I CSK 420/12

Sygn. akt I CSK 420/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

SSN Agnieszka Piotrowska

w sprawie z powództwa K. R. i in.,

przeciwko C. P. K. Spółce z o.o. z siedzibą

w K. i Stowarzyszeniu Kultury Fizycznej P. K.

z siedzibą w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 marca 2013 r.,

skarg kasacyjnych pozwanych

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 21 października 2011 r.,

oddala skargi kasacyjne.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. w dniu 9 lipca 2004 r. wydał nakaz zapłaty

w postępowaniu nakazowym, w którym uwzględnił powództwo o zapłatę

657 369,86 zł wniesione przez powoda J. R. przeciwko Klubowi Piłkarskiemu „P.",

C. P. K. Sp. z o.o. oraz Stowarzyszeniu Kultury Fizycznej P. K. Po wniesieniu przez

pozwanych zarzutów od nakazu zapłaty powód zmarł. Postępowanie było

prowadzone dalej z udziałem jego spadkobierców […]. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia

2009 r. Sąd Okręgowy w W. uchylił nakaz zapłaty oraz zasądził na rzecz powodów

solidarnie od pozwanych kwotę dochodzoną pozwem. Na skutek apelacji

pozwanych wyrok w części uwzględniającej powództwo został uchylony, a sprawa

przekazana Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Po ponownym

rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w W. wydał w dniu 30 grudnia 2010 r. wyrok, w

którym orzekł o utrzymaniu w mocy nakazu zapłaty z dnia 9 lipca 2004 r. Sąd

pierwszej instancji ustalił, że powód w dniu 11 lutego 2003 r. udzielił Klubowi

Piłkarskiemu „P." pożyczki w kwocie 600 000 zł, której spłatę pożyczkobiorca

zabezpieczył wystawiając weksel własny in blanco. W dniu 24 lipca 2003 r. strony

umowy pożyczki zawarły aneks, w którym kwota pożyczki została zwiększona do

700 000 zł. Weksel został poręczony przez pozostałych pozwanych. Pożyczka

miała być zwrócona w dniu 15 września 2003 r. Termin ten został przedłużony do

15 września 2003 r. Powód wypełnił weksel w dniu 25 stycznia 2004 r. na kwotę

762 383,55 zł i zawiadomił o tym dłużnika. Weksel po przedstawieniu nie został

wykupiony, o czym zostali powiadomieni poręczyciele. Powód dochodził kwoty

niższej niż wpisana na wekslu z uwagi na treść deklaracji wekslowej, w której kwotę

zadłużenia z umowy pożyczki wskazano na 600 000 zł.

Sąd Okręgowy uznał za bezsporne, że pozwani nie spłacili zadłużenia

wynikającego z udzielonej pożyczki. Powód wykazał także podstawę swojego

roszczenia w oparciu o przepisy prawa wekslowego. Wypełnienie weksla

częściowo niezgodnie z treścią deklaracji wekslowej nie sprzeciwiało się możliwości

uwzględnienia powództwa w zakresie, w którym było ono zgodne z deklaracją

3

wekslową. Sąd Okręgowy uznał za nieuzasadniony zarzut pozwanych

o nieprzedstawieniu weksla do zapłaty.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji pozwanych zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz każdego z

powodów kwoty w wysokości od 98605,48 zł do 164342,46 zł wraz z należnościami

ubocznymi. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego

oraz jego ocenę prawną dotyczącą istnienia podstaw odpowiedzialności wekslowej

pozwanych. Uznał także, że wbrew zarzutom pozwanych nie doszło do odnowienia

zobowiązania ze stosunku podstawowego w wyniku porozumień zawartych w

kwietniu 2004 r. Sąd Apelacyjny stwierdził natomiast, że wyrok Sądu Okręgowego

został wadliwie zredagowany, gdyż wobec prawomocności części wyroku z dnia 3

kwietnia 2009 r. uchylającego nakaz zapłaty z dnia 9 lipca 2004 r. nie można było

utrzymać go w mocy. Był to błąd jedynie redakcyjny o charakterze formalnym, gdyż

Sąd pierwszej instancji faktycznie rozpoznawał żądanie zapłaty. Nie zachodziła

zatem sytuacja wydania orzeczenia w sprawie już prawomocnie osądzonej,

skutkująca nieważnością postępowania. Orzeczenie o utrzymaniu w mocy nakazu

zapłaty oznaczało faktycznie uwzględnienie roszczenia w takiej wysokości, którą

uwzględniono w nakazie zapłaty.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargi kasacyjne wniosło C. P. K. sp. z o.o.

oraz Stowarzyszenie Kultury Fizycznej „P." K. Skargi te zawierają tożsame zarzuty

oraz wnioski. Skarżący zarzucili naruszenie art. 65 § 2 k.c. poprzez jego

niewłaściwe zastosowanie, art. 10 Prawa wekslowego poprzez jego błędną

wykładnię, oraz naruszenie przepisów postępowania art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art.

379 pkt 3 k.p.c. i art. 365 § 1 k.p.c., art. 384 k.p.c., art. 386 § 1 k.p.c., art. 380 k.p.c.

w zw. z art. 217 § 1 oraz art. art. 233 § 1 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 299 k.p.c., art.

229 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący oparli skargi kasacyjne na takich samych podstawach, co pozwala

na równoczesne odniesienie się do zarzutów podniesionych przez skarżących w obu

4

skargach kasacyjnych, bez konieczności wskazywania odrębnie zarzutów obu

skarżących.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania były nieuzasadnione.

Najdalej idący z tych zarzutów odwoływał się do nieważności postępowania przed

Sądem Okręgowym i był związany z twierdzeniem, że orzeczenie utrzymujące w mocy

nakaz zapłaty stanowiło orzeczenie w sprawie uprzednio prawomocnie osądzonej,

gdyż nakaz zapłaty został już prawomocnie uchylony. To stanowisko skarżącego nie

uwzględnia, że samo uchylenie nakazu zapłaty nie kończy postępowania. Wynika to

z treści art. 496 k.p.c., który nakazuje aby w przypadku uchylenia nakazu zapłaty

sąd orzekł o żądaniu pozwu lub wydał odpowiednie postanowienie. W przypadku,

gdy na skutek wadliwości w procedowaniu uprawomocniło się samo orzeczenie

o uchyleniu nakazu zapłaty, to wówczas nie powinno być wydane ponownie

orzeczenie o jego utrzymaniu w mocy. Miał to na uwadze także Sąd Apelacyjny.

Trafnie przyjął, że w takim przypadku tak sformułowany wyrok stanowi w istocie

jedynie odpowiednik orzeczenia uwzględniającego powództwo o zasądzenie

roszczenia, ewidentnie błędnie zredagowany, co tego rodzaju wadliwość pozwala

zakwalifikować jako uchybienie formalne. Nie było zatem podstaw by stwierdzić, że

Sąd Okręgowy wydał wyrok w warunkach nieważności postępowania. Wyrok Sądu

Apelacyjnego, który formalnie dokonał zmiany zaskarżonego orzeczenia w istocie

stanowi zatem zmianę jego redakcji, która nie ma wpływu na merytoryczną ocenę

rozstrzygnięcia. W konsekwencji nie można podzielić także zarzutu wskazującego na

wydanie przez Sąd drugiej instancji wyroku na niekorzyść pozwanych wnoszących

apelację. Nieuzasadniony był także zarzut kwestionujący niedopuszczenie dowodu

z przesłuchania stron. Nie budzi wątpliwości, że został on oddalony przez sąd

Okręgowy na rozprawie w dniu 27 lutego 2009 r. i pozwani nie zgłosili wówczas

zastrzeżenia do protokołu rozprawy na podstawie art. 162 k.p.c. Na skutek

tego utracili na przyszłość prawo podnoszenia zarzutu naruszenia przepisów

postępowania w tym zakresie, co prawidłowo ocenił Sąd drugiej instancji.

Fakt, że pozwani ponowili ten wniosek dowodowy i po jego ponownym oddaleniu

złożyli zastrzeżenie do protokołu rozprawy oceny tej nie zmienia. Sąd Apelacyjny

wbrew stanowisku skarżących nie pominął faktu, że weksel został wypełniony

na kwotę wyższą niż wynikająca z deklaracji wekslowej i nie przyjął, że co do tej

5

okoliczności na pozwanych spoczywał ciężar wykazania wypełnienia weksla

niezgodnie z deklaracją wekslową. Stwierdzenie dotyczące ciężaru dowodu

spoczywającego na pozwanych odnosiło się wyłącznie do wysokości

dochodzonego roszczenia, którego wysokość była niższa niż wpisana na wekslu

i odpowiadała treści deklaracji wekslowej.

Nieuzasadnione były także zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do stwierdzenia, że przy

wykładni protokołu uzgodnień z dnia 22 kwietnia 2004 r. oraz porozumienia

z dnia 23 kwietnia 2004 r. Sąd Apelacyjny pominął ocenę jaki był zgodny zamiar

stron dokonujących tych czynności i stanowiło to przyczynę niewłaściwego

zastosowania art. 65 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny nie dopuścił się również błędnej

wykładni art. 10 Prawa wekslowego w wyniku uznania, że roszczenie powodów

zasługiwało na uwzględnienie na podstawie stosunku wekslowego w sytuacji, gdy

weksel został wypełniony niezgodnie z deklaracją wekslową. Sąd Apelacyjny

stwierdził bowiem wyraźnie, że ocenę tę ogranicza jedynie do tej części kwoty

wpisanej na wekslu, która mogła być na wekslu wpisana w zgodzie z deklaracją

wekslową. Sformułowany przez pozwanych zarzut naruszenia art. 10 Prawa

wekslowego nie odnosi się zatem do rzeczywistego stanowiska Sądu drugiej

instancji, które było trafne i zostało należycie uzasadnione, z uwzględnieniem

stanowiska prezentowanego w tym zakresie przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia

26 stycznia 2010 r., II CKN 25/00.

Z tych względów skargi kasacyjne były pozbawione uzasadnionych podstaw

i podlegały oddaleniu na podstawie art. 39814

k.p.c.

jw