

odnoszącego się do bezspornego dla stron faktu, że W. jest miejscowością, z której

dojazd jest znacznie utrudniony, jak również wywierania na skarżących presji, aby

ci wyrazili zgodę na dokonywanie przez pozwanego potrąceń z ich uposażenia oraz

niezmiennego i wielokrotnie artykułowanego stanowiska skarżących co do

bezprawności potrąceń dokonywanych przez pozwanego z ich uposażenia, a także

poprzez niedokonanie żadnych istotnych ustaleń i niewyjaśnienie podstawy prawnej

wyroku i nieprzytoczenie przepisów prawa, jak również brak ustalenia w drodze

wykładni ich znaczenia i brak omówienia w uzasadnieniu przyczyn, dla których

innym dowodom opisanym j/w Sąd drugiej instancji odmówił wiarygodności i mocy

dowodowej, przez co zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Za nietrafny należy uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 328 § 2 w

związku z art. 391 § 1 k.p.c. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W

postępowaniu przed sądem odwoławczym przepis art. 328 § 2 k.p.c. stosuje się

odpowiednio, co oznacza, że jeżeli ten sąd w pełni podziela ocenę dowodów, jakiej

dokonał sąd pierwszej instancji, to nie ma obowiązku ponownego przytaczania w

uzasadnieniu wydanego orzeczenia przyczyn, dla których określonym dowodom

odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W takim wypadku wystarczy

stwierdzenie, że podziela argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu wyroku

sądu pierwszej instancji, w którym poszczególne dowody zostały wyczerpująco

omówione i traktuje ustalenia pierwszoinstancyjne jako własne. Nie ma też

przeszkód, aby sąd drugiej instancji odwołał się do oceny prawnej sądu pierwszej

instancji, jeżeli w pełni ją podziela i uznaje za wyczerpującą (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2012 r., I CSK 72/12, LEX nr 1215604). Z treści

uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika zaś, że Sąd Okręgowy w pełni

8

zaakceptował i ustalenia faktyczne, i oceny prawne Sądu Rejonowego. W

rezultacie, choć uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w taki

sposób, że zrozumienie jego treści wymaga uprzedniego zapoznania się z

motywami orzeczenia Sądu pierwszej instancji, to jednak nie można uznać tego za

uchybienie, które uniemożliwia Sądowi Najwyższemu kontrolę prawidłowości

zastosowania przez Sąd odwoławczy prawa procesowego i materialnego, co jest w

świetle utrwalonych poglądów judykatury niezbędne dla stwierdzenia zasadności

zarzutu naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. (por. np. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia: 5 października 2005 r., I UK 49/05, OSNP 2006 nr 17-

18, poz. 280; 16 października 2009 r., I UK 129/09, LEX nr 558286; czy 8 czerwca

2010 r., I PK 29/10, LEX nr 599519).

Trafnie natomiast skarżący zarzucili naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. Sąd

Okręgowy odniósł się bowiem do zarzutów apelacji w sposób niezmiernie

lakoniczny, w istocie stwarzając jedynie pozory ich rozważenia. Wynikający z art.

378 § 1 k.p.c. obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji oznacza zaś

zarówno zakaz wykraczania poza granice apelacji, jak też nakaz merytorycznego

rozważenia wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji w celu jednoznacznego

określenia podstawy prawnej własnego orzeczenia. Z motywów zaskarżonego

orzeczenia wynika tymczasem, że Sąd Okręgowy całkowicie pominął niektóre

zarzuty apelujących, w tym zwłaszcza zarzut odnoszący się do niedokonania przez

Sąd Rejonowy oceny zgodności § 25 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. z art. 20 ust. 1

i art. 20a ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r., jak również zarzuty dotyczące

pominięcia przez ten Sąd dowodów wskazujących na to, że W. jest miejscowością,

z której dojazd do L. jest znacznie utrudniony, co mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy. Pominięcie przez Sąd drugiej instancji części materiału dowodowego

uzasadnia też zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. Nie może być natomiast przez Sąd

Najwyższy rozpoznany zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. z uwagi na treść art.

3983

§ 3 k.p.c. wykluczającą z podstaw skargi zarzuty dotyczące ustalenia faktów

lub oceny dowodów, której to oceny bezpośrednio dotyczy art. 233 § 1 k.p.c.

W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego usprawiedliwiony jest

zarzut naruszenia art. 20a ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. w związku z

§ 25 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. Wskazać bowiem należy, że sąd ma

9

obowiązek dokonania oceny, czy przepis aktu wykonawczego jest zgodny z ustawą

lub czy nie wykracza poza ustawowe upoważnienie, na podstawie którego został

wydany. Przepisu aktu wykonawczego niezgodnego z ustawą sąd nie może

stosować (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24

lutego 2011 r., I PZP 6/10, OSNP 2011 nr 21 – 22, poz. 268 i cytowane w jej

uzasadnieniu orzecznictwo). Jak przyjęto w podstawie prawnej zaskarżonego

wyroku, przesłanki uzyskania równoważnika pieniężnego przez funkcjonariusza

celnego określa art. 20 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. Zgodnie z tym

przepisem, przeniesienie funkcjonariusza celnego do innej miejscowości, z której

dojazd jest znacznie utrudniony, wymaga zapewnienia funkcjonariuszowi

odpowiednich warunków mieszkaniowych, z uwzględnieniem jego sytuacji

rodzinnej. Z kolei, według art. 20a ust. 1 tej ustawy, w wypadku, o którym mowa w

art. 20 ust. 1, jeżeli zapewnienie funkcjonariuszowi odpowiednich warunków

mieszkaniowych jest niemożliwe lub utrudnione oraz jeżeli on sam lub członkowie

jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w

miejscowości pobliskiej, funkcjonariuszowi celnemu przysługuje równoważnik

pieniężny. Przepis art. 20a został dodany do ustawy o Służbie Celnej z 1999 r.

przez art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające

ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) z dniem 1 maja 2004 r., a

ustawa w tym zakresie nie zawiera żadnych przepisów przejściowych. W takiej

sytuacji, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 1998 r.,

K 24/97 (OTK 1998 nr 2, poz. 13), następstwa zdarzeń prawnych zaistniałych pod

rządami dawnych przepisów, gdy trwają one nadal, w odniesieniu do nowego

odcinka czasu oceniać należy według norm nowej ustawy. O ile więc zdarzenia

zapoczątkowane pod rządami dawnych przepisów mają charakter ciągły i trwają

nadal, stosuje się do nich przepisy nowe. Inaczej mówiąc, jeżeli funkcjonariusze

celni przeniesieni przed dniem 1 maja 2004 r. do miejscowości, z której dojazd jest

znacznie utrudniony, nadal nie mają zapewnionych odpowiednich warunków

mieszkaniowych w myśl art. 20 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r., to

poczynając od dnia 1 maja 2004 r. zastosowanie do nich znajduje art. 20a ust. 1 tej

ustawy, przewidujący prawo do równoważnika pieniężnego po spełnieniu

przewidzianych w nim warunków. Z art. 20a ust. 1 i 2 ustawy nie wynika zatem

10

żadne ograniczenie zakresu podmiotowego uprawnionych do wypłaty

równoważnika pieniężnego. Wobec tego przepis § 25 ust. 1 rozporządzenia z 2004

r., zgodnie z którym przepisy dotyczące równoważnika pieniężnego mają

odpowiednio zastosowanie do funkcjonariuszy, spełniających warunki do jego

otrzymania, przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości po dniu 31

października 2003 r., wykracza poza granice upoważnienia ustawowego,

naruszając tym samym art. 20a ust. 2 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. Przepis §

25 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r., wbrew brzmieniu art. 20a ust. 1 ustawy o

Służbie Celnej z 1999 r., pozbawia bowiem prawa do równoważnika pieniężnego

funkcjonariuszy, którym nie zapewniono odpowiednich warunków mieszkaniowych

w związku z przeniesieniem do innej miejscowości przed 31 października 2003 r.

Przepis ten modyfikuje krąg podmiotów uprawnionych do wypłaty równoważnika

pieniężnego, określony w ustawie, przez co pozostaje w sprzeczności z zasadami

wydawania rozporządzeń, określonymi w art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji

RP. W konsekwencji należy stwierdzić, że wbrew stanowisku Sądu Okręgowego,

równoważnik pieniężny przewidziany przez art. 20a ust. 1 ustawy o Służbie Celnej

z 1999 r. przysługuje także funkcjonariuszom przeniesionym przed 31 października

2003 r. do innej miejscowości, z której dojazd jest znacznie utrudniony, jeżeli nadal

spełniają warunki do jego otrzymywania.

Zaskarżając wyrok Sądu drugiej instancji w całości, a zatem także w

zakresie dotyczącym orzeczenia o zwrocie kosztów dojazdu do i z miejsca

pełnienia służby, pełnomocnik skarżących nie wskazał jednak przepisu prawa, który

mógł, w jego ocenie, stanowić podstawę takiego zwrotu i został naruszony przez

zaskarżony wyrok. Z tego względu Sąd Najwyższy, mogąc rozpoznawać skargę

kasacyjną wyłącznie w granicach jej podstaw oraz w granicach zaskarżenia (art.

39813

§ 1 k.p.c.), oddalił skargi w tym zakresie.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814

k.p.c., art. 39815

§

1 k.p.c. i art. 39821

w związku z art. 108 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

11