WA 3/14

Sygn. akt: WA 3/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lutego 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Błuś (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Buliński

SSN Marek Pietruszyński

Protokolant : asystent SSN Anna Krawiec

przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Jana Żaka,

w sprawie z wniosku A. R. o odszkodowanie i zadośćuczynienie po rozpoznaniu w

Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. apelacji, wniesionej przez

pełnomocnika A. R. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 25

listopada 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje

Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego

rozpoznania.

UZASADNIENIE

2

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 1984 r. prokurator Naczelnej Prokuratury

Wojskowej na zasadzie art. l pkt 3a, art. 2 ust. 2, art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 21

lipca 1984r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) oraz na zasadzie art. 218 k.p.k.

umorzył śledztwo przeciwko A. R. podejrzanemu o to, że:

„jako członek b. KK NSZZ „Solidarność” i b. przewodniczący MKZ tego

związku w K., w okresie od połowy 1980 r. do dnia 12.12.1981 r. na terenie całego

kraju, wykorzystując swe funkcje w tych władzach, mając na celu obalenie

przemocą socjalistycznego ustroju PRL i osłabienie jej mocy obronnej, działając w

porozumieniu z innymi działaczami tego związku, a także członkami nielegalnych

ugrupowań politycznych - przedsiębrał czynności przygotowawcze - szczegółowo

opisane w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów z dnia 22.12.1982 r. i jego

zmianie z dnia 7.11.1983 r. - zmierzające do realizacji zamierzonego celu, tj. o

przestępstwo z art. 128 § 1 k.k. w zw.

z art. 123 k.k.” (sygn. akt: V Pn. ŚI. II …/82).

Postanowieniem tym uchylono stosowany wobec podejrzanego środek

zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania oraz nakazano jego

niezwłoczne zwolnienie z Aresztu Śledczego.

Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r.

stwierdził nieważność postanowienia prokuratora Naczelnej Prokuratury

Wojskowej z dnia 8 sierpnia 1984 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 23

lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób

represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

(Dz.U. Nr 34, poz.`149 ze zm., zwanej dalej ustawą lutową).

W dniu 8 sierpnia 2013 r. do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. wpłynęło

pismo procesowe, datowane na dzień 20 lipca 2013 r., w którym pełnomocnik A. R.

wniosła o:

„zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz A. R. kwoty 266.760 zł tytułem

odszkodowania za utracony zarobek w okresie aresztowania, tj. za okres od

23.03.1983 r. do 8.08.1984 r. oraz za okres po zwolnieniu z aresztowania, aż do

opuszczenia kraju przez wnioskodawcę,

w którym to okresie nie miał on ze względu na naciski SB możliwości podjęcia

3

pracy, tzn. do dnia 1.01.1988 r. (łącznie za 57 miesięcy), kwoty 50.000 zł

odszkodowania w związku z konfiskatą mieszkania zakładowego wnioskodawcy w

dacie wyjazdu na przymusową emigrację do USA oraz kwoty 600.000 zł tytułem

zadośćuczynienia w związku z tymczasowym aresztowaniem w okresie

22.03.1983 r. do 08.08.1984 r. i dalszymi represjami po zwolnieniu z aresztu”.

Wyrokiem z dnia 25 listopada 2013 r. (sygn. akt: Żo. …/13) Wojskowy Sąd

Okręgowy w W. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwotę 67

666,29 zł tytułem odszkodowania oraz kwotę 160 000 zł tytułem zadośćuczynienia.

Apelację od tego orzeczenia wniosła, na podstawie art. 444 i art. 425 § 1 i 2

k.p.k., pełnomocnik wnioskodawcy A. R. w zakresie nieuwzględnienia żądania

zapłaty odszkodowania za utracony zarobek

w okresie tymczasowego aresztowania w wysokości 7 213,71 zł i kwoty 14 040 zł

(utrata zarobku w pierwszych 3 miesiącach aresztowania), co do nieuwzględnienia

żądania zapłaty odszkodowania za utracony zarobek w okresie po zwolnieniu z

tymczasowego aresztowania aż do przymusowej emigracji w kwocie 191 880 zł, co

do szkody wynikającej z konfiskaty mieszkania przysługującego wnioskodawcy o

wartości 50 000 zł oraz w części co do zadośćuczynienia - tj. ponad zasądzoną

kwotę 160 000 zł - w zakresie żądania zapłaty dodatkowo kwoty 440 000 zł.

Na podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k. wyrokowi

temu pełnomocnik wnioskodawcy zarzuciła:

„1) obrazę przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń

wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego

bytu Państwa Polskiego w zw. z art. 361 k.c. w zw. z art. 558 k.p.k. przez jego

błędną wykładnię polegającą na uchybieniu zasadom ustalania normalnego

związku przyczynowego pomiędzy wykonaniem postanowienia o tymczasowym

aresztowaniu, a pozostawaniem wnioskodawcy bez pracy w okresie po zwolnieniu

z tymczasowego aresztowania przez okres 41 miesięcy aż do dnia przymusowej

emigracji co wiązało się z wyrządzeniem szkody w łącznej kwocie 191 880zł; utrata

wynagrodzenia za czas 41 miesięcy była bezpośrednim skutkiem represyjnych

działań podejmowanych przez ówczesne organy państwowe w związku z

wykonaniem postanowienia o tymczasowym aresztowaniu - wiązało się z

4

naciskami funkcjonariuszy SB, których działania uniemożliwiały wnioskodawcy

znalezienie pracy mimo licznych wysiłków w tym zakresie w całym okresie

pozostawania bez pracy; istniała wówczas tzw. „czarna lista” osób, których nie

wolno zatrudnić, a na której to znajdował się wnioskodawca,

- art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń

wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego

bytu Państwa Polskiego w zw. z art. 361 k.c. w zw. z art. 558 k.p.k. przez jego

błędną wykładnię polegającą na uchybieniu zasadom ustalania normalnego

związku przyczynowego pomiędzy wykonaniem postanowienia o tymczasowym

aresztowaniu, a konfiskatą mieszkania wnioskodawcy tuż przed wyjazdem do USA,

- mieszkania zakładowego położonego w D. przy

ul. C. […] o pow. 36 m kw., którego wartość aktualnie wynosiłaby co najmniej 72

000 zł. (2 000 zł / m kw.), gdyby wnioskodawca je wykupił na własność w latach 90-

tych, wnioskodawca domagał się odszkodowania w w/w kwocie 50 000 zł

zakładając, iż kwotę

22 000 zł musiałby przeznaczyć jego wykup; konfiskata wiązała się

z przymusową emigracją, a ta bezpośrednio z szykanami związanymi

z wcześniejszym tymczasowym aresztowaniem;

- art. 445 k.c. w zw. z art. 558 k.p.k. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że

kwota 160 000 zł jest odpowiednia do rozmiaru cierpień doznanych przez

wnioskodawcę w okresie 20 miesięcy tymczasowego aresztowania

w spartańskich warunkach więzienia, rozmiaru doznanego uszczerbku na zdrowiu

(utrata zębów, włosów, choroby żołądka, stałe bóle głowy, brzucha, głowy,

chroniczne przeziębienia, ogólne osłabienie odporności) tym bardziej, iż w sprawie

doszło do naruszenia szeregu dóbr osobistych: czci wnioskodawcy (utraty dobrego

imienia wskutek pozbawienia wolności, poczucia godności, własnej wartości),

nietykalności cielesnej, prywatności, intymności, godności (uwłaczające ludzkiej

godności warunki w celach), zdrowia, tajemnicy korespondencji, utraty „radości

życia”, utraty możliwości wykonywania wyuczonego zawodu, wolności od obawy i

strachu, od użycia przemocy czy zrealizowania groźby, np. ze strony

funkcjonariuszy, prawa do swobodnego dysponowania wartościami osobistymi;

2) błąd w ustaleniach faktycznych przez bezzasadne przyjęcie, iż wnioskodawca

5

przed tymczasowym aresztowaniem zarabiał 1,09 średniej krajowej, podczas gdy

zarobki jego wynosiły 1, 20 średniej krajowej (czyli obecnie 4 680 zł) i za okres

tymczasowego aresztowania wnioskodawca utracił nie - kwotę zasądzoną ale o 7

213,71 zł wyższą tj. łącznie kwotę 74 880 zł; błąd wyniknął

z uwzględnienia przez Sąd I instancji zarobków jedynie za 1982r., a nie za

wcześniejszy - bardziej adekwatny okres roku 198l r.; w 1982r. wnioskodawca miał

niższe zarobki z uwagi na internowanie w okresie 13.12.1981 r. - 22.12.1982r.,

której to okoliczności Sąd I instancji nie wziął pod uwagę;

3) błąd w ustaleniach faktycznych (popełniony na skutek błędnych zaświadczeń

sporządzonych przez A.) przez bezzasadne przyjęcie, iż wnioskodawca uzyskał

wynagrodzenie za pierwsze 3 miesiące tymczasowego aresztowania co przy

przyjęciu, iż wnioskodawca zarabiał 1, 20 średniej krajowej (czyli obecnie 4 680 zł)

daje łącznie kwotę 14 040 zł, choć jak wynika z dokumentów uzyskanych przez Sąd

Okręgowy w K. (sprawa odszkodowania za internowanie XXI Ko …/12) już po

wydaniu wyroku przez Wojskowy Sąd Okręgowy, na listach płac nie ma podpisu

wnioskodawcy i znajduje się jednie adnotacja KP, co wskazuje na brak pobrania

wynagrodzenia przez wnioskodawcę za ten okres; wnioskodawca nie pamiętał tej

okoliczności i dopiero po uzyskaniu kopii oryginalnych list płac przez Sąd Okręgowy

w K. przypomniał sobie tę okoliczność; załączone do sprawy zaświadczenia A. o

wynagrodzeniu były błędne albowiem ujawniały dane znajdujące się na kartach

wynagrodzeń, które to dokumenty wskazywały jedynie należne (a nie faktycznie

wypłacone) wynagrodzenie i nie uwzględniały oryginalnych list płac z podpisami

pracowników, które są jedynym dowodem wskazującym czy wynagrodzenie to

faktycznie zostało wypłacone”.

Na zasadzie art. 452 § 2 k.p.k. pełnomocnik wnioskodawcy wniosła

o „zwrócenie się do A. w D. przy ul. P. […] o nadesłanie kopii oryginalnych list płac

wnioskodawcy za okres 22.12.1982r.- 22.03.1983r. i dopuszczenie dowodu z tych

dokumentów, które ujawnione zostały w trakcie postępowania przed Sądem

Okręgowym w K. w sprawie o odszkodowanie za internowanie XXI Ko …/12 już po

wydaniu wyroku przez Wojskowy Sąd Okręgowy”.

Ponadto, na zasadzie art. 452 § 2 k.p.k. pełnomocnik A. R. wniosła o

„dopuszczenie dowodu z dokumentów (załączone do apelacji) odnalezionych przez

6

wnioskodawcę po wydaniu wyroku przez Sąd

I instancji, a dotyczących spraw sądowych wnioskodawcy w zakresie żądania

nawiązania stosunku pracy, składania petycji o przyjęcie do pracy, odwołań oraz

dokumentów nakazujących wnioskodawcy opuszczenie mieszkania zakładowego,

odmowę zameldowania w nim żony i petycje wnioskodawcy

w tym zakresie, tj. :

1. z podania o przywrócenie do pracy z dnia 18.10.1984r. i odpowiedzi Kombinatu

Metalurgicznego Huta K. z dnia 25.10.1984r.,

2. z wniosku o nawiązanie stosunku pracy z dnia 2.11.1984r.,

3. z wezwania Terenowej Komisji Odwoławczej z dnia 12.11.1984r.

4. z orzeczenia - postanowienia Terenowej Komisji Odwoławczej z dnia 28.11.1984r.

5. z odwołania wnioskodawcy do Sądu Pracy od orzeczenia - postanowienia

Terenowej Komisji Odwoławczej z dnia 11.12.1984r.

6. z sentencji wyroku z dnia 28.01.1985r. sygn. akt: I.P. …/85

7. z kolejnych pism w sprawie zameldowania żony i dziecka wnioskodawcy

w mieszkaniu położonym przy ul. C. […] w D. z dnia 28.11.1984r. (pismo

Kombinatu Metalurgicznego Huta K.), z 15.02.1985r.(pismo Kombinatu

Metalurgicznego Huta K.), z 28.02.1985r. (pismo wnioskodawcy),

8. z zażalenia odnośnie kontroli przestrzegania prawa z dnia 1.03.1985r.,

9. z pisma do Marszałek Sejmu PRL z dnia 3.01.1985r.,

10. z pisma do Prokuratury Rejonowej w D. z marca 1985r.,

11. z odpowiedzi Prokuratury na w/w pismo z dnia 18.04.1985r.,

12. z pisma z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 2.05.1985r.,

13. z pisma Prokuratury Rejonowej w D. w sprawie zameldowania z dnia 15.03.1985r.,

14. z pisma z Urzędu Miejskiego w sprawie zameldowania z dnia 22.02.1985r.,

15. z pisma wnioskodawcy do Kierownika Wydziału Spraw Lokalnych Urzędu

Miejskiego i do Kierownika Wydziału Społeczno - Administracyjnego Urzędu

Miejskiego z dnia 22.02.1985r.,

16. z zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej „M.” z dnia 22.02.1985r.

na okoliczność szykan stosowanych względem wnioskodawcy”.

Podnosząc tak sformułowane zarzuty apelacji, pełnomocnik wnioskodawcy

wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie w całości żądania

7

wniosku ewentualnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W toku rozprawy apelacyjnej prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej

wnosił o nieuwzględnienie apelacji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, a

pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymała wnioski i zarzuty zawarte w apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy okazała się zasadna. Na ocenę

skuteczności wniesionego środka odwoławczego nie może wpływać, w

przekonaniu Sądu Najwyższego, niefortunny sposób sformułowania zarzutów

skargi apelacyjnej (zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego w połączeniu z

zarzutami obrazy przepisów postępowania - uwaga SN), bowiem uważna lektura

zarzutów apelacyjnych, wniosków i wreszcie uzasadnienia apelacji, pozwala na

jednoznaczne ustalenie zakresu postępowania przed sądem odwoławczym. Zbyt

formalistyczne wykładanie przepisów procedury w tym przypadku mogłoby

doprowadzić do niepotrzebnego, kolejnego pokrzywdzenia wnioskodawcy.

Odnosząc się szczegółowo do poszczególnych zarzutów apelacji należy

zauważyć, że pierwszy z podniesionych zarzutów obrazy przepisów prawa

materialnego – art.8 ust.1 ustawy lutowej w zw. z art.361 k.c. w zw. z art. 558 k.p.k.

– będący w swojej istocie zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych, jest zasadny.

Sąd pierwszej instancji ustalając wysokość odszkodowania przyjął, że czas za jaki

należy je obliczyć obejmuje tylko okres w jakim stosowano wobec wnioskodawcy

tymczasowe aresztowanie. Na poparcie tej tezy przywołał orzeczenie Sądu

Najwyższego z dnia 17 października 2012 r., IV KK 212/12, wskazując, iż „poza

odpowiedzialnością Skarbu Państwa pozostają inne przejawy represji za

działalność związaną z walką o niepodległy byt Państwa Polskiego, takie jak

zwolnienie z pracy, czy zmuszenie przez pracodawcę do przejścia na gorzej płatne

stanowisko”. Dla porządku należy zaznaczyć, że przytoczona z orzeczenia Sądu

Najwyższego teza jest w istocie cytatem z wyroku Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z dnia 28 maja 2009 r., II AKa 138/09, LEX 553857, co Sąd Najwyższy

wyraźnie zaznaczył, a Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego orzeczenia

pominął. Nie negując powyższego zapatrywania Sądu Najwyższego, pamiętać

wszakże wypada, iż odnosiło się ono do nieco odmiennej sytuacji faktycznej i

8

odczytując je w powiązaniu, w pierwszej kolejności z treścią ustawy lutowej , w

drugiej zaś z całością poglądów zaprezentowanych w tym orzeczeniu oraz w

powołanych tam judykatach sądów apelacyjnych można dojść do odmiennych

wniosków niż te, które przedstawił w swoim uzasadnieniu Wojskowy Sąd

Okręgowy w W. Wypada zatem przypomnieć, że zgodnie z treścią art.8 ust.1

ustawy lutowej osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia (…),

przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i

zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania orzeczenia (…). Jak

słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w powołanym wyżej wyroku, powołując się przy

tym na orzecznictwo sądów powszechnych i doktrynę (glosa K.Sychty do

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2003 r., sygn. IV K.K. 46/03,

WPP 2005/3/145, odszkodowanie przysługujące osobie represjonowanej powinno

zrekompensować każdy uszczerbek w jej mieniu pozostający w związku

przyczynowym z pozbawieniem wolności i to zarówno w zakresie poniesionej straty

jak i utraconych przez wnioskodawcę korzyści. Fakt, że szkoda powstała na skutek

pozbawienia wolności powinna wynikać bezpośrednio z wykonania orzeczenia nie

oznacza ograniczenia wysokości szkody do skutków powstałych w wyniku

fizycznego pozbawienia wolności i tylko w czasie jego trwania, a skutki te mogą

wykraczać poza moment zwolnienia wnioskodawcy nie tracąc przymiotu

bezpośredniości. Zasadnie Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 13

listopada 2008 r., sygn. II AKa 239/08 (Biul.SA Ka 2009/1/12) wywiódł, że każda

szkoda ma charakter dynamiczny i obok pierwotnego uszczerbku mogą się

pojawiać dalsze, pozostające w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem

rodzącym odpowiedzialność odszkodowawczą, uszczerbki majątkowe zarówno o

charakterze utraconych korzyści jak i poniesionych strat. Zważywszy na

cywilnoprawny charakter tego odszkodowania Skarb Państwa ponosi

odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z

którego szkoda wynikła i w tych granicach uprawniony może dochodzić

naprawienia szkody obejmującej poniesione straty oraz utracone korzyści , które

mógł osiągnąć gdyby szkoda nie wystąpiła. Oznacza to konieczność wykazania

normalnego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem rodzącym

odpowiedzialność odszkodowawczą , a szkodą powstałą na skutek tego zdarzenia.

9

W sprawie będącej przedmiotem apelacji Sąd pierwszej instancji tych

kwestii w ogóle nie rozważał, co okazało się błędem. Przecież już we wniosku o

odszkodowanie, a później w toku rozprawy szeroko dowodzono o działaniach

ówczesnych służb specjalnych skierowanych przeciwko A. R. Działania te, miały, w

ocenie Sądu Najwyższego, ścisły związek z postawionymi wnioskodawcy

zarzutami, i rozpoczęły się już w czasie trwania tymczasowego aresztowania. To

właśnie treść postawionych A. R. zarzutów była przyczyną zastosowania wobec

niego izolacyjnego środka zapobiegawczego, a jego nieustępliwa i

bezkompromisowa postawa w toku śledztwa spowodowała, po umorzeniu

postępowania na podstawie przepisów o amnestii i uchyleniu tymczasowego

aresztowania, działania służb specjalnych uniemożliwiające podjęcie pracy

zarobkowej. Faktem powszechnie znanym jest, że w latach osiemdziesiątych

dwudziestego wieku nie było najmniejszych problemów ze znalezieniem pracy.

Praca ta, nie zawsze była dobrze płatna i zgodna z oczekiwaniami, ale przecież

dostępna. Co więcej, ówczesne władze próbowały, stosując różnego rodzaju środki

administracyjne a nawet karne, zmuszać obywateli do podejmowania pracy.

Zestawienie treści zarzutów stawianych wnioskodawcy (przestępstwo przeciwko

podstawowym interesom politycznym i gospodarczym PRL) i stosowania wobec

niego tymczasowego aresztowania z brakiem możliwości podjęcia jakiegokolwiek

zatrudnienia po uchyleniu środka zapobiegawczego do czasu wyjazdu z Polski, w

państwie cierpiącym na brak rąk do pracy musi prowadzić, w przekonaniu Sądu

Najwyższego, do konieczności rozważenia przez Wojskowy Sąd Okręgowy w W.,

ponownie rozpoznający wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie, tych

okoliczności w kontekście szkody jaką poniósł A. R. w wyniku wykonania wobec

niego orzeczenia o tymczasowym aresztowaniu. Ponadto Sąd pierwszej instancji,

zważywszy na treść zarzutów oznaczonych w apelacji jako 2) i 3) i złożonych na

ich poparcie wniosków dowodowych, których rozpoznanie przez Sąd Najwyższy w

toku apelacji było niemożliwe (art.452 § 1 k.p.k.) ponownie określi wysokość

szkody doznanej przez wnioskodawcę w okresie pozostawania w areszcie.

Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu apelacji polegającego na niezasadnym,

zdaniem autorki tego środka odwoławczego, przyjęciu przez Sąd pierwszej

instancji braku „normalnego związku przyczynowego pomiędzy wykonaniem

10

postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, a konfiskatą mieszkania

wnioskodawcy” i w konsekwencji nie zasądzenie za to stosownego odszkodowania.

W związku z taką treścią tego zarzutu należy zauważyć, że w rozpoznawanej

sprawie nie może być mowy o konfiskacie mienia. Konfiskata mienia była wówczas

orzekaną przez sąd karą dodatkową (art.38 pkt 5. k.k. z 1969 r.) i skierowana była

do majątku skazanego. W rozpoznawanej sprawie nie było przecież orzeczonej

takiej kary, bowiem nie doszło w ogóle do procesu. Sprawa zakończyła się

postanowieniem prokuratora wydanego wobec podejrzanego, a nie skazanego, A.

R. o umorzeniu postępowania na podstawie przepisów o amnestii. W istocie

wnioskodawca musiał zdać właścicielowi mieszkanie zakładowe. W tej sytuacji

można by co najwyżej mówić o utracie ewentualnego prawa wnioskodawcy do

ubiegania się w przyszłości o wykupienie tego mieszkania. Utratę takiego prawa

należy jednak traktować w kategorii wyrządzonej A. R. kolejnej krzywdy

wynikającej z tymczasowego aresztowania. Zatem zachodzi potrzeba rozważenia

wpływu tej krzywdy na wysokość należnego mu zadośćuczynienia. W tym miejscu

należałoby się odnieść do zarzutu kwestionującego wysokość zasądzonego na

rzecz wnioskodawcy zadośćuczynienia. O wysokości tego świadczenia nie można

z całą pewnością powiedzieć, że jest rażąco niskie. Jednak nie sposób, na tym

etapie postępowania, przesądzić czy wysokość tego zadośćuczynienia jest

odpowiednia, bowiem nie wiadomo dokładnie jakimi kryteriami kierował się Sąd

pierwszej instancji ustalając jego kwotę. Uzasadnienie wyroku w tej części

sprowadza się do rozbudowanego ale jednego zdania, zawierającego ogólne

stwierdzenia dotyczące krzywd jakich doznał wnioskodawca. Są one na tyle

nieprecyzyjne, że nie wiadomo czy Sąd rozważył wszystkie aspekty krzywd

doznanych przez A. R., szczegółowo przez niego podnoszonych w zeznaniach jak

i zawartych we wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Zdaniem Sądu

Najwyższego uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej kwoty

zadośćuczynienia jest tego rodzaju, że nie poddaje się kontroli instancyjnej,

dlatego też po ponownym rozpoznaniu sprawy w tym zakresie Sąd pierwszej

instancji szczegółowo przedstawi tok swojego rozumowania, stosownie do

wymagań określonych w art.424 k.p.k.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie i

11

sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu

w W.