I UK 576/12

Sygn. akt I UK 576/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania E. W. – S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do emerytury nauczycielskiej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 marca 2013 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 3 kwietnia 2012 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 września 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

odmówił ubezpieczonej E. W.-S. (ur. 11 maja 1956 r.) prawa do emerytury

nauczycielskiej wywodząc, że nie udowodniła wymaganego stażu pracy. W

2

odwołaniu ubezpieczona domagała się zmiany decyzji i przyznania jej prawa do

emerytury podnosząc, że z dniem 31 sierpnia 2008 r. rozwiązała stosunek pracy.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd

Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Sąd ustalił,

że organ rentowy uznał za udowodnione 28 lat, 4 miesiące okresów składkowych

oraz 4 lata, 6 miesięcy i 12 dni okresów nieskładkowych, tj. łącznie 32 lata, 10

miesięcy i 12 dni, w tym za udowodnione uznał 7 lat, 7 miesięcy i 24 dni pracy

nauczycielskiej. Nie zaliczył ubezpieczonej do pracy nauczycielskiej, między innymi

okresów pracy: - od 1 września 1979 r. do 31 sierpnia 1990 r. oraz od 1 września

1991 r. do 31 sierpnia 2002 r. w Stowarzyszeniu Społecznych Ognisk

Artystycznych w […], Społecznym Ognisku Muzycznym w R. na stanowisku

nauczyciela gry na pianinie i umuzykalnienia oraz od 1 września 2002 r. do 15

września 2005 r. w Stowarzyszeniu Edukacji Artystyczno-Oświatowej w K.,

Społecznym Ognisku Muzycznym w R. na stanowisku nauczyciela gry na

fortepianie, ponieważ ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. dokonano zmiany zakresu

podmiotowego Karty Nauczyciela i wyłączono nauczycieli zatrudnionych w

organizacjach społecznych. 1 września 2008 r. ubezpieczona rozwiązała stosunek

pracy. W oparciu o akta Sądu Okręgowego ze sprawy o sygn. VIII U 1338/06, na

podstawie pisma Kuratorium Oświaty z 5 września 2006 r. Sąd Okręgowy ustalił, że

pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w Stowarzyszeniu Społecznych Ognisk

Artystycznych są nauczycielami w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r.

Karta praw i obowiązków nauczyciela oraz ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta

Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. Nr 97, poz. 674 z 2006 r. ze zm.). W piśmie

wskazano, że na podstawie analizy statutu oraz pozostałej dokumentacji

Stowarzyszenia można stwierdzić, że Stowarzyszenie Społecznych Ognisk

Artystycznych […] było placówką kształcenia artystycznego, a zatrudnieni w niej

nauczyciele podlegali ww. ustawom. Powołując jako podstawę prawną

rozstrzygnięcia art. 88 Karty Nauczyciela, Sąd Okręgowy wywiódł, że zgodnie z

obowiązującym do 5 kwietnia 2000 r. brzmieniem art. 1 pkt 6 Karty Nauczyciela, jej

postanowieniom podlegali także nauczyciele zatrudnieni w placówkach kształcenia

artystycznego dzieci i młodzieży, placówkach opiekuńczo-wychowawczych,

prowadzonych przez spółdzielnie, instytucje i organizacje społeczne, które

3

działalność oświatowo-wychowawczą i kształcenie artystyczne prowadzą na

podstawie statutu. Stowarzyszenie Społecznych Ognisk Artystycznych w […]

niewątpliwie prowadziło statutową działalność oświatowo-wychowawczą i

kształcenie artystyczne. Jednakże stan prawny wskazany powyżej został zmieniony

z dniem 6 kwietnia 2000 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000

r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 19, poz. 239). Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy: „Nauczyciele,

wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w dniu wejścia w życie

ustawy w: 1. przedszkolach publicznych i szkołach publicznych prowadzonych

przez osoby fizyczne oraz osoby prawne nie będące jednostkami samorządu

terytorialnego, 2. placówkach kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży,

placówkach opiekuńczo - wychowawczych i resocjalizacyjnych, prowadzonych

przez spółdzielnie, instytucje i organizacje społeczne, które działalność oświatowo-

wychowawczą i kształcenie artystyczne prowadzą na podstawie statutu, 3.

organizacjach społecznych na stanowiskach wymagających kwalifikacji

pedagogicznych zachowują do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy

dotychczasowe uprawnienia określone ustawą, o ile ustawa, o której mowa w art. 1

takie uprawnienia przewiduje". Zatem, zdaniem Sądu pierwszej instancji,

nowelizacja ta zmodyfikowała zakres podmiotowy ustawy, wyłączając spod jej

działania nauczycieli zatrudnionych w wymienionych placówkach. Nauczyciele ci na

mocy przejściowego art. 6 ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r.

zachowali jednak swoje dotychczasowe uprawnienia aż do czasu rozwiązania lub

wygaśnięcia ich stosunku pracy - jeśli dane uprawnienia przewidziane były w

znowelizowanej Karcie. Stosunek pracy ubezpieczonej w Społecznym Ognisku

Muzycznym w R. w ramach Stowarzyszenia Społecznych Ognisk Artystycznych

ustał w 2002 r., a w ramach Stowarzyszenia Edukacji Artystyczno-Oświatowej w K.

w 2005 r. Zdaniem Sądu Okręgowego z pisma Kuratorium Oświaty z dnia 5

września 2006 r. nie wynika, że Stowarzyszenie Społecznych Ognisk Artystycznych

działało w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. b i art. 91b ust. 2 pkt 4 ustawy Karta

Nauczyciela, gdyż statut jedynie ogólnie odwołuje się do postanowień szeregu

ustaw, w tym ustawy Karta Nauczyciela. Z pisma nie wynika, że pracownicy

pedagogiczni zatrudnieni w Stowarzyszeniu są nauczycielami w rozumieniu Karty

4

Nauczyciela, tj. że są zatrudnieni w niepublicznych placówkach oświatowych w

rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. b tej ustawy. W piśmie wskazano jedynie, że na

podstawie analizy statutu oraz pozostałej dokumentacji Stowarzyszenia można

stwierdzić, że Stowarzyszenie Społecznych Ognisk Artystycznych było placówką

kształcenia artystycznego. Sąd Okręgowy stwierdził, że brak było podstaw aby

przyjąć, że ubezpieczona w spornych okresach była nauczycielem zatrudnionym w

jakiejkolwiek z placówek wymienionych obecnie w art. 1 ust. 2 pkt 2 Karty

Nauczyciela. Skoro ubezpieczona nie wykazała co najmniej 20 lat pracy

nauczycielskiej wymaganej przepisem art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, to nie

nabyła uprawnień do emerytury nauczycielskiej.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny,

po rozpoznaniu apelacji ubezpieczonej zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą

go decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo do

emerytury nauczycielskiej poczynając od dnia 1 września 2008 r. i orzekł o

kosztach postępowania. Sąd wskazał, że spór w sprawie dotyczył prawa

ubezpieczonej do emerytury na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela. Do jego istoty

należało rozstrzygnięcie, czy ubezpieczona wykazała spełnienie ustawowego

warunku 20 lat pracy nauczycielskiej. Powołany przepis przewiduje możliwość

przejścia nauczycieli na emeryturę niezależnie od wieku, a jedynie po wykazaniu

wymaganego okresu zatrudnienia, w tym w szczególności pracy na stanowisku

nauczyciela. Podstawę prawną przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku

emerytalnego nauczycieli mających trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat

pracy w szczególnym charakterze stanowi art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela według

stanu prawnego obowiązującego w chwili złożenia wniosku. Krąg uprawnionych do

tej emerytury, zwanej "emeryturą nauczycielską", określony został w powołanym

przepisie w związku z art. 86 Karty, zaliczającym nauczycieli do pracowników

zatrudnionych w szczególnym charakterze, przy zastosowaniu art. 3 pkt 1 w zw. z

art. 1 ust. 1 Karty Nauczyciela. Kwestią istotną, wymagającą rozstrzygnięcia w

niniejszej sprawie, było ustalenie czy ubezpieczona w spornych okresach

pracowała w instytucji, która spełnia znamiona niepublicznej placówki oświatowej.

Sąd pierwszej instancji uznał, że Stowarzyszenie Społecznych Ognisk

Artystycznych […] oraz Stowarzyszenie Edukacji Artystyczno-Oświatowej w […] nie

5

mają przymiotu „placówki oświatowej" w rozumieniu przepisów art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.

b Karty Nauczyciela, a w konsekwencji w spornym okresie ubezpieczona nie była

nauczycielką w rozumieniu Karty Nauczyciela. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w

dacie złożenia przez ubezpieczoną wniosku o przyznanie emerytury, obowiązujący

art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. b Karty Nauczyciela wskazywał, że Karcie Nauczyciela

podlegają również osoby zatrudnione w niepublicznych placówkach, o których

mowa w ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z odesłaniem tego przepisu do art. 1 ust. 1

pkt 1 Karty Nauczyciela, za niepubliczną placówkę należy uznać taką, która działa

na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst:

Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.). Stosownie do art. 2 tej ustawy, w

brzmieniu z 6 sierpnia 2008 r., pkt 3b stanowił, że „system oświaty obejmuje

placówki artystyczne - ogniska artystyczne umożliwiające rozwijanie zainteresowań

i uzdolnień artystycznych”. W myśl art. 3 pkt 3 tej ustawy za „placówkę” należy

uznać, między innymi jednostkę artystyczną z art. 2 pkt 3b. Ponadto art. 5 tej

ustawy stanowi, że placówka może być publiczna lub niepubliczna. Zatem zgodnie

z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. b Karty Nauczyciela, nauczyciele pracujący w niepublicznej

placówce o profilu artystycznym, która działa według zasad ustawy o systemie

oświaty są objęci zakresem Karty Nauczyciela. W konsekwencji trzeba też uznać,

że Stowarzyszenie Społecznych Ognisk Artystycznych oraz Stowarzyszenie

Edukacji Artystyczno-Oświatowej spełniło warunki do bycia placówką oświatową w

rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. b Karty Nauczyciela. Fakt objęcia ubezpieczonej

Kartą Nauczyciela potwierdza powołane pismo Kuratorium Oświaty z dnia 5

września 2006 r. W konsekwencji staż pracy w tej placówce podlega zaliczeniu do

okresów wskazanych w art. 88 Karty Nauczyciela. Sąd odwoławczy dodał, że

istotnie do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., zgodnie z art. 1

ust. 2 pkt 3 Karty Nauczyciela, nauczyciele szkół niepublicznych byli objęci ustawą

jedynie w zakresie, w jakim ustalały to przepisy szczególne ustawy. Dokonana

nowelizacja ustawy Karta Nauczyciela zmieniła dotychczasowe brzmienie przepisu

w ten sposób, że zgodnie z nowym art. 1 ust. 2 lit. b Karta Nauczyciela objęła

wszystkich nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach niepublicznych, placówkach

niepublicznych oraz szkołach niepublicznych. Tym samym, ustawa z dnia 18 lutego

2000 r. rozszerzyła zakres stosowania Karty Nauczyciela. Z dniem wejścia w życie

6

tej ustawy wprawdzie został wykreślony art. 1 ust. 1 pkt 6 Karty Nauczyciela, który

do dnia wejścia w życie tej ustawy stanowił, że ustawa obejmuje nauczycieli

zatrudnionych w „placówkach kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży”, ale

nowe brzmienie art. 1 Karty Nauczyciela nie wyłączyło tych osób spod zakresu

obowiązywania Karty Nauczyciela a zmieniło jedynie sposób redakcji tego przepisu.

Nauczyciele zatrudnieni w tych instytucjach zostali poddani regulacji albo nowego

art. 1 ust. 1, albo ust. 2 Karty Nauczyciela. Placówki niepubliczne - zgodnie z

ustawą o systemie oświaty - obejmują także placówki artystyczne prowadzone

przez stowarzyszenia, w tym, między innymi Stowarzyszenie Społecznych Ognisk

Artystycznych […].

W skardze kasacyjnej organ rentowy zaskarżył w całości wyrok Sądu

Apelacyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: (-) art. 88 ust. 2a w związku z ust. 1 Karty

Nauczyciela w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 2006 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn.

zm.), przez błędne przyjęcie, że ubezpieczona spełniła warunki do przyznania

uprawnień emerytalnych a w szczególności, że posiada ona wymagany, co

najmniej 20 letni okres pracy w szczególnym charakterze; (-) art. 1 ust. 2 pkt 2b

Karty Nauczyciela w związku z art. 82, art. 3 pkt 3 oraz art. 2 pkt 3b o systemie

oświaty i przyjęcie, że Stowarzyszenie Społecznych Ognisk Artystycznych jak i

Stowarzyszenie Edukacji Artystyczno-Oświatowej są niepublicznymi placówkami

działającymi na podstawie ustawy o systemie oświaty oraz, przez (-)

niezastosowanie art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 18 lutego 2000 r.

W uzasadnieniu podstaw skargi organ rentowy wskazał, że nie ma podstaw

do przyjęcia, że praca świadczona przez ubezpieczoną na rzecz Stowarzyszenia

Społecznych Ognisk Artystycznych jak i Stowarzyszenia Edukacji Artystyczno-

Oświatowej stanowiła pracę nauczycielską, mimo, że niewątpliwie polegała na

nauczaniu. Wymienione stowarzyszenia nie miały bowiem statusu niepublicznych

placówek działających w oparciu o ustawę o systemie oświaty. Zgodnie z art. 1

Karty Nauczyciela ustawie podlegają nauczyciele zatrudnieni również w

niepublicznych placówkach. Przy czym zgodnie z ustawą o systemie oświaty przez

placówkę należy rozumieć jednostki organizacyjne wymienione w art. 2 w/w

7

ustawy, między innymi w pkt 3-5, czyli także placówki artystyczne - ogniska

artystyczne umożliwiające rozwijanie zainteresowań i uzdolnień artystycznych. Aby

można było uznać dane ognisko artystyczne za niepubliczną placówkę w

rozumieniu ustawy o systemie oświaty niezbędne jest uprzednie uzyskanie przez

osobę fizyczną lub prawną, zamierzającą prowadzić taką placówkę wpisu do

ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do

prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek (art. 82 ustawy o

systemie oświaty). Tym samym Stowarzyszenie Społecznych Ognisk Artystycznych

jak i Stowarzyszenie Edukacji Artystyczno-Oświatowej nie spełnia przesłanek do

uznania ich za niepubliczne placówki działające na podstawie ustawy o systemie

oświaty. Tym samym praca świadczona na ich rzecz nie ma charakteru pracy

nauczycielskiej i nie można zaliczyć jej na poczet stażu pracy w szczególnym

charakterze. Jedyną możliwość uwzględnienia spornego okresu zatrudnienia

ubezpieczonej w Stowarzyszeniu Społecznym Ognisk Artystycznych jak i

Stowarzyszeniu Edukacji Artystyczno-Oświatowej dawał ubezpieczonej, zgodnie z

obowiązującym do dnia 5 kwietnia 2000 r. brzmieniem, art. 1 pkt 6 ustawy Karty

Nauczyciela, stosownie do którego jej postanowieniom podlegali także nauczyciele

zatrudnieni w placówkach kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży, placówkach

opiekuńczo-wychowawczych, prowadzonych przez spółdzielnie, instytucje i

organizacje społeczne, które działalność oświatowo-wychowawczą i kształcenie

artystyczne prowadzą na podstawie statutu. Stowarzyszenia zatrudniające

ubezpieczoną niewątpliwie prowadziły statutową działalność oświatowo-

wychowawczą i kształcenie artystyczne. Jednakże stan prawny wskazany powyżej

został zmieniony z dniem 6 kwietnia 2000 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy

zmieniającej z 18 lutego 2000 r. W wyniku tej nowelizacji wyłączono spod regulacji

ustawy o systemie oświaty nauczycieli zatrudnionych w wyżej wymienionych

placówkach. Zachowali oni swoje dotychczasowe uprawnienia do czasu

rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, jeśli dane uprawnienia przewidziane

były w znowelizowanej Karcie. Stosunek pracy ubezpieczonej w Społecznym

Ognisku Muzycznym w ramach Stowarzyszenia Społecznych Ognisk Artystycznych

ustał w 2002 r., a w ramach Stowarzyszenia Edukacji Artystyczno-Oświatowej w

2005 r. Brak jest podstaw do zaliczenia spornych okresów do stażu pracy w

8

warunkach szczególnych. Brak jest podstaw do twierdzenia, że nowelizacja z 2000

r. rozszerzyła stosowanie ustawy tak, że objęła wszystkich podlegających tej

ustawie w brzmieniu do 5 kwietnia 2000 r. Objęła ona, bowiem jedynie

pracowników publicznych i niepublicznych placówek działających na podstawie

ustawy o systemie oświaty, pozostawiając poza regulacją Karty Nauczyciela osoby

zatrudnione w placówkach kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży,

placówkach opiekuńczo-wychowawczych, prowadzonych przez spółdzielnie,

instytucje i organizacje społeczne, które działalność oświatowo-wychowawczą i

kształcenie artystyczne prowadzą na podstawie statutu.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania

ubezpieczonej, a ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz

organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi

przepisami prawa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach podstaw kasacyjnych, a

ponieważ skarżący nie zarzucił naruszenia przepisów postępowania Sąd

Najwyższy jest związany podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku przy ocenie

naruszenia prawa materialnego (art. 39813

§ 1 k.p.c.). W szczególności dotyczy to

ustalenia, że Stowarzyszenie Społecznych Ognisk Artystycznych oraz

Stowarzyszenie Edukacji Artystyczno-Oświatowej spełniały warunki do bycia

placówką oświatową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 26 stycznia

1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.),

dokonanego przez Sąd na podstawie pisma Kuratorium Oświaty z dnia 5 września

2006 r. Przedstawiony dopiero w skardze kasacyjnej zarzut, że placówki te nie

spełniały tych warunków, ze względu na brak wymaganego przez art. 82 ustawy z

dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 256,

poz. 2572 ze zm.) wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu

terytorialnego, jest sprzeczny ze wskazanym wyżej ustaleniem Sądu Okręgowego i,

9

jako opierający się na powołaniu nowego faktu, niedopuszczalny (art. 39813

§ 2

k.p.c.). Wobec tego nie może on być skuteczny.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Istota sporu sprowadza się do rozbieżności w ocenie dopuszczalności uznania

okresu pracy ubezpieczonej w charakterze nauczycielki od 1 września 1979 r. do

15 września 2005 r. w Społecznym Ognisku Muzycznym, prowadzonym kolejno

przez Stowarzyszenie Społecznych Ognisk Artystycznych oraz Stowarzyszenie

Edukacji Artystyczno-Oświatowej, za okres pracy w charakterze nauczycielki

podlegającej przepisom Karty Nauczyciela. Nie jest sporne w sprawie, że co do

zasady, placówki tego typu, jak wyżej wskazana, mieszczą się w pojęciu

niepublicznych placówek w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. b Karty Nauczyciela w

brzmieniu obowiązującym od 6 kwietnia 2000 r., ustalonym ustawą z dnia 18 lutego

2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych

ustaw, Dz.U. z 2000 r. Nr 19, poz. 239 ze zm. (powoływaną dalej, jako: ustawa

zmieniająca z 2000 r.), które - w związku z art. 3 pkt 3 i art. 2 ust. 3b i art. 5 ust. 1

ustawy o systemie oświaty - obejmuje także niepubliczne placówki artystyczne

umożliwiające rozwijanie zainteresowań i uzdolnień artystycznych. Do tej grupy

nauczycieli przepisy Karty Nauczyciela mają zastosowanie w zakresie wskazanym

tą ustawą (art. 1 ust. 2 Karty Nauczyciela in initio). Jak wynika z art. 91b ust. 2 pkt 3

Karty Nauczyciela do nauczycieli zatrudnionych w takich placówkach w wymiarze

co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, ma zastosowanie art. 88 Karty

Nauczyciela, dający im prawo do przejścia na emeryturę bez względu na wiek, po

spełnieniu wskazanych w nim warunków. Nie jest też sporne, co przyznaje organ

rentowy w uzasadnieniu skargi, że do 5 kwietnia 2000 r., placówki wskazanego

wyżej typu były placówkami zatrudniającymi nauczycieli podlegających Karcie

Nauczyciela, jako placówki kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży,

prowadzone przez instytucje i organizacje społeczne, które działalność oświatowo-

wychowawczą i kształcenie artystyczne prowadzą na podstawie statutu - art. 1 ust.

1 pkt 6 Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną

ustawą zmieniającą z 2000 r. W tym czasie nauczyciele zatrudnieni w rozważanych

placówkach podlegali Karcie Nauczyciela w pełnym zakresie, a więc miał do nich

także zastosowanie art. 88 tej ustawy. Pomimo to, w ocenie skarżącego organu

10

rentowego, powódka nie mogła skorzystać z prawa do emerytury ustanowionego w

art. 88 Karty Nauczyciela, ponieważ placówka, w której była zatrudniona nie miała

wpisu do ewidencji, wymaganego przez art. 82 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, a

poza tym, art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2000 r. wyłączył spod działania

Karty nauczycieli zatrudnionych w rozważanych placówkach („placówkach

kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży /…/, które działalność oświatowo-

wychowawczą i kształcenie artystyczne prowadzą na podstawie statutu”).

Twierdzenia te są nietrafne. Nietrafność pierwszego z nich wynika stąd, że opiera

się ono na negowaniu przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych. Kwestia ta została

już wyżej wyjaśniona. Bliższego rozważenia wymaga natomiast drugie z opisanych

wyżej twierdzeń skarżącego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z

2000 r., nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w

dniu wejścia w życie ustawy w placówkach kształcenia artystycznego dzieci i

młodzieży (…), które działalność oświatowo-wychowawczą i kształcenie

artystyczne prowadzą na podstawie statutu, zachowują do dnia rozwiązania lub

wygaśnięcia stosunku pracy dotychczasowe uprawnienia określone Kartą

Nauczyciela, o ile ustawa ta takie uprawnienia przewiduje. W celu wyjaśnienia

treści cytowanego przepisu należy, po pierwsze, wziąć pod uwagę, że jak

wcześniej zaznaczono, do 5 kwietnia 2000 r. nauczyciele w placówkach

rozważanego typu podlegali Karcie Nauczyciela w pełnym zakresie. Po drugie, że

jak trafnie wywiódł Sąd Apelacyjny, i co znajduje potwierdzenie w

przeprowadzonym wyżej wywodzie dotyczącym statusu nauczycieli zatrudnionych

w rozważanym typie placówek po 5 kwietnia 2000 r., art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. b Karty

Nauczyciela obejmuje nauczycieli zatrudnionych w omawianych placówkach i

podlegają oni Karcie w zakresie określonym tą ustawą. Wynika to jednoznacznie z

wykładni językowej i zestawienia tego przepisu z art. 3 pkt 3, w związku z art. 2 ust.

3b i w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Wobec tego zmianę

wprowadzoną przez art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2000 r. należy

rozumieć w ten sposób, że nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy

zmieniającej z 2000 r. w niepublicznych placówkach artystycznych umożliwiających

rozwijanie zainteresowań i uzdolnień artystycznych, określanych do 5 kwietnia 2000

r., jako placówki kształcenia artystycznego dzieci i młodzieży, prowadzone przez

11

instytucje i organizacje społeczne, które działalność oświatowo-wychowawczą i

kształcenie artystyczne prowadzą na podstawie statutu, zachowują po 5 kwietnia

2000 r. - na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2000 r. – prawa i

obowiązki określone Kartą Nauczyciela, z tym, że do dnia rozwiązania lub

wygaśnięcia stosunku pracy przysługują im one w dotychczasowym (pełnym)

zakresie, o ile Karta nadal je przewiduje, a po tym dniu w zakresie określonym tą

ustawą tj. ustalonym w art. 91b ust. 2 pkt 3 Karty Nauczyciela. Oznacza to, że

mogą oni skorzystać z prawa do emerytury z art. 88 Karty Nauczyciela, ponieważ

prawo to zachowują także na podstawie przepisów obowiązujących po 5 kwietnia

2000 r.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie 39814

k.p.c., orzekł jak w

sentencji.