WA 12/14

Sygn. akt: WA 12/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Bogdan Rychlicki (przewodniczący)

SSN Marian Buliński

SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)

Protokolant :Marcin Szlaga

przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Jana Żaka

w sprawie S. A. o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, po rozpoznaniu w Izbie

Wojskowej na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r., apelacji wniesionej przez

pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z

dnia 4 lutego 2014 r.

1. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. K. (Kancelaria

Adwokacka) pełnomocnika z urzędu kwotę 147,60 (sto

czterdzieści siedem złotych 60/100), w tym 23 % podatku VAT

tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w związku z

prowadzeniem sprawy o odszkodowanie za niesłuszne skazanie,

3. postępowanie jest wolne od kosztów.

2

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 15 lipca 1997 r., orzekł o wznowieniu

postępowania w sprawie o sygnaturze S. Lot. …/54 toczącej się przed b. Sądem

Wojsk Lotniczych w W. przeciwko S. A. o czyn z art. 170 KKWP i uchylił wyrok b.

Sądu Wojsk Lotniczych w W. z dnia 17 marca 1954 r., mocą którego S. A. został

skazany za wskazany czyn na karę 4 lat i 6 miesięcy więzienia i degradację ,

i postępowanie umorzył z uwagi na przedawnienie karalności zarzuconego czynu

– art. 11 pkt 6 k.p.k. W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy podniósł, że

zgromadzone dowody nie dają pełnego przekonania, iż skazanie S. A. było

oczywiście niesłuszne.

P. S. A. przed wydaniem przez Sąd Najwyższy – Izbę Wojskową orzeczenia

w trybie wznowieniowym, wystąpił do Sądu W. Okręgu Wojskowego w W. z

wnioskiem o uznanie wyroku b. Sądu Wojsk Lotniczych z dnia 17 marca 1954 r. za

nieważny w trybie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń

wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego

bytu Państwa Polskiego. Wniosek ten postanowieniem wskazanego Sądu z dnia

28 grudnia 1993 r. (sygn. akt: Cs. Un …/92) nie został uwzględniony. Środek

odwoławczy wniesiony od tego rozstrzygnięcia nie zyskał uznania Sądu

odwoławczego. W 2010 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. ponownie rozpoznawał

wniosek P. S. A. o uznanie za nieważny omawianego wyroku b. Sądu Wojsk

Lotniczych w W.. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2010 r. ( sygn. akt: Ko.

Un. …/09) umorzył postępowanie z uwagi na fakt, iż postępowanie co do tego

samego wniosku tej samej osoby został prawomocnie zakończone.

Dnia 21 listopada 1997 r. S. A. wystąpił do Wojskowego Sądu Okręgowego

w W. z wnioskiem o zasądzenie odszkodowania za okres pobytu w więzieniu z

przyczyn politycznych. Wojskowy Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 25 czerwca

1999 r. (sygn. akt: Żo. …/97) oddalił ten wniosek, z uwagi na niespełnienie

przesłanek określonych w art. 552§1 i 2 k.p.k. i ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. o

uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za

działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Najwyższy – Izba

Wojskowa po rozpoznaniu apelacji od tego wyroku, wyrokiem z dnia 10 sierpnia

3

1999 r. ( sygn. akt: WA 25/99) utrzymał go w mocy. W 2010 r. S. A. złożył do

Wojskowego Sądu Okręgowego w W. ponowny wniosek o zasądzenie

odszkodowania „za niewolniczą pracę w kopalni węgla i pobyt w obozie

koncentracyjnym w 1954 r.”, będące następstwem wykonania nieważnego, jego

zdaniem, wskazanego wyroku b. Sądu Wojsk Lotniczych w W. Wyrokiem tego

Sądu z dnia 10 stycznia 2011 r. ( sygn. akt: Żo. Un. …/10) postępowanie co do

wniosku S. A. zostało umorzone z uwagi na fakt, że postępowanie dotyczące tego

samego wniosku zostało prawomocnie zakończone. Sąd Najwyższy-Izba

Wojskowa wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2011 r. ( sygn. akt: WA 7/11), po

rozpoznaniu apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji, zaskarżony wyrok

utrzymał w mocy. W 2013 r. do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. wpłynął

kolejny wniosek S. A. o odszkodowanie za bezpodstawne pozbawienie go stopnia

oficerskiego i „skierowanie do niewolniczej pracy w kopalni węgla” na skutek

wyroku b. Sądu Wojsk Lotniczych w W. z dnia 17 marca 1954 r. Wojskowy Sąd

Okręgowy wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt: Żo. …/13 umorzył

postępowanie z wniosku S. A. z uwagi na fakt, że postępowanie co do tożsamego

wniosku zostało już prawomocnie zakończone.

Od tego wyroku apelację złożył pełnomocnik wnioskodawcy i zarzucając

obrazę przepisów postępowania, a to art. 7, art. 167, art. 170, art. 366, art. 424

k.p.k. przez wydanie wyroku na podstawie niekompletnego materiału dowodowego,

będącego następstwem oddalenia wniosku o dołączenie do akt postępowania akt

sprawy prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej Komisję Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko

Narodowi Polskiemu w K., służącego wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy,

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Analiza wniosku o odszkodowanie dokonana przez Sąd pierwszej instancji w

kontekście jego tożsamości z pierwszym złożonym przez wnioskodawcę

wnioskiem o odszkodowanie, co do którego zapadło już prawomocne

rozstrzygnięcie, została przeprowadzona prawidłowo. Zatem nie budzi wątpliwości,

4

że jako podstawę przedmiotowego roszczenia odszkodowawczego wskazuje

wnioskodawca fakt niesłusznego skazania go na karę 4 lat i 6 miesięcy więzienia i

degradacji wyrokiem b. Sądu Wojsk Lotniczych w W. z dnia 17 marca 1954 r. i

fakt wykonania tych kar. Wnioskodawca zdaje się nie zauważać, że to samo

żądanie odszkodowawcze było już przedmiotem rozpoznania przez Wojskowy Sąd

Okręgowy w W., który wyrokiem z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. akt: Żo. …/97

żądania tego nie uwzględnił. Ten Sąd wskazał dlaczego nie istniała możliwość

zasądzenia żądania odszkodowawczego na podstawie przepisów kodeksu

postępowania karnego. Wskazano, że wyrok b. Sądu Wojsk Lotniczych wydany

wobec S. A. został - w trybie wznowienia postępowania- uchylony mocą wyroku

Sądu Najwyższego-Izby Wojskowej z dnia 15 lipca 1997 r. i postępowanie o

zarzucony czyn zostało umorzone ze względu na przedawnienie jego karalności,

gdyż zgromadzone dowody nie dawały pełnego przekonania o oczywistej

niesłuszności skazania S. A. W tej sytuacji nie zachodziła możliwość uwzględnienia

żądania odszkodowawczego wnioskodawcy, gdyż po uchyleniu skazującego

wyroku nie nastąpiło umorzenie postępowania wskutek okoliczności, których nie

uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu ( art. 552§2 k.p.k.). Uwzględnienie

roszczenia wnioskodawcy nie mogło nastąpić również w trybie ustawy z dnia 23

lutego 1991 r o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób

represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego,

a to z uwagi na brak przesłanek do stwierdzenia nieważności orzeczenia, o czym

stwierdzono w postanowieniu Sądu W. Okręgu Wojskowego z dnia 28 grudnia 1993

r., sygn. akt: Cs. Un. …/92. Te wszystkie zagadnienia zostały, jak to już wskazano,

zanalizowane w pierwszym wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia

25 czerwca 1999 r., który jest prawomocny. W tej sytuacji, gdy przedmiotem

ponownego rozpoznania jest kolejny wniosek P. S. A. o odszkodowanie, tożsamy z

tym, który został już prawomocnie

rozstrzygnięty, zasadne było rozważenie kwestii zaistnienia powagi rzeczy

osądzonej. Dla ustalenia tej przesłanki nie było koniecznym prowadzenie

postępowania dowodowego w kierunku proponowanym przez skarżącego.

Wskazane przez niego akta Instytutu Pamięci Narodowej dotyczą śledztwa w

sprawie zbrodni komunistycznej w postaci represji wolności jednostki, stanowiącej

5

zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na skierowaniu S. A. w marcu 1954 r. do

pracy przymusowej w kopalni węgla kamiennego w […] i jak słusznie podniósł Sąd

pierwszej instancji wyjaśnienie tych okoliczności nie miało znaczenia dla

rozstrzygnięcia wniosku o odszkodowanie. W tej sytuacji zarzut apelacji należało

uznać za niezasadny i zaskarżony wyrok utrzymać w mocy.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy przez pełnomocnika z

urzędu w zakresie prowadzenia sprawy o odszkodowanie orzeczono na podstawie

§ 14 ust. 6 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013.

461 j.t.).