I UK 341/13

Sygn. akt I UK 341/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Romualda Spyt

w sprawie z odwołania T. .przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

Oddziałowi w C.

o zobowiązanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 marca 2014 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 lutego 2013 r.

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny Wydział III Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację wnioskodawcy T. K. od wyroku Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia 21 lutego 2012

r., oddalającego odwołanie wnioskodawcy w sprawie przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. o zobowiązanie do wydania decyzji.

2

W sprawie tej ustalono, że małżonka wnioskodawcy, B. K. urodzona 12 lipca

1951 r., złożyła w dniu 24 września 2008 r. wniosek o przyznanie emerytury, w

którym zawarła wniosek o wykreślenie jej z rejestru członków otwartych funduszy

emerytalnych oraz przekazanie do budżetu państwa środków pieniężnych

zgromadzonych na jej rachunku. Decyzją z dnia 30 września 2008 r. organ rentowy

przyznał jej żądane świadczenie, którego wypłatę zawiesił w związku z

kontynuowaniem zatrudnienia.

W dniu 27 października 2010 r. ubezpieczona zmarła. Postanowieniem z

dnia 5 stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy w C. II Wydział Cywilny stwierdził, że spadek

po B. K., na podstawie testamentu notarialnego, nabył w całości jej mąż

(wnioskodawca). Pismem z dnia 12 kwietnia 2011 r. wnioskodawca złożył wniosek,

którym wycofał wniosek żony z dnia 24 września 2008 r. o wykreślenie jej z rejestru

członków OFE i przekazanie środków zgromadzonych na jej rachunku na dochody

budżetu państwa. W odpowiedzi, organ rentowy pismem z dnia 4 maja 2011 r.

poinformował wnioskodawcę, że wniosek o emeryturę lub rentę może być

wycofany, jednakże nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji. W dniu 19

sierpnia 2011 r. wnioskodawca wystąpił o wydanie decyzji w sprawie przywrócenia

członkostwa małżonki w OFE oraz przekazania przez organ rentowy na rachunek

funduszu kwoty 27.696,95 zł wraz z odsetkami od dnia, w którym kwoty te

przekazane zostały do ZUS. Pismem z dnia 13 października 2011 r. (data wpływu

17 października 2011 r.) wnioskodawca wniósł „odwołanie w związku z

niewydaniem decyzji” o przywróceniu z dniem 26 października 2010 r. członkostwa

jego żony w OFE oraz przekazania przez organ rentowy kwoty 27.696,95 zł na

konto wnioskodawcy. Zdaniem wnioskodawcy, należy to do kompetencji organu

rentowego, ponieważ jest to sprawa o przebieg ubezpieczenia, w zakresie której

mieszczą się także kwestie dotyczące przekazywania środków z OFE do ZUS.

Przekazanie przez zmarłą środków zgromadzonych na OFE ING Nationale

Nederlanden Polska na dochody Skarbu Państwa nastąpiło w związku ze złożonym

przez nią wnioskiem o emeryturę, z którego to świadczenia do chwili śmierci w dniu

27 października 2010 r. nie skorzystała, gdyż jego wypłata została zawieszona.

Przekazanie tych środków na dochody budżetu państwa nastąpiło z naruszeniem

reguł małżeńskiej wspólnoty majątkowej (art. 37 § 1 pkt 4 k.r.o.). Z przepisu tego

3

wynika, że przekazanie do ZUS środków zgromadzonych na rachunku jednego z

małżonków w OFE - stanowiących majątek wspólny małżonków, „stanowi umowę

darowizny, która wymaga zgody drugiego z małżonków. Ważność umowy zawartej

przez jednego z małżonków bez zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy

przez drugiego małżonka, a wnioskodawca nigdy takiej zgody nie wyraził. O tym, że

była to darowizna przesądza fakt, że przekazanie środków z rachunku OFE na

dochody budżetu państwa nastąpiło pod tytułem darmym, gdyż jego żona nie

pobrała w zamian żadnego świadczenia ze strony Skarbu Państwa”.

Wnioskodawca podkreślił, że jego zmarła małżonka nie domagała się przyznania

emerytury, a jedynie ustalenia jej wysokości. W związku „z brakiem właściwej

procedury informowania o emeryturze, złożony przez nią wniosek należało uznać

za obciążony wadą prawną powodującą nieważność na podstawie art. 82 k.c.”

Pismem z dnia 9 września 2011 r. organ rentowy odmówił wydania żądnych

decyzji, twierdząc, że sprawy związane z zawieraniem umowy z OFE, jej

unieważnieniem czy też przywróceniem członkostwa nie należą do właściwości

ZUS, bowiem kwestie te reguluje ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i

funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 34, poz.

189 ze zm., zwanej dalej ustawą o OFE).

Sąd Okręgowy uznał odwołanie za niezasadne, podkreślając, że w zakresie

spraw wymienionych w art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.,

powoływanej dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) nie mieszczą

się decyzje dotyczące ponownego nawiązania stosunku członkostwa z OFE, które

regulowane są wyłącznie pomiędzy ubezpieczonym a OFE. Tego rodzaju sprawy

„mogą być dochodzone na drodze powództwa przeciwko danemu funduszowi w

trybie art. 90 ustawy o OFE, a nie przeciwko organowi rentowemu”. Wprawdzie

dopuszczalne jest postępowanie z udziałem ZUS toczące się trybie art. 476 § 2

k.p.c. w sprawie przekazania składek do OFE, jednak w spornej kwestii

zagadnieniem podstawowym „jest istnienie stosunku członkostwa pomiędzy jego

zmarłą małżonką a OFE. Bez rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia tego

członkostwa w OFE, organ rentowy nie może dokonać zmian na koncie osoby

ubezpieczonej i przekazać składki do OFE”. Te kwestie w sprawie mają charakter

4

wtórny (techniczny), skoro odwołujący się domagał się w pierwszej kolejności

wydania decyzji o przywróceniu członkostwa swojej zmarłej żony w OFE. Następnie

zmodyfikował swoje żądanie w ten sposób, że domagał się zmian w ewidencji

przebiegu ubezpieczenia żony, powielając argumentację zawartą we wniosku do

ZUS. „Niezależnie od tego, że przedmiot postępowania wyznaczał zakres roszczeń

zawartych we wniosku skierowanym do ZUS i treść zapadłej w tym zakresie decyzji

organu rentowego, to tak czy tak roszczenie zawarte w odwołaniu sprowadza się

do kwestii przywrócenia członkostwa w OFE. Nawet gdyby uznać właściwość

organu rentowego do wydania decyzji w sprawie, to i tak roszczenie odwołującego

nie jest uzasadnione”. Ubezpieczona złożyła wniosek o emeryturę, w którym

zawarła oświadczenie o przekazaniu środków zgromadzonych na rachunku w OFE

na dochody budżetu państwa i do czasu śmierci nie kwestionowała przyznanego

prawa do emerytury. Zgodnie z art. 116 ust. 2 tej ustawy o emeryturach i rentach,

wniosek o emeryturę może być wycofany nie później niż do dnia uprawomocnienia

się decyzji. W kwestii tej „nie ma zatem miejsca na stosowanie przepisów Kodeksu

cywilnego, w szczególności art. 82 k.c. - jak chce odwołujący”.

Sąd Okręgowy uznał też, że nie ma podstaw do stwierdzenia „przekazania

środków zgromadzonych przez ubezpieczona na dochody budżetu państwa za

nieważne z uwagi na nieuzyskanie zgody drugiego małżonka na dokonanie takiej

czynności. Bezpodstawne są twierdzenia, jakoby przekazanie środków z OFE

stanowiło darowiznę na rzecz ZUS. Organ rentowy ustalił bowiem zmarłej prawo do

emerytury, zawieszając jedynie jej wypłatę, czyli otrzymała ona żądane

świadczenie, którego wypłata odwleczona została do czasu zakończenia stosunku

pracy w związku z ówcześnie obowiązującym art. 103 ust. 2a ustawy o

emeryturach i rentach. Przepis ten uchylony został z dniem 8 stycznia 2009 r., o

czym ubezpieczona została poinformowana w dniu 19 stycznia 2009 r. Pouczono ją

też, że podjęcie wypłaty emerytury następuje na wniosek osoby zainteresowanej.

Ubezpieczona pomimo spełnienia warunków do wypłaty emerytury nie złożyła

takiego wniosku, powodując tym samym dalsze zawieszenie wypłaty świadczenia”.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawcy, podzielając stanowisko

Sądu pierwszej instancji. Rozpoznawane odwołanie nie jest sprawą o przebieg

ubezpieczenia, gdyż wnioskodawca zmierzał w istocie rzeczy „do przywrócenia

5

członkostwa zmarłej żony w OFE przez unieważnienie dyspozycji z 24 września

2008 r., a sprawy dotyczące zawierania umów z otwartymi funduszami

emerytalnymi, ich unieważnienia oraz przywracania członkostwa nie należą do

właściwości organów rentowych”. Skoro ubezpieczona złożyła wniosek o

przyznanie jej emerytury oraz wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na

rachunku w OFE na dochody budżetu państwa, który był jednym z warunków

uzyskania prawa przyznanej przez ZUS, to została zrealizowana dyspozycja

art. 111a ust. 2b ustawy o OFE i umowa z otwartym funduszem stała się nieważna

z mocy prawa. Okoliczność, że małżonka apelującego do daty zgonu nie pobierała

tej emerytury, której wypłatę zawieszono w związku z kontynuacją zatrudnienia, nie

zmienia oceny prawnej odwołania. „Powołany przepis bowiem wiąże wymieniony

skutek w postaci unieważnienia umowy z ustaleniem prawa do emerytury a nie z

podjęciem jej wypłaty”. Ponadto ubezpieczona nie wycofała wniosku o emeryturę

(art. 116 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), wobec czego decyzja o

przyznaniu jej emerytury uprawomocniła się, zaś środki zgromadzone na rachunku

członka OFE podlegały przekazaniu przez ten fundusz, za pośrednictwem ZUS, na

dochody budżetu państwa w trybie wskazanym w przepisach wykonawczych do

art. 111a ustawy o OFE. Ustawodawca „dając ubezpieczonym możliwość złożenia

wniosku o przekazanie tych środków na dochody budżetu państwa celem

uzyskania uprawnień emerytalnych nie uzależnił możliwości jego złożenia od zgody

współmałżonka, mając przecież świadomość faktu, że środki te wchodzą do

wspólności majątkowej małżeńskiej. Nie można też twierdzić, że przekazanie

środków odbywa się pod tytułem darmym, skoro ubezpieczeni uzyskują w takiej

sytuacji prawo do emerytury”. Sąd Apelacyjny uznał też, że w sprawie nie zachodził

przypadek bezczynności organu rentowego z art. 4779

§ 4 k.p.c.

W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie przepisów prawa

materialnego, w szczególności: 1/ niezastosowania art. 31 § 2 pkt. 3 k.r.o. oraz

art. 37 § 4 k.r.o. w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach przez

„nieprzyjęcie dyspozycji ustawodawcy, że skuteczne złożenie wniosku o

przekazanie środków OFE na dochody budżetu państwa, a przez to nabycie prawa

do emerytury w sytuacji wcześniejszego nawiązania członkostwa przez osoby

urodzone po 1 stycznia 1948 r. wymaga zgody małżonka z racji przynależności

6

środków zgromadzonych w OFE do małżeńskiej wspólnoty majątkowej”, 2/

niezastosowania art. 116 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach w związku z art. 31

§ 2 pkt 3 oraz art. 37 § 4 k.r.o. „w związku z art. 56 k.c. a simili”, 3/

niezastosowania art. 83 ust. 1 pkt ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w

związku z art. 31 § 2 pkt 3 i 37 § 4 k.r.o. oraz art. 28 k.p.a. oraz art. 111 ust. 1 pkt 5

ustawy o OFE wskutek nieprzyjęcia, że w sprawie istniał „obowiązek wydania

decyzji przez ZUS o przebiegu ubezpieczenia na wniosek małżonka osoby, która

nieodwołalnie przystąpiła do OFE, a następnie bez jego zgody z niego

zrezygnowała”, 4/ niezastosowania art. 40 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 83 ust. 1

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 22 ust. 3 a simili wraz z art.

85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez „ustalenie, że sprawa

nie dotyczy przebiegu ubezpieczenia, w sytuacji gdy od prawidłowego ustalenia

wysokości składki żony powoda na koncie ubezpieczonego, która nie została

odprowadzona do OFE ze względu na błędne przekazanie środków na dochody

budżetu państwa.”

Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów postępowania: 1/ art. 328 k.p.c.

przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku zarzutu przynależności środków

członkowskich w OFE do małżeńskiej wspólnoty majątkowej, 2/ art. 476 § 2 k.p.c.

przez błędne ustalenie, że sprawa dotyczyła „w istocie przywrócenia członkostwa,

która ma mieć charakter cywilnoprawny”, 3/ art. 321 k.p.c. a contrario - przez

nierozstrzygnięcie w zakresie przedmiotu odwołania, gdy skarżący „występował o

kontrolę sądową wniosku o dokonanie zmiany w koncie ubezpieczonej B. K., w jej

ewidencji przebiegu ubezpieczenia i wydanie decyzji w sprawie przebiegu

ubezpieczenia. Powyższe naruszenia prowadziły do braku zobowiązania ZUS do

wydania decyzji lub orzeczenia co do istoty sprawy na podstawie art. 4779

§ 4

k.p.c.”

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano

potrzebę wykładni: 1/ art. 31 § 2 i art. 37 ust. 1 pkt 4 k.r.o. w związku z art. 46 ust. 1

pkt 1 i art. 116 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach „pod kątem, czy istnieje

dyspozycja ustawowa wymagająca zgody małżonka członka OFE celem

skutecznego złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na

dochody budżetu państwa, a w konsekwencji złożenie wniosku o nabycie prawa do

7

emerytury wcześniejszej, jeżeli ubezpieczony pozostaje w małżeńskiej wspólnocie

ustawowej rozciągającej się na prawo do środków w OFE”, 2/ art. 83 ust. 1 pkt 1

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych „w zakresie rozumienia elementu

treściowego normy zobowiązującej do podjęcia decyzji w sprawie ustalenia

‘przebiegu ubezpieczenia’ oraz jego aplikacji w sprawie”. Ponadto, w sprawie

występują istotne zagadnienie prawne „związane z istnieniem lub nieistnieniem:

a) drogi sądowej w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych - w przedmiocie

wydania decyzji ustalającej wielkość składek należnych z ZUS do OFE w ramach

przebiegu ubezpieczenia, w trakcie którego zaszła nieważna czynność przekazania

składek na dochody budżetu państwa i potrzeba dokonać jej restytucji, b)

legitymacji prawnej do występowania o wydanie decyzji w zakresie przebiegu

ubezpieczenia przez męża zmarłej ubezpieczonej, który pozostaje członkiem OFE”.

W ocenie skarżącego, „okoliczności związane z potwierdzaniem wysokości

składek należnych do OFE są zaliczane do przebiegu ubezpieczenia mogą być

ustalone autorytatywnie w drodze decyzji w sprawie przebiegu ubezpieczenia

osoby, której składki były przekazywany do OFE, odbierane z OFE, przekazywane

na dochody państwa, a w końcu pozostają tak jak w punkcie wyjścia przedmiotem

zobowiązania ZUS względem OFE na podstawie art. 22 ust. 3 usus. (...). Decyzja

ZUS o nabyciu prawa do emerytury przez B. K. nie może wywierać skutków

prawnych nabycia prawa do emerytury, jak również przekazanie składki z ZUS do

budżetu państwa nie może być uznane za definitywne, jeżeli uznać, że norma

prawna wymaga uzyskania zgody męża na przekazanie środków z OFE na

dochody budżetu państwa”. Zdaniem skarżącego, „w decyzji indywidualnej

określającej przebieg ubezpieczenia możliwe jest ustalenie właściwych skutków

prawnych braku zgody męża na przekazanie środków do OFE, czyli określenie na

koncie ubezpieczonego wysokości składki należnej do przekazania do OFE wraz z

odsetkami liczonymi jak odsetki ustawowe w sprawach cywilnoprawnych”.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i „orzeczenie co

do istoty sprawy przez zobowiązanie organu rentowego do wydania decyzji

indywidualnej w sprawie przebiegu ubezpieczenia B. K. przez powiększenie zapisu

składek należnych do OFE o sumy przekazane na rzecz Skarbu Państwa oraz

ustalenie terminu realizacji zobowiązanie ZUS względem ING OFE w terminie 14

8

dni od wydania orzeczenia”, a także zasądzenie od organu rentowego na rzecz

skarżącego kwoty kosztów procesu za wszystkie instancje oraz za postępowanie

przed Sądem Najwyższym, albo o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania za wszystkie instancje oraz za postępowanie przed Sądem

Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Oczywiście chybiony był zarzut

bezczynności organu rentowego w sprawie niewydania decyzji o przebiegu

ubezpieczeń jego zmarłej żony. Tymczasem w odpowiedzi na żądanie

wnioskodawcy przywrócenia członkostwa „jego zmarłej żony” w OFE oraz

„odwrotne” zwrócenie OFE środków zgromadzonych w otwartym funduszu

emerytalnym, które jego żona przekazała za pośrednictwem Zakładu na dochody

budżetu państwa (art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach) OFE,

pozwany organ rentowy w toku korespondencji z pełnomocnikiem skarżącego

wystarczająco wyjaśniał, że z „przebiegu ubezpieczeń” wynikała okoliczność

oczywiście znana skarżącemu, bo jego żona korzystała ze statusu prawnego

emerytki wobec ustalenia jej prawa do emerytury na jej wniosek emerytalny.

Pozytywne rozpoznanie tego wniosku było ustawowo uzależnione od przekazania

przez żonę skarżącego środków zgromadzonych przez nią w otwartym funduszu

emerytalnym, które przekazała za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu

państwa (art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach). W takiej sytuacji

decyzja w sprawie indywidualnej żony skarżącego dotyczącej jej przebiegu

ubezpieczeń w rozumieniu art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych była oczywiście potwierdzona jej statusem prawnym emerytki w

związku i z tytułu ustalenia jej prawa do emerytury decyzją organu rentowego z

dnia 30 września 2008 r.

Ustawowo wymagana i wykonana dyspozycja żony skarżącego, która

przekazała środki zgromadzonych przez nią w otwartym funduszu emerytalnym, za

pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa (art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o

9

emeryturach i rentach), ewidentnie nie kwalifikuje się jako „darowizna na dochody

budżetu państwa”, ponieważ ustawowy warunek przekazania tych środków nastąpił

w zamian za ustalenie prawa do emerytury, a zatem nie jest objęty umową prawa

cywilnego ani tytułem darmym „darowizny”, skoro żona skarżącego nabyła prawo

do emerytury, której wypłatę zawieszono w związku z nierozwiązaniem stosunku

pracy. Wprawdzie środki te stanowią przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej

(art. 31 § 2 pkt 3 k.r.o.), ale ich przekazanie w szczególnym trybie prawa

ubezpieczeń społecznych i w konkretnym celu ustalenia prawa do emerytury

(art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach), nie wymaga zgody drugiego

małżonka (art. 37 § 1 pkt 1-4 k.r.o. a contrario.). Oznacza to, że skarżący małżonek

zmarłej emerytki, której ustalono prawo do emerytury uwarunkowane jej wnioskiem

o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu

emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa, nie może

takiego wniosku „wycofać” po ustaleniu prawa do emerytury ani żądać

przywrócenia członkostwa zmarłej emerytki w OFE, ani „zwrotnego” przekazania

(„na dzień poprzedzający datę jej śmierci”) tych środków wcześniej przekazanych z

OFE, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Skarżący nie ma

interesu prawnego „wynikającego z dziedziczenia” ani innego tytułu do wydania

decyzji o innym przebiegu ubezpieczeń niż potwierdzająca znany skarżącemu

status emerytki jego małżonki, której organ rentowy ustalił prawo do emerytury

(art. 46 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych).

Istotne jest to, że w myśl art. 111a ust. 1 pkt 1-2 ustawy o OFE środki

zgromadzone na rachunku członka otwartego funduszu są przekazywane przez ten

fundusz, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody

budżetu państwa tylko i dopiero wtedy, gdy właściwy organ emerytalny zawiadomi

OFE o ustaleniu członkowi otwartego funduszu prawa do emerytury,

uwarunkowanego od dyspozycji osoby ubiegającej się o ustalenie uprawnień

emerytalnych przekazania takich środków na dochody budżetu państwa (art. 46

ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach). Z dniem prawomocnego ustalenia

prawa do emerytury umowa z otwartym funduszem staje się nieważna z mocy

prawa (art. 111a ust. 2 tej ustawy). W konsekwencji oczywiście bezpodstawna była

10

próba „cofnięcia” przez skarżącego zrealizowanego wniosku jego żony, której organ

rentowy ustalił prawo do emerytury w związku z jej suwerenną (wnioskiem)

dyspozycją przekazania środków zgromadzonych na jej rachunku członka

otwartego funduszu emerytalnego przez ten fundusz, za pośrednictwem Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa, która nie wymagała

zgody drugiego małżonka (skarżącego). W konsekwencji prawnie i racjonalnie

bezpodstawny okazał się zarzut „nieważności” zrealizowanych w zamian za

ustalenie prawa do emerytury dyspozycji żony skarżącego (art. 82 k.c.)

sformułowany wobec legalnego wniosku emerytalnego oraz autonomicznych i

skutecznych dyspozycji jego żony przekazania środków zgromadzonych na

rachunku żony skarżącego w otwartym funduszu emerytalnym fundusz, za

pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa -

w zamian za ustalenie prawa do emerytury, którą żona skarżącego mogłaby

pobierać, gdyby ustało jej zatrudnienie po nabyciu uprawnień emerytalnych, a

nawet następnie okresowo bez przerywania tego zatrudnienia na podstawie

„ówcześnie uchylonego art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach”.

Powyższe oznacza, że nie ma podstaw prawnych cofnięcia wniosku

emerytalnego żony skarżącego po ustaleniu jej emerytury (art. 116 ust. 2 ustawy o

emeryturach i rentach) w zamiarze uzyskania przez skarżącego wypłaty

transferowej połowy środków wcześniej zgromadzonych na rachunku zmarłej

małżonki w otwartym funduszu emerytalnym, ponieważ po ustaleniu prawa do

emerytury umowa z otwartym funduszem emerytalnym stała się nieważna z mocy

prawa (art. 111a ust. 2b w związku z art. 131 ust. 1 a contrario ustawy o OFE),

bądź z zamiarem dochodzenia od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub od

Skarbu Państwa zrekompensowania połowy równowartości tych już

niezgromadzonych środków, które zostały legalnie i skutecznie przekazane na

dochody budżetu państwa w związku z ustaleniem prawa do emerytury żonie

skarżącego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy wyrokował jak w sentencji w

zgodzie z art. 39814

k.p.c.

11